Илтгэлийн агуулга

ОНОЛЫН ХЭСЭГ:
 ×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààí
 Зээлийн зэрэглэл буюу Credit raiting
СУДАЛГАА №1: ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ.
 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар
СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА, АРГАЧИЛАЛ
 Санхүүгийн үйл ажиллагаа
 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ
 Үр ашиг, мөнгөн урсгалын төсөөлөл
 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага
СУДАЛГАА №3: ЗЭЭЛИЙН ЭРСДЛИЙГ БУУРУУЛАХ БУСАД БОЛОМЖ:
 Зээлийн даатгал
 Банк хоорондын эрсдэлийн сан байгуулж, зээлийн эрсдэлийг бууруулах
 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ
 Санхүүгийн эрсдэлийн шинжилгээ
 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ

ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ:
АШИГЛАСАН ЭХ ҮҮСВЭР:

1

Îíîëûí õýñýã
Зээлийн эрсдэл гэдэг нь зээлийн хүү хугацаандаа төлөгдөхгүй хугацаа хэтэрч улмаар
зээл чанаргүй ангилалд шилжиж, банк алдагдал хүлээж болзошгүй магадлалыг хэлнэ. Зээлийн
эрсдэл нь зээлдэгч бүрийн үйл ажиллагааны өрнөл, хэтийн хөгжил, ажил хэргийн шударга
зарчимч чанар, өр төлөх чин эрмэлзлэл, мөн түүнчлэн гадаад орчин болох үйл ажиллагааны
төрөл, зээлийн зориулалт, эргэн төлөлтийн баталгааны төрөл чанар зэрэг олон тооны хүчин
зүйлсээс хамаардаг. Тийм учраас зээлийн үйл ажиллагаа нь зээлдэгчийн бодит зээлийн
чадварын үнэлгээг шаарддаг. Хэдийгээр зээлдэгчийн үнэлгээ зохих түвшинд гүйцэтгэгдсэн
хэдий ч зээлдэгчийн төлбөрийн чадвар хугацааны туршид янз бүрийн шалтгаанаар муудсан
байхыг үгүйсгэхийн аргагүй юм. Энэ төрлийн эрсдэл нь дан ганц зээлийн үйл ажиллагаа дээр
илрэх бус, балансад болон балансын гадуур тусгалаа олж байдаг бусад үйл ажиллагаануудтай
мөн адил холбоотой юм.
Зээлийн эрсдэлийн хамгийн томоохон үр дагавар нь олгосон зээлийн активыг бүрэн
хэмжээгээр нь алдах явдал юм. Зээлийн эрсдэлийн удирдлага нь онцгой анхаарал шаарддаг
асуудал бөгөөд түүний чанараас банкны үйл ажиллагааны үр дүн бүхэлдээ хамаардаг гэхэд
болно. Хэдийгээр активын чанар нь удирдлагын чанарыг илтгэдэг ч түүнд нөлөөлөх олон
тооны хүчин зүйлс байдаг нь засгийн газрын бодлого, макро эдийн засгийн байдал, банкны
удирдлагад нөлөөлж байдгаараа банкны өмчийн хэлбэр зэргийг дурьдаж болохоор байна.
Банкны активын чанарт гадаад нөлөөлөл ихээхэн чухал байдаг хэдий ч банкны зээлийн багц
болон санхүүгийн тайлангийн шинжилгээнд зээлийн процессийн удирдлагын үнэлгээ гол байр
суурийг эзэлдэг. Банкууд активынхаа чанарын бууралтыг цаг тухайд нь мэдэрч чадалгүй
түүнээс хамгаалах сангаа оновчтой хэмжээгээр байгуулаагүй зэргээс ихээхэн хүндрэлд ордог.
Харин зээлдэгчийн зээлийн чадварын зөв бодиттой үнэлгээ, болон зээл төлөгдөхөөс хамгаалах
санг журмын дагуу байгуулснаар бүх зээлийн багц эрсдэлээс хамгаалагдснаар ойлгож
болохгүй. Багцын эрсдэлийн төвлөрөл нь нэгж зээлдэгчийн эрсдэлийн өсөлт буюу хоорондоо
ашиг сонирхлын холбоотой этгээдүүдийн эрсдэлийн өсөлттэй уялдаж үүсдэг.
Эрсдлийн хүчин зүйлийн үед эрсдэл гарахаас өмнө түүнийг удирдах боломж банкинд
байдаг бөгөөд ингэснээрээ банк өөрийн үйл ажиллагааны зүгээс үүсч байгаа эрсдлийг удирдах
боломжтой юм. Банк эрсдэлээ удирдахын тулд өөрийн зүгээс хэд хэдэн арга хэмжээ явуулдаг
ба хамгийн үр дүнтэй нь үйл ажиллагааныхаа арга технологийг сайжруулах буюу өөрөөр

2

хэлбэл зээлийн шинжилгээ-зээлдэгчийн зээлжих чадварыг зөв чанартай тодорхойлох асуудал
юм. Ер нь банкинд зээлийн эрсдэл гарч байгаа гол шалтгаан нь зээл олгох банк тухайн
байгууллагад зээлийн шинжилгээг хангалтгүй хийсэн болон зээл олгосны дараах хяналт
шалгалтыг хангалтгүй явуулж байгаатай шууд холбоотой юм.
×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààíóóä:
1. Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë











Áèçíåñ ýðõëýõ ìýäëýã ÷àäâàð äóòìàã áàéäàã.
Òàéëàí òýíöëýý õóóðàì÷ààð ãàðãàäàã ÿâäàë
ªºðèéí ýðñäýë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà òîîöîîã¿é áàéäàã
Çýýëèéí çîðèóëàëòààñ íü ººð ç¿éëä àøèãëàõ
Çýýëèéã àíõíààñàà òºëºõ çîðèëãîã¿é àâàõ
Óëñ òºðèéí áàéäàë
Õóóëü òîãòîîìæèéí ººð÷ëºëò
Çàñãèéí ãàçðûí áîäëîãî
Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë
Òåõíèê òåõíîëîãèéí îãöîì ººð÷ëºëò
Íèéãýì ñî¸ëûí íºëºº
Áàéãàëèéí ãàìøèã

2. Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ














Çýýëèéã õàâòãàéðóóëàí îëãîõ
ÓÀÀÀ-í íýã ñàëáàðò õýò èõ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ
Çýýëèéí òºñëèéí èðýýä¿éä ãàð÷ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã òîîöîîã¿éãýýñ
Çýýëèéí çàðöóóëàëò, òºñëèéí õýðýãæèëòýíä õÿíàëò òàâèàã¿éãýýñ
Çýýëèéí àæèëòàíû ìýäëýã ÷àäâàð äóòóóãààñ
Çýýëäýã÷èéí òóõàé ìýäýýëëèéã äóòóó öóãëóóëñàíààñ
Çýýëèéí õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ã¿éöýä á¿ðä¿¿ëýýã¿é áîëîí ãýðýýã õóóëü
òîãòîîìæèéí äàãóó õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýëèéí õàìòðàí ýçýìøèã÷ òîãòîîãîîã¿éãýýñ
Áàðüöàà õºðºíãèéí áîäèò ¿íýëãýýã çºâ õèéãýýã¿é áîëîí áàòëàí äààëòûí ãýðýýã
õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýë òºë¿¿ëýõ òîäîðõîé àðãà õýðýãëýýã¿éãýýñ
Òàíèë òàë, õýýë õàõóóëü õàðæ çýýë îëãîñíîîñ
Çýýëäýã÷ íàñ áàðàõ
Ñóðàãã¿é àëãà áîëîõ
Çýýëäýã÷ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é áîëîõ
Áàðüöàà õºðºíãèéí ¿íý áóóðàõ ãýх ìýò ýðñäë¿¿ä áàéäàã.

3

Ýäãýýð ñàíõ¿¿. òîîöîîëëûí àðãà ç¿éã ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí шинжилгээнд өргөн ашиглах явдал бол зах зээлийн нөхцөлд ажиллаж байгаа компаниудын үр àøèãòàé ¿éë àæèëëàãààã äýýøë¿¿ëýõ. Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà 3. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýý ºãºõ人 õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëò õýðýãëýõ íü çîõèìæòîé áàéäàã. ýñâýë áóóðàõ ãýñýí íýã ÷èãò ÷èãëýãäñýí áàéõ ¸ñòîé. ßëàíãóÿà ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé óëàìæëàëò àðãààñ ýõëýýä ºâºðìºö îëîí àðãà áàðèëûã õýä õýäýí õóâèëáàðààð õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü ñóäàëãààíû îáúåêòîä ¿íýí çºâ áîäèòîé ¿íýëýëò ºãºõ áîëîìæ íºõöºëèéã èë¿¿ á¿ðä¿¿ëæ ºãäºã. 4 . ¿ð ä¿íã óëàì ñàéæðóóëæ áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ¿íäñýí íºõöºë áèëýý. 1. Òóõàéí àðãûã àøèãëàæ áàéõäàà ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí õàðüöààíû á¿õ ¿ð ä¿í íýã áîë ºñºõ. ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé õîñîëñîí аргын нэг нь “Иж бүрэн шинжилгээний арга“ юм. Èíãýæ á¿õ òàëààñ íü шинжлэхдээ Оросын жишээнээс харахад иж бүрэн үнэлгээний аргыг түгээмэл хэрэглýäýã.1 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй: Альваа компанийн үйл ажиллагааны ямар нэгэн амжилт нь юунаас болж байгаа нь зөвхөн ãàíö òàëààñ ä¿ãíýõã¿éãýýð á¿õ òàëààñ íü ¿íýëæ ä¿ãíýëò ºã÷ õàðäàã. Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà ̺í õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí àðãà àðãà÷èëàë çýðýã áîëíî. Íèéëáýð ä¿íãèéí àðãà 2.1 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд Ýäèéí çàñãèéí ìàòåìàòèêèéí îíîë. Үүнд: 1. Иж бүрэн үнэлэх компанийн үйл ажиллагааны шинж чанараас хамааран төрөл бүрийн øàëãóóðààð õýìæèæ áîëîõ áîëîâ÷ õýðýãëýх арга зүй нь нэгдмэл байдаг. Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí õýìæýý харилцан адилгүй шалгуур үзүүлэлт нь өөр өөр байдаг учир харьцангуй үзүүлэлт хэрэглэх òîõèðîìæòîé áàéäàã. Èéíõ¿¿ ñóäàëãàà òîîöîîíû àæèëä òîõèðñîí àðãûã áîëîëöîîòîé ãàçàðò íü îíîâ÷òîé õýðýãëýõ ÿâäàë øèíæèëãýýíèé àæëûí ÷àíàð. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ 1. Орчин үед бизнесийн үйл ажиллагааг иж бүрнээр үнэлэх шаардлага өсөн нэмэгдэж байна. Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà 4. áàéð ñóóðèà áýõæ¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé þì. Компанийн үйл ажиллагаанд иж бүрэн үнэлгээ өгч судлах дараах үндсэн таван төрлийн арга байна.СУДАЛГАА №1.1.

Ãýâ÷ ýñðýã óòãûã àâ÷ áàéãàà òîõèîëäîëä çºâõºí ýåðýã óòãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. Õàðèí ñóë òàë íü îíîî íü õèéñâýð øèíæòýé áàéäàã. øàëãóóðò îðæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é.¯ç¿¿ëýëò èõñýõ òóñàì ¿ð ä¿í ñàéíààð õàðóóëæ áàéâàë ñòèìóëÿòîð. Èéìä èäýâõèæ¿¿ëýã÷ ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë +1-ð. Энэ дундаж үзүүлэлтийг ашиглан хувьцаат компаниудад байр эзлүүлж зэрэглэл тогтооно. ¿ð ä¿í íü áóóð÷ áàéõ òóñàì ñàéíààð õàðóóëæ áàéõ þì áîë äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áîëíî. 1. Харин сул òàë íü õýìæýýíèé õóâüä ººð ººð ¿ç¿¿ëýëòèéã íýìæ äóíäàæ òîîöäîã ó÷ðààñ áîäèò áàéäëûã çºâ õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë -1-ð ¿ðæ¿¿ëýõ àðãà íü òîõèðîìæòîé þì. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò äýýðõ çýðýãëýëèéã ãàðãàæ ºãäºã.2 Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Энэ аргын гол зарчим нь үзүүлэлт бүрээр компани тус бүрийг байр эзлүүлж эзэлсэн áàéðóóäàà íèéëáýðýýð ¿íýëæ ºãíº. Мөн ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèйн арифметик дундаж үзүүлэлтэд хувааж гарсан үр дүнгээ үзүүлэлтийн тоонд хувааж тооцож болно. Õàðèí ñóë òàë íü ñàéí ¿ç¿¿ëýëòýýñ õýð àëñëàãäñàíûã õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. Хувьцаат компанийг үнэлэх шалгуурт багтсан үзүүлэлтүүдийг гаргана. Үзүүлэлт бүрийн онооны хэмжээг экспертийн аргаар óðüä÷èëàí òîîöíî. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãààð òîîöîæ áàéãàà ¿åä ººðèéí ºðòãèéí a1 ¿ç¿¿ëýëòèéí îðîíä ººðèéí ºðòãèéí õýìíýëòèéã îðóóëàõ ýñâýë ¿ç¿¿ëýëòèéí ýñðýã óòãà áóþó 1/à1 ¿ç¿¿ëýëòèéã àâ÷ áîëíî. 1.3 Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãûã õýðýãëýõ ¿åä øàëãóóðò áàãòñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õýìæýýã õàðãàëçàí өгч нийт буюу дундаж оноогоор үнэлдэг. Энэ эргын давуу тал нь хэрэглэхэд маш энгийн хялбар байдаг. Ýäãýýð ¿ç¿¿ëýëòèéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä íýã ÷èãëýëä îðóóëäàã 3 àðãà áàéíà. 1. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãëçàæ ¿çäýã. ̺í øàòëàë òîãòîîæ îíîî ºãºõ áà ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí ºñºëòèéí õóâèéí õàðüöààãààð îíîî ºãºõ ãýñýí õî¸ð õóâèëáàðûã àøèãëàíà. 5 .1 Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà Хувьцаат компани бүрийн үзүүлэлтүүдийн иж бүрэн үнэлгээний утга нь нэг дүгээрт õàðüöóóëæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íãèéí íèéëáýð áàéäëààð тооцоолдог. Ìºí ¿ç¿¿ëýëòèéí õýò ºíäºð ºñºëò áóñàä ¿ç¿¿ëýëòèéí òàñàëäëûã íºõäºã. ̺í òºãñ óòãàäàà õàìãèéí îéð áîëîí õîë óòãûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é.

ìºí ýíä zi  1   2  xi ãýæ îðëóóëáàë ôóíêö 6 . E (Yt ) = 0 × (1 . Өөрөөр хэлбэл үзүүлэлт бүрээс хамгийн их үзүүлэлтийг нь гаргана. yt = 1 ãýñýí óòãûã àâàõ ìàãàäëàë íü Pt áîëíî. 2. Çàéã òîäîðõîéëîõ àðãûí õóâüä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý á¿õ íýãæèéí øèëäýã ÷àíàðûã àãóóëñàí òîîöîîíû ¿ëãýð æèøýý хувьцаат компанитай бусал хувьцаат компаниудыг харьцуулах юм.Pt ) áîëíî. X t  Pt = f (β.1.2 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар Ëîæèò çàãâàð Ýíýõ¿¿ ñóäàëãààíäàà õàìààðàã÷ õóâüñàã÷ íü ÷àíàðûí õóâüñàã÷ áàéäàã çàãâàðóóäûí íýã болох шугаман магадлалын загварыг мөн ашиглалаа. Компаниудын хэмжээ харилцан адилгүй. Êîýôôèöåíòèéã óðüä÷èëàí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí íàðèéí òîãòîîíî. X t   u t Ýíä y t íü 0 ýñâýë 1 ãýñýí óòãà àâàõ áîëíî. Òýãâýë ëîæèò çàãâàðûí ¿íäñýí òýãøèòãýëèéí òàâèë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî.Pt ) + 1× Pt = Pt áóþó ýíý íü y t -ûí õ¿ëýýëòèéí óòãà áîëíî. ªºðººð õýëáýë òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò ìààíü ¿ð ä¿í ãàðñàí ýñâýë ãàðààã¿é ãýñýí óòãûã èëýðõèéëíý. Õàðèí yt = 0 ãýñýí óòãà àâàõ ìàãàäëàë íü (1 . E  y t / X  X t   f  β. ¯ç¿¿ëýëò á¿ðèéí õàìãèéí ºíäºð óòãàä õóâààæ ñòàíäàðò ¿ç¿¿ëýëòèéã òîîöíî. p i  E (Yi / X i )  1 1 e (β1 β 2 X i ) Ýíä: yi  ýíäîãåí õóâüñàã÷. 3. Үүний дараа зайг харгалзан байр эзлүүлнэ. Энэ аргын хувьд дараах äàðààëëààð çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëíî. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã. Шалгуурт орсон үзүүлэлт тус бүр дээр хамгийн сайн үзүүлэлт бүхий хувьцаат компанийг олно. X t ) Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä Pt ìàãàäëàëûí òàðõàëòûí ëîæèñòèê òàðõàëòûí õóóëüä çàõèðàãäàíà ãýæ ¿çäýã. 1. 4. xni  ýêçîãåí õóâüñàã÷èä. Зайг тогтооно. Энэ загварыг дараахь байдлаар òîäîðõîéëäîã. шалгуур үзүүлэлт өөр өөр байдаг учраас харьцангуй ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã.1.4 Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèèé àðãóóäààñ õàìãèéí òîõèðîìæòîé íü ýíý àðãà þì. Рейтиíã áàãàòàé áóþó тоцооны үлгэр жишээ утгат хамгийн ойр байгаа нь тэргүүний хувьцаат компани болно. Yt  f  β. 1. ¯ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí êîýôôèöåíò ºãíº.

1  pi  1  1 1  e  zi  1 e  zi   1  e  zi 1  e  zi 1  e  zi pi 1 pi  1 / 1  e zi 1  z  e zi (2. Áèäýíä i ãýñýí ñîíãîëò áàéãàà ãýæ áîäú¸. 2.α α ) 1 2 3 n áîëîí (β 1. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàð Ìàãàäëàëûí øóãàìàí çàãâàð áîëîõ ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòîä õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ àæëóóäûã 1965-75 îíóóäàä ýð÷èìòýéãýýð ñóäàëæ áàéñíûã äóðäàõ íü ç¿éòýé áàéõàà. Õàðèí ýäãýýð ñîíãîëòóóäûã òóñ á¿ðèéã ñîíãîõ ìàãàäëàë íü Pji áàéíà.4) 7 . Òèéìýýñ ýíý õ¿íäðýëýýñ ãàðàõûí òóëä õàìààðàëã¿é õóâüñàã÷èéí óòãûí õóâüä òîäîðõîé á¿ëýãëýë õèéæ á¿ëýã òóñ á¿ðò õàðãàëçàõ pi ìàãàäëàëûí ¿íýëãýýã îëäîã. Ýäãýýð ìàãàäëàëóóä íü i -ð ñîíãîã÷ûí äîòîîä ìºí ÷àíàðûã èëýðõèéëäýã.3) (α . Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëíî.1 òýãøèòãýëèéí õî¸ð òàëàаñ ëîãàðèôì àâú ln  1 p i   Xi Ýíý íü ëîãèñòèê çàãâàðûí õóâüä ïàðàìåòð ¿íýëýõ òýãøèòãýë þì.  1   2   3   n  1   1   2   3    n  0 (2.β 2 .2) ãýñýí íºõöºë áèåëýíý.ìààíü äàðààõü õýëáýðòýé áîëîõ áà p i  E (Yi / X i )  1 1 e zi ¿¿íèéã òàðõàлтын логистик ôóíêö ãýíý.  P1i =α1+β1 X i  P =α +β X 2i 2 2 i    P3i =α 3+β 3 X i      Pni=α n +β n X i Ýíäýýñ áèä (2. ln   ãýñýí 1 0 òîäîðõîéã¿é áàéäàëä õ¿ðíý. Ïàðàìåòð¿¿äèéí ñîíãîëòûí õóâüä ÿìàð ÷ áàéäëààð àâ÷ áîëîõ áºãººä áèäíèé ñóäàëãààíû àæëûí õ¿ðýýíä êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýýíèé åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä íü ìºí íýãýí ýãçîãåí õóâüñàã÷ áîëíî. 3n} ãýñýí n øèðõýã áîëîìæîîñ á¿ðäýíý. Ýíäýýñ äîîðõè õýëáýðýýð ôóíêöýý öýãöýëüå.α . Ìàãàäëàëûí ÷àíàð ¸ñîîð ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé õóâüä äàðààõ шаардлагагыг тавина.β 3 β n ) ãýñýí 2n ïàðàìåòð¿¿äèéã ¿íýëýõ øààðäëàãàòàé áîëíî.1) zi zi e / 1 e e i  pi    z i  Li  β 1  β 2 2. Өөрөөр хэлбэл дээрх 2n параметрүүдийн хувьд тэдгээрийн холбоосыг èëýðõèéëñýí òîäîðõîé íºõöºë¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. j = {1.1) óòãûã àâíà ãýæ ¿çâýë ln  . ýíä: P1i  Pi 2  Pi 3  Pin  1 (2. Ëîãèñòèê çàãâàðûí 0 1 хувьд үнэлгээ хийхэд хамаараа хувьсагчийг (0.

X ) áàéíà ãýæ ¿çâýë. n n ∑P 1i ∧ β1  xi i 1 n ∑x .. P2 . p 2i  P2i .P1  1  1 X i  . 2 i 0 ⇒ n ∑x 2 i n n  P2i  P3i   Pni  i 1 ∧ 2i ∧ β3  ∑P3i x i i 1 n i 1 i 1 ∑x P ∑P ∑x . P1 .β ∧  1 + α 2 + α 3 +α n  P1  P2  P3   Pn Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòòîé áîëãîõ àðãóóäûã àíõ 1965 îíä Çåëìåí Ëè ãýã÷ áîëîâñðóóëàõûã îðîëäîæ áàéñàí íü äýýðõ îëîí ñîíãîëòòîé çàãâàð äýýð ñóóðüëàãäàæ áàéñàí õýðýã.5) (5) òýãøèòãýëèéí õóâüä β i ïàðàìåòð¿¿äèéã õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëâýë. Ýíãèéí õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëñýí òîõèîäîëä (4) íºõöºë áèåëýæ áàéãààã øàëãàõ õýðýãòýé áîëíî.. pni = (Pni . ∧ β2  2 i n ∧ ∧ ∧ ∧ β 1 + β 2 + β 3 + β n  i 1i ∧ ∧ xi i 1 n ∑x i 1 ..P) ⇒ p1i  p 2i  p3i   p ni  0 ãýæ îëäîíî.X   1 xi ãýæ îëäîíî. N-ñîíãîëòîä Ëîæèò çàãâàð 8 .1  1 X   1 X i . p1i = (P1i . P1i . Ýíäýýñ äàðààõ ýíãèéí õóâèðãàëòûã õèéå.β  2 X 3 X n X ⇒ ∧  Pn . p3i = (P3i ..β ∧  P3 . ∧ βn  ∑P 2 i xi ∑x 2 i i 1 i 1  ∧ α1 ∧ α 2 ∧ α 3   ∧ α n ni i 1 n ∧  P1 . Òýãâýë ýíä xi = (X i .P).β 1 X ∧  P2 .ãýñýí á¿õ ñîíãîëòóóäûí õóâüä äóíäàæ íü (P) áàéíà ãýæ ¿çüå.P) .Õýðýâ äýýðõ íºõöºë áèåëæ áàéãàà òîõèîëäîëä áèä ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýã õèéæ áîëíî.  P1i =β1 x i  P =β x 2i 2 i    P3i =β 3 x i      Pn i=β n x i (2. Y¿íèéã 3 ñèñòåìä îðëóóëáàë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî.P  . P3  Pn .

Энэ загварын ерөнхий хэлбэр нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ. Харин I t -ын утга нь дараах байдлаар тодорхойлогдно: Pt -ийн хувьд дараах хэлбэртэй байна гэж * үзье. I t   0  1 xt  ut Энд X i нь тайлбарлагч хувисагч.7) Ìàãàäëûí ÷àíàð ¸ñîîð (7) ñèñòåì íü 6 ïàðàìåòðààñ 4-èéã íü ë ¿íýëýõýä õàíãàëòòàé. P2 i P1i  n 2i  N 2    n1i  N  1   n 3i     N   n 2 i . Энэ нь хэвийн тархалтын хуулинд захирагддаг.6) Ýíý óäààä çàãâàðûã õÿëáàð áîëãîõ ¿¿äíýýñ çºâõºí 3 ñîíãîëò áàéãàà ãýæ ¿çýýä P1i  P2i  P3i  1 ãýäãýýñ äàðààõ áàéäàëòàé áè÷èæ áîëíî.α 31  β 31X i  P1 1  e Пробит (Probit) загвар Энэхүү загварыг анх 1933 онд M. Харин Logit загвар нь ложистик тархалтын хуулинд захирагддаг.Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûí õóâüä ëîæèò õýëáýðò îðóóëàõûã äàðààõ áàéäëààð ãàðãàÿ.ln P1i / P1i    32   32 X i   31   31 X i . P3i n  3     3i . ln P3i / P2i   ln P3i / P1i  P1i / P2i   ln P3i / P1i  .Fadden боловсруулж байжээ. 21  P3 2   3 2 .Pt     0   1 xt  (2.  P1i n1i n1i  n1i     N     1  P3 1  e - 21   21X i    e -α 32 β 32 X i  .  P ln   1 . 3 2 Îëîí ñîíãîëòîä ëîæèò çàãâàðûã ¿íýëýõäýý øóãàìàí çàãâàðûí ¿íýëãýýíä àøèãëàñàí õ¿ñíýãòèéã àøèãëàíà. 21   21 X i    32   31 .  ln P2i / P1i =α 21+β 21 X i   ln P3i / P1i =α 31+β 31 X i ln P / P =α +β X 3i 2i 32 32 i  (2.  нь тайлбарлагч хувьсагчид харгалзах коэффициент ба u t гадны шок. pt  p( y t  1)  pt ( I t  I t )  F ( I t )  It   1 2 t2 2 * e dt 9 .

126191 c9 Àâëàãûí ýðãýö /óäàà/ 4. Энд байгаа Pt -ийн утга нь ложит загвартай олсонтой адил юм.00 0. өөрөөр хэлбэл: I t  F 1 ( Pt )   0  1 xt  ut байна.11 0.665065 c1 Áèå äààëòûí êîåôöèåíò c2 Çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò -1.33145 c11 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö /óäàà/ 1. Deviation 0.92 21.1223 c12 Íèéò õºðºíãèéí ýðãýö 0.60656 c4 Ãàäíû êàïèòàëûí õóâèéí æèí 0.22 11.957762 c14 ªºðèéí õºðºíãèéí à÷ààëàë -1. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудын үр дүн Тус судалгаандаа 22 компанийн санхүүгийн тайлан балансыг ашигласан ба 100 орчим санхүүгийн харьцаанаас хамгийн өргөн хэрэглэгддэг.289991 c7 Ýðãýëòèéí õàðüöàà 3.Эндээс I t -ын утга нь чанарын хувьсагчидын итгэх магдлалын хэвийн тархалтын хуулинд захирагдсан функцын урвуу функцын утга гэсэн үг юм.375542 c8 Õóðäàí õºðâºõ õàðüöàà 2.90 9.665066 c5 Áàéíãûí êàïèòàëûí á¿òýö 0.23 0.47 Std. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛИЙН ЭМПИРИК СУДАЛГАА 1.08 3.52 10.55497 c10 ͺºöèéí ýðãýö /óäàà/ 5. Öаашид эдгээр санхүүгийн харьцаануудыг ашиглан ïàðàìåòð¿¿äèéã òîîöîîëîõ áîëíî.40 0. мөн зээлийн зэрэглэлд нөлөөлж болох дараах 30 харьцааг сонгон авсан болно.329696 c13 ¯íäñýí õºðºíãèéí à÷ààëàë 1.14 9.28 0.938105 c3 ªºðèéí áà ãàäíûí êàïèòàëûí õàðüöàà -3.53 0.863073 c6 Ãàäíû êàïèòàëûí á¿òýö 0. Хувьсагч Тодорхойлогч Mean 0.39 4.279744 10 .11349 c15 Áîðëóóëàëòûí àøèãò àæèëëàãàà 0.81 4.

̺í ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö.04 0.03 -0.07 0.88 12.26 1. ººðèéí êàïèòàëûí çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò ãýõ ìýò õóâüñàã÷èä þì. ýëýãäëèéí íîðì çýðýã çàðèì íýã õóâüñàã÷èä íü ýõíèé òîîöîîëëûí õýñýãò à÷ õîëáîãäîë ¿ç¿¿ëæ áàéñíàà äàõèí òîîöîîëëûí ¿åä à÷ õîëáîãäîëã¿é ãàð÷ ÿâöûí äóíä õàñàãäàí ýöñèéí òýãøèòãýëä îðæ ÷àäààã¿é áîëíî.1532 c22 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà 0.02 3.74751 Дампуурлын эрсдлийн коэффицэнт 5.469789 c19 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/ 0.03 -0.457868 c23 ¯íý àøãèéí õàðüöàà -37.064327 c21 Õóâüöààíû íýãæèä íîãäîõ àøèã 186.04 0.99 179.01 0.c16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû àøèãò àæèëëàãàà 3.07 -0. á¿ðòãýëèéí ¿íèéí õàðüöàà 0.29 0.87279 0.77389 0.14 0.06 -0.14 1.00 -0.14 -0.236767 c25 ̺íãºí ã¿éëãýýíèé õàðüöàà 0.03 -0.22 0.05 1.17 -0.329 c24 Çàõ çýýëèéí ¿íý.20 0.87 720. Үүнийг сонгохдоо үл хамаарагч хүчин зүйлсийн хоорондох корелляцын хамаарлыг нь шалгаж үзхэд дээрх 30 харьцаанаас зарим харьцааны хооронд маш хүчтэй хамаарал байсан тул хасаж тоосцоны үндсэндээр мөн зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж чадах хувьсагчидыг сонгох авхад дараах 10 хувьсагч шүүгдэн үлдлээ.18 0.26 0.18 -0.18 11 .385723 c17 Õºðºíãèéí àøèãò àæèëëàãàà 0.20 1.10 -0.17 -0.09 2.469789 c20 Õºðºíãèéí ºãººæ /ROA/ 0.064327 c18 ªºðèéí êàïèòàëûí àøèãò àæèëëàãàà 0.00 0.00 0. íººöèéí ýðãýö.15 0.09 0.46 9.01 0.07 0.18 0.06 -0.15 -0.01 0.20 0.00 0.53 0.17 0.20 0. C1 C8 C11 C12 C1 C8 C11 C12 C14 C18 C19 C22 C25 C26 1.16 -0.20 -0.342302 2. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà c29 ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ c30 ªð áàðàãäóóëàõ îéðûí áîëîìæ Ãýõäýý ýäãýýð õóâüñàã÷èä íü á¿ãä òàéëáàðëàã÷ õóâüñàã÷ààð ñîíãîãäîæ ÷àäààã¿é áà æèøýý íü íèéò àâëàãûí ýðãýö.08 0.146657 c26 c27 ªðèéí õàðüöàà c28 ªð.25 0.29 -0.17 0.665066 -4.27 19.09 0.

06 0.00 0.16 -0.04 -0.20517 17 k8 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ 0.18 0.92700 7 k18 "Иж бүрэн" ХК 0.14 1.01 0.31 0.07 -0.31 1.18 0.86800 14 k19 "Орхон далай" ХК -0.44 0.00 -0.44 0.04 0.10 -0.11400 3 k21 "Ноѐт хайрхан" ХК -2.12387 20 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 0.17 -0.16387 6 -2.17 -0.31 -0.00 1.03 -0.14 1.84400 1 k14 "Ãîâü"ÕÊ 13.72800 21 12 .02500 2 k15 "Õ¿ðä"ÕÊ 7.97075 13 k4 "ТУЛГА" ХК 0.06 -0.44 -0.13 0.13 -0.06700 19 k20 "Öуу тайж" ХК 9.00 Íýãä¿ãýýð Àðãà: Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà № Хувьцаат компанийн нэр k1 "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k2 "Ãóòàë" ÕÊ k3 Дүн Байр 2.41032 15 k12 "БАГАНУУР" ХК 1.34 0.07 0.00 -0.00 -0.14 0.01 0.44 -0.14 0.03 -0.07 0.29135 10 k10 "Òàõü-êî"ÕÊ 1.00 1.19 1.31 0.65400 4 k16 "Мандал" ХК 7.03 -0.13 0.17 0.17438 11 k11 "Улаанбаатар ЗБ" ХК 0.06 -0.13851 18 k5 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ 1.23516 16 k9 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 1.01 -0.38175 9 k7 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ 0.19 -0.13 -0.C14 C18 C19 C22 C25 C26 0.43000 5 k17 "Монгол нэхмил" ХК 4.14 0.04 0.07 -0.00 0.57897 8 k6 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ 1.17 -0.08 0.18 -0.01200 12 k13 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 16.04 0.06 0.18 1.34 1.20 0.07 0.

40% 20 ÁÀÃÀÍÓÓÐ ÕÊ k12 120 42.70% 3 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 55 4.85000 22 Эндээс харахад "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ нэгдүүгээр байранд.10% 13 Орхон далай ХК k19 148 85.70% 3 Мандал ХК k16 68 14.50% 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 175 100.90% 18 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 100 33.00% 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 133 61. "Ãîâü"ÕÊ хоѐрдугаар байранд орсон бол "Арготех импекс" ХК хамгийн сүүлийн байранд орсон байна.20% 4 Монгол нэхмил ХК k17 79 23.80% 11 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 29 0.00% 5 Ä¿í Ýçëýõ õóâü Áàéð 13 . Энэ мэтчилэн бусад аргуудын хувьд зэрэглэл тогтооѐ. Õî¸ðäóãààð àðãà: Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Хувьцаат компанийн нэр № "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 96 28.70% 19 Öуу тайж ХК k20 77 19.90% 14 ÒÓËÃÀ ÕÊ k4 142 80.00% 9 Óëààíáààòàð ÇÁ ÕÊ k11 155 90.10% 17 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 138 71.80% 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 141 76.30% 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 117 38.00% 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 55 4.30% 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 120 42.40% 16 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 126 52.80% 6 Иж бүрэн ХК k18 128 57.k22 "Арготех импекс" ХК -3.

23 -1.68 -0.00 0.38 0.00 -1.43 -0.90 1.39 -1.25 k12 -0.01 -0.44 k9 1.02 0.00 5.87 0.86 0.33 0.32 k16 1.44 k8 -1.00 10.08 16.07 0.39 -1.32 6.65 10.13 -0.46 0.16 0.02 -0.36 -0.03 0.01 0.33 0.Ноѐт хайрхан ХК k21 135 66.81 6.09 0.94 -0.34 0.35 -10.41 0.18 2.43 0.49 -0.83 0.68 0.68 0.56 -0.04 0.06 -0.96 0.01 0.81 0.31 -0.32 0.35 0.00 -0.00 -1.80 1.00 0.17 9.75 0.46 3.02 -1.95 0.08 4.48 k13 7.09 0.85 0.14 0.36 -0.01 -0.34 0.23 -0.12 0.08 0.14 0.34 k17 5.10 0.61 0.02 0.68 -0.63 6.03 0.61 0.44 0.74 5.85 6.07 -0.70 1.10 k11 1.13 k5 2.60% 15 Арготех импекс ХК k22 172 95.05 2.07 0.02 3. Балл № 8 C1 22 C8 16 C11 10 C12 8 C14 1 C18 5 C19 2 C22 3 C25 25 C26 k1 8.41 0.06 2.20 7.12 6.55 k2 -8.37 -1.57 k4 1.54 24.41 -0.43 -0.93 -0.21 -0.60 -0.60 4.19 0.12 k7 -1.00 2.00 2.36 -0.08 -0.06 0.12 0.55 k3 2.41 0.20 0.16 0.00 0.22 -0.08 0.04 0.43 0.20% 21 Ãóðàâäóãààð àðãà: Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Хамгийн их утгад нь хуваасаны дараа баллын оноогоор харгалзан үржүүлэв.31 -0.06 4.57 1.26 0.59 k6 1.17 0.78 1.33 0.19 -0.08 3.17 1.09 0.20 0.82 -1.01 2.13 0.31 -0.00 1.04 14.36 25.03 0.00 k15 4.18 -2.62 -0.08 22.60 3.03 0.07 0.80 k14 7.00 -1.70 3.00 2.37 1.06 5.31 -0.25 4.39 0.13 0.20 8.60 1.40 -0.23 0.93 -0.02 k10 0.08 14 .26 2.02 0.

63 17 БАГАНУУР ХК 22.15 -0.33 -2.17 1.27 6 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 75.00 5.58 k22 0.46 0.81 2 "Õ¿ðä"ÕÊ 27.80 1.03 -0.00 -0.00 0.08 8 -14.12 3.71 -0.15 -0.66 k20 1.51 -0.25 1.29 2.00 0.43 0.45 2.27 -1.33 -1.61 0.96 9 3.41 15 Улаанбаатар ЗБ ХК 1.16 -0.28 0.00 0.42 16 "Òàõü-êî"ÕÊ 3.04 -5.48 -5.83 0.29 18 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 3.73 0.95 14 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ -0.79 10 11.47 0.54 3.28 -0.92 k19 3.80 1.84 5 6.13 4 Мандал ХК 30.38 0.34 Êîìïàíèéí íýð "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ Нийлбэр Áàéð 14.70 1.73 k21 -0.77 2.06 0.06 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 4.16 1.k18 4.27 -0.00 0.30 0.62 11 "Ãóòàë" ÕÊ "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ Иж бүрэн ХК 15 .28 4.00 0.09 -3.87 1 "Ãîâü"ÕÊ 55.00 -1.94 13 ТУЛГА ХК 7.31 19 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ -0.72 3 Монгол нэхмил ХК 24.52 6.

75 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 9.58 21 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 3.82 3.85 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 8.99 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 9.09 3.34 3 Мандал ХК k16 6.Орхон далай ХК 5.31 18 ÁÀÃÀНУУР ХК k12 12.19 17 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 8.56 3.92 20 ĺðºâä¿ãýýð àðãà: Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Хамгийн ихэд нь хуваасаны дараах утгуудаа нэгээс хасаж гарсан утгуудийн квадратуудын нийлбэрийг олсоны дараа байр эзлүүлнэ.26 2 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 5.86 1.97 3.96 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 5.86 2.52 5 Монгол нэхмил ХК k17 6.62 6 Иж бүрэн ХК k18 8.83 2.15 12 Öуу тайж ХК 19.84 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 14.09 15 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 8.48 2.11 21 Арготех импекс ХК -1.16 3.09 14 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 9.53 3.68 3.00 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 8.11 2.98 3. Êîìïàíèéí íýð № Дүн Язгуур Байр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 8.53 2.92 2.92 9 Улаанбаатар ЗБ ХК k11 10.97 10 16 .11 16 ÒÓËÃÀ ХК k4 10.35 2.10 2.06 2.13 7 Ноѐт хайрхан ХК -2.

27 2.39 3. øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò ººð ººð áàéäàã ó÷ðààñ õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã.54 20 Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã.50 4 Ноѐт хайрхан ХК k21 12.Орхон далай ХК k19 9.56 3.49 19 Арготех импекс ХК k22 12.16 3. Компанийн нэр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ "Ãóòàë" ÕÊ "Баянгол ЗБ" ХК ТУЛГА ХК "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Ñ¿ëæýý"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ Улаанбаатар ЗБ ХК БАГАНУУР ХК "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ Мандал ХК Монгол нэхмил ХК Иж бүрэн ХК Орхон далай ХК Öуу тайж ХК Ноѐт хайрхан ХК Арготех импекс ХК Компанийн нэр "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ “Мандал” ХК “Öуу тайж” ХК “Монгол нэхмил” ХК "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ № k1 k2 k3 k4 k5 k6 k7 k8 k9 k10 k11 k12 k13 k14 k15 k16 k17 k18 k19 k20 k21 k22 I àðãà II àðãà 6 20 13 18 8 9 17 16 10 11 15 12 1 2 4 5 7 14 19 3 21 22 7 22 14 18 8 11 17 16 12 9 20 11 1 3 3 4 6 13 19 5 15 21 III аðãà 8 22 13 10 9 14 19 18 16 15 17 6 1 2 4 3 5 11 12 7 21 20 IV àðãà 7 22 16 17 8 11 14 15 12 9 18 21 1 2 3 5 6 10 13 4 19 20 Ä¿í 28 86 56 63 33 45 67 65 50 44 70 50 4 9 14 17 24 48 63 19 76 83 ÁÀÉÐ 7 22 14 15 8 10 18 17 12 9 19 13 1 2 3 4 6 11 16 5 20 21 БАЙР 1 2 3 4 5 6 7 17 .06 13 Öуу тайж ХК k20 6. Иж бүрэн үнэлгээний аргуудын нэгдсэн үр дүн. Компаниудын хэмæýý õàðèëöàí àäèëã¿é.

1935 0.682561 0.078687 0.5973 0. Харин “Гутал” ХК нь хамгийн олон оноо буюу нийт 86 оноо авсанаар бусад хувьцаат компаниудаасаа хамгийн бага реитингтэй гарсан байна.547338 -1. Учир íü õýòýðõèé îëîí õóâüñàã÷èéã çýðýã òîîöîõ ¿åä ïðîãðàììä çàðèì íýã ãàæóóäàë ¿¿ñýýä áàéñàí тул дээрх маягаар тооцсон болно.122113 6. Error z-Statistic Prob.300295 1.165919 0. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 0.135278 0.680279 0.461905 -0. Иймээс тус компаний зээлийн эрсдэл их гэж хэлж болно.5715 0. 19-35 хүртэлх гэж гурав хувааж тооцоолсон.560924 -1.847444 2. Èíãýýä ¿ð ä¿í õàðóóëáàë: Dependent Variable: DDD Method: ML .145026 -0."Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ “Иж бүрэн” ХК "Ñ¿ëæýý"ÕÊ “БАГАНУУР” ХК "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ “ТУЛГА” ХК “Орхон далай” ХК "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ “Улаанбаатар ЗБ” ХК “Ноѐт хайрхан” ХК “Арготех импекс” ХК "Ãóòàë" ÕÊ 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудаар үнэлсэн компанийн зэрэглэлийн ононы нийлбэрээс эцсийн зэрэглэлийн утгаа тодорхойлон харахад энэхүү үр дүн гарсан билээ.2522 0.565894 0. 11-18 хүртэлх.0906 0.1185 0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:07 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 1 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.137007 -0.692466 -1.227305 0.944710 0.189968 0.139048 0.369588 1. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар үр дүн.528236 -1.061933 0.8847 0.982803 1.139225 0.312456 -7. Эндээс харахад хамгийн олон удаа нэгдүгээр байр эзэлсэн буву дээрх 4 аргын үр дүнгээс авсан нийлбэр оноогоороо хамгийн бага оноо буюу 4 оноо авсан компаний нь” Монголын ÖХ” ХК байна.160648 3.032715 -1.144950 1.1218 0.155211 -1. Эхний ээлжинд бүх хувьсагчдынхаа ач холбогдолын магадлалыг тооцохдоо õóâüñàã÷èäàà 1-10 хүртэлх.0929 18 .1708 0. Ингэж гурав хуваан тооцох нь хувьсагчийн магадлалд ямар íýã ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é.944788 0.

131897 1.988953 0.089541 14. Ñ9 áàéíà.3232 C18 0.324727 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:12 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.57327 -1. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.400122 2.441021 2.080129 0. log likelihood 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.636364 0. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.E. Dependent Variable: DDD Method: ML .558546 2.1795 0.974052 0.081073 0.675372 Total obs 22 Ñ1-ýýñ Ñ10 õ¿ðòýëõ ýõíèé á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä íºëººëæ ÷àäàõ õóâüñàã÷èä íü Ñ7. C11 C12 C13 5.063304 -0.241366 -6. 0. 0.5846 0.06418 3.39827 2.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:09 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.9354 Mean dependent var S. Áóñàä õóâüñàã÷èä íü á¿ãä õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èéí õóâüä òàéëáàðëàã÷ áàéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.45711 3.891464 -18.409624 Total obs 22 Ñ11-ýýñ Ñ18 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагч байхгүй болох нь харагдаж байна.316164 1.E. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.197593 -0.054474 1.3227 C14 -0.340879 -0. log likelihood 0.405527 0.284549 0.D.D.097299 3.Mean dependent var S.603179 -1. Dependent Variable: DDD Method: ML .294446 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.1089 0.333995 -7.163798 14. 19 .712906 1.1800 0.674864 13.492366 1.144004 -0.492366 1.6851 C15 C16 C17 -3.342352 0. Error z-Statistic Prob.636364 0.477801 -0.987991 0. Error z-Statistic Prob.546658 0.160043 1.

958278 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.0561 0.064371 1.284723 -1.0492 0.521639 0.419018 -3.967240 S.165713 2.069015 -0.8157 0.197061 -1.65980 -0.039582 -0.0502 0.D.75792 -0. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.1020 0.001948 8 14 46.532566 1.936821 0.E.8537 0.0292 0.185417 1.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:19 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.59958 -96.492366 1.327443 0.111607 -1.008595 31.492366 1.009713 2. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg. C7 C10 C19 C22 C26 C33 C35 -0.451769 5.043338 1. Total obs 0.312921 1.5439 0.20018 25.883542 1. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 89.085296 2.689919 1.707146 0.042853 -0.635392 0.992975 -1.495053 0.5059 0.234996 22 Ñ19-ýýñ Ñ35 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагчид нь С19 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/.274526 8 14 S.359503 0.009148 56.C19 C20 C21 C22 C23 C24 C25 C26 C32 C33 C34 C35 Mean dependent var S.665305 -1.E. Иймээс эдгээр хувьсагчдийг дахин үнэлэж үзэхэд дараах үр дүн гарлаа. С22 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà.233020 1.2872 0.D. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо.706977 -0.922981 0.3891 0.76619 2. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà. Dependent Variable: DDD Method: ML .0280 0.89880 0.829543 15.0545 Mean dependent var S.267195 22 20 .831291 -0.7543 0.910299 -0.636364 0.882511 -29.083713 -1. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 0.180181 -2.094805 1.88869 0.1752 0.015885 2.06000 6. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ зэрэг хувьсагчид нөлөөлж байна.0752 0.993794 0.90344 159.192194 1.606968 -1.184463 2.2502 0.952996 -6.355625 2.360832 1.076301 0.303469 -0.446570 2.0671 0.861259 -0. Error z-Statistic Prob.006048 0.9333 0.636364 0.779312 -1. С33 буюу ªð. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.0385 0. Total obs 0.097847 -11.000366 -0.

log likelihood 0.134250 1.057184 -1. С33 буюу ªð.636364 0.162575 1.385307 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S. эзэмшийгчийн өмчийн харьцаа болон өр барагдуулах өнөөгийн боломж нь буурах тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг байхнэ. Error z-Statistic Prob.918805 Энд: Y1=1 бол зээл олгоно.177389 0.D. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо 0. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ 0.0550 Mean dependent var S. Error 0.0686 0. Èíãýýä ãàðãàæ àâñàí êîýôôèöèåíòóóäàà àøèãëàí òýãøèòãýëýý áè÷âýë: Y1  0.0741172632934 C35 -0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.492366 1. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà 0.Энд С7. харин Y1=0 бол зээл олгохгүй. С22 гэсэн хувьсагчид нь мөн ач холбогдол муу гарсан тул тэгшитгэлээс хасч тооцсон ба дараах үр дүн гарлаа.0686%-ийн магадлалтайгаар.0367 0.332622 1.089153 -2.162575 1.E. Dependent Variable: DDD Method: ML .057184 -1.323078 * C10  0.101568770235 C33 0.089153 -2.180981 Total obs 22 Ингээд эцэст нь зээл олгох шийдвэрт С10 буюу Нөөцийн эргэц 0. Correlation Matrix C10 C10 1 C26 0.299943 0.821294 2. Энд нөөцийн эргэц болон дампуурлын коэффифент нь өсөх тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг.055%-ийн маглалтайгаар тайлбарлагч хувьсагчаар сонгогдож áàéíà.0367%-ийн магдлалтайгаар.158786 0.158786 * C35 Std.603910 z-Statistic 1.674223 * C33  1.0397%-ийн магдалтайгаар.339643 * C 26  2.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:21 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. 0.0397 0.918805 0. С19.772701 -8. харин өр.177389 0.339643 -2.323078 0. C10 C26 C33 C35 0.0763633441444 21 .392478 2.603910 1.674223 -1. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.821294 2.299943 0.476755 -0.

4976 1 0.4300 0.2088 7.799 0.1127 -2.8681 0.489 0.433 K13 1 0.4690 -0.0706 0 0.0660 0.0690 -0.653 K7 0 0.1283 0 0.0016 4.301 0.5167 0.968 0.567 0.270 0. C31 .0553 0 0.ººðèéí õºðºíãº/ãàäíûí êàïèòàë 5.0690 -0.3610 1.201 K9 1 -0.ººðèéí ýðãýëòèéí õºðºíãº/íèéò õºðºí㺠2.836 0.846 K14 1 0.268 K12 1 0.5185 0.0007 3.164 K8 0 0.699 K11 1 0.5227 1 0.191757442859 -0.347 0.801 22 .674 0.4735 0.7426 1.8030 0.511 K10 0 0.2260 0 0.4239 1 0.0969 -0.1325 -0.732 0.õóðèìòëàãäñàí àøèã/íèéò õºðºí㺠3.4264 0.0829 8.730 K2 1 0.3173 0.0043 -0.0914338578106 1 0.2203 0. 1.199 0.3299 0.4725 1 0.0720 0.1369 0.0505 13. C28 .7614 0.293 0.0667 1 0.2747 0. C29 .2094 0.1551 0.2114 0.òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò õºðºí㺠4. C30 .2061 0.7772 -0.0467 0.0042 10.8451 0.150412318046 1 Zeta score çàãâàðûí êîýôôèöèåíòûí òîîöîîëîë Ýíä SPSS ïðîãðàììûã àøèãëàí äèñêðèìèíàíòûã òîîöîîëîõäîî ºãºãäëèéíõºº áîëîìæèä суурилан дампуурлын эрсдэл үнэлэхэд ашигладаг дараах 5 үзүүлэлтийг сонгож аван òîîöîîëëûã õèéñýí áîëíî.0250 1.707 K6 1 0.áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò õºðºí㺠Èíãýõýä äàðààõ òîîöîîëîë ãàðñàí áîëíî.0102 1 0.9523 0.1799 0.0550 2.5021 1 0.C26 C33 C35 1 0.1414 1.032 K3 0 0.0105 38.3506 0.0171 0.0555 -0.0101 0.1322 1 0.2783 0.0756 -0.154 0.0575 9.7036 1 0.265 K5 1 0. DDD С27 С28 С29 С30 С31 Result Default prob Undefault prob K1 1 0.4982 0.0169 94. C27 .4314 0.7013 0.735 0.6767 0.0079 -0.326 K4 1 0.3094 0 0.

763 0.237 K22 0 -0. Òèéì ÷ ó÷ðààñ áàíêóóä ýíý øàòíû øèíæèëãýýíä ãîë àíõààðëàà õàíäóóëäàã áà ýíý øèíæèëãýýã õèéõ òºðºë á¿ðèéí àðãà÷ëàëûã áîëîâñðóóëàí àøèãëàäàã.2941 -0.243 0.766 K17 1 0.1754 0.0278 1.745 K21 0 -0.1127 0. K13 буюу 13-р компаний дампуурахгүй байх магдлал 0. СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА.733 K18 0 0.0004 1 0. Өөрөөр хэлбэл эдгээр дампуурах эрсдэлтэй компаниудад зээл олгох нь эрсдэлтэй гэдгийг харж болно. Жишээ нь: K22 буюу 22-р компани нь дампуурах эрсдэл хамгийн их буюу 0.3676 -0.5856 0.1034 0.0381 -1.775 0. ªíººäºð ìàíàé á¿õ áàíêóóä ñêîðèíãèéí àðãûí ÿíç á¿ðèéí õóâèëáàðóóäûã àøèãëàí øèíæèëãýý õèéäýã.434 0.566 K19 0 0.1587 0.0251 0.3085 0.2562 -0.2605 0.3846 1 0.6657 1 0.0246 0.K15 1 0.1161 -0.197 Эндээс харахад Undefault prob –ын утгууд нь дампуурахгүй байх магдлал ба Default prob – ын утга нь дампуурах магдлалыг харуулж байна.0629 0 0.234 0.0446 1.2014 -0.2197 1 0.0469 -0.0306 0 0.4327 1 0.0317 -0.2291 -0.6831 0.0895 0.267 0.  Голомт банкны: Зээл олгосны дараах байдлаар нь гэх мэт Гадаадын орны жишээнээс харахад зээлийн эрсдлийг тооцох төрөл бүрийн аргууд байдаг ба эдгээрээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг аргууд нь: 23 .7621 0.2435 0.80% байхад.757 K16 1 -0. Æèøýýëáýë  Àíîä áàíê 5C-ûí àðãà áолон SWOT шинжилгээний арга  Õóäàëäàà Õºãæëèéí áàíê нь өөрсдийн боловсруулсан Back-Up  ХААН банкны ААН-н орлогын байдалд нь үндэслэн тоон шинжилгээ хийдэг.255 0.0319 0.3730 0.0560 0.803 0.0005 1.0176 0.5557 -0.0859 1 0.1958 0. АРГАЧИЛАЛ Зээлийн эрсдэлийг үнэлэхэд бүх шатны хяналт чухал байдаг ч анхан шатны хяналт болох çýýë îëãîõîîñ ºìíºõ øèíæèëãýý íü çýýëèéí ýðñäëýýñ õàìãààëàõ õàìãèéí ÷óõàë àëõàì áàéäàã.846% байна.7619 -0.225 K20 1 0.

SWOT шинжилгээний арга  Stength-äàâóó  Weakness-ñóë  Opportunity-áîëîìæ  Trheat-aþóë 4. ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð. áèçíåñèéí õàðèëöàà.зээлийн хэмжээг тодорхойлох  Repayment .  Purpose-çýýë õ¿ññýí øàëòãààí. áàòàëãààãààð õàíãàõ 5. õàðèëöàõ. çýýëýý ýðã¿¿ëýí òºëºõ õ¿ñýë ýðìýëçýë. Англи улсын CAMPARI –ын арга. АНУ-ын 5Ñ–ийн арга.  Character-çýýëäýã÷èéí øèíæ ÷àíàð  Capacity-îðëîãî îëîõ ÷àäâàð  Capital-õºðºí㺠 Condition-îð÷èí  Collatral-áàðüöàà 2.  Means-õºðºíãèéí ÷àäàâõè.зээлийн буцаан төлөлт найдвартай эсэх  Security .эдийн засгийн тогтвортой болон тогтворгүй байдал. 5P -ийн арга  People-çàí áàéäàë  Payment-çýýëèéí òºëáºð  Purpose-çýýëèéí çîðèóëàëò  Protection-áàðüöàà õºðºí㺠 Plan-òºëºâëºëò 3.зээлийн баталгаатай эсэх  Expediency – зээлийн зорилго  Remuneration – зээлийн төлбөр 6.харилцагчийн нэр хүнд  Amount .  Pepayment-õóãàöàà íºõöë¿¿ä.  Character.1. õàðèëöàã÷èéí ìýäýýëýë. худалдааны тариф гэх мэт. ººðèéí õºðºíãº.  Economic.Ability-Cýòãýí áîäîõ. хямрал.  Person .  Political-улс төр. Англи улсын PARSER –ын арга.ìºíãºí óðñãàëûí òºëºâëºëò. Pest буюу ПЭСТ арга. áèçíåñèéí ¿ð àøèã. 24 . татварын бодлого болон холбогдох хууль байгаль зохицуулалтын журмууд.  Amount-çîõèñòîé õýìæýý.  Interest and Insurance-áàòàëãàà.

 Capital . хүчин чадал гэх мэт 7. Үнэлгээний баллын системийг ашиглан аль хэр бодит байдалд нөлөөлөх байдлаар нь баллын үнэлгээг өгөхийг бодсон. Өрөөр хэлбэл эдгээр аргууд нь өөрсдийн гэсэн давуу болон сул талтай ба эдгээрийн давуу талуудыг түүвэрлэн авч загвараа боловсруулна.Хөрөнгө  Management .Төлбөрийн чадвар Судлаач миний хувьд дэлхий нийтэд өргөн хэрэглэгддэг дээрх аргуудаас манай орны нөхцөл байдалд тохиорсон. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) 4. тэхник арга болон бусад эконометрик аргуудыг ашиглах болно. Шинээр боловсруулах арга нь зээлдэгчийн зээлдэх чадварыг үнэлэхдээ зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулан дүгнэлт өгөх бус. Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 25 . Зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тооцох ерөнхий үнэлгээ 1. Ìºí ¿¿íýýñ ãàäíà áàðüöàà õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íýëãýý.Ашигт ажиллагаа  Liquidity . LGD ( Loss Given Default ) буюу тухайн зээлээ төлөхгүй байх алдагдал. Social-нийгмийн ухамсар. Дэлхийн банкнаас явуулдаг “CAMEL” систем. Бизнесийн үйл ажиллагаа (50 балл) 3.Өөрийн хөрөнгийн хэмжээ  Assets . Энэ арга нь тухайн зээлийн хувьд хугацаа хэтэрсний дараа алдагдал болох магадлалыг èëýðõèéëíý. çýýëýý íºõºõ ÷àäâàð áîëîí ò¿ðãýí áîðëîãäîõ ÷àäâàð çýðãèéã òîîöîõ õýðýãòýé. Ингэхдээ credit scoring буюу зээлийн онооны арга. Учир нь манай орны нөхцөлд тооцоолох боломжтой үзүүлэлтүүдийг авахгүй бол бодит байдалд нийцэхгүй. зээлийн эрсдэлийг бууруулхад хүчтэй нөлөөлж чадах хүчин зүйлсийг сонгон авч нэг багц болгосноор өөрийн шинэ арга боловсруулах юм. Үр ашиг. оюуны өмчийн хамгаалал гэх мэт  Technologies –тэхникийн аюулгүй байдал. Ингээд дээрх аргуудаас манай орны нөхцөлд тохирсон зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж болох хүчин зүйлсээс сонгон авя. 8. ашиглалт.Мэргэжлийн удирдлага  Earing . Санхүүгийн үйл ажиллага (30 балл) 2. харин зээлдэгчийн бизнесийн үйл ажиллагааны шаардлагатай чанарын болон тоон үзүүлэлтүүдийг бүхэлд нь хамруулан шинжлэхийг зорьлоо.

Үүнээс гадна сàíõ¿¿ãèéí òîîöîîëëûí øèíæèëãýýíä ìàòåìàòèê òîîöîîëëûã ò¿ëõ¿¿ хэрэглэх болно.11 -0.41 1.20 0.25 -1. ашигт ажиллагаа. Энэ ч утгаараа тухайн зээлдэгчийн санхүүгийн тайланг харгалзан үлдээх нь тийм ч сайн зүйл биш бөгөөд харин түүнд шаардлагатай хэдэн шинжилгээг хийж гүйцэтгэх хэрэгтэй.00 -0. төлбөрийн чадвар.29 0. Юуны өмнө хүчин зүйлсээ сонгохдоо тэдгээрийн хоорондох кореляци хамааралыг нь харах хэрэгтэй. Corellation Matrix C1 C2 C1 C2 C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 1.12 0.00 -1.12 -0.00 0.25 26 . иймээс дээрх 22 компаний тайлангийн мэдээг ашиглан нийт 35 санхүүгийн харьцаанаас зээлийн эрсдэлд нөлөөлж чадах дараах 11 үзүүлэлт шүүгдэн үлдсэн билээ. Өнөөдөр ААН-үүд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн зорилго чиглэлээр гаргаж байгаа хэдий ч харьцааны шинжилгээнд ялгаа нь бараг гарахгүй гэж хэлж болно.Зээлийн оноо болон зээлийн шийдвэр Зээлийн оноо Ангилал Эрсдлийн багц Шийдвэр гаргалт 100-85 A Эрсдэлгүй Зээл олгож болно 86-70 B Бага зэргийн эрсдэлтэй Зээл олгож болно 69-55 C Дундаж эрсдэлтэй Эргэлкээтэй 54-30 D Эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 31-0 F Хамгийн их эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 2.20 -0.11 0.16 0.1 Санхүүгийн үйл ажиллагаа (30 балл) Санхүүгийн үйл ажиллагааны үнэлгээ буюу тоон үнэлгээг санхүүгийн баланс болон орлогын тайланг ашиглан санхүүгийн чадавхи.16 -0.18 -0.00 -0. хөрөнгийн хэсжээ болон дампуурах урсдэл зэрэг үзүүлэлтүүдийг ашиглаж болно.18 0.00 1.29 -0.41 -1.00 0.

00 0.10 0.2< 0 Энэ харьцаа нь өсч байвал >1.06 0.7 1 <0 0 төлбөр бага байгааг Áèå äààëòûí ЭХ-БХӨТ ЭӨ 5 балл сайн ба тогтсон норм байдаггүй байна.25 -0.08 -0.29 -0.18 -0.09 0.8 1.00 -0.00 -0.18 -0.20 0.05 -0.03 0.20 -0.05 0.05 -0.06 0.18 0.45 -0.5 хэвийн 0.00 0. >0. 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 1< 0.25 1.05 0.25 0.02 -0.3 1 илэрхийлнэ. байх ѐстой Авах Авах утга хэвийн утга утгууд оноо №1 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý 1-рүү ойртох тусам өр С1 êîåôфиöèåíò ЭӨ/НХ Зохицуулалтын С2 коеффицент 0.20 -0.9 0.06 -0.00 Санхүүгийн үйл ажиллагаа нь нийт балын онооны 30% буюу 30 баллын оноо авхаас:  Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý: 5 балл  Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý: 3 балл  Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý: 7 балл  Өрийн шинжилгээ: 9 балл  Дампуурлын шинжилгээ: 6 балл Үзүүлэлтүүд Томьѐны Тайлбар.8 0.41 -1.C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 0. №2 Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý Энэ харьцаа нь компанийн Ýðãýëòèéí С11 /óäàà/ Íèéò õºðºíãèéí С12 ýðãýö БО/ЭХ 0.9> 1.08 -0.00 -0.1-2.18 -0.41 1.01 -0.5 0.01 0.26 -0.01 0.62 0.41 0.20 -0.20 -0.22 0.10 0.06 0.09 -0.16 0.12 0.2 НХ.1-0.00 -0.00 0.16 0.09 0.29 -0.06 0.19 -0.8 0.18 -0.03 0.11 -0.01 -0.19 1.20 0.20 1.05 0.01 0.16 0.01 0.62 1.29 0.18 1.1-1.11 0.8-0.ийн үр ашгийг 2.01 -0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí ýðãýö 2.00 -0.12 -0.09 1.22 -0.11 -0.25 -0.20 0.01 -0.5 1 1 27 .09 -0.12 -0.00 -0.16 -0.00 0.41 1.12 0.5 3 балл 3< ЭХ.00 0.02 -0.02 -0.11 0.2 илэрхийхлнэ.00 -0.09 -0.9 0.26 0.29 -0.5 0.02 -0.01 1.01 1.06 0.05 0.45 -0.

1 2 0. №5 Дампуурлын шинжилгээ 3 3 3 6 балл C26 Альтманы инпекс Энэ нь дампуурлын >3.3-0.5 2 <1.4 0 буй ÖА-ийн хэмжээг харуулна.4-1.9 0.5 4 Z=3.5 1.9> 2 08.2 1 <0.4*X4+1.2*X5 эрсдлийг харуулах ба 3. №3 Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý С16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû АА С18 БО/ББӨ ªºðèéí êàïèòàëûí АА ТҮÖА/ЭӨ 7 балл Энэ харьцаан нь хамгийн >1.2< бол С33 1 МХ/БХӨТ байдаг.4 0 2.675> бол хэвийн Тоон үнэлгээний нийт авах ѐтой онооны нийтбэр 6 30 балл 28 .2-0.25 бол >0.2-0.-0.6 0 Энэ харьцаа нь буурч <0.7 1 хэвийн гэж үзнэ.5 1 <0.1 2. БО/ҮХ илэрхийхлнэ.БО/НХ С13 ¯íäñýí 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 2< 0. >0.4-0.4 0 ЭӨ-ийн 1₮ тутамд ногдож 0.2 0< 0 ҮХ.5 багдаа нэгээс их гарах 1-0.4 2 îéðûí áîëîìæ хэвийн ба өсч байвал сайн 0. №4 Өрийн шинжилгээ С32 Энэ харьцаа нь буурч ªðèéí õàðüöàà <0.5 хэрэгтэй байдаг <0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí à÷ààëàë илэрхийхлнэ.3*X1+X2+0. >0.5< бол ºíººãèéí áîëîìæ УХӨТ/ЭӨ С34 4 3 9 балл байвал сайн ба 0.1 0 ӨТ/НХ ªð áàðàãäóóëàõ байвал сайн ба 0.1-0.8 0.3 2 0.5 1 хэвийн гэж үзнэ.8 0 ªð áàðàãäóóëàõ Энэ харьцаа нь 0.6*X3+1.

8-0. /Хавсралтаас харна уу/ 2.47318.5 оноо. Хэвийн утга нь 0.664153 -2.5 1.090000 0. Салбарын онцлог: 5 балл 6.0 -1.5 аас их байвал тохиромжтой гэж үздэг. Иймээс энэ үзүүлэлтийн интервал утгыг өгөхдөө 0. Банктай харьцадаг байдал: 9 балл 3.0 Series: C1 Sample 1 22 Observations 22 8 6 4 0. стандарт хазайлт нь 0.8 Mean Median Maximum Minimum Std.655000 0.4 0. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт: 9 балл № Хүчин зүйлс Тайлбар Авах утга Балл 29 .2588) 10 1.6641 байна.0 Жишээ нь: C1 буюу бие даалтын коеффицеэт нь эзэмшигчийн өмчийг нийт хөрөнгөд харьцуулсан харьцаа байдаг ба 1-рүү ойртох тусам өр төлбөр бага байгааг илэрхийлдэг.744058 11. h = 0.Kernel Density (Normal. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 10 Балл 2.000000 2 0. Энэ мэтчилэн бусад үзүүлэлтэд тохирох баллын оноо болон интервал үнэлгээг өгсөн болно.3 бол 1 оноо зэрэг оноо өглөө.2 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ (50 балл) 1.990000 -2.0 0. Dev.5 0.29647 0.99 – ын хооронд байна. Барьцаа хөрөнгийн байдал: 6 балл 5.2 0. Харин дээрх графикас хэвийн тархалтын дундажийн орчинд хэлбэлзэж байгаа утгаас харахад энэхүү үзүүлэлт нь 0. 0.473182 0. Skewness Kurtosis 0.0 -0.6 0. Дундаж нь 0.8-0.0 0 -2 -1 0 1 C1 -2.9-өөс их бол 1.20335 Jarque-Bera Probability 89.5 -1. Зээлийн төслийн байдал: 11 балл 4.

3 Байхгүй 0 Үйл ажиллагааны төрөлжилт болон бие >5 0. 1.3 Гадны эх үүсвэрээс Муу 0 Бүтээгдэхүүнээ өөрийн нэрийн дэлгүүр <15 0. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл 1.7 1 1 1 0.5 хөдөлмөрийн нөхцөлийн хувьд ашигтай.7 туршлага зээлдэгчийн болон байгууллагын бизнес 1-4 жил 0.3 эрхэлсэн хугцааг нь харна.9 Менежментийн Менежмент.6 эрх зүйн зөрчилтэй зөрчилгүй байх хэрэгтэй ба үүнийг Бага зэрэг 0.1 0 Хэрэглэгчийн Хэрэглэгчийн үйл ажиллагааын Их 0.3 бага 0 өсөлтөөс ямар түвшин байгааг харна.6 суваг авагчтай.2 1. орлогоороо Сайн 0.7 Диверсификаци үйлчилгээтэй эсэх.7 арга барил хэлтсүүдтэй ба зах зээл.7 биеэсээ үл хамаарах бүтээгдэхүүн 4-2 0.1 Бизнесийн Бикнесийн туршлагыг харахдаа >5 жил 0. мөн тухайн банкнаас хол ойр Дунд 0.1.5 Шинэ бизнес Зээлдэгч нь хууль эсэх 1.7 0.4 10 балл 0.5 хэрэглэгчтэйгэ ойр хамаараад.7 Барьцаа болон өөрийн хөрөнгөөс Дунд 0.8 Үндсэн капитал Компанийн үндсэн капитал дахь өмчийн <35% 0.2 эсэх баталгаажуулсан баримт хэрэгтэй Маш их 0 Зах зээл болон Газарзүйн байршил-бизнесийн салбараас Сайн 0. >81% 0 эрх 1.м Муу 0 Ашиг.7 идэвхжилт идэвхитэй байдал нь имфляцийн Ойролцоо 0. үр өгөөж Дунд 0.8 0.3 Зөрчилгүй 0. 1.6 дахь өмчлөгчийн эрх нь төвлөрсөн бол эрсдэл ихтэй гэж 36-80% 0. өрсөлдөгч Дунд 0.2 нөөцдөө ойр ихтэй.3 1 0 Зээлийн төлбөр Борлуулалтын 1. бол гэрээт байгууллагын тоо 1.7 болон бусад байнгийн худалдан 1-14 0.2 үзээд дөрөөх оноог өгөв. 1 0 Зээлдэг нь ямар нэгэн хууль эрх зүйн Түүхий эд болон 1.2 зэрэг Муу 0 Тухайн байгууллага нь байгалийн орчин Сайн 0.8 1 1 30 . газар зүйн бүсэд г. маркетинг зэрэг алба Сайн 0.3 Хангалтгүй 0 маркетингийн судалгааг хийдэг эсэх 1.

3 1. Хойно 0 Төслийн хөрөнгө Төслийн өгөөж нь зээлийн өрөө төлөх Өмнө 0.7 Хэвийн 0.4 Хараат 0 боломж нөөцийн хэмжээ 3.8 3-6 дахин 0.1 чадал эсвэл өмнө нь ашиглаж байсан хэдий ч ЭЗ-н шаардлага хангахуйц.5 зээл г.9 бол эрэлт хэрэгцээ их болон бага.1 11 балл Зээлийн төслийн Зээлийн төслийн зарлагаа нөхөх хугацаа Өмнө 0. Ямар банкны 3-1 удаа 0.5 2 1.1 Банктай харьцдаг байдал Зээлийн түүх Зээлийн өнөөгийн 2. сунгаж байсан бол байгаагүй хэдэн удаа сунгаж байсан.3 ЭХ-НХ 0.4 энэ нь шинэ бүтээгдэхүүн бол хүлээлт Шинэ бүт 0 Авахыг хүсч буй зээл нь эргэлтийн 2. хүчин чадал өндөр.2 31 . Тухайн бүтээгдэхүүн нь зах зээлд байдаг 1.6 Бүтээгдэхүүний Тухайн бүтээгдэхүүний түүхий эдийн Аюулгүй 0.3 Муу 0 1 технологийн хоцрогдолд орсон г. 2.8 оруулалтын өгөөж хугцаанаасаа өмнө болон хойно болох Ойролцоо 0.8 түүхий эдийн нөөц.2 1.5 хэтэрсэн зээлтэй эсэх Хэтэрсэн 0 < ЭХ 1.2 1. эсвэл Дунд 0.м 1 2. Зээлийн төслийн байдал 3.4 хойно эсэх.7 >НХ 0 2 дахин бага 0.4 7 –оос бага 0 Эрэлт их 0. нийлүүлэлтийн эрсдэлийн аюул болон Дунд зэрэг 0. Зээл болон ашгийн 2. техник Маш сайн 0.Сүүлийн үеийн.8 1.м >4 удаа 0.2 1.3 өндөр болон бага байдал 2. Техникийн хүчин 1.1 Тус банкнаас болон бусад банкнаас зээл Хэвийн 1 авч басан бол хэвийн болон хугацаа Байхгүй 0.4 хамаарал Үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж 2.2 байдал Зээл авч байсан бол төлөлтийн хугацааг Сунгаж сунгаж байсан эсэх.4 хугацаа 1.9 зардлаа нөхөн өр барагдуулах хугацаанаас өмнө болон Ойролцоо 0.5 9 балл Энд ашгийн хэмжээг сарынхаар аван ба зээлтэй харьцуулан үнэлэх юм.3 Зээлийн хэмжээ хөрөнөг болон нийт хөрөнгөтэй харьцуулсан байдалыг харна.

Зах зээл.8 Төсөл хэрэгжих явцад банкны зүгээс шаардлагын дагуу мэдээлэл өгөх. зах Олигополь 0.7 зээлийн хэмжээний хэдэн хувь болох.7 ханш.1 Барьцаа хөрөнгийн 4. өрсөлдөгчийн зэрэг Маш сайн 1.7 хэмжээнээс их. Барьцаа хөрөнгийн байдал Барьцаа хөрөнгийн даатгалт 4. зах зээл дээрх Эргэлзээтэй 0. хяналт судалгаа нь үнэн зөв.4 шинжилгээ. 3.7 0 Төслийн гэрээ.3 байдал.7 тавих боломжтой эсэх.5 3.7 Боломжийн 0. моралын элэгдэл. Муу 0 Төслийнхөрөнгө Компанийн ӨХ болон зээлээр төслийн <50% 0. бага эсэх БХ>Зээл 0 ашиглалтын Хангалттай 1.4 өнөөгийн байдал.2 эзлэх % бүрдүүлж байгаа эсэх 91-100% 0 4. Даатгалгүй 0 Тухайн барьцаа хөрөнгийн зах зээлийн БХ>Зээл 1.8 1.3 Муу 0 Тус бүтээгдэхүүний зах зээл нь Монополь 1 өрсөлдөгч бүтээлдэхүүнтэй эсэх. Боломжгүй 0 Маркетинг.эсэх.5 32 .6 оруулалтад зээлийн ХО хийж байгаа. үндэслэл 3.3 чанар > 40% 1 1. байгууллагуудтай хийсэн гэрээ Бүтээгдэхүүний зах 3.2 Төслийн 3. эрэлт нийлүүлэлтийн Дунд 0. бүтэц гэх мэт Өрсөлтөөнт 0 Маш сайн 0.5 1. үндэслэл 3.3 Заримдаа 0. өрсөлдөх чадвар нэр хүнд эсэх.8 Боломжтой 1. эсвэл 100% зээлээр 51-90% 0.3 өнөөгийн үнэлгээ нь зээлийн төлбөрийн Ойролцоо 0.5 зээлийн хэлбэр.3 хэрэгжилтийн хяналт Төслийн 3.7 Муу 0 Маш сайн 0. байршил гэх мэт Хангалтгүй 0 барьцаа хөрөнгийн 6.3 Боломжийн 0.2 үнэлгээ Барьцаа хөрөнгийн 4.2 0.6 Хойно зээлийн онцлог хэлцлийн баталгааны байдал Бүтээгдэхүүний Бүтээгдэхүүн нь зах зээл дээр танигдсан. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт Зориулалтын дагуу 2 6 балл Тухайн барьцаа хөрөнгө нь хэрэв Энд 2 Зориулалтын дагуу бүрэн болон 2 2 2 9 балл 95-100% 1.3 даатгалтай бол даатгалын хэмжээ нь < 39% 0. бодитой үндэслэлтэй хийгдсэн эсэх Төсөлтэй холбоотой хууль эрх зүйн хууль эрх зүйн бүрдэл.

2 гажуудал Барьцаа хөрөнгийн 6. Биенесийн үйл ажиллагааны нийт үнэлгээний утга 2. < 74% 0 Нөлөөлөөгүй 2 болон бүтцэд өөрчлөлт.3 Үр ашиг.7 Бага зэрэг 0. зорилтод эсэх болон даатгалтай холбоотой графикийн дагуу хийгдэж байгааг тухай бүрд нь судална. Төсөөллийг хийхдээ 3 түвшинд хийнэ. тогтмолоор. Ингэхдээ бусад мөнгөн урсгалын төсөөллүүдээс хэд хэдэн онцлог шинж чанараараа ялгаатай юм. Төсөөллийн суурь үзүүлэлтүүдийг тухайн зээлдэгчтэй хийх ярилцлага болоод газар дээрх анхан шатны баримтуудын хяналтын үе шатуудаас олж авна. 3. Үзүүлэлтүүд Суурь Зээл олгосны дараах 33 .5 Бага зэрэг 1 асуудалууд. зорилго. Төсөөллийг дараах байдлаар хийнэ. харин эргэлтийн хөрөнгө болон бусад төрлийн зээлийн хувьд тухайн аж ахуй нэгжийн санхүүгийн тайлангийн гурван жилийн дундаж өсөлтөөр авна. Маш ихээр 0 Барьцаа хөрөнгийн бүрэн бүтэн байгаа Асуудалгүй 1. Маш их 0 Зээл болон хүүгийн төлбөр нь Хэвийн 0. Үүнд: 1. мөн муугаар төсөөлнө гэсэн үг юм.5 3 2.5 1 50 алл 2.6.3 хяналт шалгалт Зээлийн эргэн 6.1 ашиглаж буй эсэх Төслийн үйл явцын 6. шажуудал гарсан Бага зэрэг 1 гэх мэт. 2. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) Үр ашиг мөнгөн урсгалын тооцоог хийхдээ шаардлагатай хэд хэдэн гол үзүүлэлтүүдийг таамаглах замаар төсөөллийг хийнэ. Өөрөөр хэлбэл өөдрөгөөр. Төсөөллийн тогтмол өсөлтийн хувийг тухайн шинэ төслийн үед суурь үйл ажиллагааны ашиг болоод төслийг ирээдүйн үр ашгийн өсөлтөөр.3 Асуудалтай 0 Төслийн төлөвлөлт.4 төлөлтийн байдал хэсэгчилэн мөн огт зорулалтын дагуу 75-96% 1 ашиглаагүй байдлыг нь харна. Энэхүү төсөөлөл бүрт үр ашгийн тооцоо нь ялгаатай гарах бөгөөд ингэснээрээ зээл төлөгдөх хугацааг оновчтой төлөвлөхөд чухал ач холбогдолтой юм.

зардлыг зээл авсаны дараах байдлаар хэдий хэмжээгээр өсөхөөр төлөвлөгдсөн тэр хэмжээгээр нь авч төсөөлнө. Муугаар: Төсөөллийг муугаар буюу зээл олгосны дараах борлуулалтын өсөлтийн хувийг тодорхой хэмжээгээр бууруулан. Тогтмолоор: Бүх үзүүлэлтүүдийн тогтоогдсон өсөлтийн хувийг тогтмолоор авч төсөөллийг хийнэ. Өөрөөр хэлбэл: борлуулалтыг минимум түвшинд байхаар. 34 .зээлээс өмнө Борлуулалт - ББӨ - Нийт ашиг - Үйл ажиллагааны зардал - Борлуулалты н цэвэр ашиг - Үйл ажиллагааны бус орлого - Үйл ажиллагааны бус зардал - Татварын өмнөх ашиг - Татвар - Цэвэр ашиг - ЭХШ - ЦА+ЭХШ - Муугаар Өсөлт % сар Тогтмолоор жи л Өсөлт % сар Жил Өөдрөгөөр Өсөлт % сар Жил 1. Гэхдээ зардлыг максимумаар бодож төсөөлнө. 2. зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө.

Хэрвээ өөдрөгөөр төсөөлсөн үе дэх энэхүү хугацаа нь санал болгож буй зээлийн хугацааны дээд хэмжээнээс их тохиолдолд банк тухайн бизнесийг санхүүжүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг харуулна.4 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 35 . 2. төсөөллийн гурван түвшин бүрт зардлыг максимум байхаар бодож авах нь зээл олгогдоход хүрсэн тохиолдолд аль аль талдаа ашигтай юм. Үүний дараагаар эдгээр гурван төсөөлөл бүрээр дараах харьцааг тодорхойлох шаардлагатай. 2. К хугацаа = Зээл +Нийт хүү/ ÖА+ ЭХШ Дээрх үзүүлэлтүүдийг гурван түвшинд үнэлж үзсэнээр тухайн зээлийн төлөгдөх боломжит хугацааны интервалыг гаргаж ирнэ гэсэн үг юм. Энэ нь мөн зээлийн шийдвэрт чухал ач холбогдолтой юм. түүнээс дээш хэлбэлзэлтэй байвал бага эсвэл их гэсэн утгуудыг авна. Өөдрөгөөр: Төсөөллийн хувийг өөдрөгөөр тооцоолох буюу борлуулалтын өсөлт нь максимум байхаар. Тухайн хугацаанаас 2 тийш Авах балл 12 балл нэг сарын хэлбэлзэлтэй байвал зээлийн хугацаатай ойр. Өөрөөр хэлбэл. Мөн түвшин бүр дэх коэффициентүүд нь гурван үеийн (ихэнхдээ сараар) дунджаар тооцогдох болно.3. МУ-н төсөөллийн нийт оноо 1. Үзүүлэлтүүд Авах утгууд Өөдрөгөөр (12) Тогтмол (9) Муугаар (6) Зээлийн хугацаанаас бага 12 Зээлийн хугацаатай ойр 9 Зээлийн хугацаанаас их 6 Зээлийн хугацаанаас бага 9 Зээлийн хугацаатай ойр 6 Зээлийн хугацаанаас их 3 Зээлийн хугацаанаас бага 6 Зээлийн хугацаатай ойр 3 Зээлийн хугацаанаас их 0 Үр ашиг. мөн зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө.

бүсгүйчүүд нь мөнгөнд шунах хүсэл харьцангуй бага. Учир нь хүнтэй ханилан байж хүний мөн чанарыг таних хялбар гэж үг хүртэл байдаг. Учир нь эдгээр бүсгүйчүүд нь үнэхээр Болдод сэтгэлтэй учираас түүнтэй суух гээд байна уу?. муу чанарын таатгуулаг ч уу гэдгийг мэдэхгүй. Тухайн бүсгүй нь өв хөрөнгө ихтэй эсэх: Эцэг эхээс өвөлсөн өв хөрөнгө ихтэй. Төгөс бус мэдээлэлийн (Assimetric information) улмаас муу сонголт (adverse selection) бий болдог байна. 2. Тэрээр эхнэр болох хүнээ өөрт нь сайн гэгдэх маш олон бүсгүйчүүдээс сонголт хийхээр болсон гэе. Ийм байдал нь банкны ажилтан зээлийн тухайн захиалгыг зээлдэгчээс хүлээн авч хянах үед харгалзан үзэх сөрөг хүчин зүйл болдог.Гадны оруудын жишээнээс харахад зээл олгох гол шалгуурын нэг нь зээлдэгчтэй хийх ярилцлага байдаг. Гэвч Болдын хувьд эдгээр бүсгүйчүүдийг тийм ч их сайн мэдэхгүй учир түүнд эргэлзээ төрнө. 4. Үүнээс гадна хамгийн энгийн жишээ татвал: Болд бол маш их мөнгөтэй залуу. Боловсролт. эргэлзээ төрүүлдэг. Ярилцлага нь зээлийн хэрэгцээ үүссэн шалтгааныг тайлбарлах боломж. ажил мэргэжилтэй. түүний цуглуулах мэдээлэл нь дараах мэдээлэлүүд байж болох юум. Болдтой танилцсан хугцаа: Болд нь тухайн бүсгүйтэй хэр удаан уулзаж байсан эсэх нь чухал юм. Гарал үүсэл: Тухайн бүсгүйн гарал үүсэл болон хамаатан садангийнх нь талаар мөн илүү сайн сэдээлэл цуглуулан дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. Тухайн ярилцлага нь банкны ажилтны хувьд зээлдэгчийн дүр төрх болон төлөвлөсөн зорилгодоо үнэнч байгаа эсэхийг нь үнэлэх боломжтой болгодог учраас нэн чухал ач холбогдолтой. ажил мэргэжилтэй эсэх: Өндөр боловсрол. Хэрэв зээлдэгч тавьсан зоригодоо хүрэх талаар үнэмшилгүй багатай тайлбар өгч байх юм бол түүний зүгээс гэрээний нөхцлийг мөрдөж ажиллана гэдэгт итгэмээргүй болж. Жишээ нь: даатгагч нь даатгуулагчаа сайн чанарын датгуулагч уу. Энэхүү төгс бус мэдээлэлийн улмаас бий болдог муу сонголтын жишээ амьдралд маш өргөн тохиолддог. эсвэл түүний мөнгөнд нь болж байна уу? Иймээс болд зөв шийдьэр гаргахын тулд эдгээр бүсгүйчүүдийн талаарх мэдээллээ сайн цуглуулах хэрэгтэй болно. 36 . Мөн эдгээр бүсгүйчүүддтэй ойр ойр уулзан ярилцах хэрэгтэй. Үүнд: 1. мөн эхээс цөөхүүлээ байдаг зэрэг нь Болдын мөнгөнд шунах эрсдэл бага байх магдлалтай байна. 3.

хэрэглэгчийн зан төлвийг бүрэн төгөс мэдхийх тулд маш олон арга зам байдаг. Хэдийгээр манай улсын арилжааны банкууд нь зээл олгохдоо төрөл бүрийн судалгаа шинжилгээ. бодит мэдээлэлдээр тулгуурлан ярилцлага хийх нь зүйтэй. Ярилцлагыг дараах ерөнхий асуудлын хүрээнд явуулах ба нийт 8 балл байна. энэ мэтчилэн бүх л төрлйн болмжит. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 0-1 балл 2. Жишээ нь. баримт зэргийг бүрдүүлэх хэрэгтэйгээс гадна тус хамтран ажиллагч компаниудтай нь холбогдон баталгаажуулах хэрэгтэй.Энэ мэтчилэн олон талын судалгаа хийсний үндсэндээр Болд сонголтоо хийх болно. Миний боловсруулсан зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тодорхойлсон энэхүү аргачилал маань үндсэн 4 хэсгээс бүрдсэнийг дээр өгүүлсэн ба эдгээрийг гадны жишээнээс үндэслэн өөрийн орны нөхцөл байдалд тохируулан боловсруулсан ба энд зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад 12 балл өгсөн билээ. Зээлдэгчийн бүрдүүлж ирсэн материалуудад тусгагдаагүй бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллүүдийг олж авах 3. ярилцлага хийдэг хэдий ч энд төгс бус мэдээлэлийн улмаас зээлийн эрсдэлээ бууруулж чадахгүй хэвээр байга. 1. эсвэл зээлээ эргүүлэн төлөх магдлал багтай муу чанарын (эрсдэл өндөртэй) зээлдэгч үү? гэдгийг мэдээж шууд хараад мэдэх боломжгүй. Хэдийгээр энэ жишээ нь хялбар жишээ хэдий ч үүнийг хөрвүүлэн зээлийн зах зээлдээр мөн ашигласан байдаг. Зээлийн мэдээлэл: 0-2 балл 3. Тухайн зээлдэгч нь бизнесээ өргөжүүлэх болон шинэ бизнес эрхэлж байгаа үед хамтран ажиллаж буй түнш компаниудаас болон бэлтгэн нийлүүлэгч зэргийн талаар зээлдэгчтэй хийж буй ярилцлагын үед сайн тодруулах ба үүнтэй холбоотой гэрээ. Өөрөөр хэлбэл: Зээлдүүлэгч нь зээлдээгчээ сайн чанарын зээлдэгч үү? (эрсдэл багатай) . Тэгвэл зээлийн зах зээл дэхь төгөс бус мэдээлэлийн улмаас бий болох муу сонголтыг яаж бууруулах вэ? Энд юуны өмнө зээлдэгчтэй хийх ярмлцлагыг маш их сайн хийх хэрэгтэй. Зээлийн эдийн засагч нь зээлдэгчээс зээл авхад шаардлагтай гэсэн материалуудтай сайтар танилцаад зээлдэгчтэй аман ярилцлагыг хийх бөгөөд энэ нь дараах зорилгыг агуулна. Тухайн зээлдэгчийн зан чанарыг тодорхойлох зэрэг болно. Бүрдүүлсэн материалуудын бодит эсэхийг шалгах 2. Үүнд: 1. Зээлээр санхүүжигдэж буй үйл ажиллагааны талаар: 0-2 балл 37 .

Учир нь энд яг тогтсон онооны интервал өгөх боломжгүй байдаг. бизнесийн туршилга  Зээлдэгчид уг зээлийг буцааж төлөх эрмэлзэл. удирдлага зохион байгуулалттай танилцах 38 . Юуны өмнө зээлдэгчийн үйл ажиллагаатай танилцаж. шалгалтын цаг алдалгүй явуулах хэрэгтэй. түүний ашиглалтын байдал  Зээлээр санхүүжигдэх гэж буй үйл ажиллагаа. Зээлдэгчийн ажлын байр. үйл ажиллагаа явуулсан хугацаа. ажиллах орчин нөхцөл  Тухайн байгууллагын эрхэлж буй үйлдвэрлэл. бүтээгдэхүүн үйлчилгээ. ярилцлагаар олж авсан бизнесийн үйл ажиллагааны талаарх мэдээллүүдийн газар дээр нь тулган танилцана. түүний онцлог. худалдан авагч. Үүнд: 1. итгэл хэр зэрэг байгаа. Асуулга (Баллын оноо) Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл (0-1 балл) Зээлийн мэдээлэл (0-2 балл) Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны талаар (0-2 балл) Зээл хүссэн этгээдийн бизнесийн ерөнхий байдал (0-2 балл) Банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх (0-1 балл) Асуулгын дүнд олж авах мэдээлэл  Гэр бүлийн байдал  Боловсрол мэдлэг. өр төлбөртэй байгаа эсэх Дээрх ярилцлагын дараа зээлдэгчийн өгсөн мэдээлэлийг баталгаажуулсанаар зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад өгөх оноо нь баталгаажих юм. давуу болон сул тал  Зээлийн зарцуулалтын тооцоо  Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж. Зээл хүсэгч этгээдийн бизнесийн ерөнхий төлөв. түүний нэр төрөл  Зээл хүсэгчийн үйлчлүүлэгч.4. болон өнөөгийн бодит байдал  Удирдлага болон ажиллагсдын мэргэжлийн ур чадвар. түүний найдвартай байдал  Хувь хүний эрүүл мэндийн байдал  Зээлийн хэмжээ. Харин яг хэдээн баллын оноог яаж өгөх вэ гэдэг нь зээлийн эдийн засагчаас хамаарна. хугацаа. хүү буюу зээлийн нөхцөл  Зээлийг ямар зорилгоор авч байгаа эсэх  Барьцаа хөрөнгө. болоод бэлтгэн нийлүүлэгчид-хамтран ажиллагсдын талаар  Зээл хүсэгч нь аль банкинд данс. төлбөр тооцоогоо хариуцуулж үйлчлүүлдэг эсэх  Өмнө нь авч байсан төлөгдсөн зээлтэй эсэх  Хугацаа хэтэрсэн зээл. Иймээс хэд хэдэн үндсэн хяналт. багтаамж болон ирээдүйн хандлага  Үйл ажиллагааны үр ашгийн тооцоо  Зээл хүсэгчийн байршил  Зээл хүсэгчийн үйл ажиллгааны товч түүх. Зээлдэгчийн банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх: 0-1 балл Энд асуулга тус бүр нь хамгийн багадаа тэг оноо авах болно. байдал: 0-2 балл 5.

Санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцах гэх мэт Энэхүү үе шатанд хамгийн гол нь зээл хүсэгч этгээдийн үйл ажиллагааг хамгийн үнэн зөвөөр тодорхойлох боломжийг илүү олгодог санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцаж. шаардлагатай тоон мэдээллийг цуглуулах явдал юм. зориулалтаар худлаа гаргадаг байлаа ч гэсэн анхан шатны баримтууд нь илүү үнэн зөв байх магадлал илүү байдаг. учир нь хэрвээ аж ахуй нэгж. Үүнд: 1.2. шаардлагатай мэдээлэл. ярилцлага болоод газар дээрх шалгалтаас олж авсан мэдээллүүд нь ямар нэгэн хууль зүйн зөрчилгүй. байгууллагууд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн чиглэл. Орлого. Зээлдэгчийн ерөнхий үйлдвэрлэл. зохимжтой бус байдаг. зээлийн төлбөрийг гүйцэтгэхэд хоѐрдогч эх үүсврийг ашиглах нь хялбар. Бараа татан авалт болон борлуулалттай холбоотой анхан шатны баримтууд 2. Зээлдэгчийн зээлээр санхүүжигдэх гэж буй ажилтай нарийвчлан танилцах 4. материалуудыг бүрдүүлэн. үнэлгээг өөрийн журмын дагуу хийж. Тиймээс дараах төрлийн анхан шатны баримтуудыг зайлшгүй үзэж. Зээлийн эрсдэлийг бууруулах бусад боломж: 3. СУДАЛГАА №3.1 Зээлийн даатгал: Зээлийн даатгал нь зээлийн гэрээнээс банк ба зээлдэгч үүссэн хохирлыг барагдуулахад үйлчилдэг. төлөгдөөгүй зээлийн хүү болон үндсэн төлбөрөөс үүсэх хохирлыг барагдуулахад зориулагдана. Ерөнхий дэвтэр 4. Энэ хувилбар нь: 39 . Даатгалын гэрээнд дурдсан эрсдэл үүссэн бол зээлийн даатгалаар хохирлыг барагдуулах . танилцах шаардлагатай юм. ангилал тогтооно. зарлагын падааны нэгтгэл гэх мэт Тус хяналт шалгалтын явцад мөн барьцаа хөрөнгийн хяналт шалгалтыг хийх хэрэгтэй. бүрэн гүйцэд шаардлагыг хангасан. Ерөнхий гүйлгээ журнал 3. барьцаа хөрөнгө гэдэг бол тухайн зээлдэгчийн банкнаас авсан зээлийнхээ оронд баталгаа болгон тавьж байгаа хөрөнгө бөгөөд энэ ч утгаараа гэрээний харилцан тохиролцлын үүднээс зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй буюу зээлээ төлөөгүй тохиолдолд тухайн барьцаа. мөн түүнчлэн ярилцлагыг хийгээд боломжийн гэж үзсэн тохиолдолд зээл хүсэгчийн барьцаа хөрөнгийг газар дээр нь очиж үзэн. Хэрвээ зээлдэгчийн бүрдүүлж ирүүлсэн. үйлчилгээний үйл явцтай танилцах 3. батлан даалт нь банкны мэдэлд шилжиж.

- Даатгалын нөхөн төлбөрийг 2 тал хийх буюу банк.5%-г нь өгснөөр 5%-н эрсдэлийн сан г өөрсдийн зардлаар байгуулах байсан бол 2. Үүнд 2 банк оролцож багуулах юм. зээлийн эрсдэлийг бууруулах нь: Энэ хувилбар нь барьцаа хөрөнгө аль болох шаардахгүй гэсэн нөхцлийг биелүүлэх бас нэг хувилбар юм. Үндсэн 3 субъект оролцох боловч эрсдэлийн сангаа зөвхөн 2 банк байгуулна.5% Эргэлзээтэй 75% 37. Ингэхдээ банкны зардлыг ихэсгэхгүй байхаар даатгалд шаардлагатай хэмжээнээс доогуур даатгуулж болох юм. Харин тэрхүү 5%-г датгалын байгууллага өгөх ѐстой. Эрсдлийн сангийн хувь Банкны эрсдлийн сангийн хэмжээ Зээлдэгчийн нөхөн төлбөр Банканд давуу тал 0% 0% 0% 0% Хугацаа хэтэрсэн 5% 2.5%-н ашигтай байна гэсэн үг. 50%-иар нь 40 . Энэ бүхнийг 3 талын гэрээгээр зохицуулана.5% муу 100% 50% 50 % Зээлийн төрөл Хэвийн зээл Чанаргүй зээл үзүүлэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Үүнийг тайлбарлахад хэрэв зээлийн хугацаа хэтэрлээ гэж үзвэл харилцагч зээлийн хүүгээс гадна. даатгалын нөхөн төлбөр болох байгуулагдах эрсдэлийн сангийн 2.5% 37.- Даатгалын (эрсдэлд орох боломжгүй байх ) зарчим дээр тулгуурлна. 3. харилцагч 2 нөхөн төлбөрийг гүйцэтгэнэ. Ингэхийн тулд зээлийн эрсдлийн байдлаар даатгалд хамруулах. Энэ эрсдэлийн санг 2 банк 50%.5% 2.5% Хэвийн бус 45% 22.2 Банк хоорондын дундын эрсдэлийн сан байгуулж.5% 22.

Энэ загвар нь АНУ –ын хувид 41 . “А банк” 3 “Б банк” “Абанк” “А банк” 50% 4 50% “Б банк” “Б банк 1: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа явагдана 2: 2 банк хоорондын гэрээ байгуулах 3: 2 банк харицан тохиролцсоны үндсэн дээр эрсдэлийн сангаа бүрдүүлнэ 4: “А банк” нь “Б банк”-нд илүүдэл нөөц ашиглуулсны төлбөр хийнэ. 1 “А банк” Зээл хүсэгч 2 2. хадгаламжийн хүүгээс их байхаар тогтооно.А.явцад анхаарлаа сулруулалгүй. 3. харин “Б банк” илүүдэл нөөцөөр байгуулах боломжтой.байгуулах ба “А банк” өөрийн зардлаар. Ингэснээр эрсдэлийн сангийн хэмжээг 100%-иар багуулах байсан бол 50%-иар байгуулж. 3. Мөн 50%иас бага хүү төлөснөөр эрсдлийн сангийн зардал багасч байгаа юм.сайн ажиллах шаардлагатай. Дээрх хувилбарыг зураглан үзүүлбэл: 1. - “Б банк” нь илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны орлого орно. Үүнийг зээлийн хүүгээс бага. Өнөөдөр манай компаниудын дампуурлын шинжилгээг АНУ-ын эрдэмтэн Э. - “А банк”-ны хувьд: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа хийгдэх бөгөөд харицагчаас авч байгаа зээлийн хүүгийн хэсгээс “Б банк”-инд илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны хүүг мөн төлнө. “А банк” ийм эрдэлийг бий болгохгүйн тулд зээлийн хяналт. 4. байгуулсан эрсдэлийн сангийн хөрөнгө алдагдвал “А банк” буцаан төлнө.3 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ Энэ хэсэгт Монголын компаниудын дампуурлын шинжилгээг өөрийн оны нөхцөл байдалтай уялдуулан тооцоход явдал юм.Альтман 1966 онд Америкийн компаниудын хувид тодорхойлсон Z индексийн загварыг ашигласаар ирсэн. Хэрэв зээлийн чанар муудаж.

одоогоор үйл ажиллагаагаа явуулж буй 400 шахам компаниас 190 компаний тайлан тэнцлийн үзүүлэлтийг цуглуулсан.04078994977 1 Пробит болон Ложит загварын үр дүн: Энд дээрх эрдэмтэдийн болон Альтманы загварыг гаргахад хамгийн өргөн хэрэглэгдсэн болон хамгийн зөв тооцоолдог пробит загварын үр дүнг эконометрикын шинжилгээ хийдэг Eviews 5.408359384419 X4 0.204015542249 X2 0. Гэтэл тэд нь дампуурхад ойрхон компаниуд байсан бол банкинд их хүндрэл учирна. Арилжааны банкууд иргэдийг бодвол байгууллагуудад харьцангуй их хэмжээний төрөл бүрийн зээл олгодог.26415720854 0. Иймээс тус загварыг өөрийн орны нөхцөл байдалд тохирсон шинэ загвар боловсруулахыг зорисон билээ.20401554229 0. 42 .207514007436 X3 0. Дампуурлын шинжилгээг хийх нь арилжааны банкуудад их хэрэгтэй байдаг.26415720854 0. Эдгээр санхүүгийн тайландаа шинжилгээ хийх замаар түүвэрчлэн сонголт хийж 88 компанийг үзүүлэлтэд эрсдэлийн шинжилгээ хийв. компаниудын цар хүрээ зэрэг олон зүйлээр ялгаатай билээ.04078994678 X5 0. Тайлбарлагч хүчин зүйлс буюу санхүүгийн харьцааны сонголтын хувьд Альтманы болон бусад эрдэмтэдийн судалгааны ажилд дампуурлыг шалтгааныг тайлбарлахад чухал ач холбогдолтой байсан харьцааг авлаа.006570674944 1 -0.тодорхойлсон ба шууд Монголын хувьд авч хэрэглэх нь учир дутагдалтай байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл Монгол улс нь АНУ-аас эдийн засгийн.274163604471 1 -0.0681116003532 0.342504516698 0.169903023599 -0. X1 X2 X3 X4 X5 X1 1 0. хууль эрх зүйн. Тиймээс арилжааны банкууд дампуурлын шинжилгээ үнэн зөв хийснээр тухайн компаныг өрөнд орох эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалах боломжтой болно.0 программаар тооцон үзлээ.408359384419 -0.06811160032 0.00657067494 0.274163604471 0.169903023599 0.34250451668 1 0.207514007436 0. Судалгааны түүвэр сонголт хийхдээ Монголын Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй. Учир нь эдгээр хүчин зүйлс нь санхүүгийн бусад харьцаануудыг бодвол илүү сайн төлөөлж чадаж байсан ба эдгээр хувьсагчидын хоорондох корреляци матрици хамаарал нь бага байлаа.

882466 0.0077 X3 4.0134 X4 0.530089 0. Пробит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .Binary Logit Date: 12/01/07 Time: 18:48 Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.5330136006*X1 + 0.577264148*X3 + 0.577264 1.020215 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: ===================== L = 1-@LOGIT(-(0. log likelihood -0.5300894496*X4 + 0.778885 Avg.502715 Schwarz criterion 0.204618 2.850672 2.Binary Probit Date: 11/27/07 Time: 13:50 43 . Ложит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .0079 X2 0.154066 Sum squared resid 0.200660 2.123389 2. 0.656308 0.2915138416*X5)) 2.E. Error z-Statistic Prob.0096 X5 0.8824655467*X2 + 4.294823 Hannan-Quinn criter.453565 S.210773 Log likelihood -1.715909 S.077826 Akaike info criterion 0.473299 0.0181 Mean dependent var 0.362559 0.666870 0.291514 0. X1 0.330899 2.533014 0.1. of regression 0.590629 0.D. dependent var 0.

715909 S.209899 Log likelihood -1.650520 0.Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.196800 2. X1 0.1732164514X5 Энд Ложит болон Пробит загварын үр дүнгүүд нь ерөнхийдөө төстөй байлаа.119082 2.079447 Akaike info criterion 0.709515 1.E.293949 Hannan-Quinn criter.0080 X3 2.521621984X2+2.315381866X1+0.453565 S.D.0180 Mean dependent var 0. Error z-Statistic Prob.523878 Schwarz criterion 0.173216 0.365305 0.740426 Avg.312200 0. dependent var 0. log likelihood -0.0102 X5 0.0141 X4 0. өмнө дурьдсан эрдэмтэдүүдийн загварт пробит загварыг түлхүү ашигласан байдаг.0081 X2 0.521622 0.103562 2.70951494X3+0. Загваруудын тэмдэглэгээ: 44 .153191 Sum squared resid 0.121573 2.073232 2. of regression 0.455244 0.019778 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: Z=0.648453 0. 0. Мөн эдгээр загварууд нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой гарсан байна.3122001991X4+0.315382 0.567999 0. Мөн энд Akaike болон Schwarz шинжүүрүүдийн утга зэргээс харгалзан цаашид бид тэгшитгэлээ пробит загварын утгаар авхаар боллоо.

2X1+1.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/ Z=1.1732164514X5 Z< -0.72X3+1.092X2+0.3X3+0.53X1+0.18X3+0.1 бол дампуурсан 3.70951494X3+0.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà 6.315381866X1+0.6X4+1.063X1+0.05X4 Z<1.057X3+0. ZETA нь Э.521621984X2+2.990 дампуурах магадлал их биш Z>2.675 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë 0. Таффлер нь Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.810≤ Z<2.2 êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíû õýòèéí õºãæèë áàéõã¿é áîëñîí Z>0. Энд байгаа хувьсагчидын утга бүгд ижил юм. Өөрөөр хэлбэл: 45 .0697 бол дампуурна. Z=0. 1.56X1+3.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ Z=6. харин 1 –ээр дампуураагүй гэж үзэж байгаа компаниудыг тус тус тэмдэглэсан ба бусад тэмдэглэгээ нь дараах байдалтай билээ.5 2. Z-new нь бидний шинэ загвар юм. Z нь Э.K i -аар компаниудыг.26X2+6.4X2+3.990 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà Энэ загвар нь дампуурах магадлалыг жилийн хугàöààíä 85-90 õóâèéí. 2. 3 æèë õ¿ðòëýõ õóãöààíä 83 õóâèéí ìàãàäëàëòàé òîîöäîã. L гэж тэмдэглэсэн багананд байгаа 0 –оор дампуурсан гэж үзэж байгаа компанийг.675 дампуурах магадлал дунд зэрэг Z=2.001X4 Z<0.0X5 Z<1.13X2+0.3 дампуурах магадлал бага 4.3122001991X4+0.810 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ 1.16X4 Z<0.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ Z>0.675<Z≤2. Лиссо нь Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.

......... ..6 дээш 0.0697) 0. ..Õ1 – ажлын капитал/нийт àêòèâ Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð Õ5 -борлуулалтын орлого/нийт актив Сонгосон 88 компаниа эдгээр загваруудад үнэлж үзхэд дараах үр дүн гарлаа. ...954135 Зөв тооцсон Дампуур-аагүй 26 2.оос дээш Эргэлзээтэй 1. пампуурсан гэж үзсэн 25 компанийг бүгдийг нь дампуурсан гэдгээр нь зөв тооцлоо.0697 бага 96.037.55956 0.64619 0.0014-ээс (-0......4677 0.12409 -0.84248 -0. .2. Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл: 46 ..037 -0. Эдгээр загваруудаам хамгийн үнэн таамаглаж байгаа нь ZETA буюу Э.412362 k2 2004 0.. .1136 2.оос бага Бага Итгэх магдлал 85-90% 22 63 0.. k87 2006 1..037бага 90% -0.9012 8..81-ээс 1... . ..50099 0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ багаа ба энэ нь дампуураагүй 88 компаниас 48 –ыг нь дампуураагүй гэж гаргасан байна..... Харин бидний шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 66 компанийг бүгдийг нь дампуураагүй....001 0.0014 дээш дээш 0.... ..99-дээш 48 26 2..оос -0..3587 0.3 Дампуурсан 1... ..3.....94337 5.5-100% Ý..112396 . .81-2...04315 0.0307 0.. № он Z ZETA Таффлер Лисо Z -new k1 2005 0..2-0.... ...1-ээс бага 0...Àëüòìàíû òàâàí õóâüñàã÷òàé çàãâàð /1968/ нь нийт дамдуураагүй 88 компаниас 26 компаныг пампуураагүй үлдсэн 62 –ыг нь дмпуурсан гэж гаргасан байна. . .59 0.657583 k88 2005 4.44442 -0..99 1-2....4019 -0...0315 -0.

74624 -0.12155 k41 2006 -0.060933 k44 2006 -0. (Дампуурсан гэж үзэж буй компаний харалдаа 0 оноо.067529 k56 2006 -0.48411 -0.32613 -15.02735 0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/.6516 k21 2006 -1. Э. Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар.03602 -0.28687 k10 2006 0.12709 -0.96327 -0.001892 k38 2006 -1.27879 -0.39127 k37 2006 -0.17192 k36 2006 -2.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/.88061 -0.1717 -0.33759 -0.02605 k49 2006 -0.29308 -3.168 -0.35273 0.014406 k13 2006 0.18853 47 .6756 -0.38919 -0.03536 k15 2006 -3.Манай судалгаанд үйл ажиллагааг нь хуулиар болон өөрсдийн хүсэлтээр нь зогсоосон компаний тайлан олдоогүй тул Хөрөнгийн Биржид бүртгэлтэй хувьцаат компаниудаас сонгосон 88 компаниас дараах үндэслэлийн дагуу дампуурсан гэж үзээд загвараа үнэлсэн билээ (Өмнөх L багананд 25 компаныг дампуурсан гэж үзээд 0 оноо өгөв).43199 -0. дампуураагүй гэж үзсэн компаний ард 1 гэсэн оноо өгсөн билээ) Компани Z ZETA Лисо Таффлер k5 2006 -0.108399 -0.77448 -3.13181 -0.1971 -0.99372 -0.47272 -10.35545 k32 2006 -4.58234 -5.02389 -0.04527 -0.2624 -0. Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загварын утгуудаас сонгосон 88 компагийг дампуурсан гэж гаргасан 25 компанийг сонгон авсан билээ.08508 -0.10662 -0.0613 -0.3018 -0.929719 -0.05314 -0.81826 -4.23832 -1.06549 0.62821 -1.170176 k53 2006 -0.26648 k6 2006 -0.42208 -0.99982 k33 2006 -0.06453 k39 2006 -0.09612 k52 2006 -0.24732 -6.01003 0.08006 -0.409279 -1.05867 -0.02807 0.68141 -0.04976 -0.22646 -2. Үүнд: 1-р үндэслэл: Энд Э.10132 -0.06754 0.0574 0.72462 -0.00206 -0.60545 -3.05691 -1.

k67

2006

-0,83721

-4,44885

-0,06524

-0,28179

k68

2006

-1,71757

-5,67094

-0,08585

-0,31772

k69

2006

-0,54084

-2,47669

-0,03684

-0,12212

k71

2006

-0,22819

-2,33014

-0,04296

-0,10834

k72

2006

-0,72669

-2,60681

-0,04107

-0,14854

k76

2006

-0,22826

-2,33061

-0,04297

-0,10837

k81

2006

0,307552

-0,37267

-0,02092

0,021737

Дампуурсан

1,81-бага

1,1-бага

0,037-бага

0,2-бага

Эндээс харахад дээрх 25 компанийг эдгээр таван загвар нь бүгд дампуурсан гэж харуулж
байна. Гэхдээ эдгээр загварууд нь ямар ч эдийн засагтай аль ч орны дурын компаниудад
тохирно гэдэг нь өнөөг хүртэл эргэлзээтэй байгаа тул эдгээр загварын үр дүнгээс гадна дараах
шалгуурыг илүү анхаарах хэрэгтэй юм. Ингэсний үндсэндээр дээрх 25 компаныг дампуурсан
гэж үзэж болно.
2-р үндэслэл: Тухан компаний тайлангаас сонгон авсан хувьсагчид буюу харьцаануудын
(дээрх загваруудад бүгдэд нь хэрэглэгддэг) утгаас шалтгаалан сонголт хийсэн билээ.
ХКомпани

X1

X2

X3

X4

X5

дорнод геологи

k5

-0,35273

0,929719

-4,70796

-0,0574

0,26648

төмрийн завод

k6

-0,60545

-3,96327

0,199717

-0,04527

-0,28687

ган хийц

k10

0,108399

-0,38919

-0,37552

-0,01003

0,014406

шарын гол

k13

0,409279

-1,74624

-0,03325

-0,05314

-0,03536

шинэст

k15

-3,47272

-10,1971

-5,82595

-0,1717

-0,6516

Мон ноос

k21

-1,58234

-5,99372

-2,7051

-0,10662

-0,35545

даваан булаг

k32

-4,32613

-15,6756

-4,83093

-0,2624

-0,99982

залуучууд

k33

-0,77448

-3,42208

-1,46334

-0,0613

-0,17192

сүмбэр өлзий

k36

-2,24732

-6,88061

-4,23113

-0,12709

-0,39127

иж бүрэн

k37

-0,62821

-1,72462

-2,99797

-0,06754

0,001892

орхон далай

k38

-1,29308

-3,13181

-4,64677

-0,10132

-0,06453

48

мөнх сансар

k39

-0,05691

-1,68141

-0,12578

-0,02389

-0,12155

өндөр хаан

k41

-0,08508

-0,48411

-1,59134

-0,02735

0,060933

цуу-тайж

k44

-0,23832

-1,33759

-1,56997

-0,04976

-0,02605

тавилга

k49

-0,22646

-2,168

-0,41088

-0,03602

-0,09612

их өргөө

k52

-0,00206

-0,27879

-2,75162

-0,06549

0,170176

төв оргил

k53

-0,08006

-0,43199

-1,37475

-0,02807

0,067529

улаанбаатар байрилга

k56

-0,81826

-4,3018

-1,70862

-0,05867

-0,18853

баян уул

k67

-0,83721

-4,44885

-0,84414

-0,06524

-0,28179

ноѐт хайрхан

k68

-1,71757

-5,67094

-2,72343

-0,08585

-0,31772

ХИД

k69

-0,54084

-2,47669

-1,1434

-0,03684

-0,12212

дархан ЗБ

k71

-0,22819

-2,33014

-0,58137

-0,04296

-0,10834

агротехимпекс

k72

-0,72669

-2,60681

-1,16509

-0,04107

-0,14854

дархан ЗБ

k76

-0,22826

-2,33061

-0,58136

-0,04297

-0,10837

материал импекс

k81

0,307552

-0,37267

-0,66047

-0,02092

0,021737

Энд байгаа хувисагчидын утга нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ.
Õ1 – ажилын капитал/нийт актив
Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив
Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ
Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð
Õ5 -áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò àêòè
Эдгээр хувисагчидын өмнөх утга буурах тусам Z индексын утга бага гарах нь ойлгомжтой.
Мөн эдгээр хувисагчидын өмнөх параметрүүд нь ядаж ерэг байх нь тухайн компаны үйл
ажиллагаа хэвийн буйг харуулна. Жишээ нь хуримтлагдсан ашиг, ажилын капитал,
борлуулалтын орлого, татварын өмнөх ашиг зэргийн нийт хөрөнгөд харицуулсан харицаа нь
тэгээс бага гарах нь тухайн компани дампуурах эрсдэлд орж буйг харуулах юм. Үүний нэгэн
адил өөрийн хөрөнгөөсөө өр төлбөрийн хэмжээ нь давах нь тухайн компани маш өндөр
эрсдэлд буйг харуулах юм.

49

Загварын итгэх интервалыг олох нь:
Шинэ загвар зохиохдоо өмнөх судлаачдын баримталсан зарчим, аргачлалаас илүү боäèòîé
үр дүн гаргадаг аргачлал сонгох зорилт тавьсан. Үүний тулд загварын интервал утга болон
итгэх магадлалыг дараах байдлаар сонгосон.
Point

Column1

Rank

Percent

60

13,52378

1

100,00%

77

13,07216

2

98,80%

………

………

………

………

………

………

………

………

70

-0,0014

63

28,70%

53

-0,00697

64

27,50%

52

-0,00966

65

26,40%

………

………

………

………

………

………

………

………

15

-1,47787

87

1,10%

32

-1,7008

88

0,00%

Энд 88 компаны хувисагчидаа шинээр үнэлсэн загварт орлуулахад гарсан утгуудыг эхээс нь
багаруу нь дараалуулан харуулхад, дампуурсан гэж үзсэн 25 компаний Z –ын утга нь (шинэ
загварын) сүүлийн 25 мөрөнд байгаа нь харагдаж байна. өөрөөр хэлбэл Z –ын утга нь багсах
тусам дампуурах магдлал нь өсдөг байхнээ. Эндээс дараах үр дүн гарах юм.
1.Z >-0,014 гарвал дампуурахгүй ба итгэх магадлал нь 100% тай.
2. Хэрэв -0,014<Z< -0,0697 гарвал дамдуурах магадлалтай ба энэ нь 96,15%
3. Z< -0,0697 гарвал 100% магадлалтайгаар дампуурна гэж хэлж болох юм.

Монголын компаниудад тохирсон шинэ загварын утга нь дараах хэлбэртэй гарч байна.
Z=0,315381866X1+0,521621984X2+2,70951494X3+0,3122001991X4+0,1732164514X5

50

5*Ï2+0.79-0. > 1.10 (0.49-1.50 (12.10 (3. ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí áîãèíî õóãàöààòàé ¿íýò öààñààð áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Óðñãàë ïàññèâûí ÿìàð õýñãèéã á¿õ ýðãýëòèéí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Àêòèâûí õºäºë㺺íò ÷àäâàðûã õàðóóëäàã 6 Ýðãýëòèéí àêòèâûí íèéò àêòèâò ýçëýõ % 2 3 L6= (A1+A2+A3)/Á Õÿçãààðëàëò Ǻâøººðºõ íü 0.2-3.30 (12.7-0.8-5 1.50 (13.3.20 (0.5 áàëë <0.8-7 1.3 Êðèòèã ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.29-0.2-0.00 (6.8.5-0 áàëë <0.49-0.39-0.70 (6.60 (4.50 (18.7-2.2 áàëë) ≥1 (11 ≥2 (20 áàëë 1.3*A3)/ (Ï1+0.40 (9-7 áàëë) 0.5-1 áàëë) 0.30 (6.4 Санхүүгийн эрсдлийн шинжилгээ: Òºëáºðèéí ÷àäâàð àëäàãäàõ ýðñäýëèéí ¿íýëãýý.3+Ï4) L2= A1/(Ï1+Ï2) >0.3 1 ä¿ãýýð àíãèëàë 2 äóãààð àíãèëàë 3 äóãààð àíãèëàë 4 ä¿ãýýð àíãèëàë 5 äóãààð àíãèëàë ≥0.69-0.2 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.29-0.10 (1.5*A2+0.5 áàëë) 0.70 (14 áàëë 0.2-0.59 (2.8-10 áàëë) 0.49-0.5 áàëë) 0.49-0.39-0.7-7 áàëë) 0.8-0 áàëë) <0.69-1.80 (10.7 - L3= (A1+A2)/(Ï1+Ï2) 4 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí õàðüöàà 5 Ãîë àêòèâûí áàéðøóóëàëòûí êîýôôèöèåíò L4= (A1+A2+A3)/(Ï1+Ï2 ) L5= (A1)/(À1+À2+À3-Ï1Ï2) Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ÿìàð õýñãèéã ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí.20 (3.01-0.8-0 <0.7-1 áàëë) <0.0 áîë 19 ≥0.10 (5.69-0.01-0.20 (9.19-0.30 (9.01 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí íèéò àêòèâò ýçëýõ õóâü ªºðèéí õºðºíãèéí õàíãàëòûí êîýôôèöèåíò - 0.99-0.50 (10 áàëë) ≥0.99 (0.5 Òàéëáàð Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ìºíãºí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Òóõàéí ñàëáàðààñ õàìààðäàã Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí ¿íýëãýýíèé øèíæèéí àíãèëàë Ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò Øèíæèéí áàãàñàõ íºõöºë Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò 0.40 (12. 6 ¿ç¿¿ëýëòýýñ òîãòîíî.5 áàëë) 51 .8-2) 0.5-4 áàëë) 0.5 èõ áàéõ íü òîõèðîìæòî îíîâ÷òîé íü 0.7-0 áàëë) 0.2-9.8-6 áàëë 0. № ¯ç¿¿ëýëò Òîîöîîíû òîìü¸î 1 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Êðèòèê ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò L1= ≥1 (A1+0.29-1.7-13 áàëë) 0.01-0.2 –îîñ áàãàã¿é áàéõ Äèíàìèê ººð÷ëºëòèéã õàðóóëäàã êîýô >0.8-3 1.

517.4-4.45-1.1 ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäâàð ñàéí áàéãàà ¿åä çýýë òºëºõ ÷àäâàðûã ãàðãàõ øààðäëàãà ãàðíà.39-0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õýâèéí ( 67-94 áàëë) 3 äóãààð àíãèëàë .5-0.01-0. 12 ñàðààð àâíà  Õýðýâ Êâï>1 áîë êðèçèñèéí áàéäëààñ ãàðàõ áîäèò áîëîìæ áèé  Êâï<1 áîë îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð îéðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæ áàéõã¿é.30 (0. Êóï=(Êòë+3/Ò(Êòëê-Êòëí))/2>1 52 .0 áàëë) ≥0.31 (4.2-0 áàëë) <0.23-1.60 (3 áàëë) 0.49-0.8-10.Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ñýðãýëò: Êâï=(Êòëê+6/Ò(Êòëê-Êòëí))/2 > 1 Êòëê.01 -0.4-37 33. 9. 3.òàéëàí ãàðãàõ õóãàöààíû. Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Õýðýâ Êòë>2.8 <0.0 10 балл) 1.6 (9.70 (4 áàëë) 0.0-10.22 (17.59-0.4. Êòëí õóãàöààíû ýõýí áîëîí ýöñèéí ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëò Ò.0.4 áàëë) 1.45 (8.49 (1-0 áàëë) 7.5 áàëë) 0.5-67.69-0.0.ýðñäýëã¿é ( 97-100 áàëë) 2 äóãààð àíãèëàë .7 1 ä¿ãýýð àíãèëàë .80 (5 áàëë) 0.0 (17.6-0 <0.ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò êðèçèñûí áàéäàëòàé ( 9-0 áàëë) 3. Êîññ>0. 2.0.4 áàëë) 1.7-1.5 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ Êîìïàíû òºëáºðèéí ÷àäâàð 6 ñàðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæòîé ýñýõèéã ìýäýõ øààðäëàãà ïðàêòèêò òîõèîëäдог. Энд Êòë.4 0.6.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë äóíäà÷ ( 65-37 áàëë) 4 ä¿ãýýð àíãèëàë .40 (6.01-1.Êàïèòàë÷ëàëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí õàìààðàëã¿é áàéäëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí êîýôôèöèåíò Àíãèëàëûí õÿçãààð 0.6 64.1 áàëë) 0.1-1 0.57 (0.0.8-0. Êîññ êîýôôèöèåíòèéã àøèãëàäàã.44 (10.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë òîãòâîðã¿é ( 36-10 áàëë) 5 äóãààð àíãèëàë .7 >0.14.3 0.79-0.6 93.8 áàëë) ≥1.44-0.56 (3. 6.50 (2 áàëë) 100-97. 1.

t=(Ктлк+(Ктлк-Ктлн)/Т*t)/2 Хугацаа /сараар/ ДҮН t-2 4.2634195 харуулсан t-84 3.0399947 Эндээс харахад тус компани нь 168 t-12 3.9926602 нь харагдаж байна.404615 t-72 3.6986376 хэвийн зээлтэй зээлдэгчдийн санхүүгийн t-132 2.2750511 t-168 2. Жишээ нь: Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëòийн загварыг “Зоос гоѐл” ХК – ний санхүүгийн тайландээр туршин үзсэн билээ. Чанаргүй болон t-120 2. чадварыг болон бусад сайжруулах бүрэн 53 .4162466 дэдээлэл /их хэмжээгээр/ олдсон цагт тус t-156 2. Мөн тàéëàíò ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëòýýð èðýýä¿é öàãèéí òºëâèéã èëýðõèéëäýã. Õî¸ðäàõü äóòàãäëûã õàðãàëçàí øèíý çàãâàð ãàðãàñàí áàéíà Êòët=(Êòë+(Êòëê.Êòëí)/Ò*t) Êtòë>2 áîë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà ñàéæðóóëàõ áîëîìæòîé.1338556 t-180 1.5574421 тайлан мэдээ t-144 2.8282015 зээл төлөх чадвар сайтай.8398331 учир дутагдалтай юм. харин 180 сар t-36 3.122224 энэхүү загварыг Орос улсад хэргэлдэг ба t-96 2.0870598 t-6 4.9693969 сар буюу ойролоцоогоор ойрын 4 жилдээ t-24 3. ìºí çýýëèéí ýðñäýëýýñ çàéëñõèéõ áîëîìæòîéã õàðóóëäàã. Äàâóó òàë: Ýíãèéí Ñóë òàë: Áàéãóóëëàãààñ ýðãýëòèéí àêòèâûí òàëààð ÿâóóëæ áàéãàà áîäëîãûã á¿ðýí òóñãàõ áîëîìæã¿é. Зээл загварыг төлөх баланс өөрийн боломжтой юм.9810286 манай улсын хувьд шууд хэрэглэх нь t-108 2. Ктл.687006 буюу 5 жилийн дараагаас муудаж эхлэн t-60 3. Êóï>1 êîìïàíи 3 ñàðûí õóãàöààíä çýýëèéí ÷àäâàð ñàéòàé  Êóï<1 òºëáºðèéí ÷àäâàðûí óëìààñ ýíý áàéãóóëëàãàä çýýë òºëºõ ýðñäýë ¿¿ññýí ãýæ ¿çíý.

Тиймээс миний ñàíàë áîëãîæ áóé ýíýõ¿¿ загвар íü çýýëèéí ýäèéí çàñàã÷èä çýýëäýã÷äýý çºâ ¿íýëýõ. Арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдлээ бууруулахын тулд дээрх боловсруулсан арагчиллыг туршиж үзхээс гадна зээлдэгчийн санхүүгийн эрсдэлийн иж бүрэн шинжилгээг хийдэг байх хэрэгтэй байна. Зээлийн эрсдэлийн талаар олон төрлийн судалгаа шинжилгээ хийх боломтой ба манай орны судлаачдын боловсруулсан хэдий ч (“Анод банкны Эрсдлийн удирдлагын газрын судлаач Ч. Энэ мэтчилэн алдаа дутагдал байгаагаас гадна дан ганц санхүүгийн тайланд тулгуурлан зээлийн зэрэглэл болон зээлжих чадварыг тодорхойлох нь санхүүгийн 2 төрлийн тайлантай манай орны хувьд учир дутагдалтай учир өөрийн орны нөхцөл байдалд илүү тохирсон арга аргачлал боловсуулах нь нэн чухал байгаа нь харагдаж байна. удирдах” сэдэвт магистрын ажилд мөн л хүчин зүйлсийг санхүүгийн санхүүгийн харьцаанаас сонгон авсан ба корелляцын шинжилгээ тооцоогүйгээс загварт алдаа гарсан байж болох талтай) гадна тус ажилдаа зээлийн эрсдэлийг үнэлдэг merton –ны загварыг ашигласан байдаг. Үүнээс гадна МУИС-ЭЗС-ийн магистар Б. Гэвч эдгээр аргачилал нь шилжилтийн эдийн засагтаа яваа манай орны хувьд тэр бүр таарч тохирохгүй байгаагаас зээлийн эрсдэлийг бууруулж чадахгүй хэвээр байна. Ìàíàé óëñûí áàíêíû ñèñòåìä çýýëäýã÷èéã ¿íýëýõ òîäîðõîé òîãòñîí àðãà. Гэтэл энэ загвар нь хувьцаат компаний хувьд илүү тохиромжтой загвар юм. çýýë õ¿ñýã÷äýä çýýë îëãîñîí òîõèîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò ÿìàð áàéõûã óðüä÷èëàí òààìàãëàõàä зэрэг олон асуудалд бага ч болов тус дөхөм болох болов уу.Àëüòìàíû 1968 онд зохиосон òàâàí хувьсагчтай загвар нь манай улсын нөхцөлд шууд хуулбарлан хэрэглэх нь тохирохгүй байгаа нь практикт тодорхой болсон.ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ Ìîíãîë óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñåêòîð õºãæèõèéí õèðýýð àðèëæààíû áàíêóóä çýýëäýã÷ýý ¿íýëýõ àðãà àðãà÷ëàë çàéëøã¿é øààðäàãäàæ áàéíà.Анхбаяр –ын СЗХ -ны илтгэлийн уралдаанд тавьсан “Зэрэглэл тогтоохын ач холбогдол” сэвэвт судалгаанд SOCELB аргыг хэрэглэсэн ба зөвхөн санхүүгийн тайлан ашигласнаас гадна тайлбарлагч хувьсагчдийн хоорондох корреляци хамаарлалыг нь харгалзан үзээгүйгээс гадна баллын оноог гадны жишээнээс шууд хуулбарлан ашигласан байдаг.Ишдоржийн “Арилжааны банкны зээлийн эрсдлийг үнэлэх. õàðèí áàíêóóä ººð ººðñäèéí àðãà áàðèëààð çýýëäýã÷ýý ¿íýëæ áàéãàà þì. Ý. 54 . Òóõàéäáàë. Мөн бидний боловсруулсан дампуурлын эрсдэлийн шинэчилсэн загварыг хэрэглэх нь зүйтэй гэж зөвлөж байна. Энэõ¿¿ ñóäàëãààíû ÿâöàä ÷ áàòëàãäàæ áàéíà. ä¿ðýì æóðàì áàéõã¿é.

Эцэст нь хэлэхэд компанийн санхүү. Мөн дампуурлын эрсдэлийг харуулдаг бусад загварын утгаас харахад нийт 88 компаниас дампуурлыг зөв тодорхойлсон байдлыг авч үзвэл: Альтманы ZETA загвар 48. Лисогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар нь 22 гэж гаргасан байна. 55 . Таффлерын 4 хувьсагчтай загвар нь 26. Харин бидний энэхүү шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 63 компанийг бүгдийн дампуураагүй гэж гаргасан байна.  Банкууд нь зээлийн үнэн зөв. Тус судалгааг хийхэд мэдээлэл дутмаг байсан (зээлдэгчийн мэдээлэл нь нууцлагдмал байдаг) ба энэхүү боловсруулсан аргыг арилжааны банкууд нь өөрт буй зээлдэгчийн мэдээлэлдээр тулгуурлан (тус аргад дурьдсан зарим мэдээлэлийг арилжааны банкууд авдаггүй учир нэмж аваад) туршин үзсэний үндсэн дээр тус загварын жинхэнэ ажиллаж буй эсхийг батлах юм.  Зээлийн эрсдэлийг бууруулахын тулд зээлдэгчийн зан төлвийг судлах тал дээр илүү анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна.Өнөөдөр үйл ажиллагаагаа явуулж буй. хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй 88 компаниас зөвхөн 26 компанийг л дампуураагүй гэж харуулсан. Учир нь Assimetric Information буюу дутуу мэдээлэлийн улмаас adverse selection буюу муу сонголт үүсдэг ба үүнийг дагааг moral hazart –ын аюул ч үүсч болно.  Зээлийн дараах төслийн үйл явцтай ойр ойр танилцан хяналт. шалгалтыг чанарын өндөр төвшинд хийдэг байх хэрэгтэйгээс гадна зээлийн эдийн засагч нь энэ төслийн болон санхүү. төлбөрийн чадварыг тодорхойлох шинжилгээг зээлийн эдийн засагч нь компани бүрийн хувьд хийх нь цаг шаардсан ажил тул үүнийг хялбарчилах зорилгоор Java дрограмчилалын хэлдээр (Java –гийн визуал орчинд) программ боловсруулж байгаа билээ. Үүнээс гадна арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдэлээ бууруулахын тулд дараах асуудлуудыг ойрын үед шийдвэрлэх хэрэгтэй байна. эрсдлийн шинжилгээг төгс хийдэг байх. өргөн мэдээлэлийн сантай байх  Өндөр хөгжилтэй орнуудад өргөн хэрэглэгддэг зээлийн даатлалыг өөрийн орны эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан нэвтрүүлэх.

“Банкны зээлийн эрсдлийн удирдлага” Ө. "Эрсдэл ба даатгал" Г. Firm Heterogeneity and Credit Risk Diversification (Samuel Hanson.. and Galai.. C. "Methodologies for Management and Measuring Operational Risk. McGraw-Hill 20. Vol. C. Credit Portfolio Management." INFORMS Annual Meeting 2002 San Jose. pg. óäèðäàõ”. Îäîíñ¿ðýí (2004 он) 11. материалын жагсаалт Монгол ном: 1..Öýðýíïèë Ï.Öэвэлмаа (2002 он) 8. Mark. 63-72. M. "Risk Management. McGraw-Hill. November 2000 ХАВСРАЛТ ХАВСРАЛТ №1 56 . New jersey: John Wiley &Sons (2006 îí) 17. Reto R. Crouhy. Calif.ph . “Арилжааны банкуудын албан бус зэрэглэл тогтоох нь” С. G. Kluppelberg. Embrechts." Journal of Risk.Ганзориг (2007 îí) 2. Operational Risk Special Report. Ñàíõ¿¿ ìàòåìàòèê õè÷ýýëèéí ëåêö äîêòîð. “Санхүүгийн байгууллагын эрсдлийн удирдлага” З.Îþóíáèëýã (2003 îí) Гадаад ном: 14. 1. 2000. Ө.ph . 24.M. Charles M. Coleman. Harmantzis.Хоролсүрэн 6.Pindyck. P. Cruz. Менежментийн эдийн засгийн онол Х. Second Edition. M. зээлийн шинжилгээ” доктор ph.Аюурзана (2004 он) 9.Гэрэлт-Од (2005 он) 5. F. R. "Modeling and Measuring Operational Risk. Second Edition. 2002.ph . Áàíêíû çýýëèéí øèíæèëãýý Ä. “Арилжааны банкны зээл. Philippe Jorion (2001) “Value at Risk: The New benchmark for Managing Financial Risk”.. Third edition. 1998. D.Îþóí (2007îí) 4. 21. Springer Verlag. “Аж ахуйн нэгжийн санхүү” доктор. Ö.Rubinfeld) 18." McGraw-Hill Trade. Daniel L. Mikosch (2001) ”Modelling Extremal Events for Insurance and Finance”. Gallati (2003) “Risk Management and Capital Adequacy”. “Eviews 5 User’s Guide” (2004) 23. Philippe Jorion (2003) “Financial Risk Manager Handbook”. 19. А. R.Ганзориг (2007 îí) 3. Credit Risk and Bank Lending in the Czech Pepublic / Joerg Keplinger (2003îí)/ 16.Сайнжаргал 7. Risk. “Áàíêíû õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã ¿íýëýõ. Microeconomics (Robert S. 25. “Санхүүгийн тайлан шинжилгээ” Док(ph) Б. “Зах зээлийн эрсдэл тооцох аргачлал" Монгол банк Хяналт шалгалтын газар 2002 îí) 12. 2000. and Salkin. А. 22. Монголбанк судалгааны ажил. John Wiley and Sons.Балж (2006 îí) 13.Ë.Оюунцацрал (2006он) 10. T.Smithson. 26. Hashem Persaran (2005 îí) 15.Ашигласан ном. Эрсдэлийн удирдлага äîêòîð.

005739 0.737782 8.075311 4.113044 3.0201 40.3290 17.000000 0.402585 4.064879 Maximum 0.202855 -174.236014 0.096834 0.552839 -0.740421 3.399297 0.7743 Std.581648 320.422778 12.137558 2.C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 Mean 0. 9.064327 720.000000 0.552839 -0.60468 3.064327 0.665066 0.062518 0.047325 0.13379 -99.117320 -46.0681 -3.349371 3.000000 2.142029 5.469789 0.634380 0.98548 Minimum -2.343693 0.6102 164.5518 299.04635 18.092625 3.26848 14.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C22 C23 Observations Observations 9.459467 3.949798 1.76097 Jarque-Bera 223.15304 111.460637 Median 1.68998 57 .093476 0.000000 0.554970 11.47361 19.206270 3.983759 20.000000 0.000000 0.457868 Skewness -1.085312 0.385723 Skewness 3.01094 11.002667 0.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C9 C10 C11 C12 C13 C14 C15 C16 Mean 4.571784 -3.280500 -4.222268 0.20335 19.398327 1.481362 -815.000000 0.55701 Jarque-Bera 89.033976 0.030616 0.20834 7.218923 1.000000 0.000000 0.922443 0.664153 21.59251 19.162438 1.179479 2.501402 0.512630 1.29647 319. Dev.744058 -4.375542 3.8909 3.33089 Minimum 0.010479 0.990000 3.37210 0.079226 Median 0. 0.250565 0.896395 -3.740102 325.863073 0.768744 18.526776 0.232831 3.085312 0.055690 0.45088 3. 0.51120 7.457935 3.080616 0.012659 10.160922 Std.145 4.090000 -46.18875 12.228159 3.811939 0.280805 0.283446 1.00390 116.388569 19.811628 0.833139 Std.000000 0.64539 14.8654 0.231635 2.795874 3.157304 179.99475 Median 0.977940 45.468397 0.006041 0.279744 9.85257 0.101183 0.100815 -4.033976 0.473182 -1.11349 0. Dev.945745 Kurtosis 6.7691 Probability 0.608475 0.000000 0.87455 15.0147 4.035595 1.938105 C17 C18 C19 C20 C21 Mean 0.000000 0.045013 -37.655000 0.202855 -0.000000 0.457935 -1.012659 0.876291 3.1532 1.397929 Kurtosis 11.391013 0.394263 2.60656 0.137558 3347.329696 0.180898 0.469789 0.7601 Probability 0.54489 -0.33145 4.88675 1.564211 Maximum 0.000000 0.289991 4.062518 2.122300 0.5120 154.993823 3.957762 10.003425 -1.5636 Minimum -0.738814 19.95254 51.0370 89.000000 0.519244 0.006041 186.768744 15.461826 2. Dev.206270 4.66427 14.87455 6.314058 Kurtosis 16.419647 4.595871 113.202042 0.126191 Skewness -2.208962 Maximum 44.3046 279.

1 0.5 5.000000 0.000000 0.0 0 5 10 15 20 C11 Mean Median Max imum Minimum Std.49E-05 0.6 5 0.047325 4.2 -1.225999 3. h = 0.0889 17.126178 0.896395 0.811628 0.122300 4.0 20 Series: C2 Sample 1 22 Observations 22 Kernel Dens ity (Normal.0 12.87279 0.000000 0.346997 0.000103 0.5518 0.18875 20.8 10 0.0439 4.224032 2.280500 19.04168 254.0 -40 -30 -20 -10 0 C2 58 . h = 0.Jarque-Bera 18. Sk ewnes s Kurtos is 1.092625 0.343693 0.8909 0.676650 0.938105 -4.4 Jarque-Bera Probability 0.000199 0.7846 195.740421 -4.665066 19. Dev.1579) 1.000000 22 22 22 22 22 22 Observations ХАВСРАЛТ №2 Ker nel Dens ity ( Nor mal.03665 6.000000 22 22 22 22 22 22 22 Observations C30 C31 C32 C33 C34 C35 Mean 9.737782 -46.910181 0.45088 J arque-Bera Probability 279.381557 Kurtosis 14.115692 0.0 7.063723 0.222268 3.98548 Minimum -0.22933 7.7846 18.000000 0.010479 -93.931866 Maximum 94.000000 0.13379 9.019273 Median 1.0 17.5 10. Skewness Kurtosis 0.5 15.000000 0.5 20.000004 0.8985 Probability 0.0878 Probability 0.35514 282.15043 3.000000 0.3 10 0.146657 Skewness 3.988880 3. Dev.513420 11.8386 24. 20.031129 2.000397 0.4 15 0.362394 1.43144 1.608475 19.336977 0.5006) 20 0.0 15 Mean Median Maximum Minimum Std.79708 162.160922 Std.59251 319.88675 0.000000 0 0.5 Series : C11 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.140131 89.315970 1.00390 335.44916 Jarque-Bera 157.87178 0. Dev .2 5 0.000000 0 -50 -45 -40 -35 -30 -25 -20 -15 -10 -5 0 5 0.0 2.342302 3.080616 18.000103 0.526776 -4.427408 1.363792 0.35514 195.350938 14.338655 14.266839 0.

266839 0. Sk ewnes s Kurtos is 15 0.22933 19.362394 20.04 Mean Median Max imum Minimum Std. h = 0.5 2.343693 3.00 0 20 40 60 0 10 20 30 40 50 60 C26 ХАВСРАЛТ №3 59 .87455 0.117320 0.01 5 -4.100 . h = 9.00 1.342302 1. Dev .4 Mean Median Max imum Minimum Std.092625 0.4 20 1.4 Mean Median Max imum Minimum Std.219431 13.22410 -4. h = 0.4171) Series : C33 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.314058 19.6 0.0 C32 25 Ker nel D ens ity ( N or mal.0 1.00 1.2 0 0.5 1.2 1.0 1.5 3.2 Mean Medi an Max i mum Mi ni mum Std.6 4 0.5 1.459467 0.77389 3.665066 2.876813 2. Sk ewnes s Kurtos is 0.60 .740421 11.101183 2 0.4 0.79708 0.49E-05 0.50 C34 10 Ker nel D ens ity ( N or mal.010479 0.063723 1.1 0 0.003425 0.8 1.0245) C16 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 14 8 Series : C18 Sample 1 22 Obs erv ations 22 12 6 10 Mean Median Max imum Minimum Std.5 C18 Ker nel Dens ity ( Nor mal.388569 J arque-Bera Probabi l i ty 4.833139 9.5 2.20 335.0 2.4 0.085312 0.24802 2 0.4050) 10 0.00390 0. Sk ewnes s Kurtos is 3.0 2.5 4 25 Ker nel Dens ity (C13 Nor mal.4 6 0.0 15 0. h = 0.25 1.0 0.000000 0 2.319857 12.457935 15.460637 1. Dev .2 0.000000 5 0.8 10 0.5 2.3 4 0.526776 0.25 0.3473) Series : C26 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.06 4 0.811939 3.5 Seri es : C13 Sampl e 1 22 Obs erv ati ons 22 8 0.0 -0.385723 4.552839 0.40 .000000 2 0.0756) 20 4 Series : C34 Sample 1 22 Obs erv ations 22 15 3 10 2 5 1 Mean Median Max imum Minimum Std. h = 0.0 3 0.5 3. Dev . Dev .0 0 1 2 0.03 0.6 0.559319 57.208962 45.315970 -93. Dev .2159) 0.100815 3.000000 0 0 ** -90 -80 -70 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 10 C 33 Kernel Density (Normal.0 1.7601 0.0 3. Dev . Sk ewnes s Kurtos i s 1.2 0 0.0 10 20 30 0 40 Kernel Dens ity (Normal.02 10 0.0 0. Dev .000000 0 0.2741 0. h = 0.0 1.000004 0 0 0.Ker nel Dens ity ( Nor mal.75 1.33089 0.957762 1.338655 7.76097 J arque-Bera Probability 325.18875 J arque-Bera Probability 89.0 0 1 2 3 0.581648 0.0 0.000000 0.02 J arque-Bera Probability 134.2 0.224032 0.0 1.04 5.8386 0.03665 J arque-Bera Probability 0.87279 -4.062518 -0.5 1.7846 0. Sk ewnes s Kurtos is 6 0.0 0.988880 6.10 8 0.08 Mean Median Max imum Minimum Std.2 8 1.50 0.5 195.5 0.5 1.033976 2. Sk ewnes s Kurtos is 8 4 6 2 4 2 J arque-Bera Probability 0 -0.350938 J arque-Bera Probability 24.00 .05 20 0.0 6 0.1057) Series : C16 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1. h = 2.8 0.80 .469789 3. Sk ewnes s Kurtos is 0.0 10 Series : C32 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.

0886 0.24732 0.33877 -0.79686 0.0574 -0.066 3.412362 1 2006 0.1066 -0.44442 -0.03798 0.2869 -0.0296 0.3892 -0.3554 -0.15695 0 k6 2006 -0.521537 1 k26 2006 0.19972 -0.02573 0 k11 2006 0.26648 -0.47787 0 k16 2006 13.826 -0.2187 0.7462 -0.0354 -0.4943 0.399132 1 k10 2006 0.04063 3.0307 0.0269 0.27717 11.4371 1.0453 -0.1084 -0.8357 -0.12872 0.62805 -0.82509 0.41974 0.03 0.06269 -0.34246 0.0091 0.№ он k1 2006 k2 Z Таффлер Лисо ZETA Z-san Z -new L 0.29004 0.3755 0.4727 -10.65171 1.48352 0.04157 -0.4019 0.2041 0.93255 6.035096 1 k27 2006 1.0936 0.9937 -2.64316 -0.53156 -0.06158 6.09452 0.53756 0.3501 -0.50144 0.5305 0.0531 -0.131799 1 k25 2006 1.0145 0.3587 -0.41705 -0.58594 0.05079 0.1717 -1.0057 0.5699 0.10104 0.708 0.28084 4.54163 4.42924 -0.227833 1 k12 2006 2.5823 -5.7051 -0.49998 5.291516 1 k24 2006 0.627025 1 k19 2006 2.2428 0.0315 -0.14362 0 k14 2006 1.04399 -0.07218 0.2749 23.146 -0.112396 1 k3 2006 1.0891 -0.6516 -0.475117 1 k8 2006 2.01 -0.5613 0.76195 0.197 -5.6054 -3.02521 0.02529 0.68315 1 k9 2006 1.9633 0.781304 1 k13 2006 0.29548 0.16466 3.1152 0.14785 0.4425 0.34252 -1.12409 -0.4616 0.55938 -1.55185 -0.74309 1.544569 1 k15 2006 -3.53989 1.0049 0.11029 -0.03106 0.1364 -0.03775 6.39083 -0.648983 1 k4 2006 5.0282 -0.0333 -0.3527 0.806389 1 k17 2006 0.00231 -0.49231 0 k22 2006 6.58235 1.40928 -1.73001 1 k20 2006 0.34055 0.8076 0.518402 1 60 .64915 0.21715 1.84248 -0.8686 -0.8283 0.0315 0.245797 1 k18 2006 1.0639 0.0039 0.49383 0.012998 1 k21 2006 -1.006 0.25657 3.01441 -0.33772 -0.1635 0 k7 2006 1.3163 0.16291 1 k5 2006 -0.09946 1.92972 -4.069893 1 k23 2006 1.0017 0.001 0.44403 2.69125 -1.8912 -0.

06056 0.5913 0.1846 0.08849 6.15455 0.8071 0.100574 1 k43 2006 2.19955 -0.2624 -1.37102 1.97699 -0.308 0.2788 -2.57 -0.1258 -0.0961 -0.0675 -0.54081 0.00697 0 k54 2006 1.556805 1 k30 2006 k31 2006 1.76697 -0.168 -0.24013 0.27209 0.036 -0.019 0.14799 0.279721 1 k36 2006 -2.10735 3.0535 2.73698 3.39223 -1.6468 -0.998 0.20529 0.4633 -0.49712 2.67936 3.347484 1 k51 2006 2.673421 1 k44 2006 -0.04422 0.18662 9.20953 0 k38 2006 -1.2931 -3.k28 2006 6.5243 0.0608 1.14647 0.5627 0.553894 1 k52 2006 -0.90141 -0.68597 -1.4069 -2.76062 -0.0067 3.60225 -0.3748 0.71226 0.2265 -2.45218 2.56962 0.0613 -0.6364 -3.44028 0.05831 10.4841 -1.07458 0 k40 2006 0.599743 1 61 .2311 -0.0239 -0.6814 -0.8456 1.9998 -0.30382 2.1271 -0.0645 -0.1318 -4.0021 -0.03358 0.98749 4.70047 0.06789 0.7246 -2.662285 1 k55 2006 17.209395 1 k46 2006 2.38615 0.15412 5.1215 -0.17018 -0.36294 1 k32 2006 -4.3027 13.2383 -1.4158 4.02226 0.0281 -0.439694 1 k41 2006 -0.3376 -1.432 -1.8806 -4.0016 0.20153 0.21252 0 k42 2006 0.116487 1 k29 2006 0.01763 0.2473 -6.00189 -0.96964 0 k37 2006 -0.00966 0 k53 2006 -0.7516 0.3913 -0.0569 -1.676 -4.7745 -3.63161 0.06093 -0.55741 -0.6586 0.73559 1.4109 -0.0655 -0.1719 -0.81337 0.1024 0.6282 -1.0697 -0.41224 0.99418 2.385463 1 k48 2006 19.026 -0.7008 0 k33 2006 -0.2932 -22.50033 0 k39 2006 -0.01979 0.12947 4.590178 1 k35 2006 0.02516 0.00839 0.0498 -0.1013 -0.793976 1 k47 2006 1.09404 0.75882 0.28862 -0.1496 8.13347 0 k45 2006 5.0009 0.04373 -0.02151 2.011 0.188363 1 5.4221 -1.26284 0.01962 0.24486 0 k34 2006 2.8309 -0.9746 32.34319 0.0851 -0.03096 0 k50 2006 0.20699 8.562022 1 k49 2006 -0.33441 0.3261 -15.06753 -0.66575 -0.0274 -0.00109 0.0801 -0.8308 13.

84226 -0.02908 0.2197 0.47865 0.07216 1 k78 2006 0.01372 0.1221 -0.032543 1 k83 2006 6.01114 0.03839 0.30755 -0.043 -0.08428 3.0031 0.1885 -0.4489 -0.08441 1.5623 50.03885 1 62 .0606 0.300504 1 k63 2006 3.1485 -0.3138 0 k68 2006 -1.323515 1 k76 2006 -0.7176 -5.0411 -0.5839 7.076089 1 k66 2006 7.0713 0.4668 6.19828 0.01252 -0.10526 -0.00096 0.03476 1.64376 -1.02313 0 k72 2006 -0.00393 0.385256 1 k60 2006 26.76826 0 k57 2006 0.87519 3.20095 0.3217 0.02314 0 k77 2006 25.2283 -2.11112 -0.7514 1.00174 0.0587 -0.0326 0.40843 -0.8441 -0.70718 0.91991 -0.3306 -0.0158 0.21568 0.11862 0.964169 1 k62 2006 0.66755 0.7595 -0.65267 0.0368 -0.26227 0.52378 1 k61 2006 2.4767 -1.90468 2.29352 0.11067 3.7234 -0.043 -0.56405 1 k65 2006 2.01699 0.7307 0.6709 -2.07771 0.1011 -0.0014 1 k71 2006 -0.02889 1.63429 13.63095 0.8372 -4.5814 -0.0652 -0.26652 -1.907656 1 k74 2006 0.9798 3.2282 -2.04799 13.55286 1.40008 0 k70 2006 -0.04626 0 k82 2006 0.k56 2006 -0.310503 1 k58 2006 0.043 -0.324 44.7086 -0.446761 1 k80 2006 0.5754 1.18225 7.8405 0.6605 0.245548 1 k81 2006 0.3018 -1.94121 0 k69 2006 -0.6068 -1.00021 0.5814 -0.9719 -1.089 0.5408 -2.20948 0.0836 -0.5953 0.72121 1.0858 -0.10754 13.04384 0.3727 -0.1425 0.0446 -0.8183 -4.06367 -0.26535 -0.084607 1 k75 2006 0.83686 0.61375 0.68 12.0039 0.0209 -0.1084 -0.796 0.11 0.0455 0.06016 0.04336 -0.33644 0.1827 0.50913 0.1434 -0.7605 0.555876 1 k67 2006 -0.7267 -2.23939 0.70146 2.001033 1 k79 2006 1.40491 -0.1083 -0.3301 -0.48117 2.3846 -0.00138 0.36584 5.32737 0.2818 -0.1651 -0.02149 -0.32058 0 k73 2006 2.3962 -1.3177 -0.49988 1.80958 0.08467 2.68455 7.450071 1 k64 2006 1.46722 0.02174 -0.1232 0.165792 1 k59 2006 1.

43399 0.037бага -0.27765 0.3 0.0014-ээс (-0.299061 1 k87 2006 1.0697) Дампуурсан 1.35715 0.2-0.99-дээш 48 2.954135 1 9 26 22 63 2.68236 0.81-2.k84 2006 4.9012 8.74645 0.04315 0.691433 1 k85 2006 0.47019 0.01149 0.55956 0.657583 1 k88 2005 4.64619 0.3.1-ээс бага 1-ээс бага 90% 85-90% 0.5-100% магдлал 63 .06991 0.99 1-2.2.01286 0.037оос Зөв тооцсон Дампуураагүй 26 2.25346 0.47489 0.50099 7.01дээш 0.5084 0.01 0.6 дээш -0.04125 1 k86 2006 0.04103 1.0697 бага 96.1136 2.95867 0.037 -0.00562 0.4677 -0.оос бага 0.04587 0.0014 дээш дээш Эргэлзээтэй 1.81-ээс бага Итгэх 85-90% 1.59 1-2.19828 6.94337 5.оос дээш 0.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful