You are on page 1of 7

c 

Kamal roslan mohamed Geologi UKM

Ú 
Ú 

 

 
 

 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM

 Ú
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
 
 

Kitaran  
menjelaskan yang setiap jenis  
mempunyai hubung
kait antara satu sama lain. Kitaran  
yang mudah menunjukkan
sistem tertutup
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
Walaupun, kitaran  

ini nampak mudah dan


akan kembali kepada
 
asal, tetapi jika
diteliti dengan terperinci,
kitaran ini tidaklah semudah
ini.
Magma yang baru
terbentuk ini TIDAK sama
dengan magma yang
membentuk ³parent rock´
yang asal, dan biasanya
ianya lebih bersifat felsik.
kitaran  
merupakan
suatu kitaran terarah, yang
menyebabkan  
atau
bumi menjadi makin felsik.

c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM

º º 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
º 
º  ialah proses pemecahan  
yang ada di
permukaan bumi sehingga membentuk butiran atau zarah
yang lebih kecil. º  boleh dibahagikan kepada tiga
proses utama, iaitu;
  !º  biologi disebabkan oleh kesan kimia dan
fizikal proses organik terhadap  
.
 "#$ !Proses fizikal ialah   yang menyebabkan
perubahan mekanikal sebenar, seperti proses pengecilan saiz.
 $ !º  kimia akan mengoksidkan dan melarutkan
juzuk atau butiran mineral sesuatu  
.

c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
Bahan yang terhasil daripada proses   boleh dipindah
ke tempat lain. Hakisan adalah proses pemindahan sedimen
yang batu terluluhawa, dan secara amnya hakisan diikuti oleh
proses pengangkutan, dan akhirnya proses pengendapan.
Hakisan, pemindahan dan pengangkutan sedimen baru boleh
disebabkan oleh empat egen utama, iaitu;
‡Graviti
‡Tindakan glasier
‡Air mengalir
‡Angin
Kamal roslan mohamed Geologi UKM



 
!% 
igneus bas yang kaya dengan mineral silikat
berbesi akan lebih mudah terluluhawa berbanding dengan  
igneus asid yang kaya
dengan kuarza, dan yang paling stabil ialah batu pasir kuarza. % 
yang terdiri daripada
banyak jenis mineral lebih cepat terluluhawa berbanding dengan sejelis mineral. Ini
disebabkan perubahan suhu yang cepat menyebabkan berlaku pengembangan dan
pengecutan yang berbeza untuk mineral yang berbeza.
" &' º º 
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
" &' º º 
Ú $  
!Kepadatan retakan dan lapisan yang nipis akan menyediakan
ruang atau permukaan yang luas untuk tindakan  . Air akan masuk ke dalam satah-
satah ini, dan akan mempercepatkan proses  . Kedudukan retakan atau lapisan
yang condong atau menegat akan memudahkan air memasuki celahan yang ada
berbanding dengan lapisan atau retakan yang mendatar
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
" &' º º 
$  !Iklim memainkan peranan yang sangat besar untuk menentukan jenis  
yang mana yang akan dominan. Di kawasan lembab yang banyak hujan, proses  
kimia akan lepih dominan, dan di kawasan gersang pula,   fizikal yang dominan. Di
kawasan lembab ini biasanya banyak ditutupi oleh tumbuhan, jadi luluhaw biologi juga tinggi
di kawasan ini.
Panas lembab
Gersang / kering

c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
" &' º º 
!Semakin lama proses   berlaku, makin besar pengaruhnya.
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
" &' º º 
(!Kawasan berjasad timbul tinggi (kawasan yang mempunyai cerun yang
curam) akan mudah terhakis, dan ini menyebabkan jasad  
tidak sempat terdedah
kepada proses   untuk jangka masa yang lama. Hasilnya, kita akan perhatikan di
kawasan berjasad timbul tinggi, batuannya masih dalam keadaan segar. Keadaan
sebaliknya berlaku untuk kawasan berjasad timbul rendah atau kawasan yang rata. Proses
  yang bertindak akan membentuk tanah yang tebal.
 

!Tumbuhan boleh mempercepatkan proses  
biologi dan juga   kimia. Haiwan boleh membuat lubang dan sebagainya

c 

Kamal roslan mohamed Geologi UKM


%)*(  
+
Air, apabila membeku menjadi ais
akan menyebabkan berlakunya
penambahan isipadu. Air yang
menyisi celah batu, apabila menjadi
ais boleh menyebabkan batu
tersebut pecah.
º º ",º
talus
'
 

$  
*   - 

+
Apabila suhu di waktu siang sangat panas dan di waktu malamnya pula sangat
sejuk, ini akan menyebabkan  
ini pecah kepada saiz yang lebih kecil. Ini
disebabkan mineral yang berlainan mempunyai kadar pengembangan dan
pengecupan yang berbeza.
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
'



*-(  
 

+
% 
yang terletak di bawah permukaan bumi mengalami tekanan yang tinggi
akibat adanya beban di atasnya. Apabila beban ini terhakis, tekanan yang
ditanggung berkurangan dan menyebabkan  
ini pecah mengikut satah
kekar yang ada, atau satah yang selari dengan permukaan.
º º ",º
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
$  
* 
 +
Pembesaran akar tumbuhan dicelah rekatan akan
menyebabkan  
terangkat, teranjak dan
tercabut daripada kedudukan asal.
º º ",º
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
'  
 *./    +
Apabila air memasuki rongga celahan antara butiran, pemendapan hablur boleh
berlaku. Contohnya air laut akan memendapkan hablur garam di celahan
butiran. Pembentukan hablur ini memberi tekanan kepada butiran dan butiran
akhirnya boleh tercabut dan membentuk rongga. Ini cara tafoni terbentuk.
º º ",º
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
% 
yang bersentuhan dengan air, udara (gas) atau larutan akan
bertindak balas dan akhirnya boleh menyebabkan berlakunya
pertambahan atau pengurangan atau perubahan elemen daripada
sesuatu mineral. Komposisi kimia atau susunan kimia hablur boleh
berubah.
º º 
Mineral yang terhablur
dahulu mempunyai
ketahanan kimia yang
rendah, dengan kata
lain akan musnah atau
lebih mudah
terluluhawa kimia.
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
'  
*  
   
+
Sesetengah kimia mudah larut dalam air, contohnya halit dan kalsit. Batu kapur
dan marmar mengandungi kalsit dan akan larut dalam air berasid. Kita boleh
perhatikan batu kapur mengandungi banyak gua-gua (serta topografi karst lain),
 daripada proses pelarutan.
H2O + CO2 + CaCO3 <=> Ca+2 + 2HCO-3
º º 
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
&$*&- 
+
Unsur oksigen boleh bersatu dengan mineral silikat berbesi lain contohnya
olivine, pyroxene, amphibole dan biotite dan membentuk batu besi seperti
limonite, hematite dan goethite. Besi oksid berwarna kemerahan. Sedimen
yang terendap di daratan biasanya bewarna kemerahan kerana proses oksidari.
4FeO (Ferus oksida) + 3H2O + O2 <=> 2Fe2O-3 3H2O (Limonit)
º º 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
 */ /+
Mineral silikat yang terluluhawa melalui proses hidrolisis akan bertukar menjadi
lempong. Feldspar akan berubah kepada kaolinit (lempong). Mineral silikat
berbesi juga akan berubah menjadi mineral lempong disamping besi oksid.
H2O + CO2<=> H2CO3<=> H+ + HCO-3
KAlSi3 O8(orthoclase)<=>H2CO3 + H2O + K2CO3 +
Al2Si2O8(OH)4 (Kaolinite) + 4SiO2
º º 
Lombong kaolin

c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
ºº' 
Apabila  
atau mineral mengalami   kimia,  yang
paling banyak dan penting yang terbentuk ialah mineral lempung.
Mineral lempung adalah mineral phyllosilicates, iaitu ia mengandungi
dua jenis lapisan;
a) lapisan tetrahedral
b) lapisan octahedral
Jenis mineral lempung yang utama ialah;
Kaolinit
1:1
Al2 (Si2O5 (H2O))
Illit
2:1
KAl2 (AlSi3O10 (OH)2)
Smektit
2:2
(AlMg)4 Si8 O20 (OH)10)
Klorit
2:1:1
(MgFe)6-x (AlFe)x Si4-x Alx (OH)10
Ortoklas, apabila terluluhawa akan membentuk illit, manakala K-
plagioklas, amphibol dan piroksin pula selalunya menjadi smektit.
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
º º %&º&
Organisma boleh membantu mempercepatkan lagi proses pemecahan
 
kepada saiz yang lebih kecil atau menjadi tanah. Antara yang
penting ialah;
‡Akar pokok
‡Korekan haiwan
‡Lichens, fungi, dan lain-lain micro-organisma
‡Haiwan termasuk manusia

c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
'0%º '%º% 
º º 1
% 

 mengandungi mineral
‡Na Plagioclase feldspar
‡K feldspar
‡Quartz
‡sedikit biotite, amphibole, muscovite
Mineral feldspar, apabila mengalami proses
hidrolosis akan membentuk kaolinit (mineral
lempong), dan juga ion-ion Na dan K.
Ion-ion ini akan dibawa keluar melalui larut
lesap (leaching).
Mineral biotit dan amphibol juga akan menghasilkan mineral lempong
 daripada proses hidrolosis, dan juga oksid besi  proses
oksidasi.
Mineral kuarza dan juga muskovit akan kekal seperti asal sebab mineral-
mineral sangat stabil terhadap  .
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
Setelah terluluhawa, proses hakisan akan berlaku. Dalam  

 ,
butiran kuarzanya bersaiz pasir. Kuarza ini, apabila diangkut dan diendap
di tempat baru akan membentuk pasir kuarza dan akhirnya menjadi  
$#.
Mineral lempong juga akan diangkut dan boleh sampai ke lautan.
º
merupakan butiran halus, dan akan terampai dalam air, dan
diendapkan di kawasan tenang.
Ion-ion yang larut dalam air akan diangkut oleh sungai dan sampai ke
lautan akan menjadi garam dalam laut dan akhirnya boleh diendap secara
terus atau diserap oleh hidupan membentuk cengkerang dan terbentuklah
 
$
 .
'0%º '%º% 
º º 1
c 
Kamal roslan mohamed Geologi UKM
'0%º '%º% 
º º 1
Kamal roslan mohamed Geologi UKM

Sekian«