Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

05_dermotology last last.indd 179

5/25/2005 3:52:45 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
×.Äîëãîð

À.Öîãöýöýã
Ã.Öîãçîë
Ñ.Ýíõæèí
Á.Õàíäñ¿ðýí
Ñ.Ëõ¿íäýâ
×.Æàâçàíñ¿ðýí
Ø.Ìÿãìàðæàâ

180

05_dermotology last last.indd 180

Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí çºâëºõ ýì÷,
ÝÌß–íû àðüñ ãîî çàñëûí åðºíõèé ìýðãýæèëòýí
ÀÓ-íû äîêòîð, Ïðîôåññîð, õ¿íèé ãàâúÿàò ýì÷,
àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí çàõèðàë, ÀÓ-íû
ìàãèñòð, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ýì÷èëãýý
ýðõýëñýí çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð, àðüñ ãîî çàñëûí
àõëàõ çýðãèéí ýì÷
Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ñóðãàëò, ýðëýì
øèíæèëãýý ýðõýëñýí çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð,
àðüñ ãîî çàñëûí ýì÷
ÝÌØÓÈÑ-èéí àðüñ ìýäðýõ¿éí òýíõìèéí àõëàõ
áàãø, ÀÓ-íû äîêòîð, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ
çýðãèéí ýì÷,
ÀÓ-íû äîêòîð, Êëèíèêèéí ïðîôåññîð àðüñ ãîî
çàñëûí ýì÷, Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí èõ
ýì÷
Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ýì÷èëãýýíèé
ãîî çàñàë, íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýýíèé òàñãèéí
ýðõëýã÷, Êëèíèêèéí ïðîôåññîð
Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ïîëèêëèíèêèéí
ýðõëýã÷, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:45 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

1.ÒÎÑÍÛ ÁÓË×ÈÐÕÀÉÍ ªÂ×ͯ¯Ä ÝÍÃÈÉÍ ÁÀÒÃÀ

Òîäîðõîéëîëò

Ýíãèéí áàòãà ãýæ òîñíû áóë÷èðõàé
áà ¿ñíèé óóòàíöàðûí àðõàã äàõèëòòàé
ºâ÷èí.
Ãîëäóó
áýëãèéí
áîéæèëòûí
èäýâõæèëèéí ¿åä ºâñºð íàñíûõàí áîëîí
çàëóó÷óóäàä äààâðûí íºëººãººð òîñíû
áóë÷èðõàé çîíõèëîí áàéðëàäàã ãàçðóóäàä
(í¿¿ð, íóðóó, öýýæíèé õýñýãò èäýýò öýâð¿¿,
ã¿âäð¿¿,çàíãèëàà) ãàðíà.

Ýìãýã æàì:
Áýëãèéí áîéæèëòûí ¿åä àíäðîãåí ýñòðîãåí äààâðûí
ø¿¿ðýë èýñíý.
Äýýðõ íºëººãººð òîñíû áóë÷èðõàéí ¿éë àæèëëàãàà
èäýâõæèæ òîñûã èõ õýìæýýãýýð ÿëãàðíà.
Òîñ èõ õýìæýýãýýð ÿëãàðñíààñ ¿ñíèé óãò ýâýðøèëò ¿¿ñíý.
Àãààðã¿éòýí áà àýðîá áè÷èë áèåíèé ýìãýã íºëºº èõñýæ
áàòãàøèë ¿¿ñíý.
Àíãèëàë:
Àíãèëàë

Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã

ÿâäð¿¿ò
õýëáýðèéí
áàòãà

ßíç á¿ðèéí õýìæýýòýé
æèæèã
óëààí
ÿãààí
ºíãèéí ã¿âäð¿¿ò òóóðàëò
í¿¿ð, öýýæ, íóðóóãààð
ãàðíà. Ãîëäóó æèæèã
õýìæýýòýé áàéíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 181

181

5/25/2005 3:52:45 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Èäýýò
õýëáýðèéí
áàòãà

• Èäýýò õýëáýðýýñýý öààø õ¿íäýð÷
õýä õýäýí èäýýíöýð¿¿ä íèéëæ
íýâ÷äýñ ¿¿ñãýæ ìàø èõ òîñ
ÿëãàðíà.

Òîñ èõýýð ÿëãàðàõ íü àíàýðîá,
àýðîá áè÷èë áèåòíèé ¿ðæèõ
òààòàé
íºõöºë
á¿ðäýæ
íýâ÷äýñ áèé áîëæ êîìåäîí
¿¿ñ÷ ¿ñíèé áóëöóó ºðãºñ÷
öóóðäàã. Ýíý íü í¿¿ðíèé
àðüñàí äýýð òºäèéã¿é íóðóó,
òîëãîéíû
¿ñòýé
õýñýã,
öýýæ, ÷èõíèé àðààð ãàðíà.
¯ðýâñýëò ïðîöåññ íýìýãäýæ
äåðìèéí ã¿í ð¿¿ îðäîã. Ýíý
¿åä ñîðâèæèëò ¿¿ñíý.

Íýâ÷äýñò
õýëáýðèéí
áàòãà

Г¿н идээт
хэлбэрийн
батга

Бººгнºрч
гарсан
(конглобат)
батга

182

05_dermotology last last.indd 182

Äýýðõ ã¿âäð¿¿ íü òºâ人
èäýýòýé áàéõ òóë øàð
íîãîîí òàâòàé áàéíà.
Õàòàæ
øèìýãäñýíèé
äàðàà íºñººæèëò, ºíãºö
ñîðâèæèëò ¿¿ñíý.

Êîìåäîíû ýðãýí тойронд
нэвчдэс үүсч 7 õîíîãèéí äàðàà
íýâ÷äýñ зөөлөрч хагарна.
Ýíý
¿åä
õºíäèé㺺ñ
çóíãààðëàãäñàí
íîãîîí
ÿëãàäàñ ãàðíà. Èíãýæ ã¿í
ñîðâèæèëò ¿¿ñãýíý.

Батганы хамгийн хүнд хэлбэр. Энэ үед том зангилаа
үүсч дермийн гүн ба өөхөн эдэд эмгэг илэрч вандуй
шиг томордог. Конглобат нь маш хатуу эмзэглэлтэй.
Улаан хөхөрсөн өнгөтэй байна. Хоорондоо нийлж
буглаа үүснэ. Сорвижилт нь маш гүн байна. Овон
товон нүхтэй эдгэнэ. Голдуу нуруу, цээжээр гарна.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:46 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Шинжилгээ
-Демодекс шинжлэх
-Хеликобактер шинжлэх
-Цусны ерөнхий шинжилгээ
-Áиохимийн шинжилгээ (билирубин, триглицерид, АЛТ, АСТ,
холестерин, шүлтлэг фосфотаза, креатинин, глюкоза)
-Даéврын статусыг нь тодорхойлох. Жишээ нь эмэгтэйд бол эмнэл
зүйгээр гиперандрогений шинж тэмдэг байгаа эсэх
-Àнтибиотик мэдрэг чанар үзэх
-Гэдэсний флор шинжлэх
-ÊÑÐ
-Бага аарцагны эрхтэнг ÝÕÎ-р харах
-Эндокринолог (дотоод шүүрлийн булчирхайн эмчид үзүүлэх)
-Эмэгтэйчүүдийн эмчид үзүүлэх
-Ходоод гэдэсний эмчээс зөвлөгөө авах
Ялгах оношлогоо
Сексуальный
• Сарын тэмдэг ирэх үеэр тууралт ихэсдэг.
батга (Acne
sexualis)
• Голомтын тоо цөөн байна. Мөөг илэрнэ.
Нэвчдэст идээт
трихофития
• Үсний фолликулд тосны хуримтлал бий болж,
цагаан өнгөтэй зангилаа үүснэ. Энэ нь зовхины
Цагаан батга
эргэн тойрон байрлах нь илүү тохиолдоно.

Ягаан батга
Стрепто
стафилококкийн
т¿¿хий

35-ààñ äýýø наснûõàí ºвчилдºг. Демодекс
илэрнэ. Энэ нь бэлгийн шүүрлийн ялгаралт
багассантай холбоотойгоор үүсдэг.
Идээнүүд нь том, жижиг янз бүрийн хэлбэртэй,
зах руугаа тэлэх хандлагаг¿й, амархан хагардаг.
Тунгалаг шаргал ялгадастай. Шар тав тогтдог.

Эмчилгээ
Зарчим
Õºíãºí
õýëáýðèéí ¿åä
Åðºíõèé
áèåèéí áàéäëûã
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý

Эмчилгээ

Ðåòèíîë 100-150 ìÿíãà ÌÅ õîíîãò 1 óäàà, 2-4 ñàð.

Нîéð, õºäºë㺺í, õîîë, àõóéí äýãëýì

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 183

183

5/25/2005 3:52:46 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ñýòãýë çàñëûí
ýì÷èëãýý
Äàðõëàà
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý

Òèìàëèí áóþó Ò – èäýâõë¿¿ð êóðñýýð
Öýâýð õ¿õýð: 0. 5 ã ºäºðò 3 óäàà, õîîë èäýõýýñ 30
ìèíóòûí ºìíº, 2 – 3 ñàðûí õóãàöààòàé

Âèòàìèí
ýì÷èëãýý

Âèòàìèí À, Å, Â, Ñ

Demodex
folliculorum
èëýðñýí
òîõèîëäîëä

Ìåòðàíèäàçîë 0.25 ã ºäºðò 2 óäàà õîîëíû äàðàà óóõ

Õýñýã ãàçðûí
ýì÷èëãýý

Íÿíãèéí ýñðýã
áýëäìýë

Äóíä хэлбэрийн
үед
Ðåòèíîèäóóä
Äàðõëàà
ñàéæðóóëàõ

184

05_dermotology last last.indd 184

Аëü áîëîõ òàéâàí áàéõ

- Àçåëàèíûí õ¿÷èë 20% òîñ 1-2 óäàà ò¿ðõýõ
- Фóçèäèéí õ¿÷èë + ãèäðîêîðòèçîí 1-2 óäàà, 812 äîëîî õîíîã ò¿ðõýíý.
- Öèíê ãèàëóðîíàò õîíîãò 1-2 óäàà, 8-12 äîëîî
õîíîã ò¿ðõýíý.
- Àíòèáèîòèê àãóóëñàí òîñ
- Ðåòèíîèäûí òîñ
- Ñêèíîðåí, êóðèîçèí
- Êðèîìàññàæ – õºë人õ ýì÷èëãýý
Áåíçîèë ïåðîêñèä 5, 10% óóñìàëûã õîíîãò 4 óäàà, 8-12
äîëîî õîíîã õýðýãëýíý. Ýâýðøèëòèéí ÿâöûã õýâèéí
áîëãîõ: àäàïàëåí 1%-èéí ãåëü õîíîãò 2 óäàà 3 ñàð õ¿ðòýë
õýðýãëýíý. Àëüôàãèäðîêñèëûí õ¿÷èë (70% ãëèêîëèåâàÿ
êèñëîòà) ¿ðýâñëèéí äàðààõ õýò íºñººæèëòèéã àðèëãàõ
¿éë÷èëãýýòýé.
Бàãà çýðýã ¿ðýâñýëòýé áàéâàë ºðãºí õ¿ðýýíèé
¿éë÷èëãýýòýé àíòèáèîòèê 4 – 8 äîëîî õîíîã óóëãàíà.
Ðåòèíîë 100-300 ìÿíга ÌÅ õîíîãò 1 óäàà, 3-4 сар. Ñàðä
1 óäàà ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã õÿíàõ õýðýãòýé.
- Òèìàëèí 1.0 г áóë÷èíä òàðèõ, 10 óäàà
- Öýâýð õ¿õýð 0.5 ã – ð ºäºðò 3 óäàà õîîëíû
ºìíº óóõ, 2 – 3 ñàð
- Âèòàìèí Â, À, Å, Ñ
- Хэт ягаан туягаар шарах (ÓÔÎ), “Èñêðà” øàðëàãà

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:47 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Íÿíãèéí ýñðýã
áýëäìýë

Õ¿íä õýëáýðèéí
¿åä

Õýñýã ãàçðûí
эì÷èëãýýнд

Íýìýëò
ýì÷èëãýýнд

Äîêñàöèêëèí 0.1 ã õîíîãò 1-2 óäàà
Ýðèòðîìèöèí 250 ìã õîíîãò 4 óäàà
Äæîçàìèöèí 0.25-0.5 ã õîíîãò 4 óäàà
Êëèíäàìèöèí 0.15-0.3 ã õîíîãò 4 óäàà
Êî-òðèìîêñàçîë 480 ìã õîíîãò 2 óäàà óóíà.
Àíäðîãåí äààâðûí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé áýëäìýë зөвхөн
эмэгтэйчүүдэд: öèïðîòåðîí õîíîãò 1 øèðõýãýýð сарын
тэмдгийн 5-25 дахь хоногт хэрэглэнэ, 3-12 ñàð.
Диана-35-ыг сарын тэмдэг ирсэн өдрөөс эхэлж хэрэглэх.
Ñïèðîíîëàêòîí õîíîãèéí òóí íü 200 ìã, 6 ñàð õ¿ðòýë
õýðýãëýæ áîëíî (30 íàñíààñ äýýø). Сарын тэмдэг
өөрчлөгдөж болно.
Дýýðõ ýì÷èëãýýí¿¿äèéã õèéæ äýýð íü ðîàêêóòàí
буюу инзотретионин эмчилгээний эхний тун 0.5–1.0 ìã/êã
ºäºðò уулгаж, цаашид тунг бàãàñãàæ болно. Хоногийн
дээд тун 60-80 мг байх бөгөөд энэ нь 2-4 долоо хоног
үргэлжилнэ. Эмчилгээг 4-6 сар үргэлжлүүлж болох бөгөөд
курс эмчилгээг эхлэхийн өмнө элэгний үйл ажиллагааг
хянах хэрэгтэй.
Эмэгтэйчүүдэд хэрэглэхэд урагт хортой нөлөөтэй
тул жирэмсэн эсэхийг нягтлах буюу ууж дууссанаас хойш
1 сараас хойш хугацаанд жирэмслэх хэрэгтэй. Хөхүүл
элэг, бөөрний үйл ажиллагааны хямралын үед хэрэглэж
болохгүй.
Роаккутан буюу изотретиониныг ºргөн
хэрэглээний антибиотик гентамицин, цефалоспориныг
7-10 хоног хэрэглэх,
преднизолон 30-40 мг хоногт хэрэглэж 1 сар тунг буулгаж
уулгах бөгөөд энэ нь хавсарсан эмчилгээ болно.
Çèíåðèò ëîñüîí
Ýðèòðîìèöèíы ìàçü
Öèíê àöåòàò õîíîãò 2 óäàà түрхэх
Äàëàöèí Ò ëîñüîí, ãåëü – êëèíäàìèöèí õîíîãò 2 óäàà
ò¿ðõýíý. Ìåòðîãèë ãåëü (ìåòðîíèäàçîë àãóóëñàí)
õîíîãò 2 óäàà
Ëèíêîìèöèíтэй 3-5%-èéí паст õîíîãò 1-2
óäàà ò¿ðõýíý.
Цусанд òðèãëèöåðèä, õîëåñòåðèí, òðàíñàìèíàçа èõ
¿åä:
-Гåïàòîïðîòåêòîðóóä (ñèëèáèí, ôîñôîãëèâ) ºäºðò 3
óäàà 1 шахмалаар,
-Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèäûã õîíîãò 2 óäàà, 2
øèðõýãýýð) 1-1,5 ñàð
-Öàéðûí èñýë 0.05 ã õîíîãò 2-3 óäàà,
-Цàéðûí ñóëüôàòûã 0.124 г õîíîãò 2-3 óäàà, 3-4 ñàð
óóíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 185

185

5/25/2005 3:52:47 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

2. АРЬСНЫ ИДЭЭТ ӨВЧНҮҮД
Тодорхойлолт
Ангилал

Арьсны идээт ºвчин гэдэг нь стафилококк, стрептококкоор
үүсгэгддэг арьсны бүлэг өвчин.
• Стрептодерми
• Стафилодерми
• Стрептостафилодерми
• Гүн архаг пиодерми
СТРЕПТОДЕРМИИ
ªнгºц
•Түүхий

Үзүүлэлт

Стрепто-коккийн
гаралтай идээт
цэврүүн-црийн
тодор-хойлолт
Хир гүн хамарсан
байдлаар нь
Эмнэл зүйн
хэлбэрүүд
Түүхийн эмнэл
зүйн үндсэн
хэлбэрүүд
Байрлах дуртай
газар
Эмнэл зүйн шинж
Зовиур

Ялгах оношлогоо

186

05_dermotology last last.indd 186

Г¿н
•Эктима
Тайлбар

Фолликулын бус идээт цэврүүнцэр (фликтен), гадагшаа тэлэх
хандлагатай, улбагар, амархан нугалаас болж баригддаг.
Эмзэглэлгүй, серозлог-шаргал шингэнтэй.
Цаашид шалбархай, улаан өнгөтэй нөсөө үүснэ.
Өнгөц

Гүн

Түүхий (хэлбэрүүд):
Тильбери-Фоксын түүхий, цагираган, цэврүүт, хумсны
ойролцоох, зураасан, нугалаасны, уруулын ба салст
бүрхүүлийн
Тильбери-Фоксын Завьжны гэм
түүхий
(Заеда)
Өнгөц
гөгий

Эктима

Нүүр

Амны булан

Хумсны
ойролцоо

Фликтен
Тав

Фликтен
Шалбархай
Тав
Цууралт
Бага зэрэг өвдөлт

Фликтен
Шалбархай

Фликтен
Шарх

Бага зэрэг
өвдөлт
Хумсны
мөөгөнцөр.
Мөөгөнцөр
илэрнэ.

Өвдөлт

Бага зэрэг
загатнаа
Арьсны
мөөгөнцөрт
өвчин.
Шинжилгээнд
мөөг илэрнэ

Мөөгөнцрийн
гаралтай завьжны
гэм. Мөөгөнцөр
илэрнэ.

Тэмбүүгийн гарал-тай
эктим. Эмзэглэлгүй, серологийн
шинжилгээ
эерэг.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:48 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Өнгөц гөгий

Эмчилгээ




Түүхий

Эктèм

Түүхий:

Анилины будгийн 1-2% спиртэн уусмал,
Кастелланы будаг голомтонд цэгчилж түрхэх, өдөрт 2 удаа

Антибиотиктой тосон түрхлэг: 2-5%
эритромицины, неомицины, линкомицины тосон түрхлэг
Эктим: Антибиотик мэдрэг чанар үзэж антибиотик
эмчилгээнд оруулах

Антибиотик эмчилгээ: эритромицин – 1-3 настай
хүүхдэд 400 мг/хоногт, 3-6 нас – 500-750 мг/хоногт, 6-8
нас – 750 мг/хоногт, 8-12 нас – 1000 мг/хоногт хүртэл. 46 цагийн зайтай хоол идэхээс 1.5 цагийн өмнө уух, 7-10
хоног;

Дархлал засал эмчилгээ: гамма-глобулин, цус
солих эмчилгээ, иммуномодуляторууд

Гэдэсний бичил орчин сайжруулах эмчилгээ
(гэдэсний үйл ажиллагаа хямарсан үед): бифидобактери
бифидум, лактобактери – 2.5-5 тунг өдөрт 2-3 удаа хоол
идэхийн өмнө уух, курс 3-4 долоо хоног.

Гадуур эмчилгээ: Анилины будгийн 1-2%
спиртэн уусмал, Кастеллани будаг голомтонд цэгчилж
түрхэх, өдөрт 2 удаа

Антибиотиктой тосон түрхлэг: 2-5%
эритромицины, неомицины, линкомицины тосон түрхлэг
гэх мэт.
Арьсны идээт өвчний өнгөц хэлбэрийн үед хэсэг газрын эмчилгээ
хийнэ.
Гүн ба тархмал, архаг, дахилтат хэлбэрийн үед ерөнхий ба хэсэг газрын
эмчилгээг хавсран хийнэ, үүсгэгчийн эсрэг, шинж тэмдгийн эсрэг,
дархлал сайжруулах эмчилгээ хийнэ.
Нүүрс ус, давс, хурц хоол, лаазалсан бүтээгдэхүүнийг хязгаарлана.
Арьсны зөв арчилгаа чухал. Арьсны идээт өвчнүүдийн бүх хэлбэрийн
үед голомтыг савантай усаар угаахаас зайлсхийх (усанд орохгүй).
СТАФИЛОДЕРМИ

ªнгºц
• Остиофолликулит
• Фолликулит
• Сикоз




Г¿н
Хатиг
Хатигшил
Мунадас
Гидраденит

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 187

187

5/25/2005 3:52:49 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Үзүүлэлт

Стафилококкийн
гаралтай идээт
цэврүүнцрийн
тодорхойлолт

Тайлбар

Фолликулын гаралтай идээт цэврүүнцэр, эмзэглэлтэй, гүн тархана,
чинэрэлттэй цэврүүнцэр.
Ногоон-шаргал шингэнтэй.
Цаашид шалбархай, нөсөө (өнгөц хэлбэрийн үед), шарх, сорâè (гүн
хэлбэрийн үед) үүснэ.

Хир гүн
Өнгөц
хамарсан
Гүн
байдлаар нь
Өнгөц стафилодерми
Эмнэл зүйн
хэлбэр

Остиофолликулит

Фолли-кулит

Байрлах
дуртай газар

Нүүр,
толгойн
үстэй
хэсэг

Нүүр,
толгойн
үстэй хэсэг

Эмнэл зүйн
шинж

Үсний
хүүдийн
амсарт
идээт
цэврүү

Үсний
хүүдийн
амсар ба
түүний
орчмын
зөөлөн эдийн
хурц идээт
үрэвсэл

íÿðàéí
òàðõìàë
öýâð¿¿òýõ
ºâ÷èí

Их бие

Сикоз

Нүүр (сахал
орчим)

Тунгалаг
агуулагдахуунтай
цэврүүнцэр,
дараа
шингэн нь
булингартана
Халуурна

Хоорондоо
нийлсэн үсний
хүүдийн үрэвсэл
(фолликулит)

Ерөнхий
шинж
Зовиур

Байхгүй

Эмзэглэлтэй

Эмзэглэлтэй

Бага зэрэг
эмзэглэлтэй

Явц

Хурц

Хурц

Архаг

Фолликулит

188

05_dermotology last last.indd 188

Хааяа халуурна

Сикоз

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:50 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ялгах
оношлогоо

Ерөнхий
эмчилгээ

Хэсэг газрын
эмчилгээ

Паразитын

Тэмбүүгийн
гаралтай сикоз:
гаралтай
мөөгөнцрийн
шинжилгээнд
цэврүүтэлт:
мөөг илэрнэ, хурц
хөлийн ул,
явцтай.
гарын алганд
улайсан
Намарс
хүрээ, цайвар
трепонем
Энгийн батга
илэрнэ.
Серологийн
шинжилгээ (+)
Олон тооны гүн фолликулитын үед àíòèáèòèê ìýäðýã
÷анар үзэж антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Сикозын үед антибиотик, стафилоанатоксин эмчилгээ
Нярайн цэврүүтэх өвчний үед антибиотик эмчилгээ,
стафилококкèéí эсрэг иммуноглобулин, стафилококкийн
эсрэг плазм
Остиофолликулит, фолликулитын үед:
• Голомтын эргэн тойрны эрүүл арьсыг 1-2%
салицилын спиртýýр арчих
• Голомтонд анилины будгийн спиртэн уусмал,
антибиотиктой тосон түрхлэг
Сикозын үед:
• Анилины будгийн спиртэн уусмалаар голомтонд
цэгчилж түрхэх
• Антибиотиктой тосон түрхлэг
Стрептококкийн
гаралтай ба энгийн
түүхий: зөв биш
хэлбэртэй фликтен, тав,
тархах хандлагатай, бага
зэрэг загатнаа байна

Гүн стафилодерми
Эмнэл зүйн
хэлбэр
Байрлах
дуртай газар
Эмнэл зүйн
шинж
Ерөнхий
шинж
Зовиур
Явц

Хатиг (Фурункул)
Мундас (Карбункул)

Хатигшил
(Фурункулез)

Жингэрийн хөх
(Гидраденит)

Суга орчим

Хааяа халуурна.
Хордлогын шинж,
халууралт.
Өвдºлт
Хүчтэй өвдөлт
Хурц

Хааяа халуурна

Хааяа халуурна

Өвдºлт

Өвдºлт

Архаг

Хурц

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 189

189

5/25/2005 3:52:51 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Хатиг

Ялгах
оношлогоо

Ерөнхий
эмчилгээ

Хэсэг
газрын
эмчилгээ

190

05_dermotology last last.indd 190

Гидраденит

Нэвчдэст-идээт
трихофити:
мөөгөнц-рийн
шинжил-гээгээр
мөөг илэрнэ.
Елом
• Антибиотик
эмчилгээ
• Шаардлагатай
бол мэс заслын
эмчилгээ



УВЧ
УФО
Цэвэр
ихтиол

Хрониосепсис
Хуурамч хатигшил
Боом
Мунадас

Антибиотик
эмчилгээ (тархмал,
лимфангит,
лимфаденит,
халууралт, нүүрээр
тууралт гарсан үед):

Макролидын бүлэг:
Эритромицин – 1-3
насны хүүхэд – 400 мг/
хон, 3-6 нас – 500-750
мг/хон, 6-8 нас – 750 мг/
хон, 8-12 нас – 1000 мг/
хон õүртэл. 4-6 цагийн
зайтай 7-10 хоног
буюу
Кларитромицин – 15
мг/кг өдөрт 2 удаа, 5-10
хоног

Витамин эмчилгээ

Цус солих эмчилгээ,
стафилококкèéí
иммуноглобулин

Хэт ягаан туяагаар
ерөнхий шарлага

Цэвэр ихтиол
Вишневскийн
тос

Хатиг:
нэвчдэс,
үхжил, шарх,
сорâè
Тэмбүүгийн 3р үеийн товруу
• Антибиотик
эмчилгээ
• Дархлаа
сайжруулах
эмчилгээ:
цус солих
эмчилгээ

• Сали-цилйн
спирт 2%
• Цэвэр ихтиол
• Зөөлөр-сөн
үед зүслэг
хийх
• УВЧ, УФО

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:52 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

3.1

АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД -ХЯРГАГЧ ҮЛД
Паразит мөөгөнцөр трихофитоноор үүсгэгдсэн,
арьс, үс, хумсыг гэмтээдэг өвчнийг трихофития
гэнэ.
• Арьсны өнгөц хяргагч үлд
• Толгойн өнгөц хяргагч үлд
• Архаг хяргагч үлд
• Өнгөц хэлбэр
• Нэвчдэст хэлбэр
• Идээт хэлбэр

Òîäîðõîéëîëò
Àíãèëàë

Ýìíýëç¿é:
¯ç¿¿ëýëò¿¿ä

Арьсны
өнгөц
хяргагч үлд

Толгойн
өнгөц
хяргагч үлд

Архаг
хяргагч үлд



Шинж тэмдгүүд
• Морфологийн элемент нь паразитын толбо
• Толбо нь цаашдаа захаараа тэлж хүрээ үүсгэнэ
• Толбо нь голоосоо эдгэрч хүрээгээрээ тэлж
томрох онцлогтой Голомтын төвд бага зэргийн
гуужилттай, хүрээгээрээ таваар хучигдсан байх
буюу жижиг цэврүүнцэр, ягаан өнгийн гүвдрүү
туурсан байна
• Ихэнхдээ хуйхны өнгөц хэлбэртэй хамтарч
тохиолдох боловч арьсны өнгөц хэлбэр дангаараа
тохиолдож ч болно
• Загатнаа маш бага
• Байрлал: хуйхны орой болон дагзны хэсгээр
ихэнхдээ байрлах бөгөөд хуйхны аль ч хэсэгт
байрлаж болдог.
• Голомт нь жижигхэн (хуруу дарам) түүнээс
жижигхэн, хоорондоо нийлж том хэмжээтэй ямар
ч хэлбэр дүрсгүй голомт үүсгэж болно.
• Голомтонд байгаа үс нь тасарч арьсны төвшнөөс
дээш 1-2 мм-т хяргагдсан байна. Үүнийг “Хар цэг”
гэж нэрлэнэ. Ихэвчлэн архаг үед тодорхойлно.
• Гуужилт нь ялтсан ба хэвгэн байна. Цайвар саарал
өнгөтэй.
• Зовиур: Бага зэрэг загатнана.
Хяргагч үлд нь бага насны хүүхэд ихэвчлэн тохиолдох боловч
анх өвчлөөд дутуу эмчлэгдсэн буюу огт эмчлүүлээгүйгээс насанд
хүрэгчдэд, ихэнхдээ эмэгтэйчүүдэд архагшин үлддэг байна.
Энэ үед арьс, үс, хумс зэрэг гэмтэх нь олонтой байна.
Хуйханд олон тооны жижигхэн үсгүй халцархайнууд үүсэхээс
гадна үсний хугаралт хар цэг байдлаар илэрнэ. Толгой их
хагтана.
Арьсны гэмтэл нь голдуу хүзүү, нүүрээр байрлана. Толбо нь
хүрээгээрээ тэлж томрон удаан хугацаагаар үргэлжилснээс
болоод ýêçåìàòèçàö болох буюу нэвчдэс үүсгэж болно. Энэ үед
ýêçåì, дерматиттэй төстэй болж болно.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 191

191

5/25/2005 3:52:54 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Өнгөц
хэлбэрийн
хяргагч
үлд

Өнгөц хэлбэрийн амьтнаас хүнд халдварласан хяргагч
үлд нь Tr.verrucosum-аар үүсгэгдсэн бол голомт нь биеийн
ил хэсэг төрөлхийн нүхний эргэн тойронд том хэмжээтэй
бие биентэйгээ нийлсэн голомтот тууралт гарна.
Tr.gypseum-аар үүсгэгдсэн бол голомт нь дугуй хэлбэртэй
ягаан өнгөтэй нимгэн хайрстай байна. Хүрээ нь
тасархайтсан байх ба цэврүүнцэр, таваар хүрээлэгдэнэ.
Энэ хэлбэр нь эмнэл зүйн шинж тэмдгээрээ хүнээс хүнд
халдварладаг хяргагч үлдтэй төстэй.
• Нэвчдэст хэлбэрèéí ¿åä нэвчдэс голомтолж үүсч
хөндүүрлэх ба булчирхай нь цочно.

Нэвчдэст
хэлбэрийн
хяргагч үлд

• Хуйханд 1-2 голомт (түүнээс олон 5-10) үүсч
арьсны түвшнээс дээш өргөгдсөн хавдар
байдлаар овойж таваар хучигдан, үрэвслийн
шинж тэмдэгтэй, орчны тунгалгийн зангилаа
томорсон байна.
• Бие сульдах, халуурах (38-390С), толгой
өвдөх, хоолонд дургүй болж нойр муудах
зэрэг ерөнхий шинж тэмдгүүд илэрнэ.
Голомтонд байгаа үс нь тасрахгүй уутанцрын
хамт сугарч унана.
• Голомтонд байгаа тавыг ховхолж голомтыг
2 талаас нь зөөлхөн татахад үсний уутанцар
болгоноос идээ бултайна. Үүнийг С.Kerion
Celsi гэнэ.
Нүүр, хүзүү, их биеийн арьсаар олон тооны
толбот болон гүвдрүүн тууралтууд илэрч
болно. Энэ трихофитид буюу харшлын
тууралт юм.

Идээт
хэлбэрийн
хяргагч үлд

Шинжилгээнүүд:
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн болон
өсгөврийн)
Люминесцент лампаар
харах

192

05_dermotology last last.indd 192

Микроскоп шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд
Trichophyton
tonsurans,
Tr.verrucosum,
Tr.gypseum,Trichophyton
mentagrophytes
ургана.
Вудын лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж
ногоон өнгөтэй харагдана.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:55 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Цусны ерөнхий
шинжилгээ

Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Биохимийн шинжилгээ

Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц
хяргагч үлд, толгойн хяргагч үлд, өнгөц
хэлбэрийн хяргагч үлдийн үед онцын эмгэг
өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст хэлбэр, идээт хэлбэрт лейкоцитоз,
ÑÎÝ↑
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст хэлбэр, идээт
хэлбэрт шээсэнд илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч
болно.
Мөөгөнцрийн эсрэг антибиотик ууж байãàà үед
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.

Ялгах оношлогоо:
Мөөгөнцрийн өсгөвөр ургалт ба эмнэл зүйн шинж тэмдгээр
Бужуу үлд
ялгагдана. Өсгөвөрт M.lаnоsum, M.ferrugineum, M.canis
ургана.
Псориазын “Гурвал шинж тэмдэг” (+), микроскоп болон
Хайрст үлд
ургалт шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
“Эх толбо”, “Тамхины цаасны” шинж тэмдэг, “Медал”-ийн
Ягаан үлд
шинж зэрэг шинж тэмдгүүд (+)
Микроскоп болон өсгөвөр шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Витилиго
Хажираст
(себорейн)
голомтууд
Үс
уналт
(алопеция)

Шинж тэмдэг, лабораторийн шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр
ялгана.
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд (–), лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд (–), лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.

Эмчилгээ
Зарчим

Шалтгааны
эсрэг

Эмчилгээ
–Ãризеофульвин 0,125 мг уулгана. Насанд хүрэгчдэд 50
кг жин хүртэл 5 шахмал уулгана. Цааш 50 кг-аас хэтэрсэн
10 кг тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн тун нь 8
шахмалаас хэтрэхгүй. Гризеофульвиныг цайны халбага
ургамлын тосоор даруулж ууна. Хүүхдэд 1 кг жинд 16-18 мгаар бодож уулгана. Эмчилгээ эхэлснээс хойш шинжилгээнд
мөөг илрээгүй бол гризеофульвины дээрх тунг өнжөөд 2
долоо хоног уулгана. Дараагийн хоёр долоо хоногийн турш,
долоо хоногт 2 удаа уулгана. Ууж байх үед элэгний үйл
ажиллагааг хянана.
-Тербинафин 250 мг-èéã өдөр бүр, 5-6 долоо хоног
уулгана.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 193

193

5/25/2005 3:52:56 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Үүнд: пенициллин, ампициллин, эритромицин, гентамицин
гэх мэт.
Õлорфенамин, кетотифен, лоратадин, супрастин гэх мэт

Антибиотик
эмчилгээ
Гистамины
эсрэг

Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр ñóäñààð аажим
òàðèõ, 5-10 удаа
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсанд
аажим тарих.
Магни сульфат 25% 5-10.0 мл судсанд аажим тарих
Арьсны өнгөц хэлбэрт:
10% хүхэртэй тосыг
3% салицилтай тосыг орой түрхэнэ.
2% спирттэй иодыг өглөө түрхэнэ
эсвэл
1% бифоназолийн тосон түрхлэг
эсвэл
1% клотримазолийн тосон түрхлэг
ýсвэл
2% кетоконазолийн тосон түрхлэг
Нэвчдэст хэлбэрт:
Кали перманганат 1:5000 шавшлага хэлбэрээр
эсвэл
Этакридин 1:100
эсвэл
10% хүхрийн тос + дåãîòü боолт
эсвэл
повидон, хåмодин, таймедины уусмалаар шавшлага хийнэ
эсвэл
ялзмагт шавар
Энэ үед үс гэмтсэн байвал үсийг түүнэ. Эсвэл
наалтаар хуулж авах буюу хусч болно.
10% сүүн-салицилийн коллоидээр боолт хийнэ.
Эдгээр хуулах, үс түүх эмчилгээг дунджàар 30 өдөр хийнэ.

Эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ

Гадуур
эмчилгээг
ангиллаас
нь хамаарч
хийнэ.

3.2

АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД- БУЖУУ ҮЛД

Òîäîðõîéëîëò
Àíãèëàë

194

05_dermotology last last.indd 194

Арьсны мөөгөнцөрт өвчнүүдийн трикомикозын бүлэгт
багтдаг. Арьс, үс, хумсыг гэмтээж, паразит мөөгөнцөрмикроспороноор үүсгэгддэг арьсны халдварт өвчин юм.
• Хуйхны өнгөц бужуу үлд
• Хуйхны идээт – нэвчдэст бужуу үлд
• Арьсны өнгөц бужуу үлд
• Арьсны гүнзгий бужуу үлд
• Хумсны бужуу үлд
• Бужуу үлдийн үе дэхü харшлын туурал микроспорид

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:57 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ýìíýëç¿é:
¯ç¿¿ëýëò¿¿ä

Хуйхны
өнгөц бужуу
үлд

Хуйхны
идээт
нэвчдэст
бужуу үлд

Арьсны
өнгөц бужуу
үлд

Шинж тэмдгүүд

• Хуйхны голдуу захаар зөв дугарèг хэлбэртэй голомт гарч
орчиндоо тарж үсэрхийлнэ.
• Голомтонд гуужилттай. Энэ нь ихэнхдээ хэвэг шиг байна.
Гурил цацсан мэт.
• Голомтонд үс нь тасарч 2-4 мм унги үлдэнэ.
• Голомтонд тасарсан үсний унги нь хэвгийн гуужилтаар
бүрхэгдэж цайвар саарал өнгөтэй байна. Энэ нь гаднаас
нь харахад цантсан өвс шиг ажиглагдана. Бөгжний шинж
илэрсэн гэж үзнэ.
• Хуйхны өнгөц бужуу үлдийн үед арьс гэмтэх нь давамгай.
Учир нь халдварлалт өндөртэй байдаг.
• Голомт нь нэвчдэстэй, идээтэй, өвчтэй хөндүүр
байна. Голомт 1-2 ба түүнээс олон ч байж болно.
• Голомтонд тавтай. Түүнийг ховхлоход үс нь
уутанцрын хамт сугарч гарч ирнэ. Үсний гэмтэл нь
хугарахгүй ба уутанцрын хамт гэмтэн сугарч унана.
• Идээт нэвчдэст голомтыг 2 талаас нь зөөлөвтөр
шахахад үсний уутанцар болгоны амсараас идээ
бултайна. Үүнийг “ Ñèìïòîì Kerion Celsi”-ийн
шинж гэнэ.
• Өвчтөний толгой өвдөх, халуурах, бие сульдах, хоол
унданд дургүй болж нойр муудах зэрэг ерөнхий
шинж тэмдгүүд илэрнэ.
• Үүсгэгч нь ихэнхдээ амьтдын гаралтай мөөгөнцрүүд
байдаг учраас харшлын тууралт өгч толбо, цэврүү
туурч гарах нь илүү (фитиды).






Арьсны
идээт
нэвчдэст
бужуу үлд



Арьсны ил хэсгээр голдуу байрлана
Морфологийн элемент нь толбо
Арьсан дээр гарсан толбот голомтууд нь амархан
тархаж үсэрхийлэх хандлагатай
Голомтууд хүрээ үүсгэн томорч тэлэх бөгөөд
голоосоо эдгэж эхэлдэг
Зарим үед голомтонд 2 буюу 3 түүнээс дээш давхар
хүрээ үүсгэнэ. Үүнийг Ñèìïòîì èрис гэж нэрлэнэ.
Ихэнхдээ арьсны ил хэсэгт байрлана.
Анхдагч элемент нь толбо. Тэр нь цаашдаа нэвчдэс
үүсгэн хавдаж идээт нэвчдэст голомт үүсгэн, идээт
нэвчдэст голомт шар үсийг гэмтээнэ.
Эмзэглэлтэй, хөндүүр, идээтэй ¨Kerion Celsi”-ийн
шинж илэрч болно.
Орчны тунгалгийн зангилаа томорч болно. Энэ
тохиолдолд тунгалгийн зангилаа эмзэглэлтэй,
хөндүүр байна.
Харшлын тууралт (фитид) илэрч болно.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 195

195

5/25/2005 3:52:58 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Хумсанд улаан хүрэн толбо үүснэ. Хяргагч үлдийг
бодоход хумс гэмтэх нь ховор.
Гэмтэл нь хумсны захаас эхлэнэ.

Хумсны
бужуу үлд



Бужуу
үлдийн үе
дэх харшлын
тууралт.
Микроспорид
(фитиды)
Шинжилгээнүүд
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн
болон өсгөврийн)
Люминесцент
лампаар харах
Цусны ерөнхий
шинжилгээ
Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Биохимийн
шинжилгээ
Ялгах оношлогоо
Хяргагч үлд
Хайрст үлд

196

05_dermotology last last.indd 196


Цаашдаа хумс нь зузаарч өөрийн гэсэн хэлбэр дүрсээ
алдана.
Хумс нь өнгөө алдаж, овон товон áîëæ áарзгар
гадаргуóтай болно.
Зузаарсан хумс нь хэврэгшин захаасаа эмтэрч үйрч
унана.
Арьс, хуйхны идээт нэвчдэст хэлбэрүүдийн үед
голдуу тохиолдоно.
Бужуу үлдийн голомтот тууралтаас гадна бүх биеэр
улаан өнгөтэй гүвдрүүт ба толбон тууралт гарна.

Микроскоп шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд M. canis ургана.
Вудè лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж ногоон
өнгөтэй харагдана.
Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц хяргагч үлд,
толгойн хяргагч үлд, өнгөц хэлбэрийн хяргагч үлдийн
үед онцын эмгэг өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст, идээт хэлбэрийн үед лейкоцитоз, ÑÎÝ ↑
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст, идээт хэлбэрт шээсэнд
илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч болно.
Мөөгөнцрийн эсрэг антибиотик ууж байгаа үед
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.

Мөөгөнцрийн өсгөвөр ургалт ба êëèíèê шинж тэмдгээр
ялгагдана. Өсгөвөрт Trichophyton tonsurans, trichophyton
ургана.
Псориазын “Гурвал шинж” (+), микроскоп болон ургалт
шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:52:59 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ягаан үлд
Витилиго
Хажираст
(себорейн)
голомтууд
Үс уналт
(алопеция)
Эмчилгээ
Зарчим

Шалтгааны
эсрэг

Антибиотик
эмчилгээ
Гистамины
эсрэг
Эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ

“Эх толбо”, “Тамхины цаасны шинж тэмдэг”, “Медал”-ийн
зэрэг шинж тэмдгүүд (+)
Микроскоп болон өсгөвөр шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Шинж тэмдэг, лабораторийн шинжилгээнд мөөг
илрээгүйгээр ялгана.
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд сөрөг, шинж тэмдэг
лабораторийн шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд сөрөг, лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.

Эмчилгээ
–Ãризеофульвин 0,125 мг-èéã уулгана. Насанд
хүрэгчдэд 50 кг жин хүртэл 5 шахмал уулгана. 50 кг-аас дээш
æèíãèéí 10 кг тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн
тунã 8 шахмалаас хэтрүүлэхгүй. Гризеофульвиныг цайны
халбага ургамлын тосоор даруулж ууна. Хүүхдэд 1 кг жинд
16-18 мг-аар бодож уулгана. Эмчилгээ эхэлснээс хойш
шинжилгээнд мөөг илрээгүй бол гризеофульвины дээрх
тунг өнжөөд 2 долоо хоног уулгана. Дараагийн хоёр долоо
хоногийн турш, долоо хоногт 2 удаа уулгана. Ууж байх үед
элэгний үйл ажиллагааг хянана.
-Тербинафин 250 мг-ààð өдөр бүр, 5-6 долоо хоног
уулгана.
20 кг хүртэл æèíòýé õүүхдýä хоногт 62,5 мг,
20-40 кг хүртэл хоногт 125мг,
40 кг жингээс äýýø æèíòýé бол хоногт 250 мг-ийг
óóëãàíà.
Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Үүнд: пенициллин, ампициллин, эритромицин, гентàмицин
гэх мэт.
Хлорфенамин, кетотифен, лоратадин, супрастин гэх мэт
Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр, 5-10 удаа судсààð
аажим
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим
Магни сульфат 25% 5.0 -10.0 мл судсаàð аажим

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 197

197

5/25/2005 3:53:00 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Биеийн
эсэргүүцэл
сайжруулах
эмчилгээ
õèéíý.

-Тималин 5-10 удаа булчинд тарих
-Витаминууд А, Е, С, В бүлгийн
Арьсны өнгөц хэлбэрт:
10% хүхэртэй тосыг
3% салицилтай тосыг орой түрхэнэ.
2% спирттэй иодыг өглөө түрхэнэ.
эсвэл
1% бифоназолийн тосон түрхлэг
эсвэл
1% клотримазолийн тосон түрхлэг
ýсвэл
2% кетоконазолийн тосон түрхлэг
Нэвчдэст хэлбэрт:
Кали перманганат 1:5000 шавшлага хэлбэрээр.
эсвэл
Этакридин 1:100
эсвэл
10% хүхрийн тос + давирхайтай боолт
эсвэл
повидон, хèмодин, тамåдины уусмалаар
шавшлага хийнэ
эсвэл
ялзмагт шавар
Энэ үед үс гэмтсэн байвал үсийг түүнэ. Эсвэл
наалтаар хуулж авах буюу хусч болно.
10% сүүн-салицилийн коллоидээр боолт хийнэ.
Эдгээр хуулах, үс түүх эмчилгээг дунджаар 30 өдөр хийнэ.

Гадуур
эмчилгээг
ангиллаас
нь хамаарч
хийнэ.

3.3

АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - РУБРОФИТ

Òîäîðõîéëîëò

Trichophyton rubrum Castellani-аар үүсгэгдсэн арьс,
хумс, том нугалаас, их бие, мөчдийг хамарсан архаг явцтай
арьсны мөөгөнцөрт өвчнийг руброфитиÿ гэнэ.

Ангилал, шинж тэмдэг
Тавхайн
руброфити
Тавхай ба
хурууны
салааны
хэлбэр

198

05_dermotology last last.indd 198

Тавхайн руброфити хамгийн олон тохиолддог хэлбэр юм.
Тавхай ба хурууны салаанд илрэх бөгөөд 4 ба 5 дугаар
хурууны салаанд îëîíòîé тохиолдон гуужилт үүсч, хагаран
тавхай руу шилжинэ. Цаашдаа тавхайн хошуу ба гадна дээд
тал руу хүчтэй загатнана. Энä хумс îëîíòîé гэмтэнэ. Энэ
үед элемент нь улайралт үүсэн цаашдаа хуурайшиж гуужна.
Зарим үед гүвдрүү, цэврүүнүүд туурна.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:01 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Хумсны
руброфити:
а.Нормотроф
б.Гипертроф

Хумсны руброфити – энэ үед хумс 87% орчим гэмтэнэ. Хумс
гэмтэж байгаагаар нь:
а. Нормотрофийн үед зөвхөн хумсны өнгө
өөрчлөгдөнө. Саарал шаравтар – боровтор, ягаан, цагаан
толбо үүснэ.
б. Гипертроф хэлбэрийн үед хумс нь зузаарч өнгөө
алдан, зэвхий саарал өнгөтэй болж гадаргуó нь барзайна,
заримдаа онихогрифоз (тахиралдаж мурийсан) болно
.

в. Атроф-тип
гэж ялгана
в. Атрофик типийн үед хумс нь нимгэрч хайлсаар бүрмөсөн
уусах ч тохиолдол байдаг. Үүнд захын хэсэг нь үлдэж нимгэн
хэсэг нь уусч алга болно.
Эхлээд тавхай, сарвуу, том нугалаас, өгзөг, үе мөч, хүзүү,
нүүр, биеэ даасан хэлбэрүүд үүсч байгаад цаашид дархлалын
тогтолцооны ажиллагаа хоёрдогчоор дутагдалд орсноос
(хоёрдогч нейро-эндокринопати) үүсдэг байна.

Түгээмэл
хэлбэр:
А.Улайра лт
– гуужилт
Б.Уут анцар
– зангилаат
В.Шүүдэст
улайралт

Улайралт бүхий гуужилтат хэлбэрийн үед эрүүл
арьснаас эрс ялгагдсан улайралттай нэвчдэст голомт үүснэ.
Гадна байдлаараа нейродермит, хайрст үлдтэй төстэй байдаг.
Голомтууд хоорондоо нийлж томроод хүрээ үүсгэж, цагирагт
дүрс үүсгэн голоосоо эдгэрэх хандлагатай нь арьсны өнгөц
мөөгөнцөрт өвчнийг санагдуулна. Нүүр, хүзүү, өгзөг нуруу,
4 мөчөөр ихэнхдээ байрлана. Мөн томоохон нугалаасуудаар
ч гарч болно.
Уутанцарт зангилаат хэлбэр нь хөлийн шилбэ,
өгзөг, нүүр, хүзүүгээр байрлаж шар үс, түүний уутанцрыг
гэмтээж гүн байрлана. Эдгээр нь заримдаа хоорондоо нийлж
зангилаат улайрал ба зангилаат васкулитыг санагдуулам
өөрчлөлт өгнө.

Шүүдэст улайралт хэлбэр нь арьсыг улайлгаж
нэвчдэс үүсгэн хавагнаж, үрэвслийн процесс хүчтэй явагдаж
арьсны нилээд хэсгийг амархан хамарна.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 199

199

5/25/2005 3:53:02 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Шинжилгээнүүд
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн
болон
өсгөврийн)
Люминесцент
лампаар харах
Цусны ерөнхий
шинжилгээ
Шээсний
ерөнхий
шинжилгээ
Биохимийн
шинжилгээ

Ихэнхдээ энэ гадаргуóд цэврүүнцрүүд сероïàïóë
гарч шүүдэс үүсгэнэ. Үүнээс гадна энэ улайралт шүүдэст
хэлбэрийг хөрөнгөлөг мөөгөнцрүүд, идээлүүлэгч коккууд
хамтарч үүсгэдэг учраас гүнзгий нэвчдэс үүсч архаг удаан
үргэлжилнэ.
Микроскопò шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд
Tr.rubrum Castellani
Trichophyton mentagrophytes ургана.
Вудè лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж ногоон
өнгөтэй харагдана.
Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц хяргагч үлд,
толгойн хяргагч үлд, өнгөц хэлбэрийн хяргагч үлдийн үед
онцын эмгэг өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт лейкоцитоз, ÑÎÝ ↑
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст, идээт хэлбэрт шээсэнд
илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч болно.
Мөөгөнцөрийн эсрэг антибиотик ууж
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.

байãàà

үед

Ялгах оношлогоо
• Эпидермофити
• Өнгөц стрептодерми
• Хавьтлын дерматит
• Кандидоз
• Нуралт
• Хайрст үлд
• Руброфитийн эмнэл зүйн онцлог шинж тэмдгүүд, микроскоп
шинжилгээний ургалтаар ялгана.
Эмчилгээ
Зарчим

Эмчилгээ

Антибиотик
эмчилгээ

Эритромицин, гентамицин, тетрациклин, ампициллин
зэрэг антибиотикийг хүндэрсэн үед зохих тунгаар хэрэглэнэ.

200

05_dermotology last last.indd 200

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:03 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Үүсгэгчийн
эсрэг
эмчилгээ

Харшил
эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ
Гистамины
эсрэг
бэлдмэл
Биеийн
эсэргүүцэл
сайжруулах
эмчилгээ
Хэсэг
газрын
эмчилгээ:

– Ãризеофульвин 0,125 мг уулгана. Насанд хүрэгчдэд 50кг
жин хүртэл 5 шахмал уулгана. Цааш 50 кг-аас хэтэрсэн 10кг
тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн тунã 8 шахмалаас
хэтрүүлэхгүй. Гризеофульвиныг цайны халбага ургамлын
тосоор даруулж ууна.
Эмчилгээ эхэлснээс хойш шинжилгээнд мөөг илрээгүй бол
гризеофульвины дээрх тунг өнжөөд 2 долоо хоног уулгана.
Дараагийн хоёр долоо хоногийн турш долоо хоногт 2 удаа
уулгана. Ууж байх үед элэгний үйл ажиллагааг хянана.
Тербинафин 250 мг өдөр бүр, 5-6 долоо хоног уулгана.
Хүүхдийн жин нь 20 кг хүртэл áîë хоногт 62,5 мг-ийг,20-40
кг хүртэл хоногт 125 мг-ийг 40 кг жингээс äýýø æèíòýé áîë
хоногт 250 мг-ийг óóëãàíà.
-Низорал 200 мг (1 шахмал) хоногт уулгана, 6-7 сар
óóëãàíà
Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим òàðèõ.
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим тарих
Магни сульфат 25% 5-10.0 мл судсаàð аажим òàðèõ
Хлорфенамин 0,004 г өдөрт 2 удаа
Лоратадин 0,01 г өдөрт 1удаа
Кетотифен 0,001 г ºäºðò 2 óäàà
Тималин, цус солих, витамин эмчилгээ
Хурц үрэвслийн үед 1-2% резорцин, 0,1%
этîкридин, 0,25% мөнгөний нитрат, 1:6000, 1:8000
марганцтай ваннд дүрэх, шавших.
Цэврүүнд 2% ба 5%-ийн салицилийн хүчлийн тосон
түрхлэг тавьж боолт хийх. Боолтны дараа цэврүүг хагалж
анилины будаг түрхэх.
Мөөгөнцрийн эсрэг тос клотримазол, миконазол,
оксиконазол, кетоконазол, фунгацидин, микосептик
зэргээс аль нэгийг хэрэглэх. 3-5%-ийí йодын уусмал
түрхэнэ. Эвэршилт ихтэй үед А.М.Ариевичийн аргаар (Ac.
salicylici 12.0; Ac.lactici seu benzolici 6.0; vaselini ad 100.0)
гуужилтыг 4-10 хоногийн зайтай 2-3 удаа (48 цагаар боолт)
хийнэ.
Хумс гэмтсэн тохиолдолд мэс заслын арга хэрэглэнэ.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 201

201

5/25/2005 3:53:04 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

3.4

АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - АЛАГ ЦАХЛАЙ

Òîäîðõîéëîëò

Øèíæ òýìäýã

Арьсны мөөгөнцөрт өвчнүүдийн кератомикозын бүлэгт
багтдаг. Арьсны өнгөн хөрсний хамгийн гадна талын
эвэрлэг давхаргыг гэмтээдэг паразит мөөгөнцөр –
Pityrosporum orbiculare, Malassesta purpur-аар үүсгэгддэг
арьсны мөөгөнцөрт өвчин юм.

Нууц хугацаа 2-3 долоо хоногоос 1,5-2 сар

ªâ÷òºíä çîâèóð áàãà èëýðíý. Çàðèì òîõèîëäîëä
бага зэрэг загатнана.

Өвчтөн их хөлрөмтгий байна

Арьсан дээр толбо гарна

Толбо нь янз бүрийн хэмжээтэй хоорондоо нийлж
томордог

Толбо нь өтгөн хүрэн өнгөтэй буюу сүүтэй кофе шиг
өнгөтэй байна

Толбо нь заримдаа хэвгэн гуужилттай байна

Толбо нь ихэвчлэн хүзүү, цээж, нуруугаар байрлана
Заримдаа цээж, мөрөөр байрлах ба эмчëýýгүй удсан
тохиолдолд тархмал байрлалтай ч байж болно.
Нуруунд далны хороонд голдуу байрлана.

Харин хүүхдэд хуйханд байрлаж болох бөгөөд õàðèí
үсийг гэмтээдэггүй.

Байгалийн болон зохиомол аппаратын хэт ягаан
туяагаар шарахад цайвар толбо (лейкодерм) үүсгэж
эдгэх боловч нөгөө хэсгээр шинэ толбууд гарч болдог
байна.

Зайлшгүй хийх шинжилгээ
Мөөгөнцөрийн
Шинжилгээнд мөөг Pityrosporum orbiculare-р
шинжилгээ
илэрнэ
(бактериологийн болон
тэжээлт орчинд ургуулах)
Иодын сорил
3%-èéí Tincturae iodi голомтонд түрхэхэд
хайрстай хэсгүүдэд иодын шингээлт нэмэгддэг.
Вудын лампаар гэрэлтүүлэхэд гэрлийн ойлт өгч
Люминесцент лампаар
харах.
алтан шар өнгийн гэрлийн урвал өгнө.
Ялгах оношлогоо
2 дугаар үеийн
тэмбүүгийн толбон
тууралтууд
Хайрст үлд

202

05_dermotology last last.indd 202

Серологи шинжилгээ эерэг гарна. Гуужилт үгүй.
Бие биедээ шилжиæ, уусаж томрохгүй.


Хайрст үлдийн гурвал шинж (+)
Шинжилгээнд үүсгэгч мөөг илрэхгүй

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:05 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Витилиго

Голдуу цавь, суга, хөлийн салаагаар гардаг.
Тууралт нь том. Мөөг илрэхгүй. Бактерийн
гаралтай. Вудын лампаар харахад цусан улаан
өнгийн ойлт өгнө.
Гуужилт үгүй. Бальзерын сорил (-)

Ягаан үлд


Тамхины цаасны шинж (+)
“Эх толбо” (+)

Эритразм

Эмчилгээ
Зарчим

Ерөнхий
эмчилгээ

Хэсэг
газрын
эмчилгээ

Эмчилгээ
Удаан хугацаагаар үргэлжилсэн тархмал хэлбэрийн үед насанд
хүрэгчдэд низорал 200 мг өдөрт 1 удаа 2-3 долоо хоног уулгана.
Наснаас нь шалтгаалж тунг тохируулна.
Кетоконазол 200 мг-аар хоногт бодож 7-14 хоног эсвэл 400 мгаар 1 удаа уулгаад 7 хоногийн дараа давтан уулгана.
Гуужуулах эмчилгээ:
5%-10% салицилийн спирт
3-5% резорцины спирт
Паразитын эсрэг эмүүд:
Иод 3-5%, Демъяновичийн аргын эмчилгээг хамууг эмчилдэг
шиг хэрэглэнэ (2-3 цикл).
Урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хэрэглэнэ.
Клотримазолын тос, крем бусад паразитын эсрэг эмүүд (хүхэр,
Вилькинсон гэх мэт)-ийг хэрэглэж болно.
Хэт ягаан туяагаар шарах эмчилгээ.

3.5 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - КАНДИДОЗ
Òîäîðõîéëîëò

Àíãèëàë

Кандидын (Candida) төрлийн хөрөнгөлөг мөөгөнцрүүдээр
үүсгэгдýæ арьс, салст бүрхүүл, хумс, зарим үед
(генерализованный) түгээмэл хэлбэрèéí ¿åä дотор
эрхтнүүдийг гэмтээдэг арьсны мөөгөнцөрт өвчин юм.
Байрлалаар нь:
• Ам, бэлэг эрхтний салстын кандидоз
• Том нугалаасны кандидоз
• Төрөлхийн нүхний ойролцоох кандидоз
• Хурууны салаа, чихний нугалаасны кандидоз
• Амьсгалын ба хоол боловсруулах замын кандидоз
• Хумсны кандидоз

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 203

203

5/25/2005 3:53:06 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Үзүүлэлтүүд
Аìíû
õºíäèéí ñàëñò
á¿ðõýâ÷èéí
кандидоз

Шинж тэмдгүүд

Õàöàð, òàãíàé, õýë,
áóéëíû ñàëñò äýýð öàéâàð
öàãààí ºíãºð òîãòîíî. Õóñàõàä
óëààí ÿãààí, öóñàðõàã ãàäàðãóуд
øàëáàðõàé ¿¿ñíý. Õýëýíä çóçààí
öàãààí ºíãºð òîãòîíî.
• ¯òðýýíèé ñàëñò óëàéæ,
öàãààí, ºòãºí, áóòàðñàí ààðö
ìýò ÿëãàäàñòàé, öýã÷èëñýí
øàëáàðõàéíóóä áàéíà. Çàãàòíàà
èõòýé.

¯òðýýíèé
êàíäèäîç

Том нугалаасны
êàíäèäîç

• Õºõíèé íóãàëàà, öàâü ºãçºãíèé
íóãàëààíä òîä õ¿ðýýòýé ëàêòñàí
ìýò óëààí õºõ ãàäàðãóóòàé
ãîëîìò ¿¿ñíý. Çóëãàðõàé áàéíà.
Ãàðûí 2-3-ð õóðóóíû ñàëààíä
óëàéñàí ãîëîìò, òºâ õýñýãòýý
öóóðàëò õàðàãäàíà.
• Ýíý õýñýãò àðüñ öàéâàð ìºíãºëºã
ºíãºòýé áàéæ áîëíî. Çàãàòíàíà,
õîðñîíî.

Төрөлхийн
нүхний
ойролцоох
кандидоз

• Хүний хүйсний болон àíóñíû эргэн тойронд улайæ
хавагнасан, цагаан саарал өнгөрөөр хучигдсан áàéäàã
áà маш их загатнаатай тул цуур÷ хагарсан байна.
• Хурууны салаа, чихний нугалаасны кандидозын
үед хурууны салаа, чихний нугалаасаар улайж
хавагнаж жижиг цэврүүнцэр гарäàã. Энэ нь хагарч
хурц үрэвслийн шинж тэмдэг ºãíº. Цагаан саарал
өнгийн өнгөр тогтсон байна. Энэ хэсэгт чийглэг байх
тул хоёрдогч халдвар õóðäàí õàëäâàðëàãäàõ íü èõ
байдаг.

Хумсны
кандидоз

204

05_dermotology last last.indd 204


Õóìñíû òîëèéã òîéðîîä
óëàéæ õàâàãíàí, àðüñ íü
öàéâàðäóó ºíãºòýé, ÿëàíãóÿà
óãûí èðìýãò íýâ÷äýñ ¿¿ñýí
èõ ºâ÷òýé áàéíà. Çàðèì ¿åä
õóìñûã äàðàõàä èäýý ãàð÷
áîëíî.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:07 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Àðõàã òàðõìàë
êàíäèäîç


Гүнзгий
буюу дотор
эрхтнүүдийн
(Висцеральный)
кандидоз

Ýõëýýä áóéë òàãíàé ºâ÷èëæ àìíû õºíäèéí
ñàëñòûí ¿ðýâñýë ¿¿ñíý. Äàðàà íü õóìñíû ýðãýí
òîéðíû ººõºí ýäèéí ¿ðýâñýë, õóìñíû ãýìòýë
¿¿ñíý. Èõ áèå, ìº÷, òîëãîéí ¿ñòýé õýñýã ãýìòýíý.
Áèé áîëñîí ãîëîìòóóä óëàéæ, õàâàãíàñàí, ÿëòñàí
ãóóæèëòòàé, ãүâäð¿¿, òºâãºð¿¿ä ãàðñàí áàéíà.
Ñîðâèæèæ ýäãýðäýã. Òîëãîéä õóóðàì÷ õàòиãøèë,
ôîëëèêóëèò, õàëöðàëò ¿¿ñíý. Õ¿¿õäýä áèå îþóí
óõààí, áèå áÿëäðûí õºãæèë õîöîðäîã.
Тухайн эрхтний ¿ðýâñýëò өвчний шинж тэмдгүүдээр
(пневмония, гастрит, энтерит, колит, цистит,
пиэлонефрит, септицеми, энцефалит, менингит,
сепсис гэх мэт) илэрч тухайн салбаруудад оношлогдож
эмчлэгдэнэ. Кандидозûí үүсэхэд зөвхөн үүсгэгч
байгаад зогсохгүй удаан хугацаагаар антибиотик,
кортикостероидыг хэрэглэõ, ÂÈ× халдвар, ñàõàðûí
øèæèíã çýðãýýð ºâ÷ëºõ íü íºëººòýé áàéäàã.

Шинжилгээнүүд
Мөөгөнцөрийн дурангийн
шинжилгээ
Өсгөвөрийн шинжилгээ
Цусны ерөнхий шинжилгээ
Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Биохимийн шинжилгээ
(сахар үзэх)

Псевдомицел харагдана
Өсгөвөрт Candidi albicans ургана
Тархмал үед эмгэг өөрчлөлтүүд гарна
Шээсэнд сахар, уураг үзэх
Сахар үзэх буюу элэгний үйл ажиллагаа,
дархлалыг үзэх. Дархлааны ñèñòåìèéí
тогтолцоог үзэх (Øèíæèëãýýíä 캺ã
èëðýõã¿é)

Тухайн өвчтөнд хамааралтай бусад шаардлагатай шинжилгээнүүд.
Ялгах оношлогоо

Хурц үрэвсэл явагдаж үсэрхийлэх хандлагатай
ãíîéíè÷îê èäýýò ïóñïóë идээт цэврүүнүүд гарñàí
Өнгөц идээт
шар ногоон бохир таваар хучигдсан. Шинжилгээнд
өвчнүүд
мөөг илрэхгүй.

Хурц үрэвсэлтэй.Шинжилгээнд Epidermophyton
floccosum зах хязгаар нь тод, дугуй хэлбэртэй
Цавины
толбо гарна. Зах руугаа нягт хавантай юм шиг хүрээ
үүсгэсэн. Тав íü улайлт, хайрстай. Загатнаа ихтэй.
эпидермофити

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 205

205

5/25/2005 3:53:08 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Тавхай
сарвууны
эпидермофити
Тавхай
сарвууны
руброфити


Хейлит
– янз бүрийн
гаралтай

Лейкоплаки


Эритразм

Кандидын
бус гаралтай
вульвовагинит
Кандидын
бус гаралтай
хумсны
гэмтлүүд
Эмчилгээ
Зарчим

206

05_dermotology last last.indd 206

3 ба 4 дүгээр хурууны завсраар, хөлийн улаар
нурсан юм шиг өнгөртэй, цууралттай голомт байх
бөгөөд өвдөлттэй, усархаг шүүс ãаðна. Хүрээ нь
захаараа өргөгдсөн õ¿ðýýòýé.
Шинжилгээнд Trichophyton mentagrophytes
илэрнэ.
Энэ үед шинжилгээнд Trichophyton rubrum
Castellani илэрнэ. Хумсыг ихýýð гэмтээдэг.
Хурц үрэвслийн шинжтэй байх бөгөөд голдуу
диффузный нейродермит, хавьтал харшлын
дерматит, мэдрэлийн гаралтай өвчнүүдийн үед
уруулын улаан хэсгийн эргэн тойронд үрэвслийн
процесс явагдаж тав, цууралт үүсдэг. Хайрс
гуужилт тогтдог.
Шинжилгээнд мөөг илэрдэггүй.
Энэ үед гадаад хүчин зүйлийн нөлөөгөөр амны
хөндийн салст уруул үрэвсдэг. Голдуу А-гийн
дутагдàë çýðãýýñ болж амны хөндийн салстын
өвчин эсэргүүцэх чанар муудсан эсвэл хиймэл
шүд, бусад механик гадны биет, тамхи зэргээс
шалтгаалж завьж, доод уруул, хэлний нуруу, 2
хажуу тал гэмтдэг.
Шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Шинжилгээнд үүсгэгч нь Micrococcus sadentarius
илэрдэг. Бактерийн гаралтай. Хөлийн салаа, цавь,
суганд том хэмжээний толбо гарна. Зах хязгаар
нь тод хүрээтэй, бага зэргийн гуужилттай. Вуди
лампаар улаан цус шиг өнгө харагдана.
Үүсгэгч нь бактерийн болон нянгийн гаралтай
байна. Трихомониадын âàãèíèòèéí ¿åä ìîçîêò
Trichomonas vaginalis илэрнэ. Заг хүйтний үеèéí
âóëüâî âàãèíèòèéí ¿åä гонококк илэрнэ.
Идээ гарч хумс үрэвсэëòýé áàéíà. Шинжилгээнд
мөөг илрэхгүй.

Эмчилгээ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:09 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Голомтын
үүсгэгчийг
тодорхойлж
түүний эсрэг
эмчилгээг
хийх
Дотор эрхтний
талаас
шалтгаалаад
байгаа эмгэг
юу байгааг
тодорхойлж
эмчлэх.
Кандид үүсгэх
орчин байгаа
эсэхийг
тодорхойлж
эмчлэх

Хэсэг газрын
эмчилгээг
үүсгэгчийн
эсрэг хийнэ

Хумсны
кандидозын
үед


Нистатин, леворин зэргийг хоногт 6-8 саяыг
хийж, 2-3 долоо хоног үргэлжлүүлэн хийгээд 7
хоногийн завсарлагатай дахин хийж болно.
Амфоглюкалин, микогептин буюу низоралийг
хавсарч хэрэглэнэ.

Хүндэрсэн үед буюу дотор эрхтнийг гэмтээсэн
үед амфотерицин 1 кг жинд 250 ЕД-ээр áîäîæ 1
курс нь 2 сая ЕД хүртэл судсаар хийж болно.
• -Низорал 200 мг (1 òàá) хоногт уулгана, 6-7 сар
Гэдэсний дисбактериозын үед нистатиныг 1-2
саяûã хоногт хэрэглэнэ.
• Эсвэл натамицин 0,4 гр хоногт (хүүхдэд хагас
тунгаар) 1-2 долоо хоног хэрэглэнэ.
• Жишээ нь: ñàõàðûí шижин áàéâàë түүнийг
нь эмчлээд дээрх хэсэг газрын болон ерөнхий
эмчилгээг хавсарч хийнэ.

мөөгөнцөрийн эсрэг бэлдмэл
Антисептик бэлдмэлийг хэрэглэх хэрэгтэй. Үүнд:
Спиртэн буюу усан метилен 2%-3%
Кастелланû будаг
Борын хүчил 10%-ыг агуулсан паст,ìàçü түрхлэг
2% резорцины уусмал,
0,25% мөнгөний нитрат
0,1% риванолийн уусмал зэргийг түрхэж
хэрэглэхээс гадна мөөгөнцөрийн эсрэг бэлдмэл,
антибиотик, гормонтой хавсарсан бэлдмэлийг бэлдэж
хэрэглэж болно.
Арьсны голомт бүрэн арилтал түрхэх ба цааш 1
долоо хоног үргэлжлүүлж түрхэнэ.
Эрхтнээс үүсгэгчийг зайлуулах өвөрмөц эмчилгээг хэсэг
газарт нь хийх. Энэ үед кандидийн эсрэг лаа хийх, угаах
зэрэг арга хэмжээг авах.
Êëîòðèìàçîë - ¿òðýýíèé øàõìàëûã (200ìã)
yíòàõààñ ºìíº 30 õîíîã õèéõ.
Èçîкîíàçîë – 600 ìã - ¿òðýýíèé áºìáºëºã óíòàõààñ ºìíº 1 óäàà õèéõ.
Ôëóêîíàçîë – 150 ìã – óíòàõààñ ºìíº 1 óäàà
óóõ.
Ýêîíàçîë – 150 ìã - ¿òðýýíèé ëàà õîíîãò 1 óäàà
3 õîíîã.
Íàòàìèöèí – 100 ìã - ºäºðò 1 óäàà 3-6 õîíîã.
Íèñòàòèí 100000 ЕД ¿òðýýíèé øàõìàë õîíîãò 1 óäàà,
14 õîíîã.
Ôëуконазолèéã òîì õ¿íä 150 мг-ыг 7 хоногт 1
удаа уулгана.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 207

207

5/25/2005 3:53:11 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õ¿¿õäèéã
ýì÷ëýõ çàð÷èì

Эмчлэгдэх
хугацаа

Ôëóêîíàçîë - 5-8 ìã/êã æèíä áîäîæ 1 óäàà
óóëãàíà.
Íàòàìèöèí - 0.5-10.0 ìë óóñìàëûã ãàäóóð
õîíîãò 1-2 óäàà ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã àðèëòàë
õýðýãëýíý.
Эдгээр эмчилгээнээс гадна êëèíèêээ ажиглан
биеийн эсэргүүцэл сайжруулах эмчилгээ, харшил
эмзэгшил бууруулах эмчилгээ, витамин эмчилгээг зохих
тунгаар хэрэглэнэ.
Хөнгөн үед амбулаторèд, хүнд буюу хавсарсан
үед стационарт 14-21 хоног эмчилнэ. Дээрх эмчилгээг
хийсний дүнд лабораторийн шинжилгээнд кандид
үүсгэгчүүд үгүйсгэгдсэнээр эмчилгээний үр дүнг тооцно.

4.1 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД- ЭНГИЙН
ГЕРПЕС
Тодорхойлолт

Ангилал

Энгийн герпес нь арьс, салст дээр жижиг цэврүү
гарах байдлаар эмнэл зүй илэрдэг, вирусын гаралтай арьсны
өвчин юм. Энгийн герпесээр аль ч насны эрэгтэй, эмэгтэй
хүн өвчилж болно.
I. Энгийн герпесийг явцаар нь:
• Анхдагч герпес
• Хоёрдогч буюу Дахилтат герпес
- Хөнгөн хэлбэр
- Хавагнасан хэлбэр
- Бүслүүр үлд хэлбэрийн герпес
- Тархмал герпес ãýæ àíãèëíà.

Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Хорсох, ирвэгнэх, өвдөх, өндөр халуурах, ядрах, хоолонд дургүй болох,
ам хатах
• Арьс улайж, шар будаа, жижиг вандуйн чинээ хэмжээтэй, бүлэг
цэврүүнцэр гарна

• Цэврүүнцэр тунгалаг шингэнтэй байх ба 2-3 хоноод булингартана
• Цэврүүнцрүүд хагарч, тод улаан өнгөтэй, тэгш биш ирмэгтэй шалбархай
үүснэ

208

05_dermotology last last.indd 208

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:12 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Тууралтын голомт биеийн аль ч хэсэгт байрлаж болно. Гэхдээ уруулын
булан, хацар, хамрын угалз, бэлэг эрхтэнд илүүтэй байрлана.
Оношлогоо
• Асуумж
• Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Цэврүүнцрийн ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ хийх
• Цусны ерөнхий шинжилгээ
• Шээсний ерөнхий шинжилгээ
• Полимеразын гинжин урвал

Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр
Бүслүүр үлд
Стрептококкийн
гаралтай түүхий
Тэмбүүгийн
нэгдүгээр үеийн
хатуу яр

Онцлог шинж тэмдэг
Биеийн ерөнхий байдал сул. Өвчин, эмзэглэл ихтэй.
Тууралтууд мэдрэлийн ширхэг дагасан, биеийн нэг
талд байрласан. Хэсэг газрын тунгалгийн булчирхай
томорсон, тэмтрэхэд эмзэглэлтэй.
Хавтгай, улбагар цэврүүнцрүүд, дотроо булингартай
шингэнтэй, гадуураа ягаан-улаан үрэвслийн
хүрээтэй. Тууралт замбараагүй, ихэвчлэн нүүрээр
байрлана.
Шалбархай гарна. Ихэвчлэн ганц нэгээр гарна, зөв
дугуй хэлбэртэй, ёроол гөлгөр, гялалзсан, “махан”
улаан өнгөтэй. Тэмтрэхэд хатуувтар, эмзэглэлгүй.
Шалбархайнаас шинжилгээ авахад цайвар трепонем
илэрнэ. Серологийн шинжилгээ эерэг.

Эмчилгээ
Ерөнхий эмчилгээ
Анхдагч герпесийн үед:

Дархлал сэргээх
эмчилгээ

Витамин С 0.3 г
өдөрт 3 удаа уух,
3-5 хоног
Дахилтат
хэлбэрийн
үед:

Ацикловир
(зовиракс) 200 мг
өдөрт 5 удаа уух,
5-10 хоног

Левамизол
50150 мг өдөр бүр 3
хоног уух, 6 долоо
хоногийн турш

Хэсэг газрын эмчилгээ
Анхдагч герпесийн үед:

Анилины будгууд: Кастеллани будаг, метилен
хөхийн 2% спиртэн уусмал

Вирусын эсрэг үйлчилгээтэй бэлдмэлүүд:
ацикловир (зовиракс) 5% тосон түрхлэг,
өдөрт 4-6 удаа голомтонд нимгэн түрхэх
Дахилтат хэлбэрийн үед:

Ацикловир тосон түрхлэг, өдөрт 4 удаа
голомтонд түрхэх буюу оксолин 0.25, 0.5,
1, 2 ба 3% тосон түрхлэг, өдөрт 2-3 удаа
голомтонд эдгэртэл нь түрхэх.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 209

209

5/25/2005 3:53:13 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

4.2 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД- БҮСЛҮҮР ҮЛД
Мэдрэлийн гаралтай өвдөлтөөр эхэлж, хэд хоногийн
дараа арьсан дээр тууралт гардаг, хурц явцтай өвчин
юм. Бүслүүр үлд эрэгтэй, эмэгтэй хүнд адил тохиолдох
ба ямар ч насны хүмүүс өвчлөх боловч 10 хүртэл насны
хүүхдүүд өвчлөх нь цөөн байдаг.
Эмнэл зүйн хэлбэрээр:
Ангилал
• Хөнгөн хэлбэр
• Тархмал хэлбэр
• Үхжилт хэлбэр
Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Өвчин эхлэхийн өмнө өвдөх, ирвэгнэх зэрэг урьдал шинж илэрнэ
• Улайж хавагнасан арьсан дээр бүлэг бүлгээрээ байрласан шар будаа,
вандуйн чинээ хэмжээтэй цэврүүнцрүүд гарна
Тодорхойлолт





210

05_dermotology last last.indd 210

Цэврүүнцрийн шингэн тунгалаг байж байгаад хэд хоногийн дараа
булингартана
Цэврүүнцрүүд шинээр нэмэгдэж гарна
Тууралт нь аль нэг мэдрэлийн судлыг дагаж, ихэнхдээ хавирга
хоорондын мэдрэлийн судлын дагуу байрлана
Тууралт биеийн аль нэг талд, харалдаа бус байрлалтай байна
Биеийн эсэргүүцэл султай буюу хүнд өвчтэй хүмүүст бүслүүр үлдийн
үхжилт хэлбэр үүсэх бөгөөд тууралт гарсан хэсэгт шарх үүсч, сорâèжиж
эдгэрнэ.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:14 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Цэврүүнцрийн ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ
хийх
4. Цусны ерөнхий шинжилгээ
5. Шээсний ерөнхий шинжилгээ
Ялгах оношлогоо:
Өвчний нэр
Еломын
цэврүүт
хэлбэр
Энгийн герпес
Дюрингийн
герпес
хэлбэрийн
дерматит

Онцлог шинж тэмдэг
Дахилтат явцтай халдварт өвчин. Нүүр, шилбээр байрлана.
Хязгаарлагдмал, хавагнасан улайрал үүсч, хажуу тийшээ
тархана. Ойролцоох тунгалгийн булчирхай томорсон,
эмзэглэлтэй.
Мэдрэлийн ширхэг дагаж тууралтууд гарахгүй, эмзэглэл
харьцангүй бага. Тууралтууд биеийн аль ч хэсэгт гарч
болно, гэхдээ уруулын булан, хацар, хамрын угалз, бэлэг
эрхтэнд илүүтэй байрлана.
Тууралт гарахаас өмнө хүчтэй загатнах шинж илэрнэ.
Тууралтууд биеийн харалдаа хэсэгт байрлана. Олон
янзын тууралт гарна: цэврүүнцэр, цэврүү, толбо, гүвдрүү,
бэлцрүү, улайрал. Тууралт шимэгдсэний дараа тод бор
нөсөө үлдэнэ.

Эмчилгээ
Ерөнхий эмчилгээ
• Антибиотик эмчилгээ:
рифампицин 0.3 г, хоногт 2 удаа,
5-7 хоног уух
• Ацикловир 800 мг, хоногт 5 удаа,
7-10 хоног уух

Хаван хөөх: фуросемид, лазикс, 25%
магний сульфатын уусмал

Өвчин намдаах: ганглерон 1 мл
булчинд тарих, 6-8 удаа; пахикарпин
0.05 г хоногт 3 удаа уух

Новокаины хориг тавих, новокаинтай
электрофорез хийх

Анальгин, баралгин, диклоденк лаа

Витамин эмчилгээ: витамин В1, В12,
10-15 удаа тарих

Аскорбины хүчил 0.3-0.5 г хоногт

Хэсэг газрын эмчилгээ


Анилины будгийн 13% усан буюу спиртэн
уусмал: бриллиант
ногоон, метилен хөх
Ацикловир 5% тосон
түрхлэг
Оксолины 1-2 % тосон
түрхлэгèéã өдөрт 23 удаа эдгэртэл íü
голомтонд түрхэх
УФО, лазер шарлага

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 211

211

5/25/2005 3:53:14 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

4.3 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД - ҮҮ

Тодорхойлолт

Ангилал

Хүний папилломавирусаар үүсгэгддэг, архаг явцтай, элбэг
тохиолддог арьсны халдвартай өвчин.
• Энгийн буюу ердийн үү
• Хавтгай буюу юношеские үү
• Улны буюу тавхайн үү
• Бэлгийн үү буюу шовх үзүүрт ургацаг

Эмнэл зүйн шинж тэмдэг:
• Энгийн үү – хагас дугуй үрэвслийн бус зангилаа, 1-10 мм хэмжээтэй, эрүүл
арьсны өнгөтэй ижил өнгөтэй буюу ягаан-саарал өнгөтэй, хатуу, эвэршсэн,
эмзэглэлгүй, барзгар гадаргуутай, ихэвлэн олон тооны, бугуй орчим, гарын
хуруугаар байрладаг. Хүүхэд, өсвөр насныханд их гардаг.

• Хавтгай үү – эрүүл арьсны өнгөтэй ижил буюу арай
бараан өнгөтэй хавтгай зангилаа, дугуй, зуйван
хэлбэртэй.
1-5 мм хэмжээтэй, арьсны түвшнээс дээш бага
зэрэг өргөгдсөн, гөлгөр гадаргуутай, ихэвчлэн
олон тооны, нүүр, хүзүү, цээж, бугуй орчим
байрлана. Хүүхэд ба залуучуудад их гардаг.
• Улны үү – шаргал өнгөтэй ургацаг, зузаан,
эвэршсэн, ганц нэгээр байрладаг, эмзэглэлтэй.
Ямар ч насны хүнд гарч болно, гэхдээ ихэвчлэн
залууст их тохиолддог.
• Утаслаг үү – нарийн, урт утас маягийн,
эвэршсэн ургацаг, ихэвчлэн нүүр, зовхи, эрүү,
хүзүү, суганы хонхорхой болон биеийн бусад
хэсэгт байрладаг.

212

05_dermotology last last.indd 212

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:15 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

• Шовх үзүүрт ургацаг – бэлгийн замаар
дамждаг. Эрэгтэйчүүдэд - бэлэг эрхтний толгой,
шээсний сүв, шулуун гэдэсний амсар орчим,
эмэгтэйчүүдэд – бэлгийн их, бага уруул, хэлүү,
үтрээний үүдэвч, хярзан, шулуун гэдэсний амсар
орчим байрладаг. Нарийн суурьтай, ягаан өнгөтэй,
янз бүрийн хэмжээтэй, хоорондоо нийлж тахианы
залаа буюу өнгөт байцаатай төстэй. 20-40 насны
хүмүүст элбэг тохиолддог. Хоёрдогч халдвар
хавсарвал эвгүй үнэртэй болно.

Оношлогоо
• Асуумж
• Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр
Онцлог шинж тэмдэг
Саальчдын мэргэжлийн өвчин. Ихэвчлэн
“Саальчдын
хуруу, гарын бугуй, нүүрээр гарна. Голдоо
зангилаа”
хүйс маягийн хонхорхойтой, дугуй
хэлбэртэй, улаан-хөх өнгийн зангилаа
үүсдэг. Үрэвслийн хүрээтэй. Эдгэсний дараа
сорâи үлдэнэ.
Үрэвслийн процесс тод илэрнэ.
Гарын бугуй, хөлийн тавхайд тууралт
Энгийн үү Арьсны сүрьеэ, гарна. Товруу хатуу, арьсны түвшнээс
ургацагт хэлбэр дээш овойсон, хөхөлбөр өнгөтэй. Гадаргуу
хуурай, хагарна, таваар хучигдсан. Товрууг
шахахад идээ гарна. Сүрьеэгийн сорил эерэг.
Тэмбүүгийн 2
Эмзэглэлгүй, үрэвслийн хүрээ байхгүй, хэд
үеийн гүвдрүү
хэдээрээ буюу бүлэглэж гарна. Серологийн
шинжилгээ эерэг.
Тууралтууд ихэвчлэн нүүр, цээж, бэлэг
Халдварт
эрхтэнд гардаг. Хагас дугуй хэлбэртэй,
нялаахай
голдоо хүйс маягийн хонхорхойтой, шахахад
аарц маягийн зүйл гарна.
Хавтгай
үү
Сэвх
Удамшлын өөрчлөлт. Ихэвчлэн бага насанд
тохиолддог.
Хөлийн их даралттай газар гарна. ªнгө
Эвэр
шараас хүрэн байж болно. Тодорхой зàх
Улны үү
хязгааргүй, эрүүл арьс руу шилждэг.
Удамшлын өвчин, çàëóó íàñàíä тохиолддог.
Толбот
2-10 мм хэмжээтэй, олон тооны, хавтгай,
кератодерми
дугуй хэлбэртэй эвэрлэг голомтууд үүсдэг.
Хоорондоо нийлэхгүй.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 213

213

5/25/2005 3:53:16 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Шовх
үзүүрт
ургацаг
















Тэмбүүгийн 2
үеийн гүвдрүү
(өргөн суурьт
ургацаг)
Цэврүүтэх
өвчин, ургацагт
хэлбэр

Ургацаг өргөн суурьтай. Гөлгөр гадаргуутай,
улаан-хүрэн өнгөтэй. Эмзэглэлгүй.
Серологийн шинжилгээ эерэг.
Анх цэврүү гарч, хагарч, шалбархай үүснэ.
Хагарсан цэврүүний ёроолоос хөхлөг
маягийн ургацгууд ургана, тэмтрэхэд
зөөлөн, эвгүй үнэртэй. Никольскийн шинж
тэмдэг эерэг, акантолизисийн эс илэрнэ.

Эмчилгээ
1. Энгийн үү:
Түлэх үйлчилгээтэй бэлдмэлүүд – солкодерм, ферезол, ляпис, 50%-ийн 3хлорт цууны хүчил, 40%-ийн салицилийн хүчил
Эс хордуулах үйлчилгээтэй бэлдмэл – подофиллины 25%-ийн уусмал,
кондилин (подофилотоксин)
Криотерапия шингэн азотоор түлэх эмчилгээ
30%-ийн хүчилтөрөгчийн хэт исэл, өдөрт 1-2 удаа арчих, 5-7 хоног
Цахилгаан хутгаар авах (электрокоагуляци)
СО2 Лазер эмчилгээ
Ховс (гипноз) эмчилгээ
2. Хавтгай үү:
30%
3-хлорт цууны хүчлээр арчих, долоо хоногт 1 удаа, удаан
хугацаагаар
Солкодерм, 2-4 удаа, 4-5 хоногийн завсарлагатай
СО2 лазер эмчилгээ: 1-3 удаа
3. Улны үү:
Шингэн азотоор түлэх, 1 удаа 20-30 секунд. 2-4 хоногийн дараа давтана.
Хүйтнээр түлэх эмчилгээ
Мэс заслын эмчилгээ
4. Шовх үзүүрт ургацаг:
Бусад бэлгийн замаар дамжих халдваруудыг эмчлэх
Ферезол, солкодерм, кондиллин
Подофиллины уусмал 25%

214

05_dermotology last last.indd 214

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:16 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

5. ÄÅÐÌÀÒÈÒ
Òîäîðõîéëîëò

Àíãèëàë

Ãàäààä, äîòîîä öî÷ðîîã÷ õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººãººð
õóðö ÿâöòàéãààð àðüñ ýìãýãøèí ¿ðýâñýõ ïðîöåññûã
äåðìàòèò áóþó àðüñòàñ ãýíý.
Ýíãèéí äåðìàòèò
ͺõöºëò áóñ öî÷ðóóëûí íºëººãººð ¿¿ñ÷ áàéãàà
äåðìàòèò.
1. Øàëòãààíààð íü:
• Ôèçèêèéí
• Ìåõàíèêèéí
• Õèìèéí
• Áèîëîãèéí
• Эмийн
2. ßâöààð íü:
• Õóðö
• Àðõàã
Õàâüòàë õàðøëûí äåðìàòèò
Òîäîðõîé áîäèñ áóþó õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ àðüñàíä
õ¿ðýëöýõýä òýð õýñãèéí ìýäðýã ÷àíàð èõýññýíýýñ àðüñàí
äýýð ýìãýã òóóðàëò ãàðàõûã õýëíý.
Хордлого харшлын дерматит
Öî÷ðîîã÷ õ¿÷èí ç¿éë íü õîîë áîëîâñðóóëàõ áîëîí
àìüñãàëûí çàì, àðüñ, ñóäàñ, áóë÷èí, ñàëñòààð îðñíû
óëìààñ ¿¿ññýí àðüñíû õóðö ¿ðýâñýë þì.
1. Шалтгаанаар нь:
• Ýìèéí
• Õîîë, õ¿íñíèé
• Ìýðãýæëèéí
2. Байрлалаар нь:
• Òàðõìàë
• Õÿçãààðëàãäìàë
3.Òóóðàëòààð íü:
• Òîëáîò
• ÿâäð¿¿ò
• Öýâð¿¿ò
• Çàíãèëààò
• Öýâð¿¿íöýðò
• Èäýýò öýâð¿¿íöýðò

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 215

215

5/25/2005 3:53:17 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Îíîøëîãîî:

Àñóóëò
1. Àñóóìæ:
À.
Øàëòãààíûã
òîäðóóëæ
àñóóíà
1.Ìýäðýãøëèéí áàéäàë

2. ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éë,
öî÷ðóóë
3. Ãîë ¿¿ñãýõ
øàëòãààíóóä

216

05_dermotology last last.indd 216

Ýíãèéí õàâüòëûí
äåðìàòèò
(Ïðîñòîé êîíòàêòíûé
äåðìàòèò )

Áàéõã¿é

ͺõöºëò áóñ öî÷ðóóë
áàéíà
-

Ôèçèêèéí íºëºº
(ºíäºð íàì
òåìïåðàòóð, íàðíû
õýò ÿãààí òóÿà,
öàöðàã) – жèøýý íü:
íàðíû äåðìàòèò,
ò¿ëýãäýë, îñãîëò,
õºëäºëò, öàöðàãèéí
äåðìàòèò
- Ìåõàíèê íºëºº
(äàðàëò, ¿ðýëò)
- õîëãîëò,
õ¿¿õäýä íóðàëò,
ºëãèéí äåðìàòèò
òîõèîëäîíî.
- Õèìèéí
íºëºº (ºíäºð
êîíöåíòðàöòàé
õ¿÷èë, ø¿ëò, õ¿íä
ìåòàëëûí äàâñ,
íèêåëü, êîáàëüò)
- Áèîëîãèéí íºëºº
(óðãàìàë, õîðõîé,
øàâüæèíä õàòãóóëàõ)
- óðãàìëûí äåðìàòèò

Õàâüòàë õàðøëûí äåðìàòèò
(Êîíòàêòíûé àëëåðãè÷åñêèé
äåðìàòèò)

Ýõíèé ¿åä íýã, öààøäàà îëîí
õàðøèë òºð¿¿ëýã÷èä ìýäðýã
áîëîõ áà õàðøëûí õýò óäààí
ìýäðýãøèõ óðâàë ìàÿãààð
ÿâàãäàíà.
ͺõöºëò öî÷ðóóë áàéíà

- Õèìèéí áîäèñ (õðîìûí
äàâñ, íèêåëü, êîáàëüò,
äàâèðõàé, áóäàã, óãààëãûí
ñèíòåòèê áîäèñ)
- Ãîî ñàéõíû á¿òýýãäýõ¿¿í
- Ýìèéí áîäèñ (àíòèáèîòèê
-ïåíèöèëëèí,
ñòðåïòîìèöèí,
ãðèçåîôóëüâèí, ñóëüôàíèëàìèäóóä, ôîðìàëèí,
ìºíãºí óñíû áýëäìýë,
íèñòàòèí, ýðèòðîìèöèí,
ðåçîðöèí)
- Ìýðãýæëèéí áîäèñ
(öåìåíò, øîõîé, öàâóó,
áóäàã)
- Áèîëîãèéí íºëºº (òîîñ,
òîîñîíöîð, óðãàìàë,
àìüòíû ãàðàëòàé
á¿òýýãäýõ¿¿í )

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:17 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

4. Øàëòãààíû
¿éë÷ëýõ çàì
5. Øàëòãààíû
¿éë÷ëýõ øèíæ
áàéäàë
6. Íóóö ¿å

Àðüñàíä øóóä íºëººëíº
Õýñýã ãàçàðò öî÷ðîîã÷,
ãýìòýýã÷ ¿éë÷ëýë ¿ç¿¿ëíý

7.¯ðýâñëèéí
ïðîöåññûí
áàéðëàë

Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýëòýé áàéíà

Áàéõã¿é

Àðüñàíä øóóä íºëººëíº
Õýñýã ãàçàðò
ìýäðýãø¿¿ëýõ ¿éë÷ëýë
¿ç¿¿ëíý
Áàéíà. Öî÷ðóóë
¿éë÷èëñíèé äàðàà õýäýí
ìèíóò, öàã, ýñâýë õýäýí
ºäðèéí äàðàà ¿ðýâñýë
èëýðíý.
Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí
òýð õýñýãò áîëîí
ò¿¿íèé ýðãýí òîéðîíä,
ãîëîìòîîñ ººð õýñýãò

2. Ýìíýë ç¿é
À. Çîâèóð

ªâäºõ, õàëóó îðãèõ,
õîðñîíî

Çàãàòíàõ, õàëóó îðãèõ,
õîðñîíî

Á. Øèíæ
òýìäýã

Õóðö ¿åä:
1. Àðüñàí äýýð óëàéëò,
öýâð¿¿íöýð, öýâð¿¿,
áýëöð¿¿, ¿õæèë èëýðíý.
2. Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë ÿâàãäàíà.
3. Ýðñ çàõ õÿçãààðòàé
áàéíà.
4. Öî÷ðóóëûã àðèëãàñíû
äàðàà õóðäàí àëãà
áîëíî.
Àðõàã ¿åä:
Çîãñîíãè óëààí õºõºâòºð
òóÿàòàé íýâ÷äýñòýé ãîëîìò,
àðüñíû çóðàãëàë òîäîðñîí,
çàðèìäàà õàòèíãàðøèë
¿¿ñäýã.

1. Òóõàéí õýñýã ãàçàðò
îëîí òºðëèéí ÿçãóóð
ýä¿¿ä (óëàéëò,
ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð,
öýâð¿¿, øàëáàðõàé,
õàéðñ) ãàðíà.
2. Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë
¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë
ÿâàãäàíà. Õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷èéí
¿éë÷ëýë àðèëñàíû
äàðàà àëãà áîëíî.
3. Õàðøëûí ñîðèë (+)
áàéíà.
4. Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷
äàõèí ¿éë÷èëñíèé
äàðàà äàõèëò ºãäºã.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 217

217

5/25/2005 3:53:18 PM

3.Øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëò

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õ¿íä ¿åä øèíæèëãýý
ººð÷ëºëòòýé ãàðíà.
Îñãîëò, õºëäºëò,
ò¿ëýãäýëòèéí 2, 3, 4-ð
çýðãèéí ¿åä:
1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý: ýîçèíîôèëü
ýñèéí òîî ýðñ íýìýãäýíý.
Ýðèòðîöèòûí òóíàõ
õóðä ºíäºðñºíº.
Öàãààí ýñèéí òîî
îëøèðíî. Áàãà çýðýã
öóñ áàãàäàëòûí øèíæ
èëýðíý. Õîðäëîãîò
íåéòðîôèëü ýñèéí òîî
íýìýãäýíý.
2. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý: öàãààí
öîãöîñ, õó÷óóð ýñ¿¿ä,
óëààí öîãöîñ èëýðíý.
3. Öóñíû áèîõèìè:
ñàõàð, øýýñíèé õ¿÷èë,
ôåðìåíò¿¿ä, óóðãèéí
á¿ëã¿¿äèéí õàðüöàà
àëäàãäàíà.
4. Зүрхний цахилгаан бичлэг
5. Õýò àâèàíû øèíæèëãýý:
öóë ýðõòýí¿¿ä, íºõºí
¿ðæèõ¿éí ýðõòýí¿¿äèéã
õàðíà.
6. Êîàãóëîãðàìì: ýõëýýä
öóñíû á¿ëýãíýëò èõýñ÷,
ñ¿¿ëäýý õ¿íä ¿åä ñóäñàíä
öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ
õàì øèíæ èëðýõ
7. Íàðèéí ìýðãýæëèéí
ýì÷èéí (ç¿ðõ ñóäàñ,
ìýäðýë, Ẻð, ýëýã, öºñ
ãýõ ìýò) çºâëºãººíèé
äàãóó øèíæèëãýý õèéõ

218

05_dermotology last last.indd 218

1. Õàðøëûí àðüñíû ñîðèëóóä
ýåðýã ãàðíà.
2. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý:
ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî
íýìýãäýíý.
Õ¿íä ¿åä çàéëøã¿é õèéãäýõ
øèíæèëãýý:
À. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý: ýîçèíîôèëü
ýñèéí òîî ýðñ íýìýãäýíý.
Ýðèòðî-öèòûí òóíàõ õóðä
ºíäºðñºíº. Öàãààí ýñèéí
òîî îëøèðíî. Áàãà çýðýã öóñ
áàãàäàëòûí øèíæ èëýðíý.
Õîðäëîãîò íåéòðîôèëü
ýñèéí òîî íýìýãäýíý.
Á. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý: öàãààí öîãöîñ,
õó÷óóð ýñ¿¿ä, óëààí öîãöîñ
èëýðíý.
B. Öóñíû áèîõèìè: ñàõàð,
øýýñíèé õ¿÷èë, ôåðìåíò¿¿ä,
óóðãèéí á¿ëã¿¿äèéã
òîäîðõîéëîõ
Ã. Зүрхний цахилгаан бичлэг
Ä. Õýò àâèàíû øèíæèëãýýöóë ýðõòýí¿¿ä, íºõºí
¿ðæèõ¿éí ýðõòýí¿¿äèéã
õàðíà.
Å. Êîàãóëîãðàìì ýõëýýä
öóñíû á¿ëýãíýëò èõýñ÷,
ñ¿¿ëäýý õ¿íä ¿åä ñóäñàíä
öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ õàì
øèíæ èëðýõ
¨. Íàðèéí ìýðãýæëèéí
ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó
øèíæèëãýý õèéõ
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí
øèíæèëãýýãýýíä: IgE èõñýõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:18 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

ßëãàí

îíîøëîãîî

Ìåõàíèê äåðìàòèòèéã:
1. Êàíäèäîç - Õºõíèé
íóãàëàà, öàâü, ºãçºãíèé
íóãàëààíä òîä õ¿ðýýòýé,
óëààí õºõ ãàäàðãóóòàé
öàãààí ãîëîìò ¿¿ñíý.
Çóëãàðõàéòàé, ãàðûí 23-ààð õóðóóíû ñàëààíä
óëàéñàí ãîëîìò, òºâ
õýñýãòýý öóóðàëò õàðàãäàíà.
Çàãàòíàíà, õîðñîíî.
Øèíæèëãýýíä Candida
albicans èëýðíý.
Ôèçèêèéí äåðìàòèò
(íàðíû äåðìàòèò)-èéã:
1. ¨ëîìûí ¿ðýâñýë ~ àðüñ
÷èíýð÷ õàëóóí áîëñîí,
ìàø èõ õàâàãíàíà,
çàõûí òóíãàëãèéí
áóë÷èðõàéíóóä òîìîðíî.
Øèíæèëãýýíä: öàãààí ýñ
îëøèð÷, ýðèòðîöèòûí
òóíàõ õóðä ºíäºðñºíº,
ýíý íü ÿìàð íýã íàð,
ºíäºð òåìïåðàòóðòàé
õîëáîîã¿é ãàðíà.
2. ªíãºö óëààí ÷îíîí
ÿð- ýðâýýõýé õýëáýðèéí
óëàéëòòàé, ñóäàñ
ºðãºñºõ, õàòèíãàðøèë,
ôîëëèêóëûí
ãèïåðêåðàòîçûí øèíæ
èëýðíý.
3. Îõèäûí ãóÿíû
ýðèòðîöèàíîç ~ õ¿éòíèé
óëèðàëä ìº÷äèéí àðüñ
õºõºëá¿¿ òóÿàòàé
óëààí ºíãèéí áîëîõ
áà çàõ èðìýã íü òîä
áèø áàéíà. Ãýìòñýí
õýñýãò ôîëëèêóëûí
ãèïåðêåðàòîç, ñóäàñ
ºðãºñºõ, öóñ õàðâàëòóóä
èëýðíý.

1.





2.

3.

4.



5.

Àòîïèê äåðìàòèò
Àíõíû ÿçãóóð ýä íü
ñààðàëäóó ã¿âäð¿¿, ãýìòñýí
àðüñ õýò íºñººæäºã.
Àðüñ õàòóóð÷, áàãà
çýðýã ÿëòñàí ãóóæèëò
àæèãëàãäàíà.
Ñóãà, öàâü, òàõèìûí
íóãàëààñóóäàä íýâ÷äñèéí
øóãàìàí õàãàðõàéíóóä
¿¿ñäýã.
Öàãààí äåðìîãðàôèçì
Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ
èëýðíý.
Àòîïèê øèíæ /+/
Õàìóó ~ Àðäè-Ãîð÷àêîâûí
øèíæ, õîñ öóñàí òàâ á¿õèé
ã¿âäð¿¿, íºñººò òîëáî,
øºíº èõ çàãàòíàíà.
Ìèêèä¿¿ä ~ 캺ãºíöðèéí
ãîëîìòóóäòàé, õàðàëäàà
áàéðëàëòàé èäýýò
öýâð¿¿íöð¿¿ä òóóðíà.
Ïèîàëëåðãèäóóä
ßãààí ¿ëä – “” Ýõ
òîëáîòîé”, îõèí òîëáîòîé
Õàéðñ íü ãóóæèìõàé
áóòàðñàí óëààí ÿãààí
ºíãºòýé áàéíà.
“Òàìõèíû öààñ” “Ìåäàëèéí
øèíæ”
Õàéðñò ¿ëäèéí äóñëàí
õýëáýð - Õàéðñò ¿ëäèéí
ãóðâàë øèíæ, “Êåáíåðèéí
øèíæ” èëýðíý.
̺íãºëºã öàãààí õàéðñààð
õó÷èãäñàí ã¿âäð¿¿í¿¿ä
õàðàëäàà áàéðëàëòàé,
ìº÷äèéí ãàäíà òàë, òîëãîéí
¿ñòýé õýñýã, ¿åí¿¿äýä òóóðíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 219

219

5/25/2005 3:53:19 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Áèîëîãèéí äåðìàòèòèéã:
1. ×îíîí õºðâºñ áýëöð¿¿í¿¿ä òóóðíà.
Çàãàòíàà (õ¿÷òýé), õîðñîæ
÷èíýðíý. Õóðö ¿åä áàðààí
ÿãààí ºíãèéí õºõºâòºð
òóÿàòàé áýëöð¿¿ò òóóðàëò
ãýíýò ãàð÷ 1-2 öàãààñ
õýäýí ºäðèéí äàðàà àëãà
áîëäîã. Õîîë áîëîâñðóóëàõ
çàì õÿìðàõ, ºòãºí
õàòàõ, ñóóëãàõ, îãèóëàõ,
Ẻëæèõ. Óëààí áýëöð¿¿ò
äåðìîãðàôèçì, õàëóóðàõ
(êðàïèâíàÿ ëèõîðàäêà)
øèíæ èëýðíý.
2. Íàìàðñ ~ àðõàã ºâ÷íèé
ãîëîìòòîé, õàðøëàìòãàé
õ¿ì¿¿ñò èëýðíý. Íàìàðñûí
õóäãèéí øèíæ, îëîí
òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä
ãàðíà.

Ýì÷èëãýý

Øàëòãààíûã
àðèëãàõ, çàéëóóëàõ
• Åðäèéí õîîë ºãíº.
Õ¿íä ¿åä àìèí äýì,
óóðàã èõòýé õîîë
ºãíº.
1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý
Òóÿàíû õ¿íä ãýìòëèéí ¿åä
áîëîí ò¿ëýãäýëò, õºëäºëò,
îñãîëòûí 3, 4-ð ¿åä íàðèéí
ìýðãýæëèéí ýìíýëýãò
(ìýñ çàñàë, ãýìòýë ñýðãýýí
çàñàõ) õýâò¿¿ëæ, ýð÷èìòýé
ýì÷èëãýýí¿¿äèéã õèéíý.

220

05_dermotology last last.indd 220


Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ áîäèñûí
¿éë÷ëýëèéã çîãñîîõ.
Õîîëîíä äàâñ, í¿¿ðñ
óñ, óäààí äàðøèëñàí
á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýõã¿é
áàéõ.

1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
1.


Ñóäàñíû íýâ÷èìòãèé
÷àíàðûã áàãàñãàõ: êàëüöè
áîëîí âèòàìèí Ñ óóõààð
õýðýãëýíý.
Õýò ìýäðýãøèëò áàéäëûã
áóóðóóëàõ: ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýëèéã ºäºðò 1-3 óäàà
óóõààð áîëîí òàðèàãààð õóâü
õ¿íä òîõèðóóëàí õýðýãëýíý
(äèìåäðîë, õëîðôåíàìèí,
êåòîòèôåí, êëàðèòèí,
ñóïðàñòèí ãýõ ìýò)
30%-èéí íàòðèéí
òèîñóëüôàòûã óóëãàõ ýñâýë
õóðààãóóð ñóäñààð õ¿¿õäýä
0.1 ìë/ íàñ òàðèõ, íàñàíä
õ¿ðýãñäýä 5-10.0 ìë òàðèõ
Ýíòåðîñîðáåíòóóä:
èäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ 1 ã/êã
æèíä áîäîæ óóëãàõ ýñâýë
ýíòåðîäåç 5 ã~èéã 100 ìë
óñàíä íàéðóóëæ ºäºðò 1-2
óäàà óóëãàõ
Õàâàí õººõ ýì¿¿ä: ëàçåêñ,
âåðîøïèðîí, ãèïîòèàçèäèéí
àëü íýãèéã óóëãàõ áà òàðèõ.
Õ¿íä òîõèîëäîëä
êîðòèêîñòåðèîäûí äààâðûí
áýëäìýëèéã 15-30 ~ 60 ìã
õ¿ðòýë óóëãàõ áóþó òàðüæ
õýðýãëýíý.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:19 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

2.Õýñýã ãàçðûí
ýì÷èëãýý:

Õºíãºí áàãà çýðýã
óëàéëòòàé ¿åä:
- Öàöëàãà, êîðòèêî
ñòåðîèäûí òîñ ò¿ðõýíý.
Óëàéëò èõ, õàâàãíàñàí õóðö
¿åä:
- Øàâøëàãà, çàéëìàã
õýðýãëýíý.
Äàðàà íü êîðòèêîñòåðèîä
ûí òîñíóóä ò¿ðõýíý.
Íîéòîí ¿åä:
- Øàâøëàãàä 1-2%-èéí
ðåçîðöèí áà áîðûí
õ¿÷ëèéí, àìèäîïèðèíû
óóñìàë, ðèâàíîë 1:1000
óóñìàëóóäûí àëü
òîõèðîõûã õýðýãëýíý.
Öýâð¿¿òýé ¿åä:
Ãîëîìòûí ýðãýí òîéðíû
àðüñûã 1%-èéí áîðûí
ñïèðòýýð öýâýðëýí,
öýâð¿¿ã õàãàëæ, àíèëèíû
1%-èéí óñàí áîëîí
ñïèðòýí óóñìàëóóä ýñâýë
Êàñòåëëàíû øèíãýí
ò¿ðõýíý.
ÿâäð¿¿òýé áóþó òàâøñàí
¿åä: êîðòèêîñòåðîèäûí
òîñíóóä (ñèíàôëàí 0.025%èéí, ôëóöèíàð, ëîðèíäåí
Ñ, À ãýõ ìýò)~ûã ºäºðò 2-3
óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
Õî¸ðäîã÷ èäýýò õàëäâàðûí
¿åä:
- Àíòèáèîòèêòîé òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿ä
- Ñòðåïòîöèäòîé 5-10%-èéí
òîñ, ãåíòàìèöèíû áîëîí
ýðèòðîìèöèíû 1%-èéí
òîñíóóäûí àëü íýãèéã
- Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ
óóñìàëóóä
- Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä
- Ø¿ðøèã÷¿¿ä
– “Îêñèêîðò”, “Îëàçîëü”

Õîðäëîãî òàéëàõ øèíãýí:
0.9%-èéí íàòðè õëîðèäèéí
óóñìàë, ðåîïîëèãëþêèí,
ãåìîäåçèéí àëü íýãèéã
õ¿¿õäýä 10 ìë/êã æèíä,
íàñàíä õ¿ðýã÷äýä 200-400
ìë~èéã õóðààãóóð ñóäñààð
äóñëààð ºäºðò òàðèõ
2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
Íîéòîí ¿åä: øàâøëàãàä 1-2%-èéí
ðåçîðöèí áà áîðûí õ¿÷èë, 1:1000
ðèâàíîë, 1-2%-èéí àìèäîïèðèíû
óóñìàëóóäûí àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
Õóðöàâòàð ¿åä öàéðûí èñëèéí 5%èéí çóóðìàã ò¿ðõýíý.
Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä: 2%èéí ìåòèëåí õºõ, Êàñòåëëèíû
øèíãýí, áðèëëèàíò íîãîîíûã ºäºðò
2-3 óäàà ò¿ðõýíý.
ÿâäð¿¿òýé áóþó òàâøñàí ¿åä:
êîðòèêîñòåðîèäûí òîñíóóä, êðåì¿¿ä
õýðýãëýíý.
Õî¸ðäîã÷ èäýýò õàëäâàðûí ¿åä:
àíòèáèîòèêòîé òîñîí ò¿ðõëýã¿¿ä,
õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàëóóä,
àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä,
ø¿ðøèã÷¿¿ä çýðãèéí àëü нэгийг
õýðýãëýíý. ¯¿íä: 5-10%-èéí
ñòðåïòîöèäòîé òîñ, ºäºðò 23 óäàà ò¿ðõýõ. Ãåíòàìèöèíû
áîëîí ýðèòðîìèöèíû 1%-èéí,
íåîìèöèíòàé òîñ, 0.1%-èéí
ðèâàíîëòîé òîñ, “Îêñèêîðò”,
“Îëàçîëü” ø¿ðøèã÷ ãýõ ìýò.
Áóñàä ýì÷èëãýýã ºâ÷òºíèé áèåèéí
åðºíõèé áàéäàëòàé íü óÿëäóóëàí
õèéíý.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 221

221

5/25/2005 3:53:20 PM

Ýì÷èëãýý

Àðõàã äåðìàòèòèéí ¿åä:
á¿ëýýí âàííä îðóóëæ,
纺ëð¿¿ëýõ òîñ áóþó
2-3%-èéí ñàëèöèëèéí
õ¿÷èë àãóóëñàí òîñ,
êîðòèêîñòåðèîäòîé
òîñíóóä ò¿ðõýíý.
Äàðàà íü õºðñæ¿¿ëýõ,
òºëæ¿¿ëýõ “Ñîëêîñåðèë”,
Âèøíåâñêèéí òîñ ò¿ðõýíý.
Õóðö íàðíû äåðìàòèòèéí
¿åä: õ¿éòýí Óííàãèéí
êðåì, çàéëìàã ò¿ðõýíý.
Öýâð¿¿í¿¿äèéã óðüä÷èëàí
õàãàëíà.
Àðõàã íàðíû äåðìàòèòòýé
¿åä: 纺ëð¿¿ëýõ,
êîðòèêîñòåðèîäòîé òîñ
ò¿ðõýíý.
Ìåõàíèê äåðìàòèòèéí
(ýâýðøñýí ãîëîìò) ¿åä:
äèàòåðìîêîàãóëÿö õèéíý.
Óðãàìëûí äåðìàòèòèéí
¿åä: öýâð¿¿ã õàãàëæ,
øàâøëàãà òàâèõ áà 12%-èéí àíèëèíû áóäàã÷
áîäèñóóäûã ò¿ðõýíý.

Ǻâëºìæ, óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

- Õýðýâ íàðíû
òóÿàíä õýò ìýäðýã áîë
ïàðààìèíîáåíçîéíû õ¿÷èë,
õèíèí, ñàëîëòîé õàìãààëàõ
òîñíóóäûã óðüä÷èëàí
ñýðãèéëæ ò¿ðõýíý. Íàðíààñ õàìãààëàõûí òóëä
ºðãºí ñàðàâ÷òàé ìàëãàé
ºìñºõ, íàðíû øèë ç¿¿õ,
- Õèìèéí áîäèñ àðüñàíä
õ¿ðýëöñýí òîõèîëäîëä
ñààðìàãæóóëàõûí òóëä
óðñãàë óñààð ìàø ñàéí
óãààæ çàéëàõ õýðýãòýé.
- ßíç á¿ðèéí õ¿÷èë,
ø¿ëòòýé õàðüöàõäàà
áýýëèé, í¿äíèé øèë,
õàìãààëàõ õóâöàñ õýðýãñýë
õýðýãëýõ

222

05_dermotology last last.indd 222

- Òóõàéí õ¿íèé ìýäðýãøëèéã èõýñãýõ,
õàðøèë òºð¿¿ëäýã ýì¿¿ä, ¿éëäâýðèéí
áîëîí àõóéí õèìèéí áîäèñóóä, õîîë
õ¿íñíèé ç¿éë¿¿äèéã õýðýãëýõã¿é
áàéõ, ò¿¿íýýñ çàéëñõèéõ õýðýãòýé.
- Õýðýâ ºâ÷òºíä ýìèéí ýì÷èëãýýã
õèéõäýý èëýðõèé ýìçýãø¿¿ëýõ
¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä (àíòèáèîòèêóóä,
ñóëüôàíèëàìèäûí áýëäìýë, ºâ÷èí
íàìäààõ, áàðáèòóðàòóóä)-èéã
õýðýãëýõýýð áîë ãèñòàìèíû ýñðýã
ýì¿¿ä áîëîí êàëüöèéí ïàíòîòåíàòûã
õàìò õýðýãëýýðýé.
- ¯éëäâýð áîëîí òóõàéí àæëûí
ãàçàðò íü õàðøëóóëàã÷ øóóä áà øóóä
áóñààð íºëººëæ ºâ÷èí ¿¿ñãýæ áàéãàà
áîë àæëààñ íü ÷ºëººëºõ õýðýãòýé.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:20 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

ÕÎÐÄËÎÃÎ ÕÀÐØËÛÍ ÄÅÐÌÀÒÈÒ
Îíîøëîãîî
1.Àñóóìæ
• Óäàìä ãýð á¿ëèéí àëü íýã ãèø¿¿í íü õàðøëûí ºâ÷òýé ýñýõ
• Õàðøëûí ºâ÷èíòýé ýñýõ (ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà, àòîïèéí
äåðìàòèò)
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí áîëîí áóñàä ýðõòíèé ýìãýãòýé ýñýõ
• Äàðààõü öî÷ðóóëóóäòàé õàðüöàæ, õýðýãëýñýí ýñýõèéã àñóóíà.
¯¿íä:
- Ýìèéí áîäèñ (àíòèáèîòèê, ñóëüôàíèëàìèäûí áýëäìýë¿¿ä,
íîâîêàéí, âèòàìèí Â1, Â6, Â12, ÐÐ, ïèðàçîëîíû á¿ëýã, áðîì, éîä,
áàðáèòóðàò, ºâ÷èí íàìäààõ ëàà, 캺ãºíöðèéí ýñðýã áýëäìýë¿¿ä)
- Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í (íèìáýã, æ¿ðæ, óòñàí ìàõ, õèàì, ºíäºã,
ñàìàð, íººøèëæ äàðñàí íîãîî)
- ¯éëäâýðèéí áîäèñ (ìîëèáäåí, õðîì, êîáàëüò, íèêåëü, çýñ, ìºíãº)
- Ãýð àõóéí õèìèéí áîäèñ (óãààëãûí íóíòàã, ñàâàí, òîñ)
•. Áèå ìàõáîäèä ÿìàð çàìààð îðñíûã àñóóíà:
- Àìààð áóþó õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìààð
- Àìüñãàëûí çàìààð
- Òàðèàãààð ñóäàñ, áóë÷èí, àðüñàí äîð
- Àðüñààð øóóä
- Ñàëñòààð - ¿òðýý, øóëóóí ãýäýñ
•. Òóõàéí öî÷ðóóëûí ¿éë÷ëýëèéã çîãñîîõîä àðüñíû òóóðàëòóóä
øèìýãäýæ àëãà áîëæ, äàõèí õýðýãëýõýä ñýäðýë ºã÷ áàéãàà ýñýõèéã
àñóóí ëàâëàõ.

2. Ýìíýë ç¿é
Ýìíýë ç¿éí
õýëáýð¿¿ä

Áýõëýãäñýí
(ôèêñèðîâàííûé)

Òàðõìàë
(ðàñïðîñòðàí¸ííûé)

Áàéðëàë

Àðüñ àìíû õºíäèéí ñàëñò,
áýëýã ýðõòýíä ãîëäóó
áàéðëàíà.

Àðüñíû á¿õ ãàäàðãóóãààð
òàðõìàë, õàðàëäàà áàéðëàëòàé.
Ýíý õýëáýð èõ òîõèîëäîíî.
• Çàãàòíàõ
• ªâäºõ
• Õîðäëîãûí
øèíæ
(àì öàíãàõ, õàëóóðàõ,
îãèóëàõ, òîëãîé ºâäºõ,
òîëãîé ýðãýõ, ÷è÷ðýõ,
Ẻëæèõ, áèå ñóëðàõ,
øýýñíèé ãàðö áàãàñàõ)

Çîâèóð


ªâäºíº
Õîðñîíî

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 223

223

5/25/2005 3:53:20 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Øèíæ
òýìäã¿¿ä

Õîðäëîãî
õàðøëûí
äåðìàòèòèéí
¿åä
àðüñàí
äýýð
ÿíç
á¿ðèéí
òóóðàëòóóä
ãàðäàã
îíöëîãòîé.
Ñàëñò
á¿ðõ¿¿ë
ãýìòäýã.

224

05_dermotology last last.indd 224

2-5 ñì ãîë÷òîé, íýã áóþó
õýä õýäýí äóãóé, çóóâàí
õýëáýðèéí õóðö óëààí
-ÿãààí ºíãèéí, ãîëäîî
õºõºëá¿¿ òóÿàòàé òîëáîí
òóóðàëò ãàðíà. Öººíã¿é
òîõèîëäîëä ýíý òîëáîí
äýýð öýâð¿¿ òóóðäàã.
Óëàéëò, öýâð¿¿,
øàëáàðõàé, òàâ áàéíà.

Øàëòãààí, õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä
¿éë÷èëñíèé äàðàà ãýíýò îãöîì
ýñâýë õýäýí öàã, 2-3 õîíîã,
çàðèì ¿åä 10-20 õîíîãèéí äàðàà
àðüñàí äýýð öóñàðõàã, íºñººò
òîëáîíóóä, áýëöð¿¿, ã¿âäð¿¿,
цýâð¿¿íöýð¿¿ä, öýâð¿¿, èäýýò
öýâð¿¿íöýð¿¿ä òóóðíà.
Гîë òºëºâ
нýã òºðëèéí
ÿçãóóð ýä¿¿ä áóþó ýëåìåíò¿¿ä
ãàðäàã. Äýýðõ ýëåìåíò¿¿ä
õàâñàð÷ ãàðàõ íü õîâîð. Ñàëñò
á¿ðõ¿¿ë¿¿ä (àìíû õºíäèé,
í¿ä, áýëýã ýðõòýí, õîøíîãîíû
àìñàð) ãýìòýíý.
Ãóóæèëò, øèðøèëò ã¿âäð¿¿,
õóóðàéøèëò áàéíà.

Àðüñàí äýýð èëðýõ øèíæ òýìäýã:
1. Òîëáîò òóóðàëò (¿ðýâñëèéí áîëîí öóñàðõàã òîëáóóä,
ãóóæèëò) – “Ýðèòðîäåðìè”
2. ͺñººò (óëàéëò, òîðëîã ìàÿãèéí íºñººæèëò,
õàòèíãàðøèë) – “Õîðäëîãîò ìåëàíîäåðìè”
3. ÿâäð¿¿ò (öýãýí, äóñëàí, òóóçàí, õàâòãàé õýëáýðèéí
ã¿âäð¿¿)
4. Çàíãèëààò (çàíãèëààò óëàéëò) – Õóðö çàíãèëààò
óëàéëò
5. Öýâð¿¿íöýðò òóóðàëò – Òàðõìàë, çºâõºí àëãà,
óëàíä ãàð÷ áîëíî
6. Èäýýò öýâð¿¿íöýðò (áàòãà ìàÿãèéí) – Éîäîäåðì,
áðîìîäåðì
7. Öýâð¿¿ò – Ïåìôèãîиä òîêñèäåðìè, олон хэлбэрт
шүүдэст улайрал
8. Îëîí õýëáýðò ø¿¿äýñò óëàéðàë
9. Óëàéðàë (ýðèòðîäåðìèÿ)
10. Ñòèâåíñ-Äæîíñîíû õàì øèíæ
11. Õàðøëûí âàñêóëèòóóä
12. Àëãà, óëíû êåðàòîäåðìè
Ñàëò á¿ðõýâ÷èíä èëðýõ øèíæ òýìäýã:
• Амны хөндийн салстын үрэвсэл
• Нүдний салст улайж үрэвсэх
• Бэлэг эрхтний салстын үрэвсэл

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:21 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

3.
Øèíæèëãýý

Ýì÷èëãýý
Õîîë
Шалтгааны
эсрэг

1. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý:
• Áàãà çýðýã öóñ áàãàäàëòûí øèíæ
• Ýðèòðîöèòûí òóíàõ õóðä ºíäºðñºíº
• Ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî íýìýãäýíý
• Öàãààí öîãöñûí òîî îëøèðíî
Õ¿íä ¿åä : òðîìáîöèòèéí òîî öººðºõ, àãðàíóëîöèòîç,
2. Ñîðèë:
• Ñýäýýõ ñîðèë – Ñýæèãëýæ
áàéãàà ýìèéã
ýì÷èëãýýíèé õàìãèéí áàãà òóíãààð óóëãàõàä
äàõèëò ºã÷ áàéâàë ñîðèëûã ýåðýã ãýíý.
• Àðüñíû ñîðèë – Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷èéã èëð¿¿ëíý
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí øèíæèëãýýãýýíä: IgE èõñýõ

Í¿¿ðñ óñ, äàâñ áàãàòàé, àìàðõàí øèíãýõ õîîë ºãíº
ͺºøèëñºí áîëîí äàðøèëñàí õîîë ºãºõã¿é

Èõ õýìæýýíèé øèíãýí óóëãàõ. Õîíîãò 2ë-ýýñ
áàãàã¿é óóëãàõ
¯éë÷èëæ áóé öî÷ðóóë, íºëººëæ áóé øàëòãààíûã îëæ
çàéëóóëíà

1. Ерөнхий эмчилгээ
Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
Ãèñòàìèíû
ýñðýã ýì¿¿ä
Âèòàìèí

Хаван
бууруулах
Õ¿íäýâòýð,
õ¿íä
õýëáýðèéí
¿åä:
•Çàãàòíàà
Намдаах,
òàéâøðóóëàõ
ýì¿¿ä
•Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààñ
ñýðãèéëýõ

À. Эмгэг жамын эмчилгээ:

Кàëüöèéí áýëäìýë 10%-ийн 10.0 ìë судсаар тарих

Òèîñóëüôàò íàòðè 25%-ийн 5-10.0 ìë ñóäñààð
òàðèõ. Ýíý 2 áýëäìýëèéã 1 ºäºð ºí溺ä ýýëæëýí
òàðèõ
Дèìåäðîë, õëîðôåíàìèí, çиðòеê, êåòîòèôåí, êëàðèòèí,
ñóïðàñòèíы аль нэгийг ºäºðò 2 óäàà уух эсвэл тарина.

Âèòàìèí Ñ 0.03 г ºäºðò 3 óäàà óóõ эсвэл 5%-ийн
àñêоðáèíû õ¿÷èë 2-4.0 ìë áóë÷èíä áà õóðààãóóð
ñóäñààð òàðèõ

Аскорутин 0,3 г ºдºрт 3 удаа уух
Á. Шинж тэмдгийн эмчилгээ:
Дèóðåòèí, ãèïîòèàçèä, ôóðîñåìèä ºã뺺ä 0.04 г
øàõìàëààð 2 óäàà óóõ, ýñâýë 2%-ийн 40 ìã 2-4.0 ìë –èéã
õóðààãóóð ñóäñààð òàðèõ
• Ïðåäíèçîëîíûã 30-60 ìã óóõ ýñâýë òàðèõ
• Нàòðè áðîì 2-3%-ийн 5-10-15.0 ìë ºäºðò 2-3
óäàà óóõ,
âàëîêîðäèí, âàëåðèàí 5-10-15 äóñëààð ºäºðò 2-3 óäàà
óóõ, áåëëеðãàìèí, äèàçåïàì 0.005 г, ôåíîáàðáèòàë
0.00025 г ºäºðò үäýýñ õîéø эсвэл îðîéäîî 1-2 óäàà óóõ
áà òàðüæ õýðýãëýíý. Õ¿¿õäýä íàñàíä íü òîõèðóóëàí
õýðýãëýíý.
Гåíòàìèöèí, ýðèòðîìèöèí, îêñàöèëëèí сорил тавьж
óóлгаõ áуюу áóë÷èíä òàðèõ.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 225

225

5/25/2005 3:53:22 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

0.9%-ийн íàòðè õëîðèäèéí óóñìàë, гåìîäåç,
Ðèíãåðèéí
óóñìàë,
ðåîïîëèãëþêèí,
øèíý
õºë人ñºí ñèéâýí зэргийн аль нэгийг ºâ÷òºíèé íàñ,
æèíã õàðãàëçàí ñóäñààð òàðèíà
Ýíòåðñîðáåíòóóä (êàðáîëåí, ýíòåðîäåç, ïîëèôåïàí)ыг уулгах
Õîäîîä óãààõ, áóðãóé òàâèõ, òóóëãàõ. Эäãýýð
àæèëáàðóóäûã ìàø áîëãîîìæòîé õèéíý.
Ïëàçìàôåðåç, ãåìîñîðáци хийх


Õîðäëîãî
òàéëàõ



Àìüäðàëûí
÷óõàë
ýðõòíèé ¿éë
àæèëëàãààã
äýìæèõ

Нàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çààâðààð õýðýãëýíý

3. Хэсэг газрын эмчилгээ:
Ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýãò òóëãóóðëàæ õèéíý
Улайралт,
хавантай үед: →

Íîéòîí ¿åä: →

ÿâäð¿¿òýé,
òàâøñàí ¿åä: →

Àì, õàìðûí
õºíäèéí
øàðõëààòàé ¿åä :

226

05_dermotology last last.indd 226

Цàéðûí èñýëòýé òîñ 3%- 5%, êðåì Óííà,
“Ñîëêîñåðèë”-ûí òîñ, 5%-ийн ñèíòîìèöèíû
ýìóëüñûã ºäºðò 2-3 óäàà ò¿ðõýõ

1-2%-ийн ìåòèëåí õºõèéí óñàí болон спиртийн
óóñìàë ò¿ðõýõ

Кîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõëýã (ñèíàôàëàí
0.025%, ñèíàëàð, ôëóöèíàëîí àöåòàò, äåðìàâåéò)
ºäºðò 2-3 óäàà ò¿ðõýíý

Ìàðãàíöòàé âàííä îðóóëàõ

Ýòàêðèäèí ëàêòàò 0.1%-ийн òîñ áà óóñìàë,
ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë, амидопирины
1-2%-ийн уусмал, 1-2%-ийí ðåçîðöèí, áîðûí
õ¿÷ëèéí аль тохирохыг нь хэрэглэх.
Ýñâýë

Êîðòèêîñòåðîèäûí äààâàðòàé ø¿ðøèã÷ áóþó
“Îêñèêîðò” /150 ìë/ ºäºðò 2-3 óäàà ø¿ðøèæ
õýðýãëýíý

Èõ õýìæýýíèé ãîëîìòòîé ¿åä ÷èéãòýé õàòààã÷
áîîëò õèéíý

Öàéðûí èñëèéí 5%-ийн çóóðìàã ò¿ðõýíý

Кîðòèêîñòåðîèäûí êðåì, òîñ

Зººëð¿¿ëýõ òîñíóóä ò¿ðõýíэ

1-2%-ийн áîðûí õ¿÷ëèéí óóñìàë

Ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë, 2%-ийн
ñîä, òàíèíû óóñìàëûã àì, õàìðûí õºíäèéã
çàéëæ, öýâýðëýíý

Íîâîêàиíû 0.25-0.5%-ийн óóñìàëûã ºâ÷èí
íàìäààõ çîðèëãîîð õýðýãëýæ áîëíî

Ñîëêîñåðèëèéí ºòãºí òîñîí ò¿ðõëýãèéã àì,
õàìðûí õºíäèéí ãýìòýëòýé õýñýãò ò¿ðõýõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:23 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Í¿äíèé ñàëñòûí
¿ðýâñëèéí ¿åä:

Áýëýã ýðõòíèé
ñàëñòûí
¿ðýâñëèéí ¿åä:


Äåêñàìåòàçîíû äóñààëãà 3 - 5 äóñëààð ºäºðò 3
óäàà
Ãèäðîêîðòèçîíû 0.5-1%-ийн òîñûã çîâõèíä
ºäºðò 1-3 óäàà õàâ÷óóëæ ò¿ðõýõ
0.1%-ийн ýòàêðèäèí ëàêòàòûí óóñìàë, ýñâýë
ø¿ðøèã÷¿¿äèéã (“Îêñèêîðò”) õýðýãëýíý ýñâýë
Ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë ýñâýë
2%-ийн ñîäûí óóñìàë õýðýãëýíý

6. ËÀÉÅËËÛÍ ÕÀÌ ØÈÍÆ (ÑÈÍÄÐÎÌ ËÀÉÅËËÀ)
Òîäîðõîéëîëò

Ýíý íü èõ õýìæýýíèé òàëáàéã õàìàðñàí, арьсны өнгөн
хөрсний ýñүүдийн õîîðîíäîõ øèíãýíий öåìåíòëýã÷
áîäèñ áàãàñ÷, ýñийн õîëáîîñóóä õàéëæ, àðüñ õºíäèéðºõ
õàì øèíæ þì.

Ýìíýë ç¿é

Үзүүлэлтүүд
Эмнэл зүйн
шинж тэмдэг
илрэх хугацаа

Ерөнхий шинж
тэмдэг

Арьсанд илрэх
хэсэг газрын
шинж
тэмдэг

Шинж тэмдгүүд
Òóõàéí ç¿éë ¿éë÷èëñíýýñ õîéø õýäýí öàãààñ ýõëýýä õýä
õîíîãèéí äàðàà øèíæ òýìäýã èëýðíý
ªâ÷òºí ãýíýò ìàø îãöîì õàëóóðàõ (39-400С) áà ºâ÷òºíèé
áèåèéí áàéäàë ýðñ ìóóäàæ áèåýð òîëáîò áà öýâð¿¿ò
òóóðàëò ãàðíà

Òóóðàëò íü õàìàð, àì, í¿ä, áýëýã ýðõòíèé ñàëñò
áîëîí õ¿ç¿¿, öàâü, ñóãàíû íóãàëààñààð ãàð÷ ò¿ðãýí
õóãàöààíä á¿õ áèåèéã õàìàðíà.

Óëàéëò ¿¿ññýíèé äàðàà óäàëã¿é ýïèäåðìèñ õîâõîð÷
ýõýëíý.

Àðüñàíä õ¿ðýõýä àðüñ ãóëãàæ ¿ð÷èéæ “Нîéòîí
äààâóóíû øèíæ” èëýðäýã.

Арьс аìàðõàí òàòàãäàæ, óëìààð òîì õýìæýýãýýð
õîâõîð÷ òàñàðäàã.

Áèåèéí áóñàä õýñãýýð òîì õýìæýýíèé òàëáàé
õàìàðñàí öýâð¿¿ ¿¿ñч, арьс нилэнх¿йдээ õàëóóí
óñàíä øàëçëàãäñàí ìýò болно. ¯¿íèéã “øàëçëàãäñàí
àðüñ “ -ны шинж тэмдэг ãýíý.

Àñáî-Õàíçåíû øèíæ илрэнэ: öýâð¿¿íèé ãîëä
äàðàõàä öýâð¿¿ òîìðîõ

Íèêîëüñêèéí 3 øèíæ илрэнэ:
1. Õàãàðñàí öýâð¿¿íèé õàëüñíààñ õóóëàõàä ýð¿¿ë àðüñ
ðóó õóóðàõ шинж
2. Õî¸ð öýâð¿¿íèé õîîðîíäîõ ýð¿¿ë àðüñûã öî÷ðîîõîä
шинээр öýâð¿¿ ¿¿ñýõ шинж
3. Öýâð¿¿ ãàðààã¿é ýð¿¿ë àðüñûã öî÷ðîîõîä øèíýýð
öýâð¿¿ ¿¿ñэх шинж
Õ¿íä ¿åä öóñ õóðàëò ¿¿ñ÷, öóñàðõàã øèíãýí àãóóëñàí
öýâð¿¿ ãàðíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 227

227

5/25/2005 3:53:24 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Арьсны
гэмтлийн
хэмжээ

Àðüñ áàðàã 90% õ¿ðòýë ãýìòýíý

Ñàëñò
á¿ðõýâ÷ийн
гэмтэл
Дотор эрхтний
гэмтэл




Амны хөндийн салст - уðóóë, завьж, хатуу, зөөлөн
тагнай, залгиур, ìºãººðñ áîëîí ãóóðñàí õîîëîéн
үрэвсэл
Áýëýã ýðõòíèé салстын үрэвсэл
Í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë
Ýëýã, óóøèã, Ẻðíèé äýýä áóë÷èðõàé, íîéð
áóë÷èðõàé, ç¿ðõíèé áóë÷èí, òàðõè íóãàñíû ¿éë
àæèëëàãàà àëäàãäàíà
Ç¿ðõ ñóäàñíû ¿éë àæèëëàãàà àëäàãäàíà

Øèíæèëãýý
Шинжилгээнүүд
Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
Öóñíû áèîõèìè
Зүрхний цахилгаан
бичлэг
Õýò àâèàíû
øèíæèëãýý
Êîàãóëîãðàìì

Өөрчлөлт
Цус багадах, цусны улаан эсийн тунах хурд өндөрсөх,
цагаан эсийн тоо олшрох, лимфоцитийн тоо öººðºõ,
цусны урсах хурд удаашрах
Хучуур эдүүд, цагаан цогцос, улаан цогцос шээсэнд
илрэх, уураг гарах, шээсний хэмжээ багасах, хувийн
жин буурах эсвэл нэмэгдэх гэх мэт
Уургуудын бүлгүүдийн харьцаа өөрчлөгдөх
Бөөрний болон элэгний үйл ажиллагааны хямралын
шинжүүд илрэх
Зүрхний булчингийн үрэвслийн шинж илрэх
Дотор эрхтний талаас өөрчлөлтийн шинж илрэх

Цусны тромбоцитийн тоо ихсэх, багасах, маш хүнд
үед ñóäñàíä öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ õàì øèíæийн
шинж илэрнэ
Íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó øèíæèëãýý хийх
шаардлагатай

228

05_dermotology last last.indd 228

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:24 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

ßëãàõ îíîøëîãîî
ßëãàõ ºâ÷í¿¿ä

Îíöëîã øèíæ òýìäýã

1.
Ýêñôîëèàòèâ
äåðìàòèò
2. Õîðдëîãî
õàðøëûí
äåðìàòèò







3. Ò¿ëýíõèéí
2-ð çýðýã



Àðüñ ÷èíýðñýí, òàðõìàë óëàéðàëòàé, èõ ãóóæèìòãàé
áàéíà
¯ñ, õóìñ óíàíà
Ìàø èõ çàãàòíàíà, õîðñîíî, èðâýãíýíý, áàäàéðíà
Çàãàòíàõ, ºâäºõ
Õîðäëîãûí øèíæ èëýðíý
Øàëòãààí, õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä ¿éë÷èëñíèé äàðàà ãýíýò
îãöîì ýñâýë õýäýí öàã, 2-3 õîíîã, çàðèì ¿åä 1020 õîíîãèéí äàðàà àðüñàí äýýð öóñàðõàã, íºñººò
òîëáîíóóä, áýëöð¿¿, ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð¿¿ä,
öýâð¿¿, èäýýò öýâð¿¿íöýð¿¿ä гарна
Íýã òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä áóþó ýëåìåíò¿¿ä ãàðäàã
Ñàëñò á¿ðõ¿¿ë¿¿ä (àìíû õºíäèé, í¿ä, áýëýã ýðõòýí,
õîøíîãîíû àìñàð) ãýìòýíý
Óëàéæ õàâàãíàñàí ôîí äýýð öýâð¿¿ ãàðíà
Õîðñîíî, хàëóó îðãèíî, ºâäºíº
Àñóóìæèíä ºíäºð òåìïåðàòóðûí ¿éë÷ëýëýýð àðüñ
¿ðýâñýæ, ò¿ëýãäñýí ãýñýí ºã¿¿ëýëòýé

Íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çºâëºãºº
1.Ç¿ðõ ñóäàñ, äîòîð
2. ×èõ õàìàð õîîëîé
3. Í¿ä, ø¿ä
4. Ñýõýýí àìüäðóóëàõ, íîéðñóóëàã÷ ýì÷
5. Õîðäëîãûí ýì÷
Ýì÷èëãýý
Зарчим
Шалтгааны эсрэг
Баримтлах
нөхцөл, дэглэм

Эмчилгээ
Øàëòãààíûã àðèëãàõ – хэрэглэж байсан харшил
төрүүлэгч, цочроогч хүчин зүйлүүдийг зайлуулах


Ñýõýýí àìüäðóóëàõ òàñàãò ýì÷ëýõ
øààðäëàãàòàé
ªðºº àðèóí, äóëààí байх
ªâ÷òºíèé àñàðãàà, ñóâèëãààã îíöãîé
àíõààðàõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 229

229

5/25/2005 3:53:25 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý
Êîðòèêîñòåðîèäûí
áýëäìýë¿¿äèéã
ºíäºð òóíãààð
ºâ÷òºíèé
áèåèéí åðºíõèé
áàéäàëä íü
çîõèöóóëæ
õýðýãëýíý
Ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýë
Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
çîðèëãîîð
Òàéâøðóóëàõ
áýëäìýë

Õîðäëîãî
òàéëàõ
çîðèëãîîð

Àíòèïðîòåî
ëèòèê
Õàâàí õººõ
Витамин
Õàâàí õººõ

230

05_dermotology last last.indd 230

Ïðåäíèçîëîí 60-90-120 ìã-ààð õîíîãò
òàðèõ áà ºâ÷òºíèé áèåèéí áàéäàë, àðüñíû
òóóðàëòûí òàðõàëòààñ õàìààð÷ 160-180 ìã
õ¿ðãýæ áîëíî.

• Ëîðàòàäèí, êåòîòèôåí, ñóïðàñòèí çýðãèéí àëü
íýãèéã ñîíãîí õýðýâ ºâ÷òºí óóæ ÷àäàæ áóé áîë
óóëãàõ ýñâýë õóðààãóóð ñóäàñ, áóë÷èíä òàðüæ
õýðýãëýíý
• Êàëüöè õëîðèä, êàëüöè ãëþêîíàò 10%-ийн 10.0
ìë, òèîñóëüôàò íàòðè 25%-ийн 5-10.0 ìë-ûã ñóäñààð
тарих
• Áðîìäèãèäðîõëîðôåíèëáåíçîäèàçåïèí
0.0005 г,
• Äèàçåïàì 0.005 г, îêñàçåïàì 0.01 г,
íèòðàçåïàì 0.005 г ýäãýýðèéí àëü íýãèéã ºäºðò 1
óäàà îðîéä óóõ ýñâýë òàðèíà
• Ôåíîáàðáèòàë, âàëåðèàíû õàíä, íàòðè
áðîìèäèéí 2-3%-ийн óóñìàëыг ууж болно
• Áººð, ç¿ðõ, óóøãè çýðýã ýðõòíèé ¿éë àæèëëàãààã
íàðèéí õÿíàí õîíîãò 2 ë õ¿ðòýë øèíãýí судсаар
þ¿ëýõ. Үүнд:
Ãåìîäåç, 0.9%-ийн íàòðè õëîðèäèéí óóñìàë,
ðåîïîëèãëþêèí зэргийн аль тохирохыг 200-400 мл
дуслаар ñóäñààð тарих
• Ïëàçì 50-100-150 ìë-ýýð õèéõ
• Ãåìîñîðáöè, ïëàçìаôåðåç, ãåìîäèàëиç çýðãèéã
áèåèéí áàéäëààñ õàìààðàí õýðýãëýíý
• Кîíòðèêàë, δ аминокапроны хүчил тарих
• Лàçèêñ, ôóðîñåìèä - хóðààãóóð ñóäñàíä 0.6 ã–ààñ
õýòð¿¿ëýõã¿éãýýð тарих
• Âèòàìèí Ñ, Ð áóë÷èíä áîëîí õóðààãóóð ñóäñààð
òàðèõ
• Ãåïàðèí 100-200 ЕД/êã áîäîæ àðüñàí äîð ºäºð á¿ð
òàðèõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:26 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Шинж тэмдгийн
эмчилгээ

• Ç¿ðõ ñóäàñíû ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ (ç¿ðõ
ñóäàñíû ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó) àðãà õýìæýý
àâíà
• ªðãºí õ¿ðýýíèé ¿éë÷èëãýýòýé àíòèáèîòèêóóäûã
áóë÷èí áà õóðààãóóð ñóäñàíä òàðüæ õýðýãëýõ. Ãýõäýý
áîëãîîìжòîé õýðýãëýõ õýðýãòýé.

2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
Арьсны эрүүл
ахуй сахих

Àðüñíû
ãýìòýëòýé õýñýãò

Àìíû õºíäèé,
õàìðûã
öýâýðëýõ

Í¿äíèé
ñàëñòûí ¿ðýâñýë
(кîíúþíêòèâèò)-èéí ¿åä

Ãàäóóð ýì÷èëãýý õèéõèéí ºìíº ãîëîìòîí
äýýð áàéãàà èäýý, òàâ, öýâð¿¿, òàñàðñàí õàëüñ
çýðãèéã öýâýðëýíý
• Ìàðãàíöòàé âàííä îðóóëíà
• Íîéòîí õàòààõ áîîëòóóäûã õèéæ áîëîõ
áà õèéõäýý áîëãîîìæòîé õèéíý. Áîîëòûã “öàìö”,
“áýýëèé”, “ìàëãàé ” ìàÿãààð õèéíý.
• Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ, ¿ðýâñëèéí ýñðýã,
òºëæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð:
• ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë

àíèëèíû усан áóäгууд: 1-2%-ийн
ìåòèëåí õºõèéí óñàí óóñìàëûã ò¿ðõýõ
• Ýòàêðèäèí ëàêòàò 0.1%-ийн òîñ ýñâýë öàéðûí
èñýëòýé òîñ 3%- 5% ýñâýë êðåì Óííà ýñâýë 5%-ийн
ñèíòîìèöèíû ýìóëüñ зэргийн аль тохирохыг ºäºðò
2-3 óäàà ò¿ðõýõ

Êîðòèêîñòåðîèäòîé àýðîçîëü áóþó
“Îêñèêîðò” (150ìë) ºäºðò 2-3 óäàà ø¿ðøèæ
õýðýãëýõ
• 1-2%-ийн áîðûí õ¿÷ëèéí óóñìàë
ýñâýë
• Пåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë
ýñâýë
• 2%-ийн ñîä, òàíèíû óóñìалуудын тохирохыг
хэрэглэх
• Íîâîêàиíû 0.25-0.5%-ийн óóñìàëûã ºâ÷èí
íàìäààõ çîðèëãîîð õýðýãëýæ áîëíî
• Ñîëêîñåðèëèéí ºòãºí òîñîí ò¿ðõëýãèéã
àìíû õºíäèéí ãýìòýëòýé õýñýãò ò¿ðõýõ
• Äåêñàìåòàçîíû äóñààëãà 3 - 5 äóñëààð ºäºðò
3 óäàà дусаах
ýñâýë
• Ãèäðîêîðòèçîíû 0.5-1%-ийн òîñûã çîâõèíä
ºäºðò 1 - 3 óäàà õàâ÷óóëæ ò¿ðõýõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 231

231

5/25/2005 3:53:26 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

7. НАМАРС (ÝÊÇÅÌÀ)

Òîäîðõîéëîëò
Àíãèëàë

Îíîøëîãîî
1.





232

05_dermotology last last.indd 232

Õàðøèë, ìýäðýë, õàëäâàðûí øàëòãààíòàé, àðõàã
ÿâöòàé, äàõèãäàõ øèíæ ÷àíàðòàé àðüñíû ¿ðýâñýëò
ºâ÷èí þì.
I. Ýìíýë ç¿éãýýð:
1. Æèíõýíý ýêçåì
• Äèñãèäðîç õýëáýðèéí
• Ïðóðèãî áóþó ìààãóó ìàÿãèéí
2. Íÿíãèéí ýêçåì
• Ïàðàòðàâìàòè÷åñêàÿ – øàðõíû îð÷èì, ýðãýí
òîéðîíä
• Âàðèêîçíàÿ - Ñóäàñ ºðãºññºíèé óëìààñ
II. ßâöààð:
• Õóðö
• Õóðöàâòàð
• Àðõàã
III. ßçãóóð ýä¿¿äèéí ¿å øàòààð:
1. ªãñºõ øàò áóþó ñýäðýëòèéí ¿å:
à. Óëàéðëûí ¿å
á. ÿâð¿¿ò ¿å
â. Öýâð¿¿ò ¿å
ã. Ø¿¿ðëèéí ¿å áóþó íîéòîí ¿å
2. Óðóóäàõ øàò áóþó íàìæèõ ýäãýðýëòèéí ¿å:
ä. Òàâ ñóóõ ¿å
å. Ãóóæèëòûí ¿å
¸. Эäãýðýëòèéí ¿å
Àñóóìæ
Óäàìøëûí óðüäàë áàéäàë, ãýð á¿ëèéí àëü íýã ãèø¿¿í
õàðøëûí ÿìàð íýã àñóóìæòàé áàéõ
Ýõ æèðýìñýí ¿åäýý õîðäëîãîòîé áàéñàí ýñýõ, ºâ÷èëñºí
ºâ÷èí, õýðýãëýæ áàéñàí ýì¿¿ä, õîîëîëò, õóâöàñëàëò
Íàñ, ãýð îðíû îð÷èí íºõöºë – õóóðàéøèëòàé, òîîñ øîðîî
èõòýé ýñýõ, õàòóó øèð¿¿í äààâóóãààð õèéñýí õóâöàñ, öàãààí
õýðýãëýë, ¿ñëýã, íèéëýã, ºäºí äýðí¿¿äòýé ýñýõ
Òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí ººð÷ëºëò – íîéð, õýò à÷ààëàëòàé
àæèëëàäàã ýñýõ, àéõ, ò¿ãøèõ, ñýòãýë ñàíààíû òààã¿é áàéäàë
Äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí – áîäèñûí ñîëèëöîîíû
ººð÷ëºëò – õýò òàðãàëàëò

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:27 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õàëäâàð õàðøëûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä – ñòàôèëîêîêê,
ñòðåïòîêîêê, 캺ãºíöðèéí õàëäâàð, ýìèéí áýëäìýë, àõóéí
õàðøèë òºð¿¿ëýã÷¿¿ä, õàðøèë òºð¿¿ëýõ¿éö õîîë õ¿íñíèé
ç¿éë áàéãàà ýñýõ
• Äàðõëàë äóòмàгшил áàéãàà ýñýõ
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ òîãòîëöîîíû ýìãýã, ôåðìåíòèéí
äóòàãäàë, ýëýã, öºñ, íîéð áóë÷èðõàé, õîäîîä, ãýäýñíèé
ºâ÷í¿¿ä (øèìýã÷ýýð ¿¿ñãýãääýã õîäîîä, ãýäýñíèé ºâ÷í¿¿ä
òóõàéëáàë öàãààí õîðõîéòîõ, òóóçàí õîðõîéòîõ) ãýõ ìýò
áàéãàà ýñýõèéã àñóóíà
• Õîîëëолòûí áàéäàë: Õºõºº õýäýí öàãààð õºõäºã, ÿìàð
íýìýëò õîîë èääýã,
• Öàã àãààðûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä - ªâëèéí öàãò ºâ÷èí äàõèëò
ºãäºã ýñýõ
• Ãýðèéí òýæýýâýð àìüòàíòàé ýñýõ
• ßìàð çîâèóðтàé áàéãàà ýñýõ
2. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã
• Çîâèóð: Õ¿÷òýé çàãàòíàíà, õîðñîíî, òàòàëäàíà, õàëóó
îðãèíî, íîéòîãíîíî.
• Ýìíýë ç¿éí øèíæèéí èëðýëèéã Ãåðìàíû ýðäýìòýí Êðåéáàõûí
ãóðâàëæèíãààð òàéëáàðëàäàã. Ýíý íü 2 øàòààð 7 ¿å äàìæèí
ÿâàãäàíà.
I. ªãñºõ øàò:
1. Óëàéíà
2. ÿâäð¿¿
3. Öýâð¿¿
4. Íîéòîí (Öýâð¿¿í¿¿ä õàãàð÷ îëîí øàëáàðõàé ¿¿ñãýäýã áà
øàëáàðõàéíààñ èõýýõýí øèíãýí ãàð÷ íîéòîí áîëãîäîã
áàéíà. ¯¿íèéã “Îðãèë ¿å áóþó õóäãèéí øèíæ” ãýíý).
II. Óðóóäàõ øàò:
5. Òàâøèõ
6. Ãóóæèõ
7. Ýäãýðýõ
Ýäãýýð 7 ¿å øàòûã àëãàñàõã¿é äàìæèæ ÿâàãäâàë “õóðö ýêçåì” ãýíý.
Îðîéí õýñýãòýý õ¿ðýõã¿é ÿâàãäàæ áàéâàë “õóðöàâòàð ýêçåì” ãýíý. Äîëîîí
øèíæýýñ ãàäíà àðüñ õóóðàéøèæ, çóçààð÷ øèðøèë ¿¿ñãýõèéí çýðýãöýý æèæèã
æèæèã öóóðàëòóóä ¿¿ñãýæ áàéâàë “àðõàã ýêçåì” ãýíý.
Æèíõýíý ýêçåì: Ýêçåìèéí äîëîîí ¿å øàò òîä èëýðíý. Òóóðàëòóóä
íü àëãà, óëíààñ áóñàä ãàçðóóäààð ãàðíà. Ø¿¿ñ, óñ èõòýé, õàâàíòàé áàéíà.
Õèë õÿçãààð íü òîäîðõîé áóñ. Ìàø õ¿÷òýé çàãàòíàíà, õîðñîíî òàòàëäàíà,
íîéòîí îðãèíî ãýñýí çîâèóðòàé. Òóóðàëò èõýâ÷ëýí õàðàëäàà áàéðëàëòàé
áàéíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 233

233

5/25/2005 3:53:27 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Äèñãèäðîçûí ýêçåì: Ýíý ¿åä àëãà, óëàíä áîëîí õóðóóíû õàæóó
òàëûí àðüñàíä áàãà çýðýã óëàéñàí ñóóðèí äýýð æèæèã õýìæýýòýé öýâð¿¿íöýð
áîëîí öýâð¿¿í¿¿ä òóóðäàã. Öýâð¿¿íöýð¿¿ä õàãàð÷ øàðõëàà ¿¿ñ÷ èéëäñýðõýã
áîëîí èäýýò òàâààð õó÷èãääàã. Õîâîð òîõèîëäîëä òîì îëîí òàñàëãààòàé
öýâð¿¿í¿¿ä òóóðäàã. Öààøäàà òîõèðîõã¿é ýì÷èëãýý õèéõ, õî¸ðäîã÷ õàëäâàð,
ãýìòýë àâàõ çýðãýýñ áîëæ öýâð¿¿íöýð¿¿ä ãàðûí ñàðâóóíû àð õýñýã, õºëèéí
ºëìèéä òàðõàæ òóóð÷ áîëíî.
¯íäñýí çîâèóð íü çàãàòíàà áà õóðóóíóóä áîëîí ñàðâóó,
õºëèéí òàâõàé õàâàãíàí ÷èíýð÷, àòãàõ, ÿâàõ çýðýãò
õºíä¿¿ðëýäýã.
Ìààãóó ìàÿãèéí ýêçåì: 3 íàñíààñ äýýø íàñàíä õ¿¿õäýä
èõýâ÷ëýí òîõèîëäîíî. Õî¸ð ãàðûí àð òàë, õî¸ð ãóÿíû
õàæóó, àð òàë, íóðóó, ãýäýñíèé õàæóó òàëààð æèæãýâòýð
âàíäóé, áóóðöàãíû õýëáýðòýé íиëýýä õàòóó òîãòîöòîé, áîð
õ¿ðýí ºíãèéí, òàðõìàë, ñàëàíãè ã¿âäð¿¿нүүä ãàðäàã.
Íÿíãèéí ýêçåì: Õàëäâàð, õàðøëûí øàëòãààíòàé áà
ýêçåìèéí
äîëîîí ¿å øàò òîäîðõîé èëýðíý. ̺÷人ð
áàéðëàíà. Òîäîðõîé õèë õÿçãààð á¿õèé ãîëîìò ¿¿ñãýíý.
Ãîëîìòîíä ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿, èäýýò öýâð¿¿òýé, áîõèð òàâààð õó÷èãäñàí áàéíà.
Çîâèóð íü çàãàòíàíà, õîðñîíî, òàòàëäàíà, ºâäºíº, õàëóóð÷ áîëíî.
Õàæèðàñò ýêçåì:
Øàëòãààí òîäîðõîéã¿é. Çàãàòíàíà, õóóðàéøèíà,
òàòàëäàíà ãýñýí çîâèóðòàé. Õóðöàâòàð ÿâöòàé ó÷èð
ýêçåìèéí íîéòîí ¿å áàéäàãã¿é. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñýã, í¿¿ð,
÷èõíèé àð òàë, äàëíû õîîðîíä ãàðíà. ÿâäð¿¿, öýâð¿¿ò
òóóðàëòóóäòàé, øàðãàë òîñîðõîã õàéðñ, òàâààð õó÷èãäñàí
áàéíà. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñýãò ¿åëñýí èõ õýìæýýíèé õàéðñ,
òàâòàé áàéõ áà ¿ñ ãÿëàëçñàí, áàãö ìàÿãààð õîîðîíäîî
íààëäñàí áàéíà.
Ìýðãýæëèéí ýêçåì:
Àæèë ìýðãýæèëòýé óÿëäàæ ãàðäàã. Èõ òºëºâ
ãàðààð áàéðëàíà. Àæëàà õèéæ áàéãàà ¿åä ñýäýð÷,
áóñàä ¿åä íàìæìàë áàéäàëä îðäîã. Ýêçåìèéí
äîëîîí ¿å øàò á¿ãä òîä èëýðíý. Ãýâ÷ öààøäàà
àðõàãøèí àðüñ çóçààð÷ õóóðàéøèí øèðøèë
¿¿ñãýæ, õàãàðàõ õàíäëàãàòàé áîëíî.

234

05_dermotology last last.indd 234

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:28 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Íàðíû ýêçåì:
Íàðàíä õýò ìýäðýãæñýíòýé õîëáîîòîé ¿¿ñíý. Áèåèéí èë õýñýã ÿëàíãóÿà,
í¿¿ðíèé òîâãîð õýñã¿¿äýýð ãàðíà. Ýêçåìèéí äîëîîí ¿å øàò òîä èëýðíý.
Ñýäðýõ òóñìàà íºñººæèëò íü íýìýãääýã, óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé (õàâàð,
çóí) ºâ÷èí.
Õ¿¿õäèéí ýêçåì:
Õ¿¿õäèéí òºðºëõèéí äàðõëàëûí óðâàëæ ÷àíàð
ººð÷ëºãäñºíèé óëìààñ ¿¿ñýõ ø¿¿äýñò ýìçýãøëèéí
(ýêññóäàòèâíûé äèàòåç) ñóóðèí äýýð ¿¿ñäýã. Õ¿¿õäýä
èõýâ÷ëýí:
- õàæèðàñò ýêçåì
- æèíõýíý ýêçåì
-

Ìýäðýëèéí
òîãòîë-öîîíû
áàéäàë

Áèå ìàõáîäèéí
îíöëîã

Çîâèóð

Íàñíû
îíöëîã

Үзүүлэлтүүд

мààãóó ìàÿãèéí ýêçåì òîõèîëäîíî.

Õ¿¿õäèéí ýêçåìèéí îíöëîã, ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäã¿¿ä
Æèíõýíý ýêçåì
Õàæèðàñò ýêçåì
Ìààãóó ìàÿãèéí
ýêçåì
2-6 ñàðòàé õºõ¿¿ë
Õ¿¿õäèéí 2 - 3
3 íàñíààñ õîéø
¿åä èëýðäýã
äîëîî õîíîãòîéä
òîõèîëäîíî
ýõëýíý
Загатнана, арьс
Òàéâàí áèø
Ìàø õ¿÷òýé
óéëàìòãàé
хуурайшиж
çàãàòíàíà.
öî÷èðîìòãîé,
хайрстана.
Íîéð ìóó,
õºõºí人 äóðã¿é
Íîéð
ìóó,
òàéâàí
òàéâàí áóñ
áîëîõ, ãýäýñ ä¿¿ðýõ,
áóñ
õýâëèéãýýð ºâäºõ,
ã¿éëãýõ çýðýã
øèíæ¿¿ä èëýðíý
Òýæýýëèéí
Биеийн
дóòàãäàëòàé,
эсэргүүцэл
Ìàðèà èõòýé
òóðààëòàé,
àðüñ
суëарсан,
õ¿¿õä¿¿ä èë¿¿òýé
íü õóóðàéøñàí
тэжээлийн
ºðòºìòãèé áàéäàã
õ¿¿õä¿¿ä
дутагдалтай
ºðòºìòãèé áàéäàã.
хүүхдэд элбэг
тохиолдоно
Õºõ¿¿ë áàãà íàñíû
Õ¿¿õýä
õ¿¿õýä òàéâàí áóñ,
Õ¿¿õýä óóðëàìòãàé óóðëàìòãàé
óéëàãíàíà. ªñâºð
óöààðëàíãóé, íîéð óöààðëàíãóé,
íàñíû õ¿¿õäýä
ìóó, òàéâàí áóñ
íîéð ìóó, òàéâàí
íîéðã¿éòýõ,
áóñ, çºð¿¿ä
íåâðîçûí øèíæ¿¿ä
çàíòàé áîëäîã.
èëýðäýã.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 235

235

5/25/2005 3:53:29 PM

Òóóðàëò-ûí
áàéðëàë

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Í¿¿ð, ÿëàíãóÿà
õàöàð, äóõ, øàíàà,
õ¿ç¿¿, ÷èõ, õóéõ
áîëîí ºãçºã, èõ áèå,
ìº÷人ð
3.

Òóóðàëòóóä íü
õóéõ, äóõ, õàöàð,
÷èõíèé äýëáýý,
õ¿ç¿¿ áîëîí èõ áèå,
ìº÷人ð

Õî¸ð ãàðûí àð
òàë, õî¸ð ãóÿíû
õàæóó, àð òàë,
íóðóó, ãýäýñíèé
õàæóó òàëààð

Øèíæèëãýý

Øèíæèëãýýí¿¿ä
1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
2. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
3. Áàêòåðèîëîã
øèíæèëãýý
4. Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
5.Øèìýã÷
õîðõîéíóóäûã
èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýý

Øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëò¿¿ä
Ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî èõñýõ

6. Õýò àâèàí
øèíæèëãýý

Äîòîð ýðõòíèé á¿òöèéí ººð÷ëºëò¿¿ä èëðýõ

Òóõàéí ºâ÷íèé ¿åä èëðýõ øèíæ òýìäãèéí
ººð÷ëºëò¿¿ä
Ýìãýã òºð¿¿ëýã÷ êîêê, õºõ èäýýò ñàâõàíöàð
èëðýõ
Öóñàí äàõü áèëèðóáèí, ñàõàð òîäîðõîéëîõ
Øèìýã÷ õîðõîéíóóä èëýð÷ áîëíî.
Èëðýõã¿é áàéæ áîëíî.

ßëãàõ îíîøëîãîî
Намарсын
õýëáýð¿¿ä

¹

1

Íÿíãèéí
намарс

ßëãàõ
ºâ÷í¿¿ä

Õàâüòàë
õàðøëûí
äåðìàòèò

Îíöëîã øèíæ¿¿ä




Ñòðåï
òîäåðìè

236

05_dermotology last last.indd 236

Õàðøëûí ñóóðèí äýýð ¿¿ñäýã
Ãîëîìò íü òýëýõ õàíäëàãàòàé
óäààí ÿâöòàé áàéäàã
Òóõàéí õýñýã ãàçàðò îëîí
òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä ãàðíà.
Óëàéæ õàâàãíàñàí ñóóðèí äýýð
ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿ ãàð÷ ààæèìäàà
õàãàð÷ íîéòîí ¿å ÿâàãäàæ,
íèìãýí òàâààð õó÷èãäàíà.
Ààæèìäàà ãóóæèæ óíàíà.
Хурц үрэвсэл явагдаж үсэрхийлэх
хандлагатай идээт цэврүүнүүд
гарíà
Øар ногоон бохир таваар
хучигдàíà

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:29 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä




2

Æèíõýíý
ýêçåì

Àòîïèê
äåðìàòèò






Ìààæóóð
áóþó
ìààãóó




3

4

Õàæèðàñò
намарс

Íàðíû
ýêçåì

Õàéðñò
¿ëä

Óëààí
÷îíîí ÿð

Àíõíû ÿçãóóð ýä íü ñààðàëäóó
ã¿âäð¿¿нүүд байна
Ãýìòñýí àðüñ õýò íºñººæäºã
Àðüñ õàòóóð÷, áàãà çýðýã ÿëòñàí
ãóóæèëò àæèãëàãäàíà
Ñóãà, öàâü, òàõèìûí
íóãàëààñóóäàä íýâ÷äýñèéí
øóãàìàí õàãàðõàéíóóä ¿¿ñäýã
Öàãààí äåðìîãðàôèçì
Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ èëýðíý
Àðüñíû ¿ðýâñýë, ãóóðñàí
õîîëîéí áàãòðàà, õàðøëûí
íàðìàéòàñ, í¿äíèé ñàëñòûí
¿ðýâñýë, óðóóëûí óëààíû
¿ðýâñýë
Õ¿÷òýé çàãàòíàà
Íîéðã¿éäýë, ñýòãýë ñàíààíû
òàâã¿é áàéäàë, “ãàçðûí çóðãàí”
õýë
Óëàéëò, ãóóæèëò, ã¿âäð¿¿ò
öýâð¿¿íöýð, áýëöð¿¿ò òîëáîí
òóóðàëòóóä, èéëäýñëýã òàâ,
ìààæäàñ, øàëáàðõàé.
Ñóäñàí òîëáîòîé æèæèãõýí
áýëöð¿¿í¿¿ä
Òóíãàëãèéí çàíãèëàà òîìîðíî
̺÷äèéí òýíèéëãýã÷ ãàäàðãóóä
áàéðëàíà
Óëíû áà õýâëèéí ðåôëåêñ (-)



“Õàéðñò ¿ëäèéí ãóðâàë øèíæ”
“Êåáíåðèéí øèíæ” èëýðíý
̺íãºëºã öàãààí õàéðñààð õó÷èãäñàí
ã¿âäð¿¿нүүä õàðàëäàà áàéðëàëòàé,
ìº÷äèéí ãàäíà òàë, òîëãîéí ¿ñòýé
õýñýã, ¿åí¿¿äýä òóóðíà




“Эрвээхэйн” шинж
Áåíüå-Ìåùåðñêийн шинж
“Өргөсний” шинж
Õýò íºñººæèëò, ñóäàñ ºðãºñºõ,
íýâ÷äýñ
“Õà÷àòóðÿíû øèíæ” илэрнэ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 237

237

5/25/2005 3:53:30 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ãýðëèéí
öýöýã

Нàðàíä óäààí õóãàöààãààð áàéñíû
äàðàà өâ÷èí èëýðäýã
Òóóðàëò øàð áóäààíààñ õ¿íèé
õóìñíû ÿëòàñíû ÷èíýý öàéâàð
ÿãààí ºíãèéí ¿ðýâñýëòýé òîëáî
ãàðäàã
Èéëäýñëýã øèíãýí àãóóëñàí
(çàðèìäàà èäýýò, öóñàðõàã) öýâð¿¿,
öýâð¿¿íöð¿¿ä ãîë ÿçãóóð ýä þì.
Õýìæýý íü õóìñíû õýìæýýòýé àäèë
áà òóíãàëàã, èäýýðõýã, öóñàðõàã
øèíãýíòýé, õàòóó áàéäàã.
Öýâð¿¿íèé ãîë íü õîíõîéñîí
öàãààí öýöýã áà âàêöèíû èäýýò
öýâð¿¿òýé àäèë áàéäàã.
10-20 õîíîãèéí äàðàà òàâ õîâõîð÷
ã¿í áèø, òîì биш õýìæýýíèé
øàðõëàà ¿¿ñäýã. Øàðõëàà ýäãýð÷
àíиñíû äàðàà ñîðâè ¿ëääýã.



5

Äèñãèäðîçûí
намарс

Óëíû
ýïèäåðìîôèòè




6

Ìýðãýæëèéí
намарс

Õàâüòàë
õàðøëûí
äåðìàòèò

̺ºãºíöºð èëýðíý
Àðüñ ãóóæèìòãàé, çàãàòíàà èõ
áàéäàãã¿é
Намарсын øèíæ (-)
Оëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä
(óëàéëò, ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð,
öýâð¿¿, øàëáàðõàé, õàéðñ) ãàðíà
Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë ÿâàãäàíà. Õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷èéí ¿éë÷ëýë àðèëñаíû
äàðàà àëãà áîëíî.
Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ äàõèí
¿éë÷èëñíèé äàðàà äàõèëò ºãäºã.

Ýì÷èëãýý
Íàìàðñ өвчний ¿åä õèéõ ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì
Ýì÷èëãýý öîãö, îëîí òºðëèéí áàéõ øààðäëàãàòàé. ¯¿íä:
1. Õàðøèë áàãàòàé õîîë ºãºõ
2. Ìýäðýëèéí õÿìðàëûã àðèëãàõ
3. Õàëäâàðûí àðõàã ãîëîìòûã ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ
4. Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ
5. Õîðäëîãî òàéëàõ
6. ¯ðýâñëèéí ýñðýã
7. Äàðõëàë çàñàë, âèòàìèí
8. Ôåðìåíòèéí áýëäìýë
9. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý çýðãèéã ºâ÷íèé ¿å øàò, õ¿íä, õºíãºí,
õóðö, àðõàã, òóóðàëòûí òàðõàëò, õ¿íäðýë, òóõàéí ºâ÷òºíèé áèå
ìàõáîäèéí îíöëîãîîñ õàìààð÷ õóâü õ¿íä òîõèðóóëàí õийíý.

238

05_dermotology last last.indd 238

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:30 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õîîë ýì÷èëãýý: Øèðýý ¹8
Ñàíàìæ: Øîêîëàä, öèòðóñûí òºðëèéí æèìñí¿¿ä (ýôèðèéí ìàñëî
èõ àãóóëàãääàã), óëààí ëîîëü, ºíäºã, êîôå, çºãèéí áàë, ÷èõýð, àìò îðóóëàã÷
çýðãèéã õîðèãëîíî. Äàâñëàã, äàðøèëñàí õîîëîîñ àëü áîëîõ òàòãàëçàíà.

1. Ìýäðýëèéí
õÿìðàëûã
àðèëãàõ

À. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
Àæèë, ìýðãýæèë áîëîí õóâü õ¿íèé îíöëîã, ýìíýëç¿éí
¿å øàòûã õàðãàëçàí òàéâøðóóëàõ ýìèéã çºâ ñîíãîõ
õýðýãòýé. ¯¿íä: Ýëåíèóì, àíäàêñèí, òðèîêñàçèí,
ñåäóêñåí, âàëåðèàí, àìèòðèïòèëèí, àìèíàçèíûã õóâü
õ¿íä òóíã òîõèðóóëàí óóõ áóþó òàðèõ.
1.
2.
-

3. Ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë¿¿äèéã

2. Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
áóþó ñóäàñíû
íýâ÷èìõèé
÷àíàðûã
áàãàñãàõ

-

Ховс эмчилгээ (¿ãýýð èòã¿¿ëýõ ýì÷èëãýý)
(Ãèïíîñóããåñòèâíàÿ òåðàïèÿ), ýëåêòðîñîí –
öàõèëãààí àïïàðàòààð óíòóóëàõ.
Êàëüöè ãëþêîíàò øàõìàëààð 0.25-0.5 ã óóõ áóþó
5%-10%-ийн óóñìàëûã öàéíû õàëáàãààð ºäºðò 3
óäàà óóõ,
Êàëüöè õëîðèäûí 10%--ийí óóñìàëûã õ¿¿õäýä
íàñàíä íü 0,1 ìë-ýýð áîäîæ, òîì õ¿íä 10 ìë-ûã
ñóäñàíä õèéõ,
Òèîñóëüôàò íàòðèéí 25%-ийн óóñìàëûã òîì õ¿íä 510 ìë-ýýð ñóäñàíä, õ¿¿õäýä 3-5 ìë-ýýð ñóäñàíä òàðèõ
áà 7-10 õîíîã ýì÷èëãýýã ¿ðãýëæë¿¿ëíý.
25%-ийн ìàãíè ñóëüôàòûí óóñìàëûã 4-10 ìë-ýýð
áóë÷èíä ã¿í, 10-15 óäàà 0.25%-1%-èéí íîâîêàиíû
óóñìàëòàé òàðüæ õýðýãëýíý.

Ýìèéí íýð

1 íàñ
1-3 íàñ
õ¿ðòýë
Äèìåäðîë
0.005 ã 0.010.02
Ñóïðàñòèí 0.015 ã 0.03
Ïèïîëüôåí 0.005 ã 0.03
Äèàçîëèí

0.015 ã

0.03

Äèïðàçèí
Òàâåãèë

0.005 ã
0.015 ã

0.01
0.03

3-8 íàñ 8-14
íàñ
0.002- 0.030.003
0.05
0.05
01
0.05
0.10.25
0.05
0.050.1
0.02
0.025
0.05
0.10.25

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 239

Çààâàð
Õîîëíû
äàðàà

ªäºðò 2
óäàà
10-14
õîíîã

239

5/25/2005 3:53:30 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Êëàðèäèòèí 10 ìã áóþó 1 шахмалаар ºäºðò 1
óäàа, 1-2 ñàð óóíà.
12-îîñ äýýø íàñòàé õ¿¿õäýä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 1050 ìã-ààð áóë÷èíä òàðèíà.
• Í2 – ðåöåïòîðûã õîðèãëîã÷ öèìåòèäèí, зàäèòåí, ïåðèòîë óóõ.
Çàäèòåí – òîì õ¿íä 0.001 г 2 óäàà,
6 ñàðààñ 3 íàñòàé õ¿¿õäýä 0.5 ìãààð ºäºðò 2 óäàà óóëãàíà.
12. Àóòîñåðîòåðàïèÿ
3. Ãàììàãëîáóëèí, òàêòèâèí, òèìàëèí, òèìîäåïðåññèíû
àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
• Òèìàëèí 10 ìã ºäºðò 1 óäàà áóë÷èíä тарих
• Òàêòèâèí 1 ìë àðüñàí äîð ºäºðò 1 óäàà ºí溺ä
òàðèõ, ¹ 5-10 удаа
• Òèìîäåïðåññèí 1 ìë áóë÷èíä òàðèõ
• Ëåâаìèçîë, ìåòèëóðàöèë, òèìîçèí, äåêàðèñ,
ïåнòîêñèëèéã уулгахдаа öóñíû øèíæèëãýýíèé
õÿíàëòòàéãààð õýðýãëýíý
¯¿ñãýã÷èéí àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàðûã òîäîðõîéëñíû
¿íäñýí äýýð òîõèðñîí àíòèáèîòèê, ñóëüôàíèëàìèäûí
áýëäìýë¿¿äèéã óóõ áóþó òàðèх

4. Äàðõëàë
çàñàë
эмчилгээ

5.Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààð
õ¿íäýðñýí ¿åä
6. Âèòàìèí
áóþó àìèí
äýì ýì÷èëãýý
7. ¯ðýâñëèéí
ýñðýã
8. Ôåðìåíòèéí
áýëäìýë¿¿ä
9. Хîðäëîãî
òàéëàõ

10. Õàâàí
õººõ
çîðèëãîîð:

240

05_dermotology last last.indd 240

Âèòàìèí Â1, Â2, Â6, Â12, âèòàìèí Ñ, À, Å, íèêîòèíû
õ¿÷ëèéã ºäºðò 2-3 óäàà óóëãàíà
Êîðòèêîñòåðîèäóóäûã øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë ºâ÷íèé
ýìíýëç¿é áîëîí ýäãýðýëòèéí áàéäàëä íü óÿëäóóëæ
õýðýãëýíý.¯¿íä: Ïðåäíèçîëîí 60-80 ìã-ð óóæ ýõëýõ áà
ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íãýýñ õàìààð÷ òóíã áàãàñãàíà.
Ïàíêðåàòèí, ìåçèìôîðòе, ôåñòàëèéã ºäºðò 2-3 óäàà óóõ

Ãåìîäåç, íàòðè õëîðèäèéí 0,9%-èéí óóñìàë 200400 ìë äóñëààð ñóäñààð òàðèíà. Õîäîîä ãýäýñ, öºñ
óãààõ, öýâýðëýõ áóðãóé òàâèõ.

Èäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ, ïîëèôåïàí, ýíòåðîäåç ºäºðò
1-50 ã õ¿ðòýë óóõ. Ýíòåðîäåç 5 ã ºäºðò 1-2 óäàà, 3-5
õîíîã óóëãàõ.
Фóðîñåìèä 0.04 ã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà óóõ áóþó òàðèõ,
ãèïîòèàçèä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà, 2-3 õîíîã
óóëãàíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:31 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õ¿íä,
òàðõìàë ¿åä

Õ¿íä ¿åä

Õóðö ¿åä

Õóðöàâòàð
áîëîí àðõàã
¿åä
Àðõàã
íýâ÷äýñòýé,
øèðøèëòýé
¿åä

Õóðö íîéòîí
õýëáýðèéí
¿åä

Íàìàðñûг õ¿íä õºíãºíººñ íü õàìààð÷ äàðààõü çàð÷ìààð
ýì÷èëíý.
• Ïðåäíèçîëîíûã õîíîãò 20-40 ìã-ààð áàãàñãàõ
òóíãààð óóëãàõ, áóë÷èíä òàðèõààð õýðýãëýíý.
Êàëè, êàëüöè, àíàáîëèê äààâðûí áýëäìýëòýé
(0,05 ã 3 óäàà õîîëíû äàðàà) õàâñðàí, 2 ñàð
õ¿ðòýë õýðýãëýíý.
• Çàðèìäàà êåíàëîã, äèïðîñïàíûã 2-4 äîëîî
õîíîãò 1 óäàà òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî.
• Öóñ öýâýðø¿¿ëýõ ýì÷èëãýýíèé àðãóóä áîëîõ
ãåìîñîðáöè, ïëàçìаôåðåç, ýíòåðîñîðáöè õèéíý.
ßâöààñ íü õàìààð÷ ýì÷ëýõ íü:
• Ôóðîñåìèä 0.04 ã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà óóõ áóþó
òàðèõ, ãèïîòèàçèä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà,
2-3 õîíîã óóëãàíà.
• Ãåìîäåç, íàòðè õëîðèäèéí 0,9%-èéí óóñìàë 200400 ìë äóñëààð ñóäñààð òàðèíà.
• Ýíòåðîñîðáåíòóóä: иäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ,
ïîëèôåïàí, ýíòåðîäåç ºäºðò 1-50 ã õ¿ðòýë óóõ.
Ýíòåðîäåç 5 ã ºäºðò 1-2 óäà,à 3-5 õîíîã óóëãàõ.

25%-ийí ìàãíè ñóëüôàòûí óóñìàëûã 4-10 ìëýýð áóë÷èíä
10-5 óäàà òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî
• Ãèñòàãëîáóëèí ñõåìýýð 0.05 – 0.1 – 0.25 – 0.4
– 0.6 – 0.8 – 1 – 2 ìë õ¿ðòýë àðüñàí äîð 2-3
õîíîãèéí çàéòàé òàðèíà.

Âèòàìèí Â1 (òèàìèí) áà Â12 (öèàíîêîáàëàìèí)
êóðñýýð õèéíý.
• Ïèðîãåíàë, öóñ ñõåìýýð òóõàéí ºâ÷òºíä
òîõèðóóëàí ñîëüæ, ºãñºõ òóíãààð ºí溺ä
áóë÷èíä (1, 2, 3, 4, 8, 10 ìë ã.ì) õèéíý.
• Êñàíòèíîë, íèêîòèíàò, òåîôåíèêîë,
ðåîïîëèãëþêèíèéã õýðýãëýõ.
Á. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý
• Øàâøëàãûã óñàí áîëîí ñïèðòýí óóñìàë
(2%-ийн áîðûí õ¿÷èë, 0.025%-ийн íèòðàò
ìºíãºíèé óóñìàë, 10%-ийн äèìåêñèä, 1-2%-ийн
àìèäîïèðèíû óóñìàë, 1-2%-ийн ðåçîðöèíû
óóñìàë, ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë)-ààð
õèéíý.
• Àýðîçîëèóä (îêñèêîðò, äåêñîêîðò)-ûã 2-4 óäàà
ºäºðò ø¿ðøèæ õýðýãëýõ.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 241

241

5/25/2005 3:53:31 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Õóðöàâòàð
¿åä

Àðõàã
намарсын ¿åä


Õàæèðàñò
намарсын ¿åä


Äèñãèäðîçûí
намарсын ¿åä:


Çàéëìàã, çóóðìàã, êîðòèêîñòåðîèäûí ëîñüîí,
êðåì, àýðîçîëûã õýðýãëýíý.
¯ðýâñëèéí ýñðýã áîëîí õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ
ôóðàöèëëèí, ýòàêðèäèíû ëàêòàò, ñòðåïòîöèä,
ýðèòðîìèöèí, ãåíòàìèöèí, òåòðàöèêëèíòýé
òîñîí ò¿ðõëýã.
Õ¿õýð, äàâèðõàé, íàôòàëàíòàé,
êîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõëýãèéã õýðýãëýíý.
Ïàðàôèí, ëàà, øàâàð ýì÷èëãýý õýðýãëýõ.
Òîëãîéí ¿ñèéã õàæèðñûí ýñðýã áóþó
õàãíû ýñðýã (Ò-gel) øàìïóíèàð óãààëãàõ,
äåðìàáàêòåðèéí óóñìàëààð øàâøèõ, 5%ийн õ¿õýðòýé, 2%-ийн ñàëèöèëèéí õ¿÷èëòýé,
1%-ийн áîðûí õ¿÷èëòýé òîñ áîëîí 2%ийн êåòîêåíàçîëûí êðåì, òðèäåðì òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿äèéã
ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
380Ñ-èéí ìàðãàíöûí óóñìàëòàé âàííàä ãàð,
õºëèéã 10-15 ìèíóò îð÷èì ä¿ðíý.
Öýâð¿¿ã õàãàëæ àíèëèíû áóäàã ìåòèëåí õºõ,
Êàñòåëëаíû øèíãýí, 2-5%-ийí ìàðãàíöûí
óóñìàë ò¿ðõýõ ýì÷èëãýýã õèéíý.
Êîðòèêîñòåðîèäòîé òîñûã ø¿¿ñ íàìäñàíû
äàðàà õýðýãëýíý.¯¿íä: ñèíàôëàí, ôëóöèíàð,
ëîðиíäåí À, Ñ, Ò, ïðåäíèçîëîí, ãèäðîêîðòèçîí,
êîìáèäåðì ãýõ ìýò òîñíóóäûã 1-3 óäàà ºäºðò
ò¿ðõýíý.
Â. Ôèçèê ýì÷èëãýý

1. Ç¿¿ ýì÷èëãýý
2. Хэт ягаан туяагаар шарах эмчилгээ (ÓÂ×, ÓÔÎ)
3. Óëüòðàôîíîôåðåç (êîðòèêîñòåðîèäòîé)
4. Èíäóêòîòåðìè
5. Áóêêè-эмчилгээ
6. Áàéãàëèéí ÿíç á¿ðèéí ðàøààí, øàâàð ýì÷èëãýýã õèéíý
Ã. Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿äèéí ¿åä îíöîëæ õèéõ ýì÷èëãýý


Æèíõýíý
ýêçåì

242

05_dermotology last last.indd 242

Õóðö ¿åä: Åðºíõèé ýì÷èëãýýòýé àäèë
Õóðöàâòàð áà àðõàã ¿åä: Ãèñòàãëîáóëèí 0.050.1-0.25-0.4-0.6-0.8-1 ìë, 2 ìë õ¿ðòýë 2-3 õîíîã
ºí溺ä áóãàëãàíû ãàäíà àðüñàí äîòîð 8 öýãò
òàðèíà. Íýã öýãò 0.25 ìë-ýýñ èõã¿éãýýð òàðèíà.
1-3 ñàðûí äàðàà äàâòàí òàðüæ áîëíî.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:32 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õàæèðàñò
ýêçåì






Íÿíãèéí
ýêçåì

Õ¿¿õäèéí
ýêçåì

Íàðíû
намарс



Ðèáîôëàâèí 0.005 ã õîíîãò
Âèòàìèí Â6 – 10-15 ìã êóðñýýð òàðèõ, ¹10-20
Âèòàìèí Â15 - 0.05 ã ºäºðò 2-3 óäàà óóõ
Òîëãîéí ¿ñòýé õýñãèéí ãîëîìòîíä òîñîí áîîëò
õèéæ òàâûã íü óíàãààí, äàðàà íü 5%-ийн õ¿õýð,
2%-ийн ñàëèöèëèéí õ¿÷ëèéí òîñ ò¿ðõýíý
Õàã, õàæèðаñ áàãàñãàõ øàìïóíü õýðýãëýõ (T-gel,
Фридерм)
Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý õèéíý. Àíòèáèîòèê
ìýäðýã ÷àíàð үçнý.
Øèìýã÷èéí, íÿíãèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé òîñ,
õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàë, àíèëèíû áóäàã ãýõ
ìýò ¿ð ä¿íòýé. ¯¿íä: Âèëüêèíñîíû òîñ, öàéðûí
èñëèéí òîñ áîëîí çóóðìàã, Êàñòåëëàíû øèíãýí,
ìåòèëåí õºõ, áðèлëèàíò íîãîîí ò¿ðõýõ
Õîîëíû äýãëýì: ýõ áà õ¿¿õäèéí
Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ ýì
Ýóáèîòèêóóä: áèôèäóìáàêòåðèí,
ëàêòîáàêòеðèí, áàêòèñóáòèë

• Хумхайн ýñðýã áýëäìýë óóëãàõ:
Äåëàãèë 0.25 г, хëîðоõèí 0.2 г ºäºðò 2 óäàà 5 õîíîã
óóëãààä 3 õîíîã çàâñàðëààä 5 õîíîã äàõèí óóëãàõ
ìàÿãààð 3–5 ìº÷ëºã óóëãàíà. Êóðñ: 15-20 г
• Âèòàìèí áóþó àìèí äýì ýì÷èëãýý: Âèòàìèí Â12
200-500 ãàììà ºäºðò áà ºí溺ä 1 óäàà áóë÷èíä òàðèõ,
¹10, âèòàìèí Ñ 0.03–0.05 г, íèêîòèíû õ¿÷èë 0.1 г
ºäºðò 1 øàõìàëààð 3 óäàà óóõ, 1- 1.5 ñàð.
• Âèòàìèí Å, ìåòèîíèí, òåîíèêîëèéã õîñëóóëàí
õýðýãëýâýë ¿ð ä¿íòýé.
Âèòàìèí Å 100 ìã ºí溺ä óóõ, ìåòèîíèí 0.25 г-ààð 3
óäàà ºí溺ä óóõ áà òåîíèêîëèéã 0.15 г-ààð 3 óäàà óóõ.
• Ãèäðîêàðáîíàò íàòðè, êàðáîëåí óóõ.
• Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñíóóäûã ò¿ðõýíý.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 243

243

5/25/2005 3:53:32 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

8. ÀÒÎÏÈÊ ÄÅÐÌÀÒÈÒ
Îëîí øàëòãààíòàé, àðõàã äàõèëòàò ÿâöòàé,
ýìãýã ººð÷ëºëòòýé äàðõëàëûí õàðèó óðâàë áîëîí
ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã íü óëèðëын чанартай, íàñíû
¿å÷ëýëýýð îëîí øèíæ òýìäãýýð èëýðäýã àðüñíû
çàãàòíààò ºâ÷èí þì. ªºðººð õýëáýë, õàðøèë, õàëäâàð,
Òîäîðõîéëîëò
óäàìøëûí øàëòãààíòàé àðõàã äàõèëòàò ÿâöòàé, áàãà
íàñíû õ¿¿õäýä ýìíýë ç¿éí õóðö ¿åä óëàéëò, ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä ãîëäóó í¿¿ðýýð íü òóóðäàã, àðõàã ¿åä
øèðøèë ¿¿ñäýã, öààøäàà ºâ÷íèé ÿíç á¿ðèéí øàòàíä
ìº÷äèéí íóãàëàã÷ ãàäàðãóó, õ¿ç¿¿, í¿¿ðýíä òóóðàëò
ãàðäàã çàãàòíààò ºâ÷èí þì.
Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã èëðýõ ¿å øàòààð íü:
• Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарс - 2 ñàð – 2 íàñ
õ¿ðòýë
• Õ¿¿õäèéí намарс - 2-12 íàñàíä
• ªñâºð íàñíû õ¿¿õäèéí áà íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí
Àíãèëàë
намарс - 12-20 íàñ
Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿ä:
• Óëàéðàëò – ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëòýé óëàéðàë – ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëò õýëáýð
• Ïðóðèãèíîç (ìààãóó ìàÿãèéí õýëáýð)
Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ
Íàñ
• ªâ÷èí àíõ õýäýí íàñàíä ýõýëñýí, õýäýí æèë ¿ðãýëæèëæ áàéãàà, îäîî
õýäýí íàñòàé ãýõ ìýò
Óäàìøëûí áàéäàë
• Óäàìøëûí óðüäàë áàéäàë, ýöýã, ýõ îéð òºðëèéí õ¿ì¿¿ñ, ãýð á¿ëèéí
àëü íýã ãèø¿¿í õàðøëûí óæèã àñóóìæòàé áàéõ
• Ýõ æèðýìñýí ¿åäýý õîðäëîãîòîé áàéñàí ýñýõ, ºâ÷èëñºí ºâ÷èí
Îð÷èí íºõöºë
• Ãýð îðíû îð÷èí, íºõöºë – õóóðàéøèëòàé, òîîñ øîðîî èõòýé ýñýõ,
õàòóó øèð¿¿í äààâóóãààð õèéñýí õóâöàñ, òàñàëãààíû óðãàìàë, öàãààí
õýðýãëýë, ¿ñëýã, íèéëýã, ºäºí äýðí¿¿äòýé ýñýõ
• Öàã àãààðûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä - өâëèéí öàãò ºâ÷èí äàõèëò ºãäºã ýñýõ
• Ãýðèéí òýæýýâýð àìüòàí, çàãàñ òýæýýäýã ýñýõ
Ýðõòýí òîãòîëöîîíû áàéäàë
• Òºâ ìýäðýëèéí тогтолцооны ººð÷ëºëò – íîéð, õýò à÷ààëàëòàé

244

05_dermotology last last.indd 244

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:32 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

àæèëëàäàã ýñýõ, àéõ, ò¿ãøèõ, ñýòãýë ñàíààíû òààã¿é áàéäàë
Äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí – áîäèñûí ñîëèëöîîíû ººð÷ëºëò – õýò
òàðãàëàëò
• Õàëäâàð õàðøëûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä – ñòàôèëîêîêê, ñòðåïòîêîêê,
캺ãºíöðèéí õàëäâàð, ýìèéí áýëäìýë, àõóéí õàðøèë òºð¿¿ëýã÷¿¿ä,
õàðøèë òºð¿¿ëýõ¿éö õîîë õ¿íñíèé ç¿éë áàéãàà ýñýõ
• Áèåèéí åðºíõèé ÷àäàâõ, áèå áÿëäðûí õºãæèë, ºñºëò õýâèéí ÿâàãäàæ
áàéñàí ýñýõ
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ òîãòîëöîîíû ýìãýã (ýëýã, öºñ, íîéð áóë÷èðõàé,
õîäîîä, ãýäýñíèé ºâ÷í¿¿ä), ôåðìåíòèéí äóòàãäàë, áàéãàà ýñýõèéã
àñóóíà.
2. Эмнэл зүйн ¿çëýã, øèíæ òýìäýã
¯çëýãèéã òîëãîéíîîñ õºë õ¿ðòýë ãýñýí ä¿ðìèéã áàðèìòëàí í¿öãýí
áèåíèé ¿çëýã õèéíý. 3 ¿å øàòòàé ÿâàãääàã.

¯å øàò

1. Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарс - 2 ñàð
– 2 íàñ õ¿ðòýë.

2. Õ¿¿õäèéí намарс – 2-12 íàñ
õ¿ðòýë

3. ªñâºð íàñíû õ¿¿õäèéí áà
íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí намарс - 12-20
íàñ.

Øèíæ òýìäýã
Ýíý ¿åä í¿¿ð, òîëãîé, õ¿ç¿¿, ìº÷äèéí
ãàäíà ãàäàðãóóä òóóðàëò ãàðäàã. Òóóðàëò
òàðõìàë áàéíà.

Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарсын
¿ðãýëæëýë áîëîí ãàðäàã. Ýíý ¿åä
àðüñíû ãýìòýë íü áàéðøìàë õýñýã
ãàçðûí øèíæ ÷àíàðòàé áà øèðøñýí,
áàãà çýðýã ø¿¿äýñòýé, íóãàëàã÷
ãàäàðãóóä èõýâ÷ëýí (òîëãîé, òàõèì,
áóãóé, øàãàéãààð) òóóðàëò ãàðäàã.
Ìààæäàñ èõ áàéíà. Çàðèìäàà 2-3
íàñàíä ºâ÷èí ººðºº àÿíäàà àðèëäàã.
Ýíý íü õ¿¿õäèéí намарсын ¿ðãýëæëýë
áîëäîã. Ýíý ¿åä øèðøèë òîä èëýðäýã.
̺÷äèéí íóãàëàã÷ õýñã¿¿äýä: ãàðûí
ñàðâóó, í¿¿ð, í¿ä, àìíû ýðãýí òîéðîíä
õóóðàé, øèðøñýí õºðçºíã¿¿ä ¿¿ñäýã.
̺í óðóóëûí óëààí õýñýã (àòîïèê
õåéëèò) áóãóéí äîòîð òàë, äóõààð
ãàðäàã.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 245

245

5/25/2005 3:53:33 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Àðõàã
ÿâöòàé.
Çóíû
óëèðàëä
ñàéæèðäàã. Äàõèëò ºãäºã.
Ãàðûí ñàðâóó, ìº÷äèéí íóãàëàã÷
õýñã¿¿ä, õ¿ç¿¿, í¿¿ð
Ìàø õ¿÷òýé çàãàòíàíà. Íîéðîíä ìóó,
ñýòãýë ñàíàà òàéâàí áóñ, öî÷ðîìòãîé
áàéíà.

ßâö
Òóóðàëòûí áàéðëàë
Çîâèóð

Îíöëîã øèíæ òýìäã¿¿ä
Òóóðàëò òàðõìàë: õàéðñ, óëàéëò, îëîí
òîîíû ìààæäàñ, ã¿âäð¿¿, øèðøèëòýé áàéíà.
-

Àíõíû ÿçãóóð ýä íü ñààðàëäóó ã¿âäð¿¿нүүä
Ãýìòñýí àðüñ õýò íºñººæäºã
Àðüñ õàòóóð÷, áàãà çýðýã ÿëòñàí ãóóæèëò àæèãëàãäàíà
Ñóãà, öàâü, òàõèìûí íóãàëààñóóäàä íýâ÷äýñèéí øóãàìàí õàãàðõàéíóóä
¿¿ñäýã.
Öàãààí äåðìîãðàôèçì
Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ èëýðíý

Àòîïèê õàì øèíæ

Àðüñíû ¿ðýâñýë, ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà,
õàðøëûí íàðìàéòàñ, í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë,
óðóóëûí óëààíû ¿ðýâñýë
Ãèïîêîðòèöèçì

Ẻðíèé
äýýä
áóë÷èðõàéí äààâàð áàãàñàõ

Ãèïîòîíèÿ – äàðàëò áóóðàõ

Ãèïîãëèêåìèÿ- öóñàí äàõü ñàõаðûí õýìæýý
áàãàñàõ

Õºäºë㺺í ñóëðàõ, áàãàñàõ

Àñòåíèçàöèÿ (èõ ÿäðàõ, ñóëðàõ)

Õýò íºñººæèëò (õëîàçì, íºñººæèëò)

Áèåèéí æèí áóóðàõ, õîíîãèéí øýýñíèé
ãàðàëò áàãàñàõ

Бåíüå –Ìîðãàíû çóðâàñóóä (äîîä çîâõèíä
үð÷ëýý ¿¿ñýõ)
Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿äèéí ¿åä èëðýõ øèíæ
òýìäã¿¿ä:

Óëàéëò,
ãóóæèëò,
æèæèã
ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä, çóëãàðõàéíóóäòàé

Øèðøñýí ãîëîìòóóäòàé

Õàâàíòàé, íýâ÷äýñòýé, çóëãà ìààæñàí
ãîëîìòòîé,
ã¿âäð¿¿äòýé,
èäýýò
òóóðàëòóóäòàé

Òóíãàëãèéí áóë÷èðõàéíóóä òîìîðñîí,
óëàéðàë ºã÷ áîëíî

Èéëäýñëýã õàòóó ã¿âäð¿¿äòýé, àðüñ
øèðøñýí,
ã¿í
çóëãàëæ
ìààæñàí,
ñîðâèóäòàé

Àäèññîíèçìûí øèíæ
òýìäýã



Óëàéëò –
ãóóæèëòàò õýëáýð
Øèðøèëòýé
óëàéëò –
ãóóæèëòàò õýëáýð
Øèðøèëò õýëáýð


Ïðóðèãèíîç
(ìààãóó ìàÿãèéí õýëáýð)

246

05_dermotology last last.indd 246

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:33 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

1.
2.
3.

Õ¿íäðýë

Àðüñíû èäýýò ºâ÷èí
Ýêçåìàòèçàöè
Óëàéðàë, Ò ýñèéí ëèìôîìà

3. Õîëáîãäîõ øèíæèëãýýãýýð èëðýõ ººð÷ëºëò
Øèíæèëãýýí¿¿ä

ªºð÷ëºëò¿¿ä

1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý

Ýîçèíîôèëèéí õýìæýý èõñýõ, öàãààí ýñèéí òîî
îëøðîõ, эðèòðîöèòûí òóíàõ õóðä áóóðàõ

2. Øýýñíèé øèíæèëãýý
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí
øèíæèëãýý

17 îêñèêåòîñòåðîиä áàãàñàõ
Ò ëèìôîöèò áóóðàõ, Ig M, A áóóðàõ, Ig G, E èõñýõ

4. Õàðøëûí ñîðèë





5. Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý

Àðüñ øàëáàëàõ ñîðèë òàâèõ ñêàðèôèêàöèîííûé òåñò (Prick test) ýåðýã
ãàðàõ
Áèãí¿¿ðýí ñîðèë – àïïëèêàöèîííàÿ ïðîáà
(ýïèêóòàííûå patch-test)
Äóñëàí ñîðèë
Ñîðèëòûí õîîë ºãºõ
Óóðãèéí á¿ëã¿¿ä, òýäãýýðèéí õàðüöàà
àëäàãäàõ, ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààíû
õÿìðàëûí øèíæ, ñàõàð, ¿ëäýãäýë àçîòûí
õýìæýý èõñýõ, áè÷èë ýëåìåíò¿¿ä áàãàñàõ

! Àíõààðàõ ç¿éë:
1. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã òîä èëýðñýí ¿åä óã ñîðèëûã òàâüæ áîëîõã¿é
2. Ñîðèëûí óóñìàëûí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà, àëëåðãåíû íýðèéã õàðàõ
3. Áýëòãýõ á¿õ ÿâöàä ìàòåðèàëóóä àðèóí áàéõ ¸ñòîé
4. Ç¿¿ã 1 ìì - ýýñ ã¿í õàòãàæ áîëîõã¿é. Нýã ºâ÷òºíä õýðýãëýñýí ç¿¿ã äàõèí ººð
ºâ÷òºíä õýðýãëýæ áîëîõã¿é.
5. Õýðýâ 10 ìèíóòààñ ºìíº 10 ìì-ýýñ äýýø ã¿âäð¿¿ ¿¿ñâýë çºâõºí òóõàéí àëëåðãåíû
óóñìàëûã òýð õýñýãò íü àð÷èæ àâàõ õýðýãòýé.
6. Àðüñ øàëáàëàõ ñîðèëûí ¿åä åðºíõèé óðâàë áàðàã èëýðäýãã¿é. Õýðýâ åðºíõèé
óðâàë èëýðñýí ¿åä ÿàðàëòàé àðãà õýìæýý àâàõ ýì, òàðèà, ç¿¿, òàðèóð áýëýí áàéõ
õýðýãòýé.

1. Àðõàã
íàìàðñ





2. Õàðøëûí
ãàðàëòàé
àðüñíû
¿ðýâñýë


ßëãàх îíîøëîãîî
Îëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä òóóðíà
Äåðìîãðàôèçì óëààí
Намарсын õóðö äàõèëòûí ¿åä íîéòîí ¿å,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä, ã¿âäð¿¿ä òóóðíà
Намарсын øèíæ (-)
Îëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä (óëàéëò, ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð, öýâð¿¿, øàëáàðõàé, õàéðñ) ãàðíà
Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð õýñýãò ¿ðýâñýë
ÿâàãäàíà.
Õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷èéí
¿éë÷ëýë
àðèëñаíû äàðàà àëãà áîëíî.
Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ äàõèí ¿éë÷èëñíèé äàðàà
äàõèëò ºãäºã

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 247

247

5/25/2005 3:53:34 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä



3. ̺ºãºí
õýëáýðèéí
ìèêîç







4. Ìààæóóð






5. Õàâòãàé
óëààí ¿ëä






6. Õàìóó



7. ×îíîí
õºðâºñ

40-ººñ äýýø íàñíû õ¿ì¿¿ñò òîõèîëäîíî
Àðüñ õàâàãíàæ óëàéñàí, óëààí ÿãààí ºíãºòýé,
íýâ÷äýñòýé çóçààðñàí áàéíà
¯ñ óíàæ, öººðíº
Çàõûí òóíãàëãèéí áóë÷èðõàéíóóä òîìîðíо
Áàéíãà õ¿÷òýé çàãàòíàíà
Ïîòðиåãèéí áóãëàà ýä ýñèéí øèíæèëãýýíä
èëýðíý
Õ¿÷òýé çàãàòíàà
Íîéðã¿éäýë, ñýòãýë ñàíààíû òàâã¿é áàéäàë,
“ãàçðûí çóðãàí” õýë
Óëàéëò, ãóóæèëò, ã¿âäð¿¿ò öýâð¿¿íöýð, áýëöð¿¿ò
òîëáîí òóóðàëòóóä, èéëäýñëýã òàâ, ìààæäàñ,
øàëáàðõàé
Ñóäñàí òîëáîòîé æèæèãõýí áýëöð¿¿í¿¿ä
Òóíãàëãèéí çàíãèëàà òîìîðíî
Тууралт мº÷äèéí òýíèéëãýã÷ ãàäàðãóóä áàéðëàíà
Óëíû áà õýâëèéí ðåôëåêñ (-)
“Óиêõåìèéí òîðíû” øèíæ
ÿâäð¿¿ä íü ãÿëàëçñàí îëîí ºíöºãò õýëáýðòýé, òóñ
òóñäàà áàéðëàñàí áàéíà
“Ëàêòñàí ìýò õóìñ”- íû øèíæ
Ñàëñò á¿ðõ¿¿ë äýýð øàëáàðõàé, øàðõ ãàðíà
Êåáíåðèéí øèíæ
Àðäè-Ãîð÷àêîâын шинж
Õîñ öóñàí òàâ á¿õèé ã¿âäð¿¿, íºñººò òîëáî ãàðíà
Øºíº èõ çàãàòíàíà
Áýëöð¿¿í¿¿ä òóóðíà
Çàãàòíàх (õ¿÷òýé), õîðñîæ ÷èíýðýõ. Õóðö ¿åä
áàðààí ÿãààí ºíãèéí õºõºâòºð òóÿàòàé áýëöð¿¿ò
òóóðàëò ãýíýò ãàð÷ 1-2 öàãààñ õýäýí ºäðèéí äàðàà
àëãà áîëäîã. Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìын õÿìðàл,
ºòãºí õàòàõ, ñóóëãàõ, îãèóëàõ, Ẻëæèõ. Óëààí
áýëöð¿¿ò äåðìîãðàôèçì, õàëóóðàõ (êðàïèâíàÿ
ëèõîðàäêà) øèíæ èëýðíý.

Ýì÷èëãýý

Õîðäëîãî
òàéëàõ
ýì÷èëãýý

248

05_dermotology last last.indd 248


1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
Ïîëèâèäîí + íàòðè õëîðèä + êàëüöè õëîðèä +
ìàãíè õëîðèä + íàòðè ãèäðîêîðáîíàò 200-400
ìë-èéã ñóäñààð 1 ìèíóòàíä 40-60 äóñëààð, äîëîî
õîíîãò 2-3 óäàà òàðèíà. Êóðñ: 4-7.
Íàòðè õëîðèäûí 0.9%-èéí óóñìàë 200-400 ìë-èéã
ñóäñààð äîëîî õîíîãò 2-3 óäàà òàðèíà. Êóðñ: 4-7.
Öýâýðëýõ áóðãóé òàâèõ

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:34 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
áýëäìýë¿¿ä

Ãèñòàìèíû
ýñðýã
áýëäìýë¿¿ä

Òàéâøðóóëàõ
çîðèëãîîð

Ôåðìåíòèéí
áýëäìýë¿¿ä
Ýóáèîòèêóóä
Áººðíèé äýýä
áóë÷èðõàéí
¿éë
àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ

Äàðõëàë
ñàéæðóóëàõ
áýëäìýë¿¿ä

Íàòðè òèîñóëüôàò 30%-èéí 5-10 ìë-ûã ñóäñàíä
ààæìààð ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä, 10-15 óäàà
òàðèíà.
• Ìàãíè ñóëüôàò 25%-èéí 5-10 ìë-ûã áóë÷èíä
ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä 10-15 óäàà òàðèíà.
• Êàëüöè ãëþêîíàò 10%-ийн 5-10 ìë-èéã ñóäñààð
ºäºð á¿ð буюу ºí溺ä 10-15 óäàà òàðèíà. Ýäãýýð
ýì¿¿äèéí àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
“Êàëüöèéí áýëäìýëèéã ø¿¿äýñ èõòýé ¿åä õýðýãëýõ
áà äåðìîãðàôèçì öàãààí ãàðàõ ¿åä õýðýãëýõèéã
õÿçãààðëàíà”.
• Ëîðàòàäèí 0.01 ã-ûã ºäºðò 1 óäàà ýñâýë ýáàñòèí 1
øàõìàëààð ºäºðò 1 óäàà ýñâýë ôåêñîôåíàäèí 180
ìã-ûã ºäºðò 1 óäàà, íèéò 3-5 äîëîî õîíîã óóõ áà
10 õîíîã çàâñàðëààä äàõèí õýðýãëýíý.
Íîéð ìóó, øºíº èõ çàãàòíàäàã, ñýòãýë òàéâàí áóñ ¿åä
òàéâøðóóëàõ, íîéðñóóëàõ ¿éë÷èëãýýòýé ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýë¿¿äèéã òàðèàãààð õýðýãëýíý. ¯¿íä:
• Äèôåíãèäðàìèí 1%, õëîðîïèðàìèí 2%, êëåìàñòèí
0.1%-èéí óóñìàëûã 1-2 ìë îðîéä áóë÷èíä òàðèíà,
10-15 óäàà.
• Âàëåðèàí 20-30 äóñëûã õîîëíû äàðàà 30 ìèíóò
áîëîîä ºäºðò 2-3 óäàà уух
• Ôåíîáàðáèòàë + ýðãîòàìèí + хуруувчин цэцгийн
àëêàëîèäын ханд 1 øàõìàëààð ºäºðò 1-2 óäàà
óóх
• Îêñàçåïàì 0.01 ã ºäºðò 1-2 óäàà, íèòðàçåïàì 0.005
ã îðîéä 1 óäàà óóх
Ïàíêðåàòèí, ìåçèìôîðòå, ïåïñèí, àìèí õ¿÷èë 1 øèðõýãýýð
ºäºðò 3 óäàà õîîëëîõ ¿åä óóх
Áèôèäîáàêòåðèí, áèôèäóì õîîëíîîñ 30 ìèíóòûí ºìíº
ºäºðò 3 óäàà, 5 òóíãààð 3-7 õîíîã óóх
Àììîíèйн ãëèöèðèçèíàò 0.05-0.1 ã õîîëíîîñ 30 ìèíóòûí
ºìíº ºäºðò 2-4 óäàà, 1-6 ñàð õýðýãëýíý.



Òàêòèâèí 0.01%-ийн 1 ìë ºäºðò 1 óäàà тарих, 5-14
õîíîã
Ìèåëîïèä 3 ìë-ààð ºí溺ä òàðèíà
Òèìàëèí 10 ìã-ûã ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä áóë÷èíä
òàðèíà

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 249

249

5/25/2005 3:53:34 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààð
õ¿íäýðñýí
òîõèîëäîëä

Òóõàéí õóâü õ¿íä òîõèðñîí àíòèáèîòèê ýì÷èëãýýã õèéíý.
¯¿íèé òóëä ñîðèë òàâèõ, àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàð ¿çíý.

Ôèçèê
ÏÓÂÀ ýì÷èëãýý 15-25 óäàà, ýëåêòðîñîí ýì÷èëãýý 10-15
ýì÷èëãýý
óäàà.
2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:

Óñ, ø¿¿ñ,
¿ðýâñýë èõòýé
¿åä



Óñ, ø¿¿ñòýé,
íÿíãèéí
õàëäâàðààð
õàëäâàðàãäñàí
¿åä
Õ¿íä ÿâöòàé,
ýì÷èëãýýíä ¿ð
ä¿íã¿é ¿åä


Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàëààð øàâøëàãà òàâèõ,
àíèëèíû áóäãóóä ò¿ðõýõ
Êîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõýö¿¿ä õýðýãëýõ
Ïèìåêðîëèìóñ 1%-èéí êðåì. Ñòåðîèäûí áóñ
¿ðýâñëèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé êðåì. ªäºðò 2 óäàà
ãîëîìòîíä íèìãýí ò¿ðõýх.
2-5-5-10% íàôòàëàíû íåôòü àãóóëñàí ºòãºí òîñ
êðåì ò¿ðõýх
Оêñèòåòðàöèêëèí + ãèäðîêîðòèçîíû àýðîçîëèéã
ºäºðò 2-4 óäàà ø¿ðøèх
Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñ ò¿ðõýх

Äàðõëàë äàðàíãóéëàõ áýëäìýë¿¿ä: öèêëîñïîðèí 2.5 ìã-ûã
êã æèíä áîäîæ ýìíýë ç¿éí ¿ð ä¿í ºãòºë õýðýãëýæ, ààæìààð
òóíã áóóðóóëàí õàñíà. Ýëýã, Ẻðíèé õÿìðàëòàé, öóñàí
äàõü øýýñíèé õ¿÷èë, êàëèéí õýìæýý èõýññýí ºâ÷òºíä
áîëãîîìæòîé õýðýãëýíý. Áýëäìýëèéã óóõààñ ºìíº áîëîí
óóñíû äàðàà öóñàí äàõü êðåàòèíèíû õýìæýýã 7 õîíîãò 2
óäàà òîäîðõîéëíî.

3. Ôèçèê ýì÷èëãýý:
1. Хэт ягаан туяагаар шарах (ÓÔÎ)
2. Ç¿¿ ýì÷èëãýý
3. ÏÓÂÀ ýì÷èëãýý
4. Ðàøààí, øàâàð, óñàí ýì÷èëãýý
Ǻâëºãºº
Äýãëýì

Îð÷èí íºõöëèéã çîõèöóóëàõ - аæèë áîëîí ãýðийí íºõöºëä õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷ áîäèñóóäûã õýðýãëýõã¿é áàéõ. ªäºð á¿ð ãýð, àëáàí
òàñàëãààíäàà ÷èéãòýé öýâýðëýãýý õèéõ, ãýðèéí òýæýýìýë àìüòäûã
ãýðòýý áàéëãàõã¿é áàéõ.

Íèéëýã, ¿ñëýã íîîñîí ýäëýëèéã àëü áîëîõ õýðýãëýõã¿é áàéõ. Íèéëýã
óãààëãûí íóíòàãóóäûã õýðýãëýõýýñ òàòãàëçàõ.

Õîîëíû äýãëýì áàðèìòëàõ: õàðøèë áàãàòàé õîîë õýðýãëýíý. Õàëóóí
íîãîî, öèòðóñûí òºðëèéí æèìñ, ñîãòóóðóóëàõ óíäàà, äàâñ, ºíäºã,
õèàì, ñ¿¿, óëààí ëîîëü, øîêîëàä, í¿¿ðñ óñ èõòýé õîîë, öóóíû õ¿÷èë,
ñàìàð, çàãàñ, çàãàñàí á¿òýýãäýõ¿¿í çýðãèéã õîîëîíäîî àëü áîëîõ áàãà
õýðýãëýõ.

250

05_dermotology last last.indd 250

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:35 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

9.1 ГЭРЛИЙН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ҮРЭВСЭЛТ ӨВЧНҮҮДНАРНЫ МААЖУУР
Тодорхойлолт
Àðõàã ÿâöòàé, óëèðëûí ÷àíàðòàé, нарны гэрлийн
хэт халалтаас шалтгаалж ¿¿сэх өвчин. Èõýâ÷ëýí
ýìýãòýé÷¿¿äýä òîõèîëääîã ºâ÷èí. Çàðèì òîõèîëäîëä
ýíý ºâ÷íèé ¿åä ïîðôèðèí øýýñýíä èõñýõ, ººð íýã
òîõèîëäîëä íèêîòèíû õ¿÷ëèéí äóòàãäàë, çàðèìäàà
õîäîîäíû ø¿¿ñ áàéõã¿é áîëäîã ãýæ òîãòîîñîí.
Ýìíýë ç¿é

Ихэвчлэн залуу ба дунд насны эмэгтэйчүүд
өвчилдөг. Хавар зуны улиралд удаан хугацаагаар
наранд байснаас болдог.

Цàðàé íü çîâæ øàíàëñàí áàéäàëòàé, á¿ðýã
áàéõ, í¿¿ðíèé àðüñ öî÷ðîìòãîé, çàðèìäàà
íîéðã¿é áîëîõ, òîñ, õºëñ ÿëãàðàëò áàãàñäàã,
¿¿íòýé õîëáîîòîé àðüñ õóóðàéøèõ, óäààí
ºâ÷èëñºí õ¿íä öàãààí çóð÷ëàà ¿¿ñäýã.

Áèåèéí èë õýñã¿¿äýýð øèðøñýí æèæèã
ã¿âäð¿¿ä, òîì çàíãèëàà ìàÿãèéí áîëîí
öàãèðãàí,
îëîí
ä¿ðñò
óëàéðëóóä,
öýâð¿¿íöð¿¿ä òóóð÷, àðüñ óëàéæ õàâàãíàõ áà
ìàø èõ çàãàòíàäàã.

Çàðèì òîõèîëäîëä áýëöð¿¿, ãðàíóë¸ì,
намарсын òóóðàëòóóäòàé èæèë òóóðàëòóóä
òóóðíà.

Í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë, óðóóëûí óëààí
õýñãèéí ¿ðýâñýë èëýð÷ áîëíî. ªâ÷èí õóðöäàõ
¿åä áèåèéí äàëä ãàçðóóäààð тууралт ãàðäàã.

Òóóðàëòûí îíöëîã íü óëàéñàí суурин äýýð
óëààí ÿãààí ºíãèéí 0,2-1 ñì õýìæýýòýé
ã¿âäð¿¿ä ãàðäàã. Òóñ òóñäàà áàéðëàñàí
ã¿âäð¿¿ä õîîðîíäîî íèéëæ õºðçºí ¿¿ñãýäýã.

Ýíý íü äèñê õýëáýðèéí óëààí ÷îíîí ÿðûí
òóóðàëòòàé àäèëõàí áàéíà. Õ¿÷òýé ìààæñàíû
óëìààñ öóñàðõàã ìààæäàñ, øóãàìàí çóðààñ
á¿õèé òàâ ãàðíà.

Намар, өвлийн улиралд тууралтууд нэмэгдэж
гарах нь багасаж, аяндаа алга болно

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 251

251

5/25/2005 3:53:35 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Эдийн шинжилгээ
Эмчилгээ:

Хумхайн эсрэг бэлдмэлүүд: äåëàãèë 0,25 ã ºäºðò 2 óäàà
5 õîíîã óóëãàæ, 3 õîíîã çàâñàðëàí äàõèí 5 õîíîã óóëãàõ
çàìààð 3 ìº÷ëºã óóх

Гистамины эсрэг бэлдмэлүүд: кларитин, кестин, зиртек,
телфаст өдөрт 1 ширхэгийг уух

Íèêîòèíû õ¿÷èë 0,1 г өдөрт 3 óäàà óóõ эсвэл ксантинол
никотинат эсвэл теоникол 1 г өдөрт 3 удаа уух

Àëüôà òîêîôåðîë 100 ìã-ààð ºí溺ä, ìåòиîíèí 0,25 г өдөрт
3 удаа, ºí溺ä óóõ

Нарнаас хамгаалæ том саравчтай малгай ºìñºõ, нарнаас
хамгаалах нүдний шил ç¿¿õ, нарны хаалт õýрэглэх.

9.2 ГЭРЛИЙН ШАЛТГААНТАЙ АРЬСНЫ ҮРЭВСЭЛ
Òîäîðõîéëîëò

Àíãèëàë

Íàðíû ãýðýë áóþó õýò ÿãààí òóÿà, ðåíòãåí
òóÿà çýðãýýñ áîëæ àðüñ ¿ðýâñýõèéã ãýðëýýñ
øàëòãààëàõ àðüñíû ¿ðýâñýë ãýíý. Ýíý ¿ðýâñëèéí
¿åä ãýðëèéí íºëºº àðüñàíä ¿éë÷èëñíýýñ õîéø
òîäîðõîé õóãàöàà ºíãºðñíèé äàðàà ºâ÷íèé øèíæ
òýìäýã èëýðäýã. ¯¿ãýýðýý ò¿ëýãäýëòýýñ ÿëãààòàé.
ßâöààð íü:

Хурц

Хурцавтар

Ýìíýë ç¿é
Ãýðëèéí

øàëòãààíòàé

I ¿å áóþó óëàéðàëòûí ¿å

252

05_dermotology last last.indd 252

õóðö ¿ðýâñýë 3 ¿å øàòààð ÿâàãäàíà:
Íýã óäààãèéí ãýðýëä øàðàãäàæ ò¿ëýãäñýíèé
äàðàà àðüñ óëàéæ, õîðñîæ, çàãàòíàíà.
Ýäãýðñíèé äàðàà õ¿ðýí òîëáî ¿ëäýíý. Òîëáî
ààæиì àðèëíà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:35 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

II ¿å áóþó öýâð¿¿òýëòèéí
¿å

III ¿å áóþó ÿðøèë ¿¿ñýõ

Ãýðýëä ò¿ëýãäñýíýýñ õîéø
7 õîíîãèéí äàðàà õîðñîæ,
çàãàòíààä
ÿíç
á¿ðèéí
õýìæýýòýé öýâð¿¿ ¿¿ñ÷,
çóëãàðõàé áèé áîëíî. Ýíý íü
ààæèìäàà òàâøèæ ýäãýðýõ
áà çàðèìäàà ñîðâè ¿ëäýíý.
Àðüñ ò¿ëýãäñýíýýñ õîéø óëàéæ, íýâ÷äýñ,
öýâð¿¿, çóëãàðõàé ¿¿ñ÷, óäàëã¿é òýð îð÷èíäîî
¿õæèë áîëæ ÿðøèíà. ªâäºëò èõòýé áàéíà.
Íàðàíä óäààí áàéæ, ñàëõèíä ãàíäàæ, õàëóóí
íºõöºëä îëîí æèë àæèëëàñíààñ çàðèì õ¿íèé
àðüñ øèðøèæ çóçààð÷ íºñºº ñóóæ , áýëöð¿¿,
ã¿âäð¿¿, çàíãèëàà ¿¿ñ÷, óñ ø¿¿ñ ãàðíà. Òýð íü
çàãàòíàæ çóëãàðààä öóñàðõàã òàâ ñóóíà. Èéì
òîõèîëäîëä íàìàðñ ãýíý.

Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ
2. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã
3. Øèíæèëãýý. Ýäèéí øèíæèëãýý: аêàíòîç, ñïîíãèîç,
ëåéêîöèò ýñèéí íýâ÷äýñ èëýðíý.
ßëãàõ îíîøëîãîî
Өвчний нэр
Óëààí ÷îíîí
ÿð

Ñàðêîèäîç

Ýîçèíîôèëûí
ãðàíóë¸ì

Ялгах шинжүүд
Ихэвчлэн нүүрэнд ягаан-улаан өнгийн хавантай толбо үүснэ,
аажим хатуурч, жижиг саарал өнгийн хайрсаар хучигдана.
Хайрс нягт суусан байдаг учир хуулахад хэцүү. Хайрсыг
авахад жижиг өргөстэй, энэ нь үсний уутанцарт гүн суусан
байна. Хуулахад их өвдөлт өгдөг (Бенье-Мещерскийн
шинж)
Ихэвчлэн эмэгтэйчүүд өвчилдөг. Хатуувтар, хавтгай
хэлбэртэй зангилаа гарна. Ойр орчмын эрүүл арьснаас тод
хязгаарлагдсан. Гөлгөр гадаргуутай, янз бүрийн өнгөтэй
байж болно: ягаан-цэнхэрээс хүрэн улаан өнгө хүртэл.
3 хэлбэрээр тохиолддог: нэвчдэст-шалбархайт хэлбэр –
шулуун гэдэсний амсар орчим байрлана. Голомтот нэвчдэст
хэлбэр – нүүр, биеийн бусад хэсэгт байрлана. Арьсан
доорх – 3 см хүртэл диаметр хэмжээтэй зангилаа арьсан
доорх өөхөн эдэд байрладаг. Зангилаа нь хөдөлгөөнтэй,
эмзэглэлгүй, арьс өөрчлөгдөөгүй байна. Өгзөг, гуя болон
биеийн бусад хэсэгт байрлана.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 253

253

5/25/2005 3:53:36 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Ýðèòðîïîэòиíы
ïðîòîïîðôèðè

Наранд илүү өртөмтгий газар жижиг цэврүүнцрүүд үүснэ.
Цэврүүнцрийн оронд жижиг сорв, гиалины хуримтлал
үүснэ.

Ýì÷èëãýý

Õèíèíû òºðëèéí ýìèéí áîäèñóóä õóìõààí ýñðýã áýëäìýë
áîëîõ äåëàãèë 0,25 ã ºäºðò 2 óäàà 5 õîíîã óóëãàæ, 3 õîíîã
çàâñàðëàí äàõèí 5 õîíîã óóëãàõ çàìààð 3 ìº÷ëºã óóõ

Íèêîòèíû õ¿÷èë 0,1ãð ºäºðò 3 óäàà óóõ. Àëüôà òîêîôåðîë
100 ìã-ààð ºí溺ä , ìåòèîíèí 0,25 ãð ºäºðò 3 óäàà, ºí溺ä
óóõ

Õóðö ¿åä: ãàäóóð øàâøëàãà õèéõ. Ðåçîðöèíû 1-2%-èéí
óóñìàë, àìèäîïèðèíû 1-2%-èéí óóñìàë çýðãýýð øàâøëàãà,
дааврын òîñîí ò¿ðõëýã ò¿ðõýõ. Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñ
ò¿ðõýõ

10. АРЬСНЫ ХОЖУУ ҮЕИЙН ÏОРФИРИ
Тодорхойлолт

Эëýã õîðäóóëàõ áîäèñ, эмийн бэлдмэлүүд (õ¿íä
ìåòàëëûí äàâñíóóä, хүнцэл, сүрьеэгийн эсрэг бэлдмэл,
тайвшруулах эм, эстроген, жирэмслэлтээс хамгаалах
бэлдмэл, пиридоксин, хлорохин, тетрациклин, фуросемид,
дапсон, төмөр, напроксен, цитостатик) их хэрэглэдэг
хүмүүст èõýâ÷ëýí òîõèîëääîã, порфирины солилцоо
алдагдсан генодерматозын бүлгийн өвчин.

Ангилал

Анхдагч голомт хаана байрлаж байгаагаас хамаарч:

Эритропоэтины (төрөлхийн эритропоэтины
порфири, эритропоэтины протопорфири)

Элэгний (арьсны хожуу үеийн порфири)

Элэг эритропоэтины

Ýìíýë ç¿é
Èõýâ÷ëýí 30-50 íàñíû ýð÷¿¿ä ºâ÷èëäºã. Àðõè÷èí, ýëýãíèé àðõàã
¿ðýâñýëòýé õ¿ì¿¿ñò òîõèîëäîõ íü ýëáýã.
• Áèåèéí èë õýñýã í¿¿ð, õ¿ç¿¿, ÷èõíèé äýëáýý, ãàðûí ñàðâóóíû àð òàëûí
àðüñ íàðàíä õýò ìýäðýã áîëæ àìàðõàí øàëáàð÷ ãýìòäýã.

254

05_dermotology last last.indd 254

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:36 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Íàðíû òóÿà, ãýìòëèéí óëìààñ
àðüñàí äýýð òóíãàëàã øèíãýí á¿õèé
ÿíç á¿ðèéí õýìæýýòýé öýâð¿¿í¿¿ä
ãàðäàã.Öýâð¿¿ õàãàðñíû äàðàà
øàëáàðõàé ¿¿ñ÷, óäàëã¿é öóñàðõàã
òàâààð õó÷èãääàã.

Òàâ õîâõîðñíû äàðàà õºõºëáºð
òóÿàòàé íºñººæñºí ºíãºö ñîðâè
¿¿ñäýã áà õýäýí ºäºð, õýäýí ñàðûí
äàðàà íºñºº íü àðèëäàã.

Àðüñàí äýýð öýâð¿¿, øàëáàðõàé,
çóëãàðõàé, öóñàðõàã òàâ, öàéâàð
áà õºõºëáºð òóÿàòàé íºñººæèëò,
æèæèã ñîðâèíóóä áèé áîëæ,
àðüñíû õýñýã ãàçàð çóçààð÷
õàòóóðñíû óëìààñ àëàã öîîõîð,
õàð ñààðàë, óëààí õ¿ðýí áîëäîã.

Æèãä
áóñ
íºñººæèæ,
õàòèíãàðøñàí
àðüñàí
äýýð
äóãóé öàéâàð 1-5 ìì äèàìåòðòýé
óéëàíõàé ãàðäàã.

ªâ÷òýé õ¿ì¿¿ñ õýò ¿ñýðõýã áîëæ, õóìñ ººð÷ëºãäºõ, ÿëàíãóÿà í¿¿ðíèé
àðüñ íü õàòóóð÷ çóçààðàí, àðüñ õàòóóðàõ (ñêëåðîäåðì) ºâ÷íèé ¿å äýõü
ººð÷ëºëòòýé àäèëõàí áîëäîã (ñêëåðîäåðìîïîäîáíàÿ ôîðìà).

Ñêëåðîäåðì, àðüñ àëàãëàõ ºâ÷èíòýé àäèëõàí øèíæ òýìäýã àæèãëàãääàã
(ñêëåðîâèòèëèãîèäíàÿ ôîðìà).

Í¿äíèé ýâýðëýã ñàëñò á¿ðõýâ÷ ¿ðýâñýí íèìãýí õàëüñòàé öýâð¿¿íöýð
¿¿ñ÷, ñàëñò á¿ðõýâ÷ áóëèíãàðòàæ á¿äãýðäýã, 40%-ä íü í¿äíèé ñàëñò
á¿ðõýâ÷ íºñººæèæ, í¿äíèé ¸ðîîëûí âåí ºðãºñäºã.

Õàðààíû ìýäðýëèéí äèñê íü ¿ðýâñýæ, ñîíñãîëûí ìýäðýëèéí ¿ðýâñýë,
àìüñãàëûí äýýä çàìûí, ÷èõ õàìàð õîîëîéí ýðõòíèé ñàëñò á¿ðõýâ÷
õóóðàéøäàã.

ªâ÷èí õóðöäàõ ¿åä ãîëîìòîíä øèíý òóóðàëò ãàð÷, àðüñ õîðñîæ,
çàãàòíàíà.

Ïîëèíåâðèòèéí õàì øèíæ èëýðíý.

Ç¿ðõ ñóäàñíû ýðõòýí òîãòîëöîî áà õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýðõòýí
òîãòîëöîîíû ýìãýã ººð÷ëºëò èëýðíý.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 255

255

5/25/2005 3:53:37 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ: óëèðëûí ÷àíàð, àðüñíû ãýìòëèéí áàéäàë, ºâ÷èí õóðöäàõ
¿åä øýýñ õàðëàõ
2. Ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýã
3. Øèíæèëãýý:

Øýýñýíä óðîïîðôèðèí, баасанд áààñàíä êîïðîïîðôèðèí
¿çýõ

Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà ¿çýõ

Öóñ, øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý

Õýò àâèàí øèíæèëãýý

Âóäûí ëàìïààð îíîøëîõîä ø¿ä óëààí ºíãºòýé ãýðýëòýæ
õàðàãäàõ

Íýìýëò øèíæèëãýý:
1. Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
2. Õîäîîä äóðàíäàõ
3. Í¿äíèé óã äóðàíäàõ
ßëãàõ îíîøëîãîî
ªâ÷íèé íýð

Áóñàä õýëáýðèéí
ïîðôèðè

Ãýðëèéí öýöýã

Äþðèíãèéí ãåðïåñ
õýëáýðèéí äåðìàòèò

256

05_dermotology last last.indd 256

Ялгах шинжүүд

Эритропоэтины протопорфири: Наранд
илүү өртөмтгий газар жижиг цэврүүнцрүүд үүснэ.
Цэврүүнцрийн оронд жижиг сорви, гиалины
хуримтлал үүснэ.

Эритропоэтины уропорфири: төрөлхийн,
аутосом-рецессив хэлбэрээр удамшдаг. Хүүхдэд
тохиолддог. Наранд маш мэдрэг, хүнд явцтай
тэжээлийн өөрчлөлтүүд илэрнэ.

Протокопропорфири:
аутосом-доминант
хэлбэрээр
удамшдаг.
Хîîë
áîëîâñðóóëàõ
òогтолцооны эрхтний, мэдрэлийн өөрчлөлтүүд нь
арьсны өөрчлөлттэй ээлжилж явагдана.
Өвчин хүүхдэд элбэг тохиолддог. Дугуй хэлбэртэй,
голдоо хүйс маягийн хонхорхойтой цэврүүт тууралт
гарна. Дунд насны эрэгтэйчүүдэд тохиолддоггүй,
элэгний талаас өөрчлөлт байхгүй.
Тууралт гарахаас өмнө хүчтэй загатнах шинж илэрнэ.
Тууралтууд биеийн харалдаа хэсэгт байрлана. Олон
янзын тууралт гарна: цэврүүнцэр, цэврүү, толбо,
гүвдрүү, бэлцрүү, улайрал. Тууралт шимэгдсэний
дараа тод бор нөсөө үлдэнэ.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:37 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Öýâð¿¿ò ïåìôèãîèä

60-аас дээш насны хүмүүст гарна. Олон төрлийн
тууралт (улайж хавагнасан арьсан дээр чинэрэлттэй
цэврүү гарна, бүлэглэх шинжгүй). Тэлэх хандлагагүй.
Никольскийн шинж тэмдэг сөрөг.

Ýì÷èëãýý

Õîîëíû äýãëýì: Ñîãòóóðóóëàõ óíäààíû ç¿éëèéã á¿ðýí õîðèãëîõ.
Ýñòðîãåí, áàðáèòóðàò, ñóëüôàíèëàìèä, ãðèçåîôóëüâèí çýðýã
ïîðôèðèíûã èõýñãýõ ¿éë÷èëãýýòýé ýìèéí áîäèñ õýðýãëýõèéã
õîðèãëîíî.

Ýëýãíèé áîëîí õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ¿éë àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ àðãà õýìæýý àâíà. Ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýíý.
Ерөнхий эмчилгээ:

Íàðíû òóÿàíààñ õàìãààëàõ.
1. Õèíîëèíû á¿ëãèéí ýì: Èäåëüñîí Ë.È. - íû ñõåì: Äåëàãèë:
а. 0.125 г äîëîî õîíîãò 2 óäàà ºãºõ áà 3-8 ñàð óóõ.

б. 0.125 г äîëîî õîíîãò 2 óäàà óóëãàõ áà 2 äîëîî õîíîã óóõ. ¯ð ä¿í
ñàéí ºâ÷òºíä òîõèðîìæòîé áîë äàðàà íü 0.125 г 3 óäàà 1–2 äîëîî õîíîã.
0.125 г ºäºð á¿ð 1 ñàðûí òóðø óóõ, öààøäàà 0.125 г 2 óäàà, 3-4 ñàð óóõ.
Äåëàãèëûã èíîçèí áóþó ðèáîêñèíòýé õîñëóóëáàë ¿ð ä¿íòýé.
Ðèáîêñèí 0.2 г-ð ºäºðò 3-4 óäàà õîîëíîîñ ºìíº, êóðñ 2-3 ñàð. Äåëàãèë уух
¿åäýý öóñ, øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý, ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã õÿíàõ,
í¿äíèé óã äóðàíäàõ øààðäëàãàòàé.

Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ:
Ýññåíöèàëå ôîðòå 2 ñàðààð 3 óäàà óóх эсвэл
Ìåòèîíèí – ºäºðò 1 óäàà 3 øèðõýãýýð óóõ

Âèòàìèí Â12 – 0.01%-ийн 1 ìë ºäºðò 1 óäàà áóë÷èíä ,10-12 ºäºð
òàðèх буюу 0.00005 г óóх.
Âèòàìèí Ñ, íèêîòèíû õ¿÷èë – õºíãºí ¿åä 1-2 øàõìàëààð ºäºðò 3
óäàà õîîëíû äàðàà óóх. Õ¿íä ¿åä 5%-ийн 1 – 2 – 4 ìë ñóäñàíä òàðèх.
Ôîëèéí õ¿÷èë – 0.001 г 1-2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà óóх
Ðèáîôëаâèí – 0.005 г (0.002 г; 0.01 г) – 1 ш ºäºðò 3 óäàà óóõ
Ïèðèäîêñèí – 0.005 г ºäºðò 3 óäàà óóх. Êóðñ 20-30 õîíîã. Тóóðàëò
òàðõìàë, õ¿íä ¿åä 5%-ийн 1 ìë ºäºðò 2 óäàà áóë÷èíä òàðèх.
Ïàíòîòåíàò êàëüöè 0.1 г ºäºðò 3-4 óäàà óóõ
Êàðáîëåí 0.5-1 ã ºäºðò 3-4 óäàà óóõ

Öóñ àñãàæ õàíàõ ýì÷èëãýý õèéõ:

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 257

257

5/25/2005 3:53:38 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

1-2 ñàðûí òóðøèä äîëîî õîíîã á¿ð 250-500 ìë öóñûã ãàäàãøëóóëíà.
Äàðàà íü 3-6 ñàðûí òóðøèä ñàð òóòàì ìºí õýìæýýíèé öóñ ãàäàãøëуулíà.
Íèéò 1.5-1.6 ë öóñ àñãàíà. Òºìðèéí áýëäìýë ºãíº. Ãèäðîêàðáîíàò íàòðèéã
2-3 ñàðûí òóðøèä ºäºðò 4-6 óäàà 1 ã óóëãàíà. ¯¿íèé äàðàà 4 ñàðûí òóðøèä
õîíîãò 1 ã ºãíº.
Óíèòèîë ¿ð ä¿í ñàéòàé.
Ïëàêâåíèë 0.2 ã ºäºðò 2 óäàà уух

Ãåìîäèàëèç, ïëàçìаôåðåç хийх

Õóðö ¿åä: 5-40%-ийн ãëþêîç ñóäñàíä 10-20 ìë-ýýð їндсэн эмчилгээнд
нэмж хийх.
Õ¿íä ÿâöòàé ¿åä: Êîðòèêîñòåðîèä äóíäûí òóíãààð óóëãàíà. Өäºðò
пðåäíèçîëîí 10-15 – 30 ìг óóõ.
Çàãàòíàà èõòýé ¿åä: ãèñòàìèíû ýñðýã бэлдмэлүүд: õëîðôåíàìèí,
äèìåäðîë, äèàçîëèí, ïèïîëüôåí, òàâåãèë, çàäèòåí, ñóïðàñòèí, ôåíêàðîë,
ïåðèòîë, áèêàðôåí ãýõ ìýò.
Õýñýã ãàçрын эмчилгээ :
1. Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñ: 5-10%-ийн ìåòèëóðàöèëûí òîñ, 5%-ийн
ñàëîëòîé òîñ, 5%-ийн èõòèîë ò¿ðõýõ, єäºðò 1-2 óäàà.
2. Àíèëèíû áóäãóóä: мåòèëåí õºõ óñàí áîëîí ñïèðòèéí óóñìàë
ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýõ.
3. Èäýýëæ õ¿íäýðñýí òîõèîëäîëä ¿ðýâñëèéí ýñðýã, õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ,
¿æëèéí ýñðýã, àíòèáèîòèêòîé òîñîí ò¿ðõëýã, óóñìàëóóä õýðýãëýõ.
Ýðèòðîìèöèí, òåòðàöèêëèí, ýòàêðèòèí ëàêòàò 0.5%-1% òîñ ò¿ðõýõ.
Õîðèãëîõ ç¿éë:
1. Àðõè, согтууруулах төрлийн ундаа óóõã¿é
2. Íàðàíä óäààí ÿâàõã¿é
3. Ãýðýëä ìýäðýãæ¿¿ëýõ ¿éë÷èëãýýòýé õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í
õýðýãëýõã¿é (óëààí òîìàò, óëààí ëóóâàí ãýõ ìýò).
Хэрэглэж болохгүй эмийн бэлдмэлүүд:
1. Ñóëüôàíèëàìèä
2. Áàðáèòóðàòûí õ¿÷ëèéí óëàìæëàëò ýì¿¿ä
3. Àòîôàí, õëîðàëãèäðàò, õ¿íä ìåòàëëûí äàâñ, íåôòèéí òîñ, ðåçîëèí,
ýîçèí çýðãèéã àãóóëñàí òîñ õýðýãëýõã¿é.

258

05_dermotology last last.indd 258

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:38 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

11.ХАЙРСТ ҮЛД ӨВЧИН

Тодорхойлолт

Ангилал

Хайрст үлд нь эïèäåðìèñèéí ýñ¿¿äèéí
õóâààãäëûí çîõèöîë àëäàãäàæ ýâýðøèëò èõñýж, îëîí
òîîíû õàéðñààð õó÷èãäñаí ã¿âäð¿¿т òóóðàëòóóä ãàð÷,
àðüñ, ñàëñò, ¿å ìº÷èéã ãýìòýýäýã îëîí øàëòãààíòàé
àðõàã явцтай àðüñíû дахилтат ºâ÷èí þì.
I.Хэлбэрээр нь:

1. Åðäèéí – òèïè÷íûé
2. Åðäèéí áóñ – àòèïè÷íûé
II. Ýìíýë ç¿éí õýëáýðýýð íü:
1. Ïóñòóë¸çíûé - èäýýò
2. Óíèâåðñàëüíûé – ò¿ãýýìýë åð áóñûí
3. Àðòðîïàòè÷åñêèé - ¿å ìº÷íèé ãýìòýë
4. Ñåáîðåéíûé - õàæèðàñò
5. Ðóïèîäíûé – çóçààí òàâàëñàí
6. Áîðоäàâ÷àòûé - ургацагт
7. Èíòåðòðèãèíîçíûé – íóãàëààñ, õóíèàñíû õýñãèéí
8. Ýêññóäàòèâíûé – ø¿¿äýñò
III. Òóóðàëòûí áàéäëààð íü:
1. Ø¿¿äýñò õýëáýð (экссудативная)
2. Óëàéðàëò õýëáýð (эритродермия)
3. Ýíãèéí ã¿âäð¿¿ò õýëáýð (обычная)
IV. Ýðõòýí тогтолцоог ãýìòýýæ áàéãàà áàéäëààð íü:
1. Àðüñíû
2. ¯å ìº÷íèé
3. Àëãà, óëíû
4. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñãèéí
5. Ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí
6. Õóìñíû

Эмнэл зүй


ÿâäð¿¿ò òóóðàëòóóä íü òîä óëààí áà á¿äýã ÿãààí ºíãºòýé òºâººñºº
ýõëýí ìºíãºëºã öàãààí õàéðñààð õó÷èãäñàí áàéõ áºãººä ýíý õàéðñ
íü àìàðõàí õîâõîðäîã.
Õàéðñûã õóñàõ ¿åä òîäîð÷ “ëààíû òîñ” øèã áîëîõ, хайрсыг авахад
гялалзсан гадаргуу байх áà öààø õóñàõàä “æèæèã öóñàí õàðâàëòóóä”
¿¿ñäýã áºãººä ýäãýýð íü õîîðîíäîî ¿ë íèéëíý. Ýíý ãóðâàí øèíæèéã
“Õàéðñò ¿ëäèéí ãóðâàë øèíæ” буюу Ауспитцийн гурвал шинж ãýäýã.
Ýíý íü äàâøèõ õýëáýðèéí ¿åä èë¿¿ òîä õàðàãäàíà.
Аðüñûã ÿìàð íýã áàéäëààð ãýìòýýõýä òýð ãàçàðò øèíý òóóðàëò ãàðàõ
áà ¿¿íèéã “Êåáíåðèéí øèíæ” ãýíý.
Òóóðàëò èõýâ÷ëýí èõ áèå, ìº÷人ð ãàðàõ áà çºâõºí ãàðûí àëãà,
õºëèéí óë, òîëãîéí õóéõààð, õóìñûã ãýìòýýõ, ñóãà, öàâèàð ãîëîìòëîí
ãàð÷ áîëíî. ¯å øàòààсàà хамаарч эмнэл зүйн øèíæ òýìäýã ÿíç á¿ð
èëýðäýã.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 259

259

5/25/2005 3:53:38 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

1. Äàâøèõ ¿å: òóóðàëòóóä òîä óëààí ºíãºòýé, øèíýýð íýìýãäýж ãàðàõ áà
ã¿âäð¿¿ íü çàõ ðóóãàà òýëæ òîìîðäîã.
• Àðüñíû òºâøíººñ äýýø ºðãºãäñºí. Òóóðàëòûí çºâõºí òºâ õýñýãò íü
õàéðñ ¿¿ññýí áàéäàã.
• Ãóðâàë øèíæ, Êåáíåðèéí øèíæ òýìäã¿¿ä òîä èëýðíý.
• Áàãà çýðýã çàãàòíààòàé. Òóóðàëòóóä èõýâ÷ëýí õàðàëäàà áàéðëàñàí
áàéõ áà æèæèã ã¿âäð¿¿í¿¿ä íèéëæ õºðçºíã ¿¿ñãýäýã.
• Ýíý ¿åä áóðóó ýì÷ëýõ, ñýòãýë ñàíààíû òàâã¿é áàéäàëä ºðòºõ çýðãýýñ
õ¿íäýð÷ óëàéðàë ¿¿ñ÷ áîëíî.
2. Çîãñîíãè ¿å: øèíý òóóðàëòóóä íýìýãäýæ ãàðàõã¿é áºãººä ãàðñàí
ýëåìåíò¿¿ä íü òýëæ òîìîðäîãã¿é. ÿâäð¿¿í¿¿ä íü íèëýíõ¿éäýý õàéðñààð
õó÷èãäàæ, ºí㺠íü òîä óëààíààñ á¿äýã ÿãààí ºí㺠𿿠øèëæñýí áàéäàã.
3. Ýäãýðýëòèéí ¿å: эíý ¿åä ã¿âäð¿¿, õºðçºí íü ãîëîîñîî ýõëýí øèìýãäýæ,
çàõààðàà á¿äýã ÿãààí ºíãèéí õ¿ðýý ¿¿ñãýí ÿâààíäàà öàãààí òîëáî áîëäîã.
¯¿íèéã “Âîðîíîâын хүрээ” ãýíý.
• Ààæèìäàà öàãààí òîëáî àðèëäàã. ¯å ìº÷íèé õýëáýðèéí ¿åä ýõýíäýý
æèæèã ¿å, ÿâààíäàà òîì ¿å ãýìòäýã. Õ¿¿õäýä ¿å ìº÷ ãýìòýõ íü õîâîð байдаг.
Оношлогоо




1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3.Лабораторийн шинжилгээнүүд:
Цусны ерөнхий шинжилгээ
Шээсний ерөнхий шинжилгээ
Биохимийн шинжилгээ: АлАТ, АсАТ, глюкоз, холестерин, триглицерид,
нийт билирубин, креатинин
Эдийн шинжилгээ: гипер ба паракератоз, агранулез, акантоз,
папилломатоз, нейтрофилын микроабсцесс Мунро, хөхлөг давхаргад
судасны хаван ба өргөсөл.

Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр

Хавтгай улаан үлд

260

05_dermotology last last.indd 260

Ялгах шинжүүд

Олон хэлбэрт гялалзсан гүвдрүүт тууралт, голдоо хүйс
маягийн хонхорхойтой, хөхөлбөр өнгөтэй, Ауспитцийн
гурвал шинж тэмдэг (-), гүвдрүүний гадаргууд торлог
зураастай

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:39 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Тэмбүүгийн 2-р
үеийн гүвдрүүт
хэлбэр
Иж хайрст үлд
(парапсориаз)
Рейтерийн өвчин

үстэй
Толгойн
хэсэгт байрласан
хайрст
үлдийг
хажирас, хажираст
намарсаас ялгана

Гүвдрүү нь хагас дугуй хэлбэртэй, бараан улаан өнгөтэй,
гүвдрүүг тэмтрэхэд хатуувтар, “Биетèéí зах”-ын шинж
тэмдэг (+), Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-), захын
тунгалгийн булчирхай тэмтрэгдэхгүй, серологийн
шинжилгээ (+)
Брок-Поспеловын үзэгдэл (+), Брокын үзэгдэл (+),
“Коллодийн хальсны” шинж тэмдэг (+), далд гуужилтын
шинж (+), Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-).
Шээсний сүвний үрэвсэл, нүдний салстын үрэвсэл, үе
мөчний үрэвсэл, хөлийн ул, бэлэг эрхтний толгой, амны
хөндийд хайрст үлдийн тууралттай төстэй тууралт
гарна, тууралт нь цаашаа томорч, нэвчдэс үүсч, идээлэх
хандлагатай. Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-).
Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-)
“Хайрст үлдийн титмийн” шинж (-), тууралтын өнгө
шаргалдуу, гадуураа зузаан, тослог хайрстай, загатнаа
их. Гэр бүлийн асуумж (-).

Эмчилгээ
Õýëáýð, ¿å øàò, áèåèéí åðºíõèé áàéäàë, øàëòãààí, óëèðëûí
áàéäàë, ñóóðü áóþó õàâñàðñàí ºâ÷íººñ õàìààðààä ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò ÿíç
á¿ð áîëîâ÷ ãîë íü ÿâö ¿å øàòûã íü õàðãàëçàí ýì÷èëãýýã òîõèðóóëæ õèéíý.
Øàëòãààíûã òîãòîîí ýì÷èëáýë ýì÷èëãýý ¿ð ä¿íòýé.
• Õîîëíû äýãëýì áàðèõ, ñýòãýë ç¿éí õóâüä õýò à÷ààëàëä ºðòºõã¿é
áàéõ.
• Õàéðñò ¿ëäèéí óëàéðëûí ¿åä ýðõòýí, òîãòîëöîîíû ººð÷ëºëò¿¿äèéã
àðèëãàõàä ÷èãëýñýí, øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý õèéíý. Ñýòãýë çàñàë
ýì÷èëãýý ÷óõàë.
Тархмал хэлбэр, улайрал хэлбэр, идээт (пустулезный псориаз Цумбуша),
шүүдэст хэлбэр (экссудативная), дàâøèõ ¿åд эмчилгээг дараах зарчмаар
хийнэ:
1. Дагалдах өвчнийг эмчилнэ:
• Элэг, цөс, ходоод гэдэсний зам, өөх тосны солилцооны алдагдал
• Дотоод шүүрлийн булчирхайн үйл ажиллагаа – бамбай булчирхай,
нойр булчирхай, бөөрний дээд булчирхай.
• Цус төлжүүлэх үйл ажиллагаа
• Дархлалын тогтолцоо
• Мэдрэл-сэтгэцийн өөрчлөлт

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 261

261

5/25/2005 3:53:39 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

2. Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ áóþó ñóäàñíû íýâ÷èìòãèé áàéäëûã áóóðóóëàõ,
õîðäëîãî òàéëàõ çîðèëãîîð:
• Íàòðèéí òèîñóëüôàò, 30% -èéí 5-10 ìë óóñìàëûã ñóäñààð ºäºðò
íýã óäàà 10-15 óäàà судсанд òàðèõ,
буюу Êàëüöè ãëþêîíàò эсвэл êàëüöè õëîðèä 10%-ийн 5-10 ìë-èéã (õ¿¿õäýä
íàñàíä íü 0,1 ìë) ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä 10 óäàà ñóäñàнд òàðèõ,
буюу

Ìàãíи ñóëüôàò 25%-ийн 5-10 ìë-ýýð áóë÷èíä áà ñóäñàíä òàðèõ.
Ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë¿¿ä: ñóïðàñòèí, òàвåãèë, õëîðôåíàìèí,
äèìåäðîë, êåòîòèôåí, ïèïîëüôåí, ëîрàòàäèí, ýáàñòèí ãýõ ìýò áýëäìýë¿¿äèéã
õ¿¿õäýä êã æèíä òîîöîæ, íàñàíä õ¿ðýã÷äýä ºäºðò 2-3 óäàà óóëãàõ.
• Ôåêñîôåíàäèí 180 ìã ºäºðò 1 óäàà уух,
буюу Ëîðàòàäèí 0,01 г өдөрт 1 удаа уух,
буюу Эáàñòèí 10 ìã ºäºðò 1 óäàà óóõ, íèéò 10 õîíîã уух.
Õýðýâ çàãàòíàà èõ, íîéðã¿é, òàéâàí áóñ áàéâàë íîéðñóóëàõ
¿éë÷èëãýýòýé ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë óóëãàíà.
• Õëîðîïèðàìèí - 0,025 г өдөрт 3 удаа уух,
буюу Кëåìàñòèí - 0.001 г ºäºðò 2-3 óäàà óóíà.
Çàãàòíàà øºíө人 èõ байвал ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë òàðèàгаар
õèéõ шаардлагатай
• Дèôåíãèäðàìèí, 1%-èéí 1-2 мл óóñìàë шөнө өдөр бүр булчинä
тарих,
буюу Хëîðîïèðàìèí 2%-ийн 1-2 мл уусмал шөнө өдөр бүр булчинä тарих,
буюу Кëåìàñòèí, 0.1%-èéí 1-2 мл уусмал шөнө өдөр бүр булчинä тарих,
нийт 10-15 удаа.
3. Õîðäëîãî òàéëàõ ñèéâýí îðëîõ øèíãýí:
• Пîëèâèäîí + íàòðè õëîðèä + êàëè õëîðèä + êàëüöè õëîðèä +
ìàãíè õëîðèä + íàòðè ãèäðîêàðáîíàò 200 – 400 ìë óóñìàëûã
ìèíóòàíä 40-60 äóñëààð судсаар òàðèõ, äîëîî õîíîãò 1-3 óäàà,
нийт 6-8 удаа
буюу Натри хлорид, изотоник уусмал 0.9%-ийн 200-400 мл äóñëààð судсаар
òàðèõ, äîëîî õîíîãò 2-3 óäàà, нийт 4-7 удаа
буюу Дåêñòðàí 10%, ãëþêîç 5%-ийн 200-400 ìë-ýýð ñóäñàíä тарих, 1 ìèíóòàíä
40 äóñëààð, долоо õîíîãò 2-3 óäàà, нийт 6-8 удаа.
4. Òàéâøðóóëàõ бýлдìэл¿¿ä:
Нàòðè áðîìèä 1-3%-èéí 10-15 ìë-èéã ºäºðò 3 óäàà óóõ,
Сåäóêñеí, áåëëеðãàìèí, àíäаêñèí, ñèìïàòèë, вàëåðèàí ãýõ ìýò
ýì¿¿äýýñ ºäºðò 1-2 óäàà óóëãàõ.
6. Âèòàìèí ýì÷èëãýý.
• Рåòèíîë + âèòàìèí Å 1 ø ºäºðò 2 óäàà, 3-4 äîëîî õîíîã óóõ,


262

05_dermotology last last.indd 262

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:40 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

 á¿ëãèéí âèòàìèíóóä: пиридоксин 5%-ийн 2 мл уусмал, өдөр бүр
эсвэл нэг өдөр өнжөөд булчинд тарих буюу тиамин бромид 6%-ийн
2 мл буюу цианокобаламин 500 мкг булчинд тарих, нийт 15 удаа.
• Витамин À 100000 МЕ өдөрт нэг удаа уух буюу булчинд тарих,
• Витамин Ñ, Å, ÐP, êàëüöèïîòðèîë (ïñîðêóòàí)-ûã óóõ áà òàðèõ,
âèòàìèí Ä3 õýðýãëýñíýýð ýñèéí ÿëãàðàí õºãæèõ ¿éë àæèëëàãàà
ñàéæèðäàã ãýæ ¿çýæ áàéíà. Âèòàìèí Ä3-ûí òîñîí ò¿ðõëýã
“Äàéâîíåêñ” õýëáýðýýð ìºí õýðýãëýæ áîëíî.
5. Ýñèéí ïðîëèôåðàöè (ýñ¿¿äèéí ÿëãàðàí õºãæèõ), ц-ÀÌÔ-ûã èäýâõæ¿¿ëýõ
çîðèëãîîð: ýóôèëëèí, ïàïàâеðèí, ÀÒÔ, äèáàçîë, òðåíòàëèéã ºäºðò 2-3
ø óóëãàæ áîëíî.

6. Çàõûí öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä:
• Êñàíòèíîë íèêîòèíàò 0.15 г өдөрт 3 удаа хоолны дараа уух, 4-6
долоо хоногийн турш,
буюу Пåíòîêñèôèëëèí, 0.2 г ºäºðò 3 óäàà õîîëíû äàðàà уух, 4-6 äîëîî
õîíîã.
7. Ãåïàòîïðîòåêòîð áóþó ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà ñàéæðóóëàõ áýëäìýë:

буюу

Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèä¿¿ä 5-10 ìë ººðèéí öóñòàé (1:1)
ñóäñàíä ºí溺ä 1-15 удаа òàðèõ áóþó 2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà,
1 сарын турш óóх.

Ëèïîåâûí õ¿÷èë 1 ø ºäºðò 3 óäàà уух.

8. Öèòîñòàòèê:

Мåòîòðåêñàò 10 – 20 ìã 7 õîíîãò 1 óäàà áóë÷èíä òàðèõ áóþó 2,5
ìã 12 öàãèéí çàéòàé 7 õîíîãò 2-5 ºäºð óóõ. Эмчилгээ эхлэхийн
өмнө ба дууссаны дараа цусан дахь лейкоцитын хэмжээг шинжлэх
хэрэгтэй.

9.Èììóíîñóïðåññàíòóóä (äàðõëàë äàðàíãóéëàõ áýëäìýë):

Öèêëîñïîðèí, õîíîãò 2,5-5 ìã/êã æèíä áîäîí 2 óäàà óóõ. Õýðýâ
ýíý òóíãààð 2 äîëîî õîíîã õýðýãëýýä ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áîë òóíã
5ìã/êã õîíîãò óóõààð áîäîæ èõýñãýæ áîëíî. Эмнэл зүйн үр дүн
сайн байвал бэлдмэлийн туунг аажим бууруулж бүүр хасна. Ýëýã,
Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãàà ìóó, öóñàíä øýýñíèé õ¿÷èë èõ, êàëèéí
õýìæýý èõñýõ õàíäëàãàòàé ¿åä áîëãîîìæòîé õýðýãëýõ õýðýãòýé.
Бэлдмэлийг хэрэглэхийн өмнө цусан дахь креатинины хэмжээг үзнэ.
Эмчилгээний хугацаанд артерийн даралт ба цусан дахь креатинины
хэмжээг эхний 3 сарын турш хоёр долоо хоногт 1 удаа үзнэ. Цаашид
5 мг/кг хэмжээтэй ууж байвал сарын турш, 2.5 мг/кг – 2 сард нэг

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 263

263

5/25/2005 3:53:40 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

удаа үзнэ.
10.Нөхөн сэргээх эмчилгээ (физик эмчилгээ)
• Фотохими эмчилгээ (ПУВА-эмчилгээ), курс íü 20-25 удаа.
• ПУВА-эмчилгээ хийх боломжгүй үед УФО хийнэ, 15-20 удаа.
Хэсэг газрын эмчилгээ:
• 1-2%-ийн салицилийн хүчлийн тосон түрхлэг өдөрт 2 удаа түрхэх
• Êðåì Уííà, áîðûí õ¿÷ëèéí 1%-èéí òîñ, èõ ¿ðýâñýëòýé áàéãàà
áîë êîðòèêîñòåðîиäûí ñóë áà äóíä çýðãèéí ¿éë÷èëãýýòýé òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿äèéã ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý. Эмчлүүлэгчийн
ãýìòñýí àðüñíû ãîëîìòûí õýìæýýíýýñ õàìààð÷ òîñíû òóí
õýìæýýã òîõèðóóëàí õýðýãëýíý. Äààâðûí òîñîí áýëäìýëèéã
“Õóðóóíû ¿ç¿¿ðèéí òóí”-ãèéí àðãààð ò¿ðõýíý.
• Толгойн үстэй хэсэг гэмтсэн үед кортикостероид тосон түрхлэг:
Бетаметазон + салицилийн хүчил буюу мометазон лосьон буюу
крем хэлбэрээр.
• Толгойг угаахдаа эмчилгээний зориулалттай Т-gel, Фридерм
давирхай зэрэг шампунаàð долоо хоногт 2 удаа угаана.
Çîãñîíãè áà ýäãýðýëòèéí ¿åä эмчилгээний дараах зарчмыг хэрэглэнэ:
1. Äàðõëàëûí ¿éë àæèëëàãààã ñýðãýýõ, ñàéæðóóëàõ èäýâõæ¿¿ëýõ
ýì¿¿ä:
• Тèìàëèí, Ò-èäýâõë¿¿ðèéã áóë÷èíä àðüñàí äîð 10-15 óäàà òàðèõ,
сàëèìîíûã 10-15 äóñëààð ºäºðò 3 óäàà óóõ, äåêàðèñ, ìåòèëóðàöèë
çýðãèéã ºäºðò 1-2 øèðõýãýýð óóëãàíà.
• Öóñ ñõåìýýð ñîëèíî. ¯¿íä: õ¿¿õäýä 0.5 ìë-ýýñ 3-5 ìë õ¿ðòýë, íàñàíä
õ¿ðýã÷äýä 1-2 ìë-ýýñ ýõëýí òóíã èõýñãýæ 10 ìë õ¿ðòýë íýìýãä¿¿ëæ
ºí溺ä áóë÷èíä òàðèíà.
2. Äàðõëàëûí ¿éë àæèëëàãààã äàðàíãóéëàõ ýì¿¿ä: ¯¿íèéã áóñàä ýìèéí
ýì÷èëãýýíä ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áàéãàà áóþó õ¿íäýðñýí ¿å ìº÷íèé õýëáýð,
ø¿¿äýñò õýëáýð, óëàéðàëòûí ¿åä õýðýãëýõ íü òîõèðîìæòîé. ¯¿íä
õàìãèéí àþóë áàãàòàé ñõåìèéã áàðüæ ýì÷ëýõ íü ç¿éòýé.
• Ìåòîòðåêñàòûã 25 ìã-ààð ºäºðò 2 óäàà õîîëíû äàðàà 3 õîíîã
¿ðãýëæë¿¿ëýí óóëãààä 5-6 õîíîã çàâñàðëàí, äàõèí óóëãàõ æóðìààð
3-5 êóðñ ýì÷èëãýýã õèéíý. Êóðñûí íèéò òóí 90-120 ìã áàéíà.
Ìåòîòðåêñàòûã òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî.
• Цèêëîôîñôàí, 6-ìåðêàïòîïóðèíûã êã æèíä íü òîîöîí óóëãàõ áà
òàðüæ õýðýãëýæ áîëîõ áºãººä ýäãýýð ýì¿¿äèéã õ¿¿õäýä õýðýãëýõã¿é.
ªäºðò 1-2 óäàà óóëãàæ õýðýãëýíý.
3. Âèòàìèí ýì÷èëãýý.
• Рåòèíîë + âèòàìèí Å 1 ø ºäºðò 2 óäàà, 3-4 äîëîî õîíîã óóõ,
• Â á¿ëãèéí âèòàìèíóóä: пиридоксин 5%-ийн 2 мл уусмал, өдөр бүр

264

05_dermotology last last.indd 264

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:40 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

эсвэл нэг өдөр өнжөөд булчинд тарих буюу тиамин бромид 6%-ийн 2 мл
буюу цианокобаламин 500 мкг булчинд тарих, нийт 15 удаа.
4. Çàõûí öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä:
• Êñàíòèíîë íèêîòèíàò 0.15 г өдөрт 3 удаа хоолны дараа уух, 4-6 долоо
хоногийн турш, буюу
5. Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà, ººõ òîñíû ñîëèëöîî ººð÷ëºëòòýé ¿åä:

Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèä¿¿ä 5-10 ìë ººðèéí öóñòàé (1:1) ñóäñàíä
ºí溺ä 1-15 удаа òàðèõ áóþó 2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà 1 сарын турш
óóх.

Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
• Кîðòèêîñòåðîиäûí òîñîí ò¿ðõлýг¿¿ä ¿ð ä¿íòýé áàéíà. ¯¿íä
äàâèðõàé, ñàëèöèëûí õ¿÷èë àãóóëñàí ò¿ðõëýã¿¿ä (Äèïðîñàëèê,
Áåëîñàëèê, Âèïñàãîë, ëîðиíäåí À, ëîðиíäåí Ò, Àôëîäåðì зэрэг)
ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýíý. Áîîëòûã 8-12-24 öàãèéí õóãàöààòàé
õèéæ áîëíî. ̺í ñèíàôëàí 0.025%, ôëóоöèíîëон àöåòонид,
êîìáèäåðì çýðýã òîñíóóäûã (õóðóóíû ¿ç¿¿ðèéí òóíãèéí àðãààð)
àðüñíû ãýìòñýí òàëáàéí õýìæýýíýýñ õàìààð÷ òóíã òîõèðóóëàí
ºäºðò 1-3 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
• Бетаметазон + салицилийн хүчил тосон түрхлэг, өдөрт 2 удаа
тууралтанд түрхэх.
• Кальципотриол (витамин D-ийн нийллэг төст бодис) – голомтонд
түрхэнэ
• Êàñòåëëаíи øèíãýí, ìàðãàíöèéí 3-5%-èéí óóñìàëûã ¿ðýâñýëòýé
ãàçàðò ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
• Õºðçºíò, çóçààí õàéðñòàé ãîëîìòîíä áèò¿¿ áîîëòóóä (îêêëþçèâ)
õèéæ áîëíî. Ñêèí-êàï àýðîçîëü õýëáýðýýð òîëãîéí õóéõíû
õýëáýðèéí õàéðñò ¿ëäèéí ¿åä íàñàíä õ¿ðýã÷èä áà 3-ààñ äýýø
íàñíû õ¿¿õäýä ºäºðò íýã óäàà ø¿ðøèæ õýðýãëýíý.
• Толгойг угаахдаа эмчилгээний зориулалттай Т-gel, Фридерм
давирхай зэрэг шампунийг долоо хоногт 2-3 удаа угаана.
• Ïåðìàíãàíàò êàëèéí øèíãýð¿¿ëñýí 1:1000 óóñìàë, ñîäòîé,
ìàðãàíöòàé âàííàä îðóóëàõ, 7 õîíîãò 1 - 2 óäàà.

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 265

265

5/25/2005 3:53:41 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

12. АРЬСНЫ ЦЭВРҮҮТ ӨВЧНҮҮД ЖИНХЭНЭ ЦЭВРҮҮТЭХ
ӨВЧИН
Тодорхойлолт

Àíãèëàë

Архаг удаан, хортой явцтай, арьс, салстаар тархмал
цэврүү гарч, улмаар амьдралын чухал эрхтэний үйл
ажиллагааны хямралд хүргэх аюултай, арьсны хүнд
өвчин. Эрэгтэй, эмэгтэй хүн аль аль нь өвчилнө.
Ихэвчлэн 35-аас дээш насанд тохиолдоно.

Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿ä íü:



Ердийн цэврүүтэх өвчин
Ургацаг хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин
Навчин хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин
Хажираст хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин буюу
Сенир-Ашерийн хам шинж




Эмнэл зүйн шинж тэмдэг:
Өвчин хурц эхэлнэ
Эрүүл арьс ба салст дээр цэврүү үүснэ
Цэврүү нь вандуйнаас хушганы самрын чинээ хэмжээтэй
Цэврүү зуйван дугуй болон лийр хэлбэртэй, дотроо тунгалаг
шингэнтэй





Цэврүүний бүрхүүл улбагар, амархан хагарна
Тод улаан өнгийн, нойтон шалбархай үүснэ
Шалбархайт голомт тэлж томорно
Голомтын захаар эпидермисийн салбархай байна
Серозлог-цусархаг, бохир шар тав тогтоно

Голомт их бие, толгой хуйх, хөхний нугалаас, суга, цавь, амны хөндий,
уруул, нүд, бэлэг эрхтний салстаар гарна

266

05_dermotology last last.indd 266

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:41 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä


Тууралт гарсан газарт хорсох,
ирвэгнэх, өвдөх зовиур байна

Никольскийн шинж эерэг

Асбо-Ханзены шинж эерэг
Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Цэврүүний ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ
хийх: Тцанкийн (акантолизисын) эс илрүүлэх
4. Эдийн шинжилгээ: эпидермисийн дунд цэврүү байх
5. Биохимийн шинжилгээ
6. Иммунологийн шинжилгээ
7. Цусны ерөнхий шинжилгээ
8. Шээсний ерөнхий шинжилгээ
Ялгах оношлогоо:
Ердийн цэврүүтэх өвчин, Дюрингийн герпес хэлбэрийн дерматит
ба цэврүүт пемфигоидын ялгах оношлогоо
Шинж
тэмдэг
Өвчтөний
нас
Эмгэг жам
Тууралт
салст
бүрхүүл
дээр гарч
эхлэх
Анхдагч
тууралт

Цэврүү
үүсэх явц

Ердийн цэврүүтэх
өвчин
40 наснаас дээш

Дюрингийн герпес
хэлбэрийн дерматит
Бүх насанд

Цэврүүт
пемфигоид
60 наснаас дээш

Аутоиммунный

Аутоиммунный

Аутоиммунный

60-80%

10% бага

30-50%

Нэг
төрлийн
тууралт (серозлог
шингэнтэй улбагар
цэврүү эрүүл арьс,
салст дээр)

Олон
төрлийн
тууралт
(улайсан
арьсан дээр жижиг,
бүлэглэсэн цэврүү,
цэврүүнцэр, бэлцрүү,
гүвдрүү, улайрал)

Олон
төрлийн
тууралт
(улайж
хавагнасан арьсан
дээр чинэрэлттэй
цэврүү
гарна,
бүлэглэх шинжгүй)

Тэлэх хандлагатай,
эдгэх хандлага бага

Тэлэх хандлагагүй,
эдгэх хандлагатай

Тэлэх хандлагагүй,
эдгэх хандлагатай

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 267

267

5/25/2005 3:53:42 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

Байрлах
газар
Никольс
кийн шинж
Амны
салст
гэмтэх
Зовиур
Явц
Эдийн
шинжилгээ

Хаана
ч
байж
болно, амны салт
бүрхүүл
гэмтэнэ,
бүлэглэхгүй
Эерэг

Ихэвчлэн тохой, өвдөг,
шууны
тэнийлгэгч
хэсэг, өгзөг, толгойн
үстэй хэсэгт байрлана,
бүлэглэнэ

Сөрөг

Мөчдийн
нугалагч хэсэг, их
биеэр
бүлэглэх
хандлагатай
Сөрөг

Дандаа

Ховор

Ихэнхдээ

Тууралт гарсан газар
хүчтэй загатнаана

Шинэ тууралт гарах
үед
загатнана,
хааяа халуурна

Дахилтат
Цэврүү
субэпидермисийн
байрлана, акантолиз
байхгүй

Архаг
Цэврүү
субэпидермисийн
байрлана,
акантолиз байхгүй

Олон
тооны
эозинофил,
акантолизийн
эс
байхгүй
Үр дүнтэй

Лимфоцит,
гистиоцит, олон
тооны эозинофил

Харьцангүй
тааламжтай

Харьцангүй
тааламжтай

Шалбархай үүссэн
газар эмзэглэлтэй,
ерөнхий
биеийн
байдал сульдана
Давших
Цэврүү
эпидермисийн
дотор байрлана,
акантолиз
супрабазальный

Эсийн
шинжилгээ

Акантолизийн
(Тцанкийн)

Сульфоноор
эмчлэх

Үр дүнгүй

Эмчилгээ
хийгдээгүй
үед
тавилан

Тааламжгүй,
нас
баралтаар төгсдөг
хоруу явцтай




268

05_dermotology last last.indd 268

эс

Үр дүнгүй

Олон хэлбэрт шүүдэст улайрлын цэврүүт хэлбэр
Лайеллын хам шинж
Цэврүүтэх өвчний бусад эмнэл зүйн хэлбэрүүд
Эмчилгээ:
Ерөнхий эмчилгээ:
Давс, нүүрс ус, ус хязгаарлах
Кортикостероид: преднизолон 60-90-120 мг хоногт : 12 шахмал
(60 мг хоногт) ба 60 мг преднизолон (2 ампул тариагаар).
Эмчилгээний үр дүн гартал өндөр тунгаар эмчилгээг үргэлжлүүлж
байгаад тунг аажим буулгана. Удаан хугацаагаар эмчилгээг барих
тунгаар үргэлжлүүлнэ. Дексаметазон 20 мг/хоногт хүртэл хэрэглэж
болно.
Иммунодепрессант: метотрексат, азатиопирин, циклоспорин.
Эдгээр эмийн аль нэгийг преднизолонтой хавсарч хэрэглэвэл үр
дүн сайтай: преднизолон 30-60 мг/хоногт, метотрексат 20-50 мг

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

5/25/2005 3:53:42 PM

Àðüñíû ýìãýã¿¿ä

булчинд тарих, долоо хоногт 1 удаа.
• Ходлого тайлах: плазмаферез, гемосорбци
• Цус, цус орлох шингэн юүлэх
• Гепарин 10000 ЕД өдөрт 2 удаа арьсан дор тарих, 15 хоног
• Анаболик гормон: неробол, ретаболил
• Калийн бэлдмэлүүд: кали оротат, кали хлорид, панангин
• Аскорбины хүчил, фолийн хүчил
Хэсэг газрын эмчилгээ:
• Перманганат калийн 1:6000-1:8000 ваннанд оруулах
• Фурациллин 1:5000 уусмал, борын хүчлийн уусмал, 0.25-0.5%
новокаины уусмал нэмж амаа зайлах
• Анилины будгууд: Кастеллани будаг, 2% метилен хөхийн уусмал,
бриллиант ногоон голомтонд түрхэх
• Кортикостероидын тосон түрхлэг

Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

05_dermotology last last.indd 269

269

5/25/2005 3:53:42 PM

05_dermotology last last.indd 270

5/25/2005 3:53:42 PM

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful