Илтгэлийн агуулга

ОНОЛЫН ХЭСЭГ:
 ×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààí
 Зээлийн зэрэглэл буюу Credit raiting
СУДАЛГАА №1: ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ.
 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар
СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА, АРГАЧИЛАЛ
 Санхүүгийн үйл ажиллагаа
 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ
 Үр ашиг, мөнгөн урсгалын төсөөлөл
 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага
СУДАЛГАА №3: ЗЭЭЛИЙН ЭРСДЛИЙГ БУУРУУЛАХ БУСАД БОЛОМЖ:
 Зээлийн даатгал
 Банк хоорондын эрсдэлийн сан байгуулж, зээлийн эрсдэлийг бууруулах
 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ
 Санхүүгийн эрсдэлийн шинжилгээ
 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ

ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ:
АШИГЛАСАН ЭХ ҮҮСВЭР:

1

Îíîëûí õýñýã
Зээлийн эрсдэл гэдэг нь зээлийн хүү хугацаандаа төлөгдөхгүй хугацаа хэтэрч улмаар
зээл чанаргүй ангилалд шилжиж, банк алдагдал хүлээж болзошгүй магадлалыг хэлнэ. Зээлийн
эрсдэл нь зээлдэгч бүрийн үйл ажиллагааны өрнөл, хэтийн хөгжил, ажил хэргийн шударга
зарчимч чанар, өр төлөх чин эрмэлзлэл, мөн түүнчлэн гадаад орчин болох үйл ажиллагааны
төрөл, зээлийн зориулалт, эргэн төлөлтийн баталгааны төрөл чанар зэрэг олон тооны хүчин
зүйлсээс хамаардаг. Тийм учраас зээлийн үйл ажиллагаа нь зээлдэгчийн бодит зээлийн
чадварын үнэлгээг шаарддаг. Хэдийгээр зээлдэгчийн үнэлгээ зохих түвшинд гүйцэтгэгдсэн
хэдий ч зээлдэгчийн төлбөрийн чадвар хугацааны туршид янз бүрийн шалтгаанаар муудсан
байхыг үгүйсгэхийн аргагүй юм. Энэ төрлийн эрсдэл нь дан ганц зээлийн үйл ажиллагаа дээр
илрэх бус, балансад болон балансын гадуур тусгалаа олж байдаг бусад үйл ажиллагаануудтай
мөн адил холбоотой юм.
Зээлийн эрсдэлийн хамгийн томоохон үр дагавар нь олгосон зээлийн активыг бүрэн
хэмжээгээр нь алдах явдал юм. Зээлийн эрсдэлийн удирдлага нь онцгой анхаарал шаарддаг
асуудал бөгөөд түүний чанараас банкны үйл ажиллагааны үр дүн бүхэлдээ хамаардаг гэхэд
болно. Хэдийгээр активын чанар нь удирдлагын чанарыг илтгэдэг ч түүнд нөлөөлөх олон
тооны хүчин зүйлс байдаг нь засгийн газрын бодлого, макро эдийн засгийн байдал, банкны
удирдлагад нөлөөлж байдгаараа банкны өмчийн хэлбэр зэргийг дурьдаж болохоор байна.
Банкны активын чанарт гадаад нөлөөлөл ихээхэн чухал байдаг хэдий ч банкны зээлийн багц
болон санхүүгийн тайлангийн шинжилгээнд зээлийн процессийн удирдлагын үнэлгээ гол байр
суурийг эзэлдэг. Банкууд активынхаа чанарын бууралтыг цаг тухайд нь мэдэрч чадалгүй
түүнээс хамгаалах сангаа оновчтой хэмжээгээр байгуулаагүй зэргээс ихээхэн хүндрэлд ордог.
Харин зээлдэгчийн зээлийн чадварын зөв бодиттой үнэлгээ, болон зээл төлөгдөхөөс хамгаалах
санг журмын дагуу байгуулснаар бүх зээлийн багц эрсдэлээс хамгаалагдснаар ойлгож
болохгүй. Багцын эрсдэлийн төвлөрөл нь нэгж зээлдэгчийн эрсдэлийн өсөлт буюу хоорондоо
ашиг сонирхлын холбоотой этгээдүүдийн эрсдэлийн өсөлттэй уялдаж үүсдэг.
Эрсдлийн хүчин зүйлийн үед эрсдэл гарахаас өмнө түүнийг удирдах боломж банкинд
байдаг бөгөөд ингэснээрээ банк өөрийн үйл ажиллагааны зүгээс үүсч байгаа эрсдлийг удирдах
боломжтой юм. Банк эрсдэлээ удирдахын тулд өөрийн зүгээс хэд хэдэн арга хэмжээ явуулдаг
ба хамгийн үр дүнтэй нь үйл ажиллагааныхаа арга технологийг сайжруулах буюу өөрөөр

2

хэлбэл зээлийн шинжилгээ-зээлдэгчийн зээлжих чадварыг зөв чанартай тодорхойлох асуудал
юм. Ер нь банкинд зээлийн эрсдэл гарч байгаа гол шалтгаан нь зээл олгох банк тухайн
байгууллагад зээлийн шинжилгээг хангалтгүй хийсэн болон зээл олгосны дараах хяналт
шалгалтыг хангалтгүй явуулж байгаатай шууд холбоотой юм.
×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààíóóä:
1. Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë











Áèçíåñ ýðõëýõ ìýäëýã ÷àäâàð äóòìàã áàéäàã.
Òàéëàí òýíöëýý õóóðàì÷ààð ãàðãàäàã ÿâäàë
ªºðèéí ýðñäýë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà òîîöîîã¿é áàéäàã
Çýýëèéí çîðèóëàëòààñ íü ººð ç¿éëä àøèãëàõ
Çýýëèéã àíõíààñàà òºëºõ çîðèëãîã¿é àâàõ
Óëñ òºðèéí áàéäàë
Õóóëü òîãòîîìæèéí ººð÷ëºëò
Çàñãèéí ãàçðûí áîäëîãî
Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë
Òåõíèê òåõíîëîãèéí îãöîì ººð÷ëºëò
Íèéãýì ñî¸ëûí íºëºº
Áàéãàëèéí ãàìøèã

2. Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ














Çýýëèéã õàâòãàéðóóëàí îëãîõ
ÓÀÀÀ-í íýã ñàëáàðò õýò èõ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ
Çýýëèéí òºñëèéí èðýýä¿éä ãàð÷ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã òîîöîîã¿éãýýñ
Çýýëèéí çàðöóóëàëò, òºñëèéí õýðýãæèëòýíä õÿíàëò òàâèàã¿éãýýñ
Çýýëèéí àæèëòàíû ìýäëýã ÷àäâàð äóòóóãààñ
Çýýëäýã÷èéí òóõàé ìýäýýëëèéã äóòóó öóãëóóëñàíààñ
Çýýëèéí õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ã¿éöýä á¿ðä¿¿ëýýã¿é áîëîí ãýðýýã õóóëü
òîãòîîìæèéí äàãóó õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýëèéí õàìòðàí ýçýìøèã÷ òîãòîîãîîã¿éãýýñ
Áàðüöàà õºðºíãèéí áîäèò ¿íýëãýýã çºâ õèéãýýã¿é áîëîí áàòëàí äààëòûí ãýðýýã
õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýë òºë¿¿ëýõ òîäîðõîé àðãà õýðýãëýýã¿éãýýñ
Òàíèë òàë, õýýë õàõóóëü õàðæ çýýë îëãîñíîîñ
Çýýëäýã÷ íàñ áàðàõ
Ñóðàãã¿é àëãà áîëîõ
Çýýëäýã÷ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é áîëîõ
Áàðüöàà õºðºíãèéí ¿íý áóóðàõ ãýх ìýò ýðñäë¿¿ä áàéäàã.

3

Íèéëáýð ä¿íãèéí àðãà 2. 1. áàéð ñóóðèà áýõæ¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé þì. Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà 3.1 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд Ýäèéí çàñãèéí ìàòåìàòèêèéí îíîë.СУДАЛГАА №1.1. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ 1. ßëàíãóÿà ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé óëàìæëàëò àðãààñ ýõëýýä ºâºðìºö îëîí àðãà áàðèëûã õýä õýäýí õóâèëáàðààð õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü ñóäàëãààíû îáúåêòîä ¿íýí çºâ áîäèòîé ¿íýëýëò ºãºõ áîëîìæ íºõöºëèéã èë¿¿ á¿ðä¿¿ëæ ºãäºã. òîîöîîëëûí àðãà ç¿éã ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí шинжилгээнд өргөн ашиглах явдал бол зах зээлийн нөхцөлд ажиллаж байгаа компаниудын үр àøèãòàé ¿éë àæèëëàãààã äýýøë¿¿ëýõ. Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí õýìæýý харилцан адилгүй шалгуур үзүүлэлт нь өөр өөр байдаг учир харьцангуй үзүүлэлт хэрэглэх òîõèðîìæòîé áàéäàã. Ýäãýýð ñàíõ¿¿. ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé õîñîëñîí аргын нэг нь “Иж бүрэн шинжилгээний арга“ юм. Компанийн үйл ажиллагаанд иж бүрэн үнэлгээ өгч судлах дараах үндсэн таван төрлийн арга байна. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýý ºãºõ人 õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëò õýðýãëýõ íü çîõèìæòîé áàéäàã. Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà 4. 4 . Èíãýæ á¿õ òàëààñ íü шинжлэхдээ Оросын жишээнээс харахад иж бүрэн үнэлгээний аргыг түгээмэл хэрэглýäýã.1 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй: Альваа компанийн үйл ажиллагааны ямар нэгэн амжилт нь юунаас болж байгаа нь зөвхөн ãàíö òàëààñ ä¿ãíýõã¿éãýýð á¿õ òàëààñ íü ¿íýëæ ä¿ãíýëò ºã÷ õàðäàã. Орчин үед бизнесийн үйл ажиллагааг иж бүрнээр үнэлэх шаардлага өсөн нэмэгдэж байна. ¿ð ä¿íã óëàì ñàéæðóóëæ áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ¿íäñýí íºõöºë áèëýý. Òóõàéí àðãûã àøèãëàæ áàéõäàà ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí õàðüöààíû á¿õ ¿ð ä¿í íýã áîë ºñºõ. Èéíõ¿¿ ñóäàëãàà òîîöîîíû àæèëä òîõèðñîí àðãûã áîëîëöîîòîé ãàçàðò íü îíîâ÷òîé õýðýãëýõ ÿâäàë øèíæèëãýýíèé àæëûí ÷àíàð. ýñâýë áóóðàõ ãýñýí íýã ÷èãò ÷èãëýãäñýí áàéõ ¸ñòîé. Иж бүрэн үнэлэх компанийн үйл ажиллагааны шинж чанараас хамааран төрөл бүрийн øàëãóóðààð õýìæèæ áîëîõ áîëîâ÷ õýðýãëýх арга зүй нь нэгдмэл байдаг. Үүнд: 1. Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà ̺í õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí àðãà àðãà÷èëàë çýðýã áîëíî.

øàëãóóðò îðæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é. Èéìä èäýâõèæ¿¿ëýã÷ ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë +1-ð. 1. 5 . Õàðèí ñóë òàë íü îíîî íü õèéñâýð øèíæòýé áàéäàã. 1. Энэ дундаж үзүүлэлтийг ашиглан хувьцаат компаниудад байр эзлүүлж зэрэглэл тогтооно. äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë -1-ð ¿ðæ¿¿ëýõ àðãà íü òîõèðîìæòîé þì. Ýäãýýð ¿ç¿¿ëýëòèéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä íýã ÷èãëýëä îðóóëäàã 3 àðãà áàéíà. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò äýýðõ çýðýãëýëèéã ãàðãàæ ºãäºã.¯ç¿¿ëýëò èõñýõ òóñàì ¿ð ä¿í ñàéíààð õàðóóëæ áàéâàë ñòèìóëÿòîð.2 Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Энэ аргын гол зарчим нь үзүүлэлт бүрээр компани тус бүрийг байр эзлүүлж эзэлсэн áàéðóóäàà íèéëáýðýýð ¿íýëæ ºãíº. 1. Ìºí ¿ç¿¿ëýëòèéí õýò ºíäºð ºñºëò áóñàä ¿ç¿¿ëýëòèéí òàñàëäëûã íºõäºã. Хувьцаат компанийг үнэлэх шалгуурт багтсан үзүүлэлтүүдийг гаргана.1 Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà Хувьцаат компани бүрийн үзүүлэлтүүдийн иж бүрэн үнэлгээний утга нь нэг дүгээрт õàðüöóóëæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íãèéí íèéëáýð áàéäëààð тооцоолдог. ̺í øàòëàë òîãòîîæ îíîî ºãºõ áà ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí ºñºëòèéí õóâèéí õàðüöààãààð îíîî ºãºõ ãýñýí õî¸ð õóâèëáàðûã àøèãëàíà. Энэ эргын давуу тал нь хэрэглэхэд маш энгийн хялбар байдаг. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãààð òîîöîæ áàéãàà ¿åä ººðèéí ºðòãèéí a1 ¿ç¿¿ëýëòèéí îðîíä ººðèéí ºðòãèéí õýìíýëòèéã îðóóëàõ ýñâýë ¿ç¿¿ëýëòèéí ýñðýã óòãà áóþó 1/à1 ¿ç¿¿ëýëòèéã àâ÷ áîëíî. Ãýâ÷ ýñðýã óòãûã àâ÷ áàéãàà òîõèîëäîëä çºâõºí ýåðýã óòãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. Үзүүлэлт бүрийн онооны хэмжээг экспертийн аргаар óðüä÷èëàí òîîöíî. Õàðèí ñóë òàë íü ñàéí ¿ç¿¿ëýëòýýñ õýð àëñëàãäñàíûã õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãëçàæ ¿çäýã. Харин сул òàë íü õýìæýýíèé õóâüä ººð ººð ¿ç¿¿ëýëòèéã íýìæ äóíäàæ òîîöäîã ó÷ðààñ áîäèò áàéäëûã çºâ õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. Мөн ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèйн арифметик дундаж үзүүлэлтэд хувааж гарсан үр дүнгээ үзүүлэлтийн тоонд хувааж тооцож болно.3 Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãûã õýðýãëýõ ¿åä øàëãóóðò áàãòñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õýìæýýã õàðãàëçàí өгч нийт буюу дундаж оноогоор үнэлдэг. ¿ð ä¿í íü áóóð÷ áàéõ òóñàì ñàéíààð õàðóóëæ áàéõ þì áîë äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áîëíî. ̺í òºãñ óòãàäàà õàìãèéí îéð áîëîí õîë óòãûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é.

1. Өөрөөр хэлбэл үзүүлэлт бүрээс хамгийн их үзүүлэлтийг нь гаргана. ¯ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí êîýôôèöåíò ºãíº. xni  ýêçîãåí õóâüñàã÷èä. 3. ¯ç¿¿ëýëò á¿ðèéí õàìãèéí ºíäºð óòãàä õóâààæ ñòàíäàðò ¿ç¿¿ëýëòèéã òîîöíî. E  y t / X  X t   f  β. p i  E (Yi / X i )  1 1 e (β1 β 2 X i ) Ýíä: yi  ýíäîãåí õóâüñàã÷. X t ) Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä Pt ìàãàäëàëûí òàðõàëòûí ëîæèñòèê òàðõàëòûí õóóëüä çàõèðàãäàíà ãýæ ¿çäýã. Зайг тогтооно.1. E (Yt ) = 0 × (1 . Компаниудын хэмжээ харилцан адилгүй. 1. шалгуур үзүүлэлт өөр өөр байдаг учраас харьцангуй ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã. Çàéã òîäîðõîéëîõ àðãûí õóâüä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý á¿õ íýãæèéí øèëäýã ÷àíàðûã àãóóëñàí òîîöîîíû ¿ëãýð æèøýý хувьцаат компанитай бусал хувьцаат компаниудыг харьцуулах юм. Энэ загварыг дараахь байдлаар òîäîðõîéëäîã. Òýãâýë ëîæèò çàãâàðûí ¿íäñýí òýãøèòãýëèéí òàâèë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî.2 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар Ëîæèò çàãâàð Ýíýõ¿¿ ñóäàëãààíäàà õàìààðàã÷ õóâüñàã÷ íü ÷àíàðûí õóâüñàã÷ áàéäàã çàãâàðóóäûí íýã болох шугаман магадлалын загварыг мөн ашиглалаа. ìºí ýíä zi  1   2  xi ãýæ îðëóóëáàë ôóíêö 6 . Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã. Энэ аргын хувьд дараах äàðààëëààð çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëíî. Рейтиíã áàãàòàé áóþó тоцооны үлгэр жишээ утгат хамгийн ойр байгаа нь тэргүүний хувьцаат компани болно. 4. 2. Шалгуурт орсон үзүүлэлт тус бүр дээр хамгийн сайн үзүүлэлт бүхий хувьцаат компанийг олно.4 Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèèé àðãóóäààñ õàìãèéí òîõèðîìæòîé íü ýíý àðãà þì.Pt ) áîëíî. Õàðèí yt = 0 ãýñýí óòãà àâàõ ìàãàäëàë íü (1 . yt = 1 ãýñýí óòãûã àâàõ ìàãàäëàë íü Pt áîëíî. Үүний дараа зайг харгалзан байр эзлүүлнэ.Pt ) + 1× Pt = Pt áóþó ýíý íü y t -ûí õ¿ëýýëòèéí óòãà áîëíî. ªºðººð õýëáýë òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò ìààíü ¿ð ä¿í ãàðñàí ýñâýë ãàðààã¿é ãýñýí óòãûã èëýðõèéëíý. 1. X t  Pt = f (β. Êîýôôèöåíòèéã óðüä÷èëàí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí íàðèéí òîãòîîíî. Yt  f  β. X t   u t Ýíä y t íü 0 ýñâýë 1 ãýñýí óòãà àâàõ áîëíî.

4) 7 .ìààíü äàðààõü õýëáýðòýé áîëîõ áà p i  E (Yi / X i )  1 1 e zi ¿¿íèéã òàðõàлтын логистик ôóíêö ãýíý. 2. Ìàãàäëàëûí ÷àíàð ¸ñîîð ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé õóâüä äàðààõ шаардлагагыг тавина.1) zi zi e / 1 e e i  pi    z i  Li  β 1  β 2 2.3) (α . j = {1. ln   ãýñýí 1 0 òîäîðõîéã¿é áàéäàëä õ¿ðíý. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàð Ìàãàäëàëûí øóãàìàí çàãâàð áîëîõ ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòîä õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ àæëóóäûã 1965-75 îíóóäàä ýð÷èìòýéãýýð ñóäàëæ áàéñíûã äóðäàõ íü ç¿éòýé áàéõàà. 1  pi  1  1 1  e  zi  1 e  zi   1  e  zi 1  e  zi 1  e  zi pi 1 pi  1 / 1  e zi 1  z  e zi (2. 3n} ãýñýí n øèðõýã áîëîìæîîñ á¿ðäýíý.  P1i =α1+β1 X i  P =α +β X 2i 2 2 i    P3i =α 3+β 3 X i      Pni=α n +β n X i Ýíäýýñ áèä (2. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëíî. Ïàðàìåòð¿¿äèéí ñîíãîëòûí õóâüä ÿìàð ÷ áàéäëààð àâ÷ áîëîõ áºãººä áèäíèé ñóäàëãààíû àæëûí õ¿ðýýíä êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýýíèé åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä íü ìºí íýãýí ýãçîãåí õóâüñàã÷ áîëíî. Õàðèí ýäãýýð ñîíãîëòóóäûã òóñ á¿ðèéã ñîíãîõ ìàãàäëàë íü Pji áàéíà.α .1 òýãøèòãýëèéí õî¸ð òàëàаñ ëîãàðèôì àâú ln  1 p i   Xi Ýíý íü ëîãèñòèê çàãâàðûí õóâüä ïàðàìåòð ¿íýëýõ òýãøèòãýë þì.β 3 β n ) ãýñýí 2n ïàðàìåòð¿¿äèéã ¿íýëýõ øààðäëàãàòàé áîëíî. Ýíäýýñ äîîðõè õýëáýðýýð ôóíêöýý öýãöýëüå.α α ) 1 2 3 n áîëîí (β 1. Ëîãèñòèê çàãâàðûí 0 1 хувьд үнэлгээ хийхэд хамаараа хувьсагчийг (0.2) ãýñýí íºõöºë áèåëýíý. Өөрөөр хэлбэл дээрх 2n параметрүүдийн хувьд тэдгээрийн холбоосыг èëýðõèéëñýí òîäîðõîé íºõöºë¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. ýíä: P1i  Pi 2  Pi 3  Pin  1 (2.β 2 . Áèäýíä i ãýñýí ñîíãîëò áàéãàà ãýæ áîäú¸. Òèéìýýñ ýíý õ¿íäðýëýýñ ãàðàõûí òóëä õàìààðàëã¿é õóâüñàã÷èéí óòãûí õóâüä òîäîðõîé á¿ëýãëýë õèéæ á¿ëýã òóñ á¿ðò õàðãàëçàõ pi ìàãàäëàëûí ¿íýëãýýã îëäîã. Ýäãýýð ìàãàäëàëóóä íü i -ð ñîíãîã÷ûí äîòîîä ìºí ÷àíàðûã èëýðõèéëäýã.1) óòãûã àâíà ãýæ ¿çâýë ln  .  1   2   3   n  1   1   2   3    n  0 (2.

P).β  2 X 3 X n X ⇒ ∧  Pn . N-ñîíãîëòîä Ëîæèò çàãâàð 8 . n n ∑P 1i ∧ β1  xi i 1 n ∑x .Õýðýâ äýýðõ íºõöºë áèåëæ áàéãàà òîõèîëäîëä áèä ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýã õèéæ áîëíî. ∧ β2  2 i n ∧ ∧ ∧ ∧ β 1 + β 2 + β 3 + β n  i 1i ∧ ∧ xi i 1 n ∑x i 1 .5) (5) òýãøèòãýëèéí õóâüä β i ïàðàìåòð¿¿äèéã õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëâýë.  P1i =β1 x i  P =β x 2i 2 i    P3i =β 3 x i      Pn i=β n x i (2.ãýñýí á¿õ ñîíãîëòóóäûí õóâüä äóíäàæ íü (P) áàéíà ãýæ ¿çüå. p 2i  P2i .P) ⇒ p1i  p 2i  p3i   p ni  0 ãýæ îëäîíî. P2 .. p3i = (P3i .X   1 xi ãýæ îëäîíî.P1  1  1 X i  . P1i . 2 i 0 ⇒ n ∑x 2 i n n  P2i  P3i   Pni  i 1 ∧ 2i ∧ β3  ∑P3i x i i 1 n i 1 i 1 ∑x P ∑P ∑x . P1 .β ∧  1 + α 2 + α 3 +α n  P1  P2  P3   Pn Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòòîé áîëãîõ àðãóóäûã àíõ 1965 îíä Çåëìåí Ëè ãýã÷ áîëîâñðóóëàõûã îðîëäîæ áàéñàí íü äýýðõ îëîí ñîíãîëòòîé çàãâàð äýýð ñóóðüëàãäàæ áàéñàí õýðýã. Y¿íèéã 3 ñèñòåìä îðëóóëáàë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî. Ýíãèéí õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëñýí òîõèîäîëä (4) íºõöºë áèåëýæ áàéãààã øàëãàõ õýðýãòýé áîëíî.P) . Òýãâýë ýíä xi = (X i ..β ∧  P3 . P3  Pn . Ýíäýýñ äàðààõ ýíãèéí õóâèðãàëòûã õèéå.. pni = (Pni . p1i = (P1i .P  .1  1 X   1 X i .X ) áàéíà ãýæ ¿çâýë. ∧ βn  ∑P 2 i xi ∑x 2 i i 1 i 1  ∧ α1 ∧ α 2 ∧ α 3   ∧ α n ni i 1 n ∧  P1 .β 1 X ∧  P2 ..

Харин Logit загвар нь ложистик тархалтын хуулинд захирагддаг. P2 i P1i  n 2i  N 2    n1i  N  1   n 3i     N   n 2 i . P3i n  3     3i . 21   21 X i    32   31 .ln P1i / P1i    32   32 X i   31   31 X i .Fadden боловсруулж байжээ. Энэ загварын ерөнхий хэлбэр нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ. ln P3i / P2i   ln P3i / P1i  P1i / P2i   ln P3i / P1i  .α 31  β 31X i  P1 1  e Пробит (Probit) загвар Энэхүү загварыг анх 1933 онд M. Харин I t -ын утга нь дараах байдлаар тодорхойлогдно: Pt -ийн хувьд дараах хэлбэртэй байна гэж * үзье.  P ln   1 .  нь тайлбарлагч хувьсагчид харгалзах коэффициент ба u t гадны шок.Pt     0   1 xt  (2.  ln P2i / P1i =α 21+β 21 X i   ln P3i / P1i =α 31+β 31 X i ln P / P =α +β X 3i 2i 32 32 i  (2.6) Ýíý óäààä çàãâàðûã õÿëáàð áîëãîõ ¿¿äíýýñ çºâõºí 3 ñîíãîëò áàéãàà ãýæ ¿çýýä P1i  P2i  P3i  1 ãýäãýýñ äàðààõ áàéäàëòàé áè÷èæ áîëíî.Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûí õóâüä ëîæèò õýëáýðò îðóóëàõûã äàðààõ áàéäëààð ãàðãàÿ. 3 2 Îëîí ñîíãîëòîä ëîæèò çàãâàðûã ¿íýëýõäýý øóãàìàí çàãâàðûí ¿íýëãýýíä àøèãëàñàí õ¿ñíýãòèéã àøèãëàíà. Энэ нь хэвийн тархалтын хуулинд захирагддаг. pt  p( y t  1)  pt ( I t  I t )  F ( I t )  It   1 2 t2 2 * e dt 9 . 21  P3 2   3 2 . I t   0  1 xt  ut Энд X i нь тайлбарлагч хувисагч.7) Ìàãàäëûí ÷àíàð ¸ñîîð (7) ñèñòåì íü 6 ïàðàìåòðààñ 4-èéã íü ë ¿íýëýõýä õàíãàëòòàé.  P1i n1i n1i  n1i     N     1  P3 1  e - 21   21X i    e -α 32 β 32 X i  .

52 10.92 21.1223 c12 Íèéò õºðºíãèéí ýðãýö 0.55497 c10 ͺºöèéí ýðãýö /óäàà/ 5. Хувьсагч Тодорхойлогч Mean 0. Энд байгаа Pt -ийн утга нь ложит загвартай олсонтой адил юм.11349 c15 Áîðëóóëàëòûí àøèãò àæèëëàãàà 0. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудын үр дүн Тус судалгаандаа 22 компанийн санхүүгийн тайлан балансыг ашигласан ба 100 орчим санхүүгийн харьцаанаас хамгийн өргөн хэрэглэгддэг.375542 c8 Õóðäàí õºðâºõ õàðüöàà 2.863073 c6 Ãàäíû êàïèòàëûí á¿òýö 0. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛИЙН ЭМПИРИК СУДАЛГАА 1.60656 c4 Ãàäíû êàïèòàëûí õóâèéí æèí 0.90 9.Эндээс I t -ын утга нь чанарын хувьсагчидын итгэх магдлалын хэвийн тархалтын хуулинд захирагдсан функцын урвуу функцын утга гэсэн үг юм.40 0.00 0.81 4.289991 c7 Ýðãýëòèéí õàðüöàà 3.23 0.665066 c5 Áàéíãûí êàïèòàëûí á¿òýö 0. Deviation 0.938105 c3 ªºðèéí áà ãàäíûí êàïèòàëûí õàðüöàà -3.33145 c11 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö /óäàà/ 1. мөн зээлийн зэрэглэлд нөлөөлж болох дараах 30 харьцааг сонгон авсан болно.28 0. өөрөөр хэлбэл: I t  F 1 ( Pt )   0  1 xt  ut байна.39 4.11 0.08 3.14 9.22 11.126191 c9 Àâëàãûí ýðãýö /óäàà/ 4.957762 c14 ªºðèéí õºðºíãèéí à÷ààëàë -1.665065 c1 Áèå äààëòûí êîåôöèåíò c2 Çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò -1.47 Std.279744 10 . Öаашид эдгээр санхүүгийн харьцаануудыг ашиглан ïàðàìåòð¿¿äèéã òîîöîîëîõ áîëíî.53 0.329696 c13 ¯íäñýí õºðºíãèéí à÷ààëàë 1.

16 -0.87279 0.09 0.329 c24 Çàõ çýýëèéí ¿íý.469789 c20 Õºðºíãèéí ºãººæ /ROA/ 0.18 0.20 1.146657 c26 c27 ªðèéí õàðüöàà c28 ªð.29 -0.1532 c22 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà 0.20 0.665066 -4.00 -0.04 0.25 0. Үүнийг сонгохдоо үл хамаарагч хүчин зүйлсийн хоорондох корелляцын хамаарлыг нь шалгаж үзхэд дээрх 30 харьцаанаас зарим харьцааны хооронд маш хүчтэй хамаарал байсан тул хасаж тоосцоны үндсэндээр мөн зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж чадах хувьсагчидыг сонгох авхад дараах 10 хувьсагч шүүгдэн үлдлээ.20 -0.07 0.17 -0.14 1.01 0.06 -0.27 19.20 0.03 -0.53 0.26 1.07 0.00 0.77389 0.17 0.20 0.14 -0.88 12.05 1.04 0.99 179.22 0. ̺í ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö.03 -0.17 -0. ººðèéí êàïèòàëûí çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò ãýõ ìýò õóâüñàã÷èä þì.01 0.064327 c21 Õóâüöààíû íýãæèä íîãäîõ àøèã 186.74751 Дампуурлын эрсдлийн коэффицэнт 5.17 0.00 0.03 -0.18 -0.385723 c17 Õºðºíãèéí àøèãò àæèëëàãàà 0.14 0.09 0.08 0.00 0.15 -0. íººöèéí ýðãýö.26 0. C1 C8 C11 C12 C1 C8 C11 C12 C14 C18 C19 C22 C25 C26 1.29 0.01 0.15 0.02 3.10 -0.457868 c23 ¯íý àøãèéí õàðüöàà -37. ýëýãäëèéí íîðì çýðýã çàðèì íýã õóâüñàã÷èä íü ýõíèé òîîöîîëëûí õýñýãò à÷ õîëáîãäîë ¿ç¿¿ëæ áàéñíàà äàõèí òîîöîîëëûí ¿åä à÷ õîëáîãäîëã¿é ãàð÷ ÿâöûí äóíä õàñàãäàí ýöñèéí òýãøèòãýëä îðæ ÷àäààã¿é áîëíî.342302 2.06 -0.46 9. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà c29 ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ c30 ªð áàðàãäóóëàõ îéðûí áîëîìæ Ãýõäýý ýäãýýð õóâüñàã÷èä íü á¿ãä òàéëáàðëàã÷ õóâüñàã÷ààð ñîíãîãäîæ ÷àäààã¿é áà æèøýý íü íèéò àâëàãûí ýðãýö.469789 c19 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/ 0.064327 c18 ªºðèéí êàïèòàëûí àøèãò àæèëëàãàà 0. á¿ðòãýëèéí ¿íèéí õàðüöàà 0.07 -0.18 0.18 11 .09 2.c16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû àøèãò àæèëëàãàà 3.236767 c25 ̺íãºí ã¿éëãýýíèé õàðüöàà 0.87 720.

14 0.00 -0.04 0.06 0.17 -0.18 0.01 -0.07 0.16387 6 -2.72800 21 12 .19 -0.00 1.44 -0.06 -0.04 0.06700 19 k20 "Öуу тайж" ХК 9.86800 14 k19 "Орхон далай" ХК -0.44 -0.19 1.07 0.11400 3 k21 "Ноѐт хайрхан" ХК -2.04 -0.23516 16 k9 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 1.01 0.04 0.38175 9 k7 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ 0.65400 4 k16 "Мандал" ХК 7.34 0.00 0.C14 C18 C19 C22 C25 C26 0.12387 20 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 0.07 -0.07 -0.06 -0.01200 12 k13 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 16.34 1.00 0.57897 8 k6 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ 1.14 1.31 -0.31 0.03 -0.00 Íýãä¿ãýýð Àðãà: Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà № Хувьцаат компанийн нэр k1 "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k2 "Ãóòàë" ÕÊ k3 Дүн Байр 2.18 1.08 0.14 0.18 -0.13 0.31 0.92700 7 k18 "Иж бүрэн" ХК 0.17 -0.17 0.00 -0.10 -0.44 0.44 0.14 0.07 0.31 1.20517 17 k8 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ 0.00 -0.16 -0.01 0.41032 15 k12 "БАГАНУУР" ХК 1.13 -0.13 -0.43000 5 k17 "Монгол нэхмил" ХК 4.97075 13 k4 "ТУЛГА" ХК 0.17438 11 k11 "Улаанбаатар ЗБ" ХК 0.00 1.20 0.03 -0.18 0.29135 10 k10 "Òàõü-êî"ÕÊ 1.17 -0.84400 1 k14 "Ãîâü"ÕÊ 13.13 0.14 1.03 -0.06 0.02500 2 k15 "Õ¿ðä"ÕÊ 7.13851 18 k5 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ 1.

00% 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 55 4.80% 6 Иж бүрэн ХК k18 128 57.00% 5 Ä¿í Ýçëýõ õóâü Áàéð 13 .k22 "Арготех импекс" ХК -3. Õî¸ðäóãààð àðãà: Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Хувьцаат компанийн нэр № "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 96 28.50% 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 175 100.10% 17 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 138 71.00% 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 133 61.70% 3 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 55 4.10% 13 Орхон далай ХК k19 148 85. Энэ мэтчилэн бусад аргуудын хувьд зэрэглэл тогтооѐ.30% 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 117 38.80% 11 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 29 0.00% 9 Óëààíáààòàð ÇÁ ÕÊ k11 155 90.90% 14 ÒÓËÃÀ ÕÊ k4 142 80.70% 3 Мандал ХК k16 68 14.30% 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 120 42.90% 18 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 100 33.85000 22 Эндээс харахад "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ нэгдүүгээр байранд.80% 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 141 76.70% 19 Öуу тайж ХК k20 77 19.20% 4 Монгол нэхмил ХК k17 79 23.40% 20 ÁÀÃÀÍÓÓÐ ÕÊ k12 120 42.40% 16 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 126 52. "Ãîâü"ÕÊ хоѐрдугаар байранд орсон бол "Арготех импекс" ХК хамгийн сүүлийн байранд орсон байна.

13 0.19 -0.02 3.61 0.12 6.74 5.41 -0.16 0.13 0.39 0.36 -0.93 -0.07 0.60% 15 Арготех импекс ХК k22 172 95.36 25.43 -0.44 k9 1.26 0.82 -1.60 1.00 5.38 0.00 0.39 -1.22 -0.Ноѐт хайрхан ХК k21 135 66.06 2.09 0.08 14 .02 k10 0.19 0.80 k14 7.60 4.70 1.01 0.25 4.00 10.20% 21 Ãóðàâäóãààð àðãà: Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Хамгийн их утгад нь хуваасаны дараа баллын оноогоор харгалзан үржүүлэв.55 k2 -8.90 1.08 3.13 -0.32 k16 1.14 0.55 k3 2.34 0.62 -0.10 0.31 -0.17 9.23 -1.65 10.61 0.02 0.25 k12 -0.21 -0.39 -1.20 7.07 0.85 0.02 0.01 -0.20 0.14 0.06 4.00 -1.03 0.86 0.00 -0.37 -1.03 0.95 0.20 0.70 3.12 k7 -1.01 2.54 24.68 0.31 -0.83 0.00 k15 4.12 0.07 0.37 1.36 -0.46 3.68 0.87 0.23 0.68 -0.34 0.40 -0.04 14.13 k5 2.06 0.18 -2.04 0.05 2.56 -0.34 k17 5.36 -0.00 -1.00 0.09 0.80 1.00 2.02 0.68 -0.33 0.18 2.08 16.08 -0. Балл № 8 C1 22 C8 16 C11 10 C12 8 C14 1 C18 5 C19 2 C22 3 C25 25 C26 k1 8.85 6.57 1.41 0.02 -1.60 3.44 0.49 -0.60 -0.57 k4 1.81 6.44 k8 -1.32 6.07 -0.78 1.00 0.00 2.93 -0.75 0.08 4.94 -0.08 0.59 k6 1.48 k13 7.10 k11 1.12 0.06 5.33 0.31 -0.00 -1.81 0.33 0.04 0.03 0.17 0.63 6.43 -0.32 0.43 0.08 22.96 0.06 -0.00 2.02 -0.26 2.09 0.43 0.41 0.31 -0.03 0.41 0.23 -0.01 0.08 0.00 1.35 -10.46 0.16 0.01 -0.17 1.35 0.20 8.

58 k22 0.30 0.38 0.63 17 БАГАНУУР ХК 22.73 k21 -0.k18 4.27 -1.87 1 "Ãîâü"ÕÊ 55.06 0.79 10 11.94 13 ТУЛГА ХК 7.51 -0.00 -0.77 2.45 2.80 1.48 -5.71 -0.00 -1.92 k19 3.84 5 6.29 2.34 Êîìïàíèéí íýð "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ Нийлбэр Áàéð 14.00 0.27 6 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 75.96 9 3.62 11 "Ãóòàë" ÕÊ "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ Иж бүрэн ХК 15 .54 3.28 0.28 4.08 8 -14.28 -0.16 -0.33 -1.31 19 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ -0.16 1.33 -2.29 18 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 3.70 1.13 4 Мандал ХК 30.00 0.41 15 Улаанбаатар ЗБ ХК 1.17 1.25 1.06 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 4.61 0.46 0.81 2 "Õ¿ðä"ÕÊ 27.47 0.09 -3.80 1.52 6.03 -0.43 0.00 0.00 0.72 3 Монгол нэхмил ХК 24.66 k20 1.27 -0.15 -0.00 5.15 -0.12 3.83 0.95 14 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ -0.42 16 "Òàõü-êî"ÕÊ 3.73 0.04 -5.00 0.

26 2 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 5.13 7 Ноѐт хайрхан ХК -2.86 2.97 10 16 .62 6 Иж бүрэн ХК k18 8.58 21 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 3.99 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 9.06 2.11 2.98 3.92 20 ĺðºâä¿ãýýð àðãà: Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Хамгийн ихэд нь хуваасаны дараах утгуудаа нэгээс хасаж гарсан утгуудийн квадратуудын нийлбэрийг олсоны дараа байр эзлүүлнэ.85 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 8.53 2.56 3.34 3 Мандал ХК k16 6.10 2.86 1.83 2.31 18 ÁÀÃÀНУУР ХК k12 12.19 17 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 8. Êîìïàíèéí íýð № Дүн Язгуур Байр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 8.00 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 8.16 3.52 5 Монгол нэхмил ХК k17 6.68 3.09 14 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 9.96 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 5.75 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 9.09 3.09 15 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 8.48 2.84 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 14.92 2.35 2.11 16 ÒÓËÃÀ ХК k4 10.Орхон далай ХК 5.11 21 Арготех импекс ХК -1.15 12 Öуу тайж ХК 19.53 3.97 3.82 3.92 9 Улаанбаатар ЗБ ХК k11 10.

Компаниудын хэмæýý õàðèëöàí àäèëã¿é. Компанийн нэр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ "Ãóòàë" ÕÊ "Баянгол ЗБ" ХК ТУЛГА ХК "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Ñ¿ëæýý"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ Улаанбаатар ЗБ ХК БАГАНУУР ХК "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ Мандал ХК Монгол нэхмил ХК Иж бүрэн ХК Орхон далай ХК Öуу тайж ХК Ноѐт хайрхан ХК Арготех импекс ХК Компанийн нэр "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ “Мандал” ХК “Öуу тайж” ХК “Монгол нэхмил” ХК "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ № k1 k2 k3 k4 k5 k6 k7 k8 k9 k10 k11 k12 k13 k14 k15 k16 k17 k18 k19 k20 k21 k22 I àðãà II àðãà 6 20 13 18 8 9 17 16 10 11 15 12 1 2 4 5 7 14 19 3 21 22 7 22 14 18 8 11 17 16 12 9 20 11 1 3 3 4 6 13 19 5 15 21 III аðãà 8 22 13 10 9 14 19 18 16 15 17 6 1 2 4 3 5 11 12 7 21 20 IV àðãà 7 22 16 17 8 11 14 15 12 9 18 21 1 2 3 5 6 10 13 4 19 20 Ä¿í 28 86 56 63 33 45 67 65 50 44 70 50 4 9 14 17 24 48 63 19 76 83 ÁÀÉÐ 7 22 14 15 8 10 18 17 12 9 19 13 1 2 3 4 6 11 16 5 20 21 БАЙР 1 2 3 4 5 6 7 17 .Орхон далай ХК k19 9.50 4 Ноѐт хайрхан ХК k21 12.49 19 Арготех импекс ХК k22 12.56 3.16 3.54 20 Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã. øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò ººð ººð áàéäàã ó÷ðààñ õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã.27 2.06 13 Öуу тайж ХК k20 6.39 3. Иж бүрэн үнэлгээний аргуудын нэгдсэн үр дүн.

369588 1. Учир íü õýòýðõèé îëîí õóâüñàã÷èéã çýðýã òîîöîõ ¿åä ïðîãðàììä çàðèì íýã ãàæóóäàë ¿¿ñýýä áàéñàí тул дээрх маягаар тооцсон болно. Èíãýýä ¿ð ä¿í õàðóóëáàë: Dependent Variable: DDD Method: ML ."Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ “Иж бүрэн” ХК "Ñ¿ëæýý"ÕÊ “БАГАНУУР” ХК "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ “ТУЛГА” ХК “Орхон далай” ХК "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ “Улаанбаатар ЗБ” ХК “Ноѐт хайрхан” ХК “Арготех импекс” ХК "Ãóòàë" ÕÊ 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудаар үнэлсэн компанийн зэрэглэлийн ононы нийлбэрээс эцсийн зэрэглэлийн утгаа тодорхойлон харахад энэхүү үр дүн гарсан билээ. Харин “Гутал” ХК нь хамгийн олон оноо буюу нийт 86 оноо авсанаар бусад хувьцаат компаниудаасаа хамгийн бага реитингтэй гарсан байна. Эндээс харахад хамгийн олон удаа нэгдүгээр байр эзэлсэн буву дээрх 4 аргын үр дүнгээс авсан нийлбэр оноогоороо хамгийн бага оноо буюу 4 оноо авсан компаний нь” Монголын ÖХ” ХК байна.1935 0.0906 0. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 0.680279 0.300295 1.565894 0.165919 0.312456 -7.137007 -0.078687 0.135278 0.847444 2.122113 6.5973 0.1218 0.560924 -1.528236 -1. Error z-Statistic Prob. Иймээс тус компаний зээлийн эрсдэл их гэж хэлж болно.227305 0.189968 0. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар үр дүн.2522 0. Эхний ээлжинд бүх хувьсагчдынхаа ач холбогдолын магадлалыг тооцохдоо õóâüñàã÷èäàà 1-10 хүртэлх. 19-35 хүртэлх гэж гурав хувааж тооцоолсон.8847 0.144950 1. 11-18 хүртэлх.155211 -1.461905 -0.139048 0.061933 0.160648 3.547338 -1.032715 -1.692466 -1.944788 0.682561 0. Ингэж гурав хуваан тооцох нь хувьсагчийн магадлалд ямар íýã ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é.139225 0.1708 0.0929 18 .982803 1.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:07 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 1 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.944710 0.5715 0.145026 -0.1185 0.

603179 -1.405527 0.D.492366 1.400122 2.39827 2.1795 0. log likelihood 0. Error z-Statistic Prob.3232 C18 0.340879 -0.081073 0.57327 -1.3227 C14 -0.712906 1. 0.160043 1. Áóñàä õóâüñàã÷èä íü á¿ãä õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èéí õóâüä òàéëáàðëàã÷ áàéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.9354 Mean dependent var S.097299 3.294446 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S. C11 C12 C13 5. Error z-Statistic Prob.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:09 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.1800 0.197593 -0.D.054474 1.6851 C15 C16 C17 -3.891464 -18.E.089541 14.409624 Total obs 22 Ñ11-ýýñ Ñ18 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагч байхгүй болох нь харагдаж байна.241366 -6.988953 0.675372 Total obs 22 Ñ1-ýýñ Ñ10 õ¿ðòýëõ ýõíèé á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä íºëººëæ ÷àäàõ õóâüñàã÷èä íü Ñ7.063304 -0.674864 13.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:12 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.558546 2.Mean dependent var S.974052 0.284549 0.06418 3.477801 -0.492366 1.45711 3.441021 2. Dependent Variable: DDD Method: ML .546658 0. Ñ9 áàéíà. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.144004 -0.636364 0. 0.080129 0.333995 -7. Dependent Variable: DDD Method: ML .163798 14.987991 0. 19 . log likelihood 0.E.131897 1.316164 1. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.1089 0.5846 0.324727 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.636364 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.342352 0.

192194 1.8537 0.197061 -1.882511 -29.1752 0.267195 22 20 .0671 0.75792 -0.284723 -1.922981 0.521639 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.0502 0.883542 1.20018 25.0292 0. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.D.90344 159. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.706977 -0.7543 0.831291 -0.359503 0.303469 -0.2502 0.274526 8 14 S.65980 -0.185417 1.495053 0. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà.0385 0.451769 5. Dependent Variable: DDD Method: ML . Error z-Statistic Prob.0561 0.993794 0.000366 -0.59958 -96.06000 6.043338 1. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 0.532566 1.009713 2.0492 0.D.085296 2.952996 -6. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо. С33 буюу ªð.094805 1. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ зэрэг хувьсагчид нөлөөлж байна.829543 15. C7 C10 C19 C22 C26 C33 C35 -0. Total obs 0.E. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.327443 0.5059 0.0280 0.88869 0.861259 -0.083713 -1. Иймээс эдгээр хувьсагчдийг дахин үнэлэж үзэхэд дараах үр дүн гарлаа.76619 2.165713 2.042853 -0.111607 -1.234996 22 Ñ19-ýýñ Ñ35 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагчид нь С19 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/.8157 0.3891 0.0752 0.779312 -1.446570 2.076301 0.707146 0.1020 0.184463 2.0545 Mean dependent var S.419018 -3.636364 0.606968 -1.9333 0.5439 0.006048 0.992975 -1.008595 31.967240 S.910299 -0.001948 8 14 46.636364 0.936821 0.689919 1.360832 1.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:19 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.2872 0. Total obs 0. С22 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà.492366 1.355625 2.097847 -11.312921 1.E.635392 0.009148 56.015885 2.89880 0.C19 C20 C21 C22 C23 C24 C25 C26 C32 C33 C34 C35 Mean dependent var S.064371 1.180181 -2.233020 1.492366 1.958278 0.039582 -0. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 89.665305 -1.069015 -0.

603910 z-Statistic 1.323078 * C10  0.0367 0.492366 1. log likelihood 0.918805 Энд: Y1=1 бол зээл олгоно. Error z-Statistic Prob. Dependent Variable: DDD Method: ML .636364 0.158786 * C35 Std.392478 2.339643 -2. Correlation Matrix C10 C10 1 C26 0.332622 1.177389 0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:21 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.Энд С7.385307 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.177389 0. Error 0.162575 1.323078 0.918805 0. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ 0.D. Энд нөөцийн эргэц болон дампуурлын коэффифент нь өсөх тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг.101568770235 C33 0. С19.0397%-ийн магдалтайгаар.0741172632934 C35 -0.674223 * C33  1.0550 Mean dependent var S. C10 C26 C33 C35 0.0397 0.299943 0.057184 -1.299943 0. харин Y1=0 бол зээл олгохгүй. Èíãýýä ãàðãàæ àâñàí êîýôôèöèåíòóóäàà àøèãëàí òýãøèòãýëýý áè÷âýë: Y1  0. харин өр.0686 0.0763633441444 21 .089153 -2.603910 1.821294 2.821294 2.055%-ийн маглалтайгаар тайлбарлагч хувьсагчаар сонгогдож áàéíà.0367%-ийн магдлалтайгаар. С33 буюу ªð. 0.E.057184 -1. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà 0.476755 -0.0686%-ийн магадлалтайгаар. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо 0.158786 0.180981 Total obs 22 Ингээд эцэст нь зээл олгох шийдвэрт С10 буюу Нөөцийн эргэц 0.674223 -1.162575 1. эзэмшийгчийн өмчийн харьцаа болон өр барагдуулах өнөөгийн боломж нь буурах тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг байхнэ.134250 1. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter. С22 гэсэн хувьсагчид нь мөн ач холбогдол муу гарсан тул тэгшитгэлээс хасч тооцсон ба дараах үр дүн гарлаа.089153 -2.339643 * C 26  2.772701 -8.

201 K9 1 -0.4982 0.3094 0 0.2114 0.áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò õºðºí㺠Èíãýõýä äàðààõ òîîöîîëîë ãàðñàí áîëíî.1325 -0.4735 0. C29 .0171 0.270 0.5021 1 0.0720 0.0079 -0.2094 0.4314 0.0505 13.191757442859 -0.õóðèìòëàãäñàí àøèã/íèéò õºðºí㺠3.4300 0.199 0.730 K2 1 0.8451 0.2747 0.C26 C33 C35 1 0. C28 .1283 0 0.154 0.8030 0.293 0.268 K12 1 0.3299 0.3173 0.1127 -2.òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò õºðºí㺠4.3610 1.511 K10 0 0.0007 3.0550 2.7772 -0.699 K11 1 0.801 22 .0250 1.1322 1 0.150412318046 1 Zeta score çàãâàðûí êîýôôèöèåíòûí òîîöîîëîë Ýíä SPSS ïðîãðàììûã àøèãëàí äèñêðèìèíàíòûã òîîöîîëîõäîî ºãºãäëèéíõºº áîëîìæèä суурилан дампуурлын эрсдэл үнэлэхэд ашигладаг дараах 5 үзүүлэлтийг сонгож аван òîîöîîëëûã õèéñýí áîëíî.0169 94.0467 0.8681 0.3506 0.7036 1 0.2783 0.0690 -0.347 0.1799 0.0829 8. 1.0706 0 0.0914338578106 1 0.0553 0 0.674 0.968 0.2088 7.0969 -0.732 0.0756 -0.6767 0.5167 0.433 K13 1 0.265 K5 1 0. DDD С27 С28 С29 С30 С31 Result Default prob Undefault prob K1 1 0.1414 1.7426 1.5185 0.4690 -0.846 K14 1 0.0042 10.0101 0.799 0.0555 -0.301 0.7614 0.0690 -0.5227 1 0.7013 0. C30 .4725 1 0.0016 4.1369 0.0105 38.489 0.707 K6 1 0.0667 1 0.653 K7 0 0.4239 1 0.735 0.ººðèéí õºðºíãº/ãàäíûí êàïèòàë 5.2203 0.0043 -0.0102 1 0.4264 0. C31 .2260 0 0.1551 0.326 K4 1 0.164 K8 0 0.0660 0.836 0.2061 0.032 K3 0 0.4976 1 0.ººðèéí ýðãýëòèéí õºðºíãº/íèéò õºðºí㺠2.567 0.0575 9. C27 .9523 0.

0381 -1.434 0.766 K17 1 0.2197 1 0.566 K19 0 0.  Голомт банкны: Зээл олгосны дараах байдлаар нь гэх мэт Гадаадын орны жишээнээс харахад зээлийн эрсдлийг тооцох төрөл бүрийн аргууд байдаг ба эдгээрээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг аргууд нь: 23 .2435 0.234 0.0004 1 0.1127 0.5557 -0.3846 1 0.7621 0.2605 0.2014 -0. Òèéì ÷ ó÷ðààñ áàíêóóä ýíý øàòíû øèíæèëãýýíä ãîë àíõààðëàà õàíäóóëäàã áà ýíý øèíæèëãýýã õèéõ òºðºë á¿ðèéí àðãà÷ëàëûã áîëîâñðóóëàí àøèãëàäàã.0005 1.1161 -0.6657 1 0.1034 0.0317 -0.5856 0.7619 -0.757 K16 1 -0. АРГАЧИЛАЛ Зээлийн эрсдэлийг үнэлэхэд бүх шатны хяналт чухал байдаг ч анхан шатны хяналт болох çýýë îëãîõîîñ ºìíºõ øèíæèëãýý íü çýýëèéí ýðñäëýýñ õàìãààëàõ õàìãèéí ÷óõàë àëõàì áàéäàã.225 K20 1 0.2941 -0.K15 1 0.745 K21 0 -0.0629 0 0.763 0.4327 1 0.0251 0.0246 0.803 0. K13 буюу 13-р компаний дампуурахгүй байх магдлал 0.0895 0.0306 0 0.0278 1.0319 0.3676 -0.775 0.2562 -0.733 K18 0 0.80% байхад.237 K22 0 -0.255 0.1958 0.0560 0. ªíººäºð ìàíàé á¿õ áàíêóóä ñêîðèíãèéí àðãûí ÿíç á¿ðèéí õóâèëáàðóóäûã àøèãëàí øèíæèëãýý õèéäýã. СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА.267 0.0446 1.3730 0.6831 0.0176 0.197 Эндээс харахад Undefault prob –ын утгууд нь дампуурахгүй байх магдлал ба Default prob – ын утга нь дампуурах магдлалыг харуулж байна.243 0.0859 1 0.0469 -0. Жишээ нь: K22 буюу 22-р компани нь дампуурах эрсдэл хамгийн их буюу 0.2291 -0.3085 0.846% байна. Өөрөөр хэлбэл эдгээр дампуурах эрсдэлтэй компаниудад зээл олгох нь эрсдэлтэй гэдгийг харж болно. Æèøýýëáýë  Àíîä áàíê 5C-ûí àðãà áолон SWOT шинжилгээний арга  Õóäàëäàà Õºãæëèéí áàíê нь өөрсдийн боловсруулсан Back-Up  ХААН банкны ААН-н орлогын байдалд нь үндэслэн тоон шинжилгээ хийдэг.1587 0.1754 0.

ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð.ìºíãºí óðñãàëûí òºëºâëºëò.эдийн засгийн тогтвортой болон тогтворгүй байдал. 24 . SWOT шинжилгээний арга  Stength-äàâóó  Weakness-ñóë  Opportunity-áîëîìæ  Trheat-aþóë 4.  Person . áèçíåñèéí ¿ð àøèã.  Purpose-çýýë õ¿ññýí øàëòãààí.  Economic.Ability-Cýòãýí áîäîõ. áèçíåñèéí õàðèëöàà.  Political-улс төр.1.  Character. хямрал. õàðèëöàõ. АНУ-ын 5Ñ–ийн арга. Англи улсын CAMPARI –ын арга. áàòàëãààãààð õàíãàõ 5.  Pepayment-õóãàöàà íºõöë¿¿ä.  Interest and Insurance-áàòàëãàà.зээлийн хэмжээг тодорхойлох  Repayment .  Character-çýýëäýã÷èéí øèíæ ÷àíàð  Capacity-îðëîãî îëîõ ÷àäâàð  Capital-õºðºí㺠 Condition-îð÷èí  Collatral-áàðüöàà 2. Pest буюу ПЭСТ арга. 5P -ийн арга  People-çàí áàéäàë  Payment-çýýëèéí òºëáºð  Purpose-çýýëèéí çîðèóëàëò  Protection-áàðüöàà õºðºí㺠 Plan-òºëºâëºëò 3.харилцагчийн нэр хүнд  Amount .зээлийн буцаан төлөлт найдвартай эсэх  Security . Англи улсын PARSER –ын арга.зээлийн баталгаатай эсэх  Expediency – зээлийн зорилго  Remuneration – зээлийн төлбөр 6. худалдааны тариф гэх мэт. ººðèéí õºðºíãº. çýýëýý ýðã¿¿ëýí òºëºõ õ¿ñýë ýðìýëçýë. татварын бодлого болон холбогдох хууль байгаль зохицуулалтын журмууд.  Means-õºðºíãèéí ÷àäàâõè.  Amount-çîõèñòîé õýìæýý. õàðèëöàã÷èéí ìýäýýëýë.

Үр ашиг. харин зээлдэгчийн бизнесийн үйл ажиллагааны шаардлагатай чанарын болон тоон үзүүлэлтүүдийг бүхэлд нь хамруулан шинжлэхийг зорьлоо. Social-нийгмийн ухамсар. хүчин чадал гэх мэт 7. Энэ арга нь тухайн зээлийн хувьд хугацаа хэтэрсний дараа алдагдал болох магадлалыг èëýðõèéëíý. 8. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) 4.Төлбөрийн чадвар Судлаач миний хувьд дэлхий нийтэд өргөн хэрэглэгддэг дээрх аргуудаас манай орны нөхцөл байдалд тохиорсон. Зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тооцох ерөнхий үнэлгээ 1. Үнэлгээний баллын системийг ашиглан аль хэр бодит байдалд нөлөөлөх байдлаар нь баллын үнэлгээг өгөхийг бодсон. тэхник арга болон бусад эконометрик аргуудыг ашиглах болно. Учир нь манай орны нөхцөлд тооцоолох боломжтой үзүүлэлтүүдийг авахгүй бол бодит байдалд нийцэхгүй. LGD ( Loss Given Default ) буюу тухайн зээлээ төлөхгүй байх алдагдал. Ìºí ¿¿íýýñ ãàäíà áàðüöàà õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íýëãýý. Өрөөр хэлбэл эдгээр аргууд нь өөрсдийн гэсэн давуу болон сул талтай ба эдгээрийн давуу талуудыг түүвэрлэн авч загвараа боловсруулна. Шинээр боловсруулах арга нь зээлдэгчийн зээлдэх чадварыг үнэлэхдээ зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулан дүгнэлт өгөх бус. Санхүүгийн үйл ажиллага (30 балл) 2. оюуны өмчийн хамгаалал гэх мэт  Technologies –тэхникийн аюулгүй байдал. Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 25 . зээлийн эрсдэлийг бууруулхад хүчтэй нөлөөлж чадах хүчин зүйлсийг сонгон авч нэг багц болгосноор өөрийн шинэ арга боловсруулах юм.Хөрөнгө  Management . çýýëýý íºõºõ ÷àäâàð áîëîí ò¿ðãýí áîðëîãäîõ ÷àäâàð çýðãèéã òîîöîõ õýðýãòýé. Ингээд дээрх аргуудаас манай орны нөхцөлд тохирсон зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж болох хүчин зүйлсээс сонгон авя.  Capital . ашиглалт.Өөрийн хөрөнгийн хэмжээ  Assets .Ашигт ажиллагаа  Liquidity .Мэргэжлийн удирдлага  Earing . Дэлхийн банкнаас явуулдаг “CAMEL” систем. Ингэхдээ credit scoring буюу зээлийн онооны арга. Бизнесийн үйл ажиллагаа (50 балл) 3.

00 0. Үүнээс гадна сàíõ¿¿ãèéí òîîöîîëëûí øèíæèëãýýíä ìàòåìàòèê òîîöîîëëûã ò¿ëõ¿¿ хэрэглэх болно.11 -0.1 Санхүүгийн үйл ажиллагаа (30 балл) Санхүүгийн үйл ажиллагааны үнэлгээ буюу тоон үнэлгээг санхүүгийн баланс болон орлогын тайланг ашиглан санхүүгийн чадавхи.12 -0.Зээлийн оноо болон зээлийн шийдвэр Зээлийн оноо Ангилал Эрсдлийн багц Шийдвэр гаргалт 100-85 A Эрсдэлгүй Зээл олгож болно 86-70 B Бага зэргийн эрсдэлтэй Зээл олгож болно 69-55 C Дундаж эрсдэлтэй Эргэлкээтэй 54-30 D Эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 31-0 F Хамгийн их эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 2. Corellation Matrix C1 C2 C1 C2 C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 1.00 -0. төлбөрийн чадвар.18 0.20 -0. Энэ ч утгаараа тухайн зээлдэгчийн санхүүгийн тайланг харгалзан үлдээх нь тийм ч сайн зүйл биш бөгөөд харин түүнд шаардлагатай хэдэн шинжилгээг хийж гүйцэтгэх хэрэгтэй.25 26 .41 -1.16 0. хөрөнгийн хэсжээ болон дампуурах урсдэл зэрэг үзүүлэлтүүдийг ашиглаж болно.29 0.00 1.00 -0. ашигт ажиллагаа.16 -0. иймээс дээрх 22 компаний тайлангийн мэдээг ашиглан нийт 35 санхүүгийн харьцаанаас зээлийн эрсдэлд нөлөөлж чадах дараах 11 үзүүлэлт шүүгдэн үлдсэн билээ.11 0.29 -0.20 0. Юуны өмнө хүчин зүйлсээ сонгохдоо тэдгээрийн хоорондох кореляци хамааралыг нь харах хэрэгтэй.00 -1.25 -1.00 0.12 0.41 1.18 -0. Өнөөдөр ААН-үүд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн зорилго чиглэлээр гаргаж байгаа хэдий ч харьцааны шинжилгээнд ялгаа нь бараг гарахгүй гэж хэлж болно.

08 -0.25 -0.22 -0.11 0.02 -0.11 -0. байх ѐстой Авах Авах утга хэвийн утга утгууд оноо №1 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý 1-рүү ойртох тусам өр С1 êîåôфиöèåíò ЭӨ/НХ Зохицуулалтын С2 коеффицент 0.16 0.00 -0.09 -0.06 0.00 -0.5 0.12 -0.3 1 илэрхийлнэ.9 0.20 0.20 -0.19 1.18 1.01 -0.00 0.5 0.20 -0.29 -0.C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 0.25 1.26 -0.12 0.01 -0.20 -0.00 0.06 0.18 -0.01 -0.9> 1.09 -0.8-0.20 1.5 1 1 27 .2 НХ.41 0.9 0.20 -0.5 хэвийн 0.02 -0.18 0.05 -0.00 0.00 -0.16 0.01 0.2 илэрхийхлнэ.2< 0 Энэ харьцаа нь өсч байвал >1.01 1.16 -0.00 0.ийн үр ашгийг 2.02 -0.09 0.29 -0.5 3 балл 3< ЭХ. >0.8 0.18 -0.62 0.29 0.8 0.09 1.05 0.41 -1.02 -0.19 -0.41 1.05 -0.09 0.45 -0.26 0.16 0.45 -0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí ýðãýö 2.62 1.05 0.18 -0.11 -0.25 0.00 -0.06 0.7 1 <0 0 төлбөр бага байгааг Áèå äààëòûí ЭХ-БХӨТ ЭӨ 5 балл сайн ба тогтсон норм байдаггүй байна.06 0.25 -0.00 -0.08 -0.03 0.41 1.01 -0.22 0.03 0.20 0.1-1. 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 1< 0.00 Санхүүгийн үйл ажиллагаа нь нийт балын онооны 30% буюу 30 баллын оноо авхаас:  Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý: 5 балл  Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý: 3 балл  Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý: 7 балл  Өрийн шинжилгээ: 9 балл  Дампуурлын шинжилгээ: 6 балл Үзүүлэлтүүд Томьѐны Тайлбар.1-0.09 -0.01 0.01 1.29 -0.06 -0.20 0.01 0.00 -0.1-2.12 -0.8 1.11 0.10 0.10 0.00 -0.12 0.06 0.01 0. №2 Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý Энэ харьцаа нь компанийн Ýðãýëòèéí С11 /óäàà/ Íèéò õºðºíãèéí С12 ýðãýö БО/ЭХ 0.05 0.05 0.18 -0.00 0.

3 2 0. №3 Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý С16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû АА С18 БО/ББӨ ªºðèéí êàïèòàëûí АА ТҮÖА/ЭӨ 7 балл Энэ харьцаан нь хамгийн >1.675> бол хэвийн Тоон үнэлгээний нийт авах ѐтой онооны нийтбэр 6 30 балл 28 . >0.5 1 <0.5 1 хэвийн гэж үзнэ.4-1.5 2 <1.3-0.4 0 2.5 багдаа нэгээс их гарах 1-0.9> 2 08.2*X5 эрсдлийг харуулах ба 3.2< бол С33 1 МХ/БХӨТ байдаг.2-0.25 бол >0.5 4 Z=3.8 0. >0.1 2.5 хэрэгтэй байдаг <0.6 0 Энэ харьцаа нь буурч <0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí à÷ààëàë илэрхийхлнэ.БО/НХ С13 ¯íäñýí 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 2< 0. БО/ҮХ илэрхийхлнэ.-0. №5 Дампуурлын шинжилгээ 3 3 3 6 балл C26 Альтманы инпекс Энэ нь дампуурлын >3.4 0 ЭӨ-ийн 1₮ тутамд ногдож 0.3*X1+X2+0.5< бол ºíººãèéí áîëîìæ УХӨТ/ЭӨ С34 4 3 9 балл байвал сайн ба 0.4*X4+1.7 1 хэвийн гэж үзнэ.6*X3+1.2 0< 0 ҮХ.9 0.2-0.4 2 îéðûí áîëîìæ хэвийн ба өсч байвал сайн 0.4-0.8 0 ªð áàðàãäóóëàõ Энэ харьцаа нь 0. №4 Өрийн шинжилгээ С32 Энэ харьцаа нь буурч ªðèéí õàðüöàà <0.1-0.4 0 буй ÖА-ийн хэмжээг харуулна.1 0 ӨТ/НХ ªð áàðàãäóóëàõ байвал сайн ба 0.5 1.1 2 0.2 1 <0.

99 – ын хооронд байна.20335 Jarque-Bera Probability 89. Хэвийн утга нь 0. Барьцаа хөрөнгийн байдал: 6 балл 5.9-өөс их бол 1. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт: 9 балл № Хүчин зүйлс Тайлбар Авах утга Балл 29 .664153 -2.29647 0.6641 байна.0 0 -2 -1 0 1 C1 -2. Иймээс энэ үзүүлэлтийн интервал утгыг өгөхдөө 0.47318.3 бол 1 оноо зэрэг оноо өглөө. 0.0 0.473182 0.5 аас их байвал тохиромжтой гэж үздэг. h = 0.5 0.0 Series: C1 Sample 1 22 Observations 22 8 6 4 0.0 -1.2 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ (50 балл) 1. Dev.5 1.090000 0.8-0.2588) 10 1.655000 0.8-0. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 10 Балл 2. Дундаж нь 0.8 Mean Median Maximum Minimum Std.4 0. /Хавсралтаас харна уу/ 2. Банктай харьцадаг байдал: 9 балл 3.000000 2 0.6 0. Харин дээрх графикас хэвийн тархалтын дундажийн орчинд хэлбэлзэж байгаа утгаас харахад энэхүү үзүүлэлт нь 0.2 0.744058 11. Энэ мэтчилэн бусад үзүүлэлтэд тохирох баллын оноо болон интервал үнэлгээг өгсөн болно.5 оноо. Салбарын онцлог: 5 балл 6.0 Жишээ нь: C1 буюу бие даалтын коеффицеэт нь эзэмшигчийн өмчийг нийт хөрөнгөд харьцуулсан харьцаа байдаг ба 1-рүү ойртох тусам өр төлбөр бага байгааг илэрхийлдэг. Зээлийн төслийн байдал: 11 балл 4.0 -0. стандарт хазайлт нь 0. Skewness Kurtosis 0.Kernel Density (Normal.990000 -2.5 -1.

1 Бизнесийн Бикнесийн туршлагыг харахдаа >5 жил 0.7 биеэсээ үл хамаарах бүтээгдэхүүн 4-2 0.7 Диверсификаци үйлчилгээтэй эсэх.6 дахь өмчлөгчийн эрх нь төвлөрсөн бол эрсдэл ихтэй гэж 36-80% 0. маркетинг зэрэг алба Сайн 0.8 1 1 30 .7 туршлага зээлдэгчийн болон байгууллагын бизнес 1-4 жил 0.3 Хангалтгүй 0 маркетингийн судалгааг хийдэг эсэх 1.5 хөдөлмөрийн нөхцөлийн хувьд ашигтай. орлогоороо Сайн 0.5 Шинэ бизнес Зээлдэгч нь хууль эсэх 1.3 Гадны эх үүсвэрээс Муу 0 Бүтээгдэхүүнээ өөрийн нэрийн дэлгүүр <15 0.7 болон бусад байнгийн худалдан 1-14 0.7 идэвхжилт идэвхитэй байдал нь имфляцийн Ойролцоо 0. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл 1.8 Үндсэн капитал Компанийн үндсэн капитал дахь өмчийн <35% 0.2 зэрэг Муу 0 Тухайн байгууллага нь байгалийн орчин Сайн 0. газар зүйн бүсэд г.3 1 0 Зээлийн төлбөр Борлуулалтын 1. өрсөлдөгч Дунд 0.6 суваг авагчтай.5 хэрэглэгчтэйгэ ойр хамаараад.7 1 1 1 0. >81% 0 эрх 1.2 эсэх баталгаажуулсан баримт хэрэгтэй Маш их 0 Зах зээл болон Газарзүйн байршил-бизнесийн салбараас Сайн 0.4 10 балл 0.2 1.7 0.7 Барьцаа болон өөрийн хөрөнгөөс Дунд 0. 1 0 Зээлдэг нь ямар нэгэн хууль эрх зүйн Түүхий эд болон 1.2 нөөцдөө ойр ихтэй. 1.6 эрх зүйн зөрчилтэй зөрчилгүй байх хэрэгтэй ба үүнийг Бага зэрэг 0.2 үзээд дөрөөх оноог өгөв.м Муу 0 Ашиг.7 арга барил хэлтсүүдтэй ба зах зээл.3 Байхгүй 0 Үйл ажиллагааны төрөлжилт болон бие >5 0. 1.3 эрхэлсэн хугцааг нь харна. бол гэрээт байгууллагын тоо 1.1 0 Хэрэглэгчийн Хэрэглэгчийн үйл ажиллагааын Их 0.8 0.3 Зөрчилгүй 0.3 бага 0 өсөлтөөс ямар түвшин байгааг харна. мөн тухайн банкнаас хол ойр Дунд 0. үр өгөөж Дунд 0.9 Менежментийн Менежмент.1.

3 Зээлийн хэмжээ хөрөнөг болон нийт хөрөнгөтэй харьцуулсан байдалыг харна.4 7 –оос бага 0 Эрэлт их 0.9 зардлаа нөхөн өр барагдуулах хугацаанаас өмнө болон Ойролцоо 0. Зээлийн төслийн байдал 3.8 1.4 хугацаа 1. Хойно 0 Төслийн хөрөнгө Төслийн өгөөж нь зээлийн өрөө төлөх Өмнө 0.5 9 балл Энд ашгийн хэмжээг сарынхаар аван ба зээлтэй харьцуулан үнэлэх юм.2 1.7 Хэвийн 0.9 бол эрэлт хэрэгцээ их болон бага.3 1.1 11 балл Зээлийн төслийн Зээлийн төслийн зарлагаа нөхөх хугацаа Өмнө 0.8 түүхий эдийн нөөц. техник Маш сайн 0. Ямар банкны 3-1 удаа 0. Тухайн бүтээгдэхүүн нь зах зээлд байдаг 1.3 ЭХ-НХ 0. хүчин чадал өндөр. нийлүүлэлтийн эрсдэлийн аюул болон Дунд зэрэг 0.2 1.4 хойно эсэх.2 31 . сунгаж байсан бол байгаагүй хэдэн удаа сунгаж байсан.1 Банктай харьцдаг байдал Зээлийн түүх Зээлийн өнөөгийн 2.8 оруулалтын өгөөж хугцаанаасаа өмнө болон хойно болох Ойролцоо 0.5 2 1.8 3-6 дахин 0.1 Тус банкнаас болон бусад банкнаас зээл Хэвийн 1 авч басан бол хэвийн болон хугацаа Байхгүй 0.4 Хараат 0 боломж нөөцийн хэмжээ 3.м >4 удаа 0.4 хамаарал Үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж 2.1 чадал эсвэл өмнө нь ашиглаж байсан хэдий ч ЭЗ-н шаардлага хангахуйц.Сүүлийн үеийн.6 Бүтээгдэхүүний Тухайн бүтээгдэхүүний түүхий эдийн Аюулгүй 0. Зээл болон ашгийн 2.5 зээл г.7 >НХ 0 2 дахин бага 0.4 энэ нь шинэ бүтээгдэхүүн бол хүлээлт Шинэ бүт 0 Авахыг хүсч буй зээл нь эргэлтийн 2.м 1 2.3 өндөр болон бага байдал 2.2 1.3 Муу 0 1 технологийн хоцрогдолд орсон г.5 хэтэрсэн зээлтэй эсэх Хэтэрсэн 0 < ЭХ 1. Техникийн хүчин 1.2 байдал Зээл авч байсан бол төлөлтийн хугацааг Сунгаж сунгаж байсан эсэх. 2. эсвэл Дунд 0.

7 ханш.7 зээлийн хэмжээний хэдэн хувь болох. эсвэл 100% зээлээр 51-90% 0.7 хэмжээнээс их.2 Төслийн 3.7 Муу 0 Маш сайн 0.3 Муу 0 Тус бүтээгдэхүүний зах зээл нь Монополь 1 өрсөлдөгч бүтээлдэхүүнтэй эсэх.3 Боломжийн 0. өрсөлдөх чадвар нэр хүнд эсэх.6 Хойно зээлийн онцлог хэлцлийн баталгааны байдал Бүтээгдэхүүний Бүтээгдэхүүн нь зах зээл дээр танигдсан.4 шинжилгээ.7 Боломжийн 0.5 32 .5 1. үндэслэл 3. Боломжгүй 0 Маркетинг. Барьцаа хөрөнгийн байдал Барьцаа хөрөнгийн даатгалт 4. Даатгалгүй 0 Тухайн барьцаа хөрөнгийн зах зээлийн БХ>Зээл 1. эрэлт нийлүүлэлтийн Дунд 0. 3.2 үнэлгээ Барьцаа хөрөнгийн 4.2 0.2 эзлэх % бүрдүүлж байгаа эсэх 91-100% 0 4. байгууллагуудтай хийсэн гэрээ Бүтээгдэхүүний зах 3. Муу 0 Төслийнхөрөнгө Компанийн ӨХ болон зээлээр төслийн <50% 0. зах зээл дээрх Эргэлзээтэй 0. зах Олигополь 0. моралын элэгдэл.7 тавих боломжтой эсэх.1 Барьцаа хөрөнгийн 4.эсэх.3 даатгалтай бол даатгалын хэмжээ нь < 39% 0. өрсөлдөгчийн зэрэг Маш сайн 1.3 хэрэгжилтийн хяналт Төслийн 3. бодитой үндэслэлтэй хийгдсэн эсэх Төсөлтэй холбоотой хууль эрх зүйн хууль эрх зүйн бүрдэл.8 Боломжтой 1.3 өнөөгийн үнэлгээ нь зээлийн төлбөрийн Ойролцоо 0. Зах зээл. бага эсэх БХ>Зээл 0 ашиглалтын Хангалттай 1.5 3. бүтэц гэх мэт Өрсөлтөөнт 0 Маш сайн 0.4 өнөөгийн байдал. хяналт судалгаа нь үнэн зөв. байршил гэх мэт Хангалтгүй 0 барьцаа хөрөнгийн 6.3 Заримдаа 0.8 1.7 0 Төслийн гэрээ.6 оруулалтад зээлийн ХО хийж байгаа.8 Төсөл хэрэгжих явцад банкны зүгээс шаардлагын дагуу мэдээлэл өгөх.5 зээлийн хэлбэр.3 чанар > 40% 1 1. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт Зориулалтын дагуу 2 6 балл Тухайн барьцаа хөрөнгө нь хэрэв Энд 2 Зориулалтын дагуу бүрэн болон 2 2 2 9 балл 95-100% 1.3 байдал. үндэслэл 3.

харин эргэлтийн хөрөнгө болон бусад төрлийн зээлийн хувьд тухайн аж ахуй нэгжийн санхүүгийн тайлангийн гурван жилийн дундаж өсөлтөөр авна. Маш их 0 Зээл болон хүүгийн төлбөр нь Хэвийн 0. тогтмолоор. 2. Өөрөөр хэлбэл өөдрөгөөр. зорилтод эсэх болон даатгалтай холбоотой графикийн дагуу хийгдэж байгааг тухай бүрд нь судална. < 74% 0 Нөлөөлөөгүй 2 болон бүтцэд өөрчлөлт.5 3 2. Үүнд: 1. Үзүүлэлтүүд Суурь Зээл олгосны дараах 33 .6. шажуудал гарсан Бага зэрэг 1 гэх мэт. мөн муугаар төсөөлнө гэсэн үг юм.5 1 50 алл 2. Биенесийн үйл ажиллагааны нийт үнэлгээний утга 2. Төсөөллийг дараах байдлаар хийнэ.4 төлөлтийн байдал хэсэгчилэн мөн огт зорулалтын дагуу 75-96% 1 ашиглаагүй байдлыг нь харна.3 Үр ашиг. Энэхүү төсөөлөл бүрт үр ашгийн тооцоо нь ялгаатай гарах бөгөөд ингэснээрээ зээл төлөгдөх хугацааг оновчтой төлөвлөхөд чухал ач холбогдолтой юм. Төсөөллийн тогтмол өсөлтийн хувийг тухайн шинэ төслийн үед суурь үйл ажиллагааны ашиг болоод төслийг ирээдүйн үр ашгийн өсөлтөөр. Төсөөллийг хийхдээ 3 түвшинд хийнэ.3 хяналт шалгалт Зээлийн эргэн 6.7 Бага зэрэг 0.2 гажуудал Барьцаа хөрөнгийн 6. Төсөөллийн суурь үзүүлэлтүүдийг тухайн зээлдэгчтэй хийх ярилцлага болоод газар дээрх анхан шатны баримтуудын хяналтын үе шатуудаас олж авна. 3.5 Бага зэрэг 1 асуудалууд.1 ашиглаж буй эсэх Төслийн үйл явцын 6. Ингэхдээ бусад мөнгөн урсгалын төсөөллүүдээс хэд хэдэн онцлог шинж чанараараа ялгаатай юм.3 Асуудалтай 0 Төслийн төлөвлөлт. Маш ихээр 0 Барьцаа хөрөнгийн бүрэн бүтэн байгаа Асуудалгүй 1. зорилго. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) Үр ашиг мөнгөн урсгалын тооцоог хийхдээ шаардлагатай хэд хэдэн гол үзүүлэлтүүдийг таамаглах замаар төсөөллийг хийнэ.

зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. Гэхдээ зардлыг максимумаар бодож төсөөлнө. Муугаар: Төсөөллийг муугаар буюу зээл олгосны дараах борлуулалтын өсөлтийн хувийг тодорхой хэмжээгээр бууруулан. 2. 34 . зардлыг зээл авсаны дараах байдлаар хэдий хэмжээгээр өсөхөөр төлөвлөгдсөн тэр хэмжээгээр нь авч төсөөлнө. Тогтмолоор: Бүх үзүүлэлтүүдийн тогтоогдсон өсөлтийн хувийг тогтмолоор авч төсөөллийг хийнэ.зээлээс өмнө Борлуулалт - ББӨ - Нийт ашиг - Үйл ажиллагааны зардал - Борлуулалты н цэвэр ашиг - Үйл ажиллагааны бус орлого - Үйл ажиллагааны бус зардал - Татварын өмнөх ашиг - Татвар - Цэвэр ашиг - ЭХШ - ЦА+ЭХШ - Муугаар Өсөлт % сар Тогтмолоор жи л Өсөлт % сар Жил Өөдрөгөөр Өсөлт % сар Жил 1. Өөрөөр хэлбэл: борлуулалтыг минимум түвшинд байхаар.

К хугацаа = Зээл +Нийт хүү/ ÖА+ ЭХШ Дээрх үзүүлэлтүүдийг гурван түвшинд үнэлж үзсэнээр тухайн зээлийн төлөгдөх боломжит хугацааны интервалыг гаргаж ирнэ гэсэн үг юм. Үүний дараагаар эдгээр гурван төсөөлөл бүрээр дараах харьцааг тодорхойлох шаардлагатай. Өөдрөгөөр: Төсөөллийн хувийг өөдрөгөөр тооцоолох буюу борлуулалтын өсөлт нь максимум байхаар.3. МУ-н төсөөллийн нийт оноо 1. төсөөллийн гурван түвшин бүрт зардлыг максимум байхаар бодож авах нь зээл олгогдоход хүрсэн тохиолдолд аль аль талдаа ашигтай юм. 2. түүнээс дээш хэлбэлзэлтэй байвал бага эсвэл их гэсэн утгуудыг авна. мөн зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. Тухайн хугацаанаас 2 тийш Авах балл 12 балл нэг сарын хэлбэлзэлтэй байвал зээлийн хугацаатай ойр. Өөрөөр хэлбэл. Энэ нь мөн зээлийн шийдвэрт чухал ач холбогдолтой юм. Мөн түвшин бүр дэх коэффициентүүд нь гурван үеийн (ихэнхдээ сараар) дунджаар тооцогдох болно.4 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 35 . Үзүүлэлтүүд Авах утгууд Өөдрөгөөр (12) Тогтмол (9) Муугаар (6) Зээлийн хугацаанаас бага 12 Зээлийн хугацаатай ойр 9 Зээлийн хугацаанаас их 6 Зээлийн хугацаанаас бага 9 Зээлийн хугацаатай ойр 6 Зээлийн хугацаанаас их 3 Зээлийн хугацаанаас бага 6 Зээлийн хугацаатай ойр 3 Зээлийн хугацаанаас их 0 Үр ашиг. 2. Хэрвээ өөдрөгөөр төсөөлсөн үе дэх энэхүү хугацаа нь санал болгож буй зээлийн хугацааны дээд хэмжээнээс их тохиолдолд банк тухайн бизнесийг санхүүжүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг харуулна.

Үүнд: 1. Энэхүү төгс бус мэдээлэлийн улмаас бий болдог муу сонголтын жишээ амьдралд маш өргөн тохиолддог. Мөн эдгээр бүсгүйчүүддтэй ойр ойр уулзан ярилцах хэрэгтэй. Гарал үүсэл: Тухайн бүсгүйн гарал үүсэл болон хамаатан садангийнх нь талаар мөн илүү сайн сэдээлэл цуглуулан дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. бүсгүйчүүд нь мөнгөнд шунах хүсэл харьцангуй бага.Гадны оруудын жишээнээс харахад зээл олгох гол шалгуурын нэг нь зээлдэгчтэй хийх ярилцлага байдаг. Тэрээр эхнэр болох хүнээ өөрт нь сайн гэгдэх маш олон бүсгүйчүүдээс сонголт хийхээр болсон гэе. 36 . Жишээ нь: даатгагч нь даатгуулагчаа сайн чанарын датгуулагч уу. Тухайн ярилцлага нь банкны ажилтны хувьд зээлдэгчийн дүр төрх болон төлөвлөсөн зорилгодоо үнэнч байгаа эсэхийг нь үнэлэх боломжтой болгодог учраас нэн чухал ач холбогдолтой. муу чанарын таатгуулаг ч уу гэдгийг мэдэхгүй. Учир нь хүнтэй ханилан байж хүний мөн чанарыг таних хялбар гэж үг хүртэл байдаг. мөн эхээс цөөхүүлээ байдаг зэрэг нь Болдын мөнгөнд шунах эрсдэл бага байх магдлалтай байна. Хэрэв зээлдэгч тавьсан зоригодоо хүрэх талаар үнэмшилгүй багатай тайлбар өгч байх юм бол түүний зүгээс гэрээний нөхцлийг мөрдөж ажиллана гэдэгт итгэмээргүй болж. Учир нь эдгээр бүсгүйчүүд нь үнэхээр Болдод сэтгэлтэй учираас түүнтэй суух гээд байна уу?. Гэвч Болдын хувьд эдгээр бүсгүйчүүдийг тийм ч их сайн мэдэхгүй учир түүнд эргэлзээ төрнө. эргэлзээ төрүүлдэг. ажил мэргэжилтэй. 4. түүний цуглуулах мэдээлэл нь дараах мэдээлэлүүд байж болох юум. ажил мэргэжилтэй эсэх: Өндөр боловсрол. Тухайн бүсгүй нь өв хөрөнгө ихтэй эсэх: Эцэг эхээс өвөлсөн өв хөрөнгө ихтэй. Боловсролт. Болдтой танилцсан хугцаа: Болд нь тухайн бүсгүйтэй хэр удаан уулзаж байсан эсэх нь чухал юм. Ийм байдал нь банкны ажилтан зээлийн тухайн захиалгыг зээлдэгчээс хүлээн авч хянах үед харгалзан үзэх сөрөг хүчин зүйл болдог. эсвэл түүний мөнгөнд нь болж байна уу? Иймээс болд зөв шийдьэр гаргахын тулд эдгээр бүсгүйчүүдийн талаарх мэдээллээ сайн цуглуулах хэрэгтэй болно. Ярилцлага нь зээлийн хэрэгцээ үүссэн шалтгааныг тайлбарлах боломж. 2. Төгөс бус мэдээлэлийн (Assimetric information) улмаас муу сонголт (adverse selection) бий болдог байна. 3. Үүнээс гадна хамгийн энгийн жишээ татвал: Болд бол маш их мөнгөтэй залуу.

Зээлийн эдийн засагч нь зээлдэгчээс зээл авхад шаардлагтай гэсэн материалуудтай сайтар танилцаад зээлдэгчтэй аман ярилцлагыг хийх бөгөөд энэ нь дараах зорилгыг агуулна. баримт зэргийг бүрдүүлэх хэрэгтэйгээс гадна тус хамтран ажиллагч компаниудтай нь холбогдон баталгаажуулах хэрэгтэй. Үүнд: 1. Тухайн зээлдэгчийн зан чанарыг тодорхойлох зэрэг болно. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 0-1 балл 2. Хэдийгээр манай улсын арилжааны банкууд нь зээл олгохдоо төрөл бүрийн судалгаа шинжилгээ. Зээлийн мэдээлэл: 0-2 балл 3. Зээлдэгчийн бүрдүүлж ирсэн материалуудад тусгагдаагүй бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллүүдийг олж авах 3. хэрэглэгчийн зан төлвийг бүрэн төгөс мэдхийх тулд маш олон арга зам байдаг. Өөрөөр хэлбэл: Зээлдүүлэгч нь зээлдээгчээ сайн чанарын зээлдэгч үү? (эрсдэл багатай) . Зээлээр санхүүжигдэж буй үйл ажиллагааны талаар: 0-2 балл 37 . Ярилцлагыг дараах ерөнхий асуудлын хүрээнд явуулах ба нийт 8 балл байна. Бүрдүүлсэн материалуудын бодит эсэхийг шалгах 2. эсвэл зээлээ эргүүлэн төлөх магдлал багтай муу чанарын (эрсдэл өндөртэй) зээлдэгч үү? гэдгийг мэдээж шууд хараад мэдэх боломжгүй. энэ мэтчилэн бүх л төрлйн болмжит. бодит мэдээлэлдээр тулгуурлан ярилцлага хийх нь зүйтэй. Жишээ нь. Миний боловсруулсан зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тодорхойлсон энэхүү аргачилал маань үндсэн 4 хэсгээс бүрдсэнийг дээр өгүүлсэн ба эдгээрийг гадны жишээнээс үндэслэн өөрийн орны нөхцөл байдалд тохируулан боловсруулсан ба энд зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад 12 балл өгсөн билээ. ярилцлага хийдэг хэдий ч энд төгс бус мэдээлэлийн улмаас зээлийн эрсдэлээ бууруулж чадахгүй хэвээр байга.Энэ мэтчилэн олон талын судалгаа хийсний үндсэндээр Болд сонголтоо хийх болно. Тухайн зээлдэгч нь бизнесээ өргөжүүлэх болон шинэ бизнес эрхэлж байгаа үед хамтран ажиллаж буй түнш компаниудаас болон бэлтгэн нийлүүлэгч зэргийн талаар зээлдэгчтэй хийж буй ярилцлагын үед сайн тодруулах ба үүнтэй холбоотой гэрээ. Хэдийгээр энэ жишээ нь хялбар жишээ хэдий ч үүнийг хөрвүүлэн зээлийн зах зээлдээр мөн ашигласан байдаг. 1. Тэгвэл зээлийн зах зээл дэхь төгөс бус мэдээлэлийн улмаас бий болох муу сонголтыг яаж бууруулах вэ? Энд юуны өмнө зээлдэгчтэй хийх ярмлцлагыг маш их сайн хийх хэрэгтэй.

түүний ашиглалтын байдал  Зээлээр санхүүжигдэх гэж буй үйл ажиллагаа. Зээл хүсэгч этгээдийн бизнесийн ерөнхий төлөв. түүний найдвартай байдал  Хувь хүний эрүүл мэндийн байдал  Зээлийн хэмжээ. шалгалтын цаг алдалгүй явуулах хэрэгтэй. болон өнөөгийн бодит байдал  Удирдлага болон ажиллагсдын мэргэжлийн ур чадвар. Харин яг хэдээн баллын оноог яаж өгөх вэ гэдэг нь зээлийн эдийн засагчаас хамаарна. байдал: 0-2 балл 5. Асуулга (Баллын оноо) Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл (0-1 балл) Зээлийн мэдээлэл (0-2 балл) Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны талаар (0-2 балл) Зээл хүссэн этгээдийн бизнесийн ерөнхий байдал (0-2 балл) Банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх (0-1 балл) Асуулгын дүнд олж авах мэдээлэл  Гэр бүлийн байдал  Боловсрол мэдлэг. багтаамж болон ирээдүйн хандлага  Үйл ажиллагааны үр ашгийн тооцоо  Зээл хүсэгчийн байршил  Зээл хүсэгчийн үйл ажиллгааны товч түүх. төлбөр тооцоогоо хариуцуулж үйлчлүүлдэг эсэх  Өмнө нь авч байсан төлөгдсөн зээлтэй эсэх  Хугацаа хэтэрсэн зээл. болоод бэлтгэн нийлүүлэгчид-хамтран ажиллагсдын талаар  Зээл хүсэгч нь аль банкинд данс. ярилцлагаар олж авсан бизнесийн үйл ажиллагааны талаарх мэдээллүүдийн газар дээр нь тулган танилцана. Зээлдэгчийн ажлын байр. үйл ажиллагаа явуулсан хугацаа. Иймээс хэд хэдэн үндсэн хяналт. хугацаа. худалдан авагч. ажиллах орчин нөхцөл  Тухайн байгууллагын эрхэлж буй үйлдвэрлэл. өр төлбөртэй байгаа эсэх Дээрх ярилцлагын дараа зээлдэгчийн өгсөн мэдээлэлийг баталгаажуулсанаар зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад өгөх оноо нь баталгаажих юм. Үүнд: 1. Юуны өмнө зээлдэгчийн үйл ажиллагаатай танилцаж. түүний нэр төрөл  Зээл хүсэгчийн үйлчлүүлэгч. хүү буюу зээлийн нөхцөл  Зээлийг ямар зорилгоор авч байгаа эсэх  Барьцаа хөрөнгө. Учир нь энд яг тогтсон онооны интервал өгөх боломжгүй байдаг. бизнесийн туршилга  Зээлдэгчид уг зээлийг буцааж төлөх эрмэлзэл. Зээлдэгчийн банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх: 0-1 балл Энд асуулга тус бүр нь хамгийн багадаа тэг оноо авах болно. бүтээгдэхүүн үйлчилгээ. удирдлага зохион байгуулалттай танилцах 38 . давуу болон сул тал  Зээлийн зарцуулалтын тооцоо  Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж.4. итгэл хэр зэрэг байгаа. түүний онцлог.

Зээлдэгчийн зээлээр санхүүжигдэх гэж буй ажилтай нарийвчлан танилцах 4. Зээлийн эрсдэлийг бууруулах бусад боломж: 3. барьцаа хөрөнгө гэдэг бол тухайн зээлдэгчийн банкнаас авсан зээлийнхээ оронд баталгаа болгон тавьж байгаа хөрөнгө бөгөөд энэ ч утгаараа гэрээний харилцан тохиролцлын үүднээс зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй буюу зээлээ төлөөгүй тохиолдолд тухайн барьцаа. Даатгалын гэрээнд дурдсан эрсдэл үүссэн бол зээлийн даатгалаар хохирлыг барагдуулах . зээлийн төлбөрийг гүйцэтгэхэд хоѐрдогч эх үүсврийг ашиглах нь хялбар. зориулалтаар худлаа гаргадаг байлаа ч гэсэн анхан шатны баримтууд нь илүү үнэн зөв байх магадлал илүү байдаг. батлан даалт нь банкны мэдэлд шилжиж. Ерөнхий дэвтэр 4. үнэлгээг өөрийн журмын дагуу хийж. Санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцах гэх мэт Энэхүү үе шатанд хамгийн гол нь зээл хүсэгч этгээдийн үйл ажиллагааг хамгийн үнэн зөвөөр тодорхойлох боломжийг илүү олгодог санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцаж. үйлчилгээний үйл явцтай танилцах 3. Тиймээс дараах төрлийн анхан шатны баримтуудыг зайлшгүй үзэж. мөн түүнчлэн ярилцлагыг хийгээд боломжийн гэж үзсэн тохиолдолд зээл хүсэгчийн барьцаа хөрөнгийг газар дээр нь очиж үзэн. ярилцлага болоод газар дээрх шалгалтаас олж авсан мэдээллүүд нь ямар нэгэн хууль зүйн зөрчилгүй. Орлого. Ерөнхий гүйлгээ журнал 3. төлөгдөөгүй зээлийн хүү болон үндсэн төлбөрөөс үүсэх хохирлыг барагдуулахад зориулагдана. учир нь хэрвээ аж ахуй нэгж. шаардлагатай тоон мэдээллийг цуглуулах явдал юм. Үүнд: 1.2. танилцах шаардлагатай юм.1 Зээлийн даатгал: Зээлийн даатгал нь зээлийн гэрээнээс банк ба зээлдэгч үүссэн хохирлыг барагдуулахад үйлчилдэг. СУДАЛГАА №3. байгууллагууд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн чиглэл. материалуудыг бүрдүүлэн. Зээлдэгчийн ерөнхий үйлдвэрлэл. Хэрвээ зээлдэгчийн бүрдүүлж ирүүлсэн. зарлагын падааны нэгтгэл гэх мэт Тус хяналт шалгалтын явцад мөн барьцаа хөрөнгийн хяналт шалгалтыг хийх хэрэгтэй. Бараа татан авалт болон борлуулалттай холбоотой анхан шатны баримтууд 2. Энэ хувилбар нь: 39 . бүрэн гүйцэд шаардлагыг хангасан. зохимжтой бус байдаг. шаардлагатай мэдээлэл. ангилал тогтооно.

- Даатгалын нөхөн төлбөрийг 2 тал хийх буюу банк.5% 22. Эрсдлийн сангийн хувь Банкны эрсдлийн сангийн хэмжээ Зээлдэгчийн нөхөн төлбөр Банканд давуу тал 0% 0% 0% 0% Хугацаа хэтэрсэн 5% 2. Ингэхдээ банкны зардлыг ихэсгэхгүй байхаар даатгалд шаардлагатай хэмжээнээс доогуур даатгуулж болох юм. 3.5% 2. Энэ эрсдэлийн санг 2 банк 50%. Энэ бүхнийг 3 талын гэрээгээр зохицуулана.5%-н ашигтай байна гэсэн үг. Үүнд 2 банк оролцож багуулах юм.5% 37. харилцагч 2 нөхөн төлбөрийг гүйцэтгэнэ.5% муу 100% 50% 50 % Зээлийн төрөл Хэвийн зээл Чанаргүй зээл үзүүлэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Үүнийг тайлбарлахад хэрэв зээлийн хугацаа хэтэрлээ гэж үзвэл харилцагч зээлийн хүүгээс гадна. 50%-иар нь 40 . Үндсэн 3 субъект оролцох боловч эрсдэлийн сангаа зөвхөн 2 банк байгуулна. Харин тэрхүү 5%-г датгалын байгууллага өгөх ѐстой.- Даатгалын (эрсдэлд орох боломжгүй байх ) зарчим дээр тулгуурлна. Ингэхийн тулд зээлийн эрсдлийн байдлаар даатгалд хамруулах.5%-г нь өгснөөр 5%-н эрсдэлийн сан г өөрсдийн зардлаар байгуулах байсан бол 2.2 Банк хоорондын дундын эрсдэлийн сан байгуулж.5% Эргэлзээтэй 75% 37. даатгалын нөхөн төлбөр болох байгуулагдах эрсдэлийн сангийн 2.5% Хэвийн бус 45% 22. зээлийн эрсдэлийг бууруулах нь: Энэ хувилбар нь барьцаа хөрөнгө аль болох шаардахгүй гэсэн нөхцлийг биелүүлэх бас нэг хувилбар юм.

Дээрх хувилбарыг зураглан үзүүлбэл: 1.А. “А банк” ийм эрдэлийг бий болгохгүйн тулд зээлийн хяналт. Хэрэв зээлийн чанар муудаж.сайн ажиллах шаардлагатай. 3.3 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ Энэ хэсэгт Монголын компаниудын дампуурлын шинжилгээг өөрийн оны нөхцөл байдалтай уялдуулан тооцоход явдал юм. - “А банк”-ны хувьд: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа хийгдэх бөгөөд харицагчаас авч байгаа зээлийн хүүгийн хэсгээс “Б банк”-инд илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны хүүг мөн төлнө. харин “Б банк” илүүдэл нөөцөөр байгуулах боломжтой. Ингэснээр эрсдэлийн сангийн хэмжээг 100%-иар багуулах байсан бол 50%-иар байгуулж. 1 “А банк” Зээл хүсэгч 2 2. Энэ загвар нь АНУ –ын хувид 41 . байгуулсан эрсдэлийн сангийн хөрөнгө алдагдвал “А банк” буцаан төлнө. 4. 3. - “Б банк” нь илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны орлого орно. Үүнийг зээлийн хүүгээс бага. Өнөөдөр манай компаниудын дампуурлын шинжилгээг АНУ-ын эрдэмтэн Э.байгуулах ба “А банк” өөрийн зардлаар. “А банк” 3 “Б банк” “Абанк” “А банк” 50% 4 50% “Б банк” “Б банк 1: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа явагдана 2: 2 банк хоорондын гэрээ байгуулах 3: 2 банк харицан тохиролцсоны үндсэн дээр эрсдэлийн сангаа бүрдүүлнэ 4: “А банк” нь “Б банк”-нд илүүдэл нөөц ашиглуулсны төлбөр хийнэ. хадгаламжийн хүүгээс их байхаар тогтооно.Альтман 1966 онд Америкийн компаниудын хувид тодорхойлсон Z индексийн загварыг ашигласаар ирсэн. Мөн 50%иас бага хүү төлөснөөр эрсдлийн сангийн зардал багасч байгаа юм.явцад анхаарлаа сулруулалгүй.

00657067494 0.06811160032 0. одоогоор үйл ажиллагаагаа явуулж буй 400 шахам компаниас 190 компаний тайлан тэнцлийн үзүүлэлтийг цуглуулсан. 42 .0 программаар тооцон үзлээ. Тайлбарлагч хүчин зүйлс буюу санхүүгийн харьцааны сонголтын хувьд Альтманы болон бусад эрдэмтэдийн судалгааны ажилд дампуурлыг шалтгааныг тайлбарлахад чухал ач холбогдолтой байсан харьцааг авлаа.207514007436 X3 0.0681116003532 0.04078994678 X5 0. Тиймээс арилжааны банкууд дампуурлын шинжилгээ үнэн зөв хийснээр тухайн компаныг өрөнд орох эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалах боломжтой болно. Иймээс тус загварыг өөрийн орны нөхцөл байдалд тохирсон шинэ загвар боловсруулахыг зорисон билээ.тодорхойлсон ба шууд Монголын хувьд авч хэрэглэх нь учир дутагдалтай байгаа юм. Дампуурлын шинжилгээг хийх нь арилжааны банкуудад их хэрэгтэй байдаг.04078994977 1 Пробит болон Ложит загварын үр дүн: Энд дээрх эрдэмтэдийн болон Альтманы загварыг гаргахад хамгийн өргөн хэрэглэгдсэн болон хамгийн зөв тооцоолдог пробит загварын үр дүнг эконометрикын шинжилгээ хийдэг Eviews 5. Арилжааны банкууд иргэдийг бодвол байгууллагуудад харьцангуй их хэмжээний төрөл бүрийн зээл олгодог. Эдгээр санхүүгийн тайландаа шинжилгээ хийх замаар түүвэрчлэн сонголт хийж 88 компанийг үзүүлэлтэд эрсдэлийн шинжилгээ хийв.274163604471 0. Өөрөөр хэлбэл Монгол улс нь АНУ-аас эдийн засгийн. X1 X2 X3 X4 X5 X1 1 0.006570674944 1 -0. Гэтэл тэд нь дампуурхад ойрхон компаниуд байсан бол банкинд их хүндрэл учирна.207514007436 0.169903023599 0.20401554229 0.408359384419 -0. компаниудын цар хүрээ зэрэг олон зүйлээр ялгаатай билээ. хууль эрх зүйн.274163604471 1 -0.204015542249 X2 0.408359384419 X4 0.26415720854 0.169903023599 -0.26415720854 0.34250451668 1 0. Учир нь эдгээр хүчин зүйлс нь санхүүгийн бусад харьцаануудыг бодвол илүү сайн төлөөлж чадаж байсан ба эдгээр хувьсагчидын хоорондох корреляци матрици хамаарал нь бага байлаа.342504516698 0. Судалгааны түүвэр сонголт хийхдээ Монголын Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй.

210773 Log likelihood -1.291514 0.5330136006*X1 + 0.123389 2.502715 Schwarz criterion 0.8824655467*X2 + 4.577264 1. log likelihood -0.0181 Mean dependent var 0.882466 0.453565 S. 0. X1 0.0096 X5 0. Ложит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .0079 X2 0.D.200660 2.530089 0.E.077826 Akaike info criterion 0.330899 2.656308 0.2915138416*X5)) 2.Binary Logit Date: 12/01/07 Time: 18:48 Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.0077 X3 4.294823 Hannan-Quinn criter.5300894496*X4 + 0. dependent var 0. of regression 0.715909 S.850672 2.362559 0.204618 2.590629 0.473299 0.020215 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: ===================== L = 1-@LOGIT(-(0.778885 Avg. Error z-Statistic Prob.154066 Sum squared resid 0.577264148*X3 + 0.533014 0. Пробит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .666870 0.0134 X4 0.1.Binary Probit Date: 11/27/07 Time: 13:50 43 .

1732164514X5 Энд Ложит болон Пробит загварын үр дүнгүүд нь ерөнхийдөө төстөй байлаа.073232 2. X1 0.293949 Hannan-Quinn criter.0141 X4 0. of regression 0.650520 0.019778 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: Z=0.E. өмнө дурьдсан эрдэмтэдүүдийн загварт пробит загварыг түлхүү ашигласан байдаг.0180 Mean dependent var 0.3122001991X4+0.567999 0.715909 S.523878 Schwarz criterion 0. Мөн энд Akaike болон Schwarz шинжүүрүүдийн утга зэргээс харгалзан цаашид бид тэгшитгэлээ пробит загварын утгаар авхаар боллоо. 0.0102 X5 0. log likelihood -0.648453 0.365305 0.173216 0.Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.119082 2.740426 Avg.D. Мөн эдгээр загварууд нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой гарсан байна.153191 Sum squared resid 0.196800 2.315382 0.312200 0.0080 X3 2.0081 X2 0.103562 2.709515 1.209899 Log likelihood -1.70951494X3+0.315381866X1+0.079447 Akaike info criterion 0. dependent var 0. Error z-Statistic Prob. Загваруудын тэмдэглэгээ: 44 .521622 0.453565 S.121573 2.455244 0.521621984X2+2.

810 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ 1.3X3+0. 2.72X3+1.18X3+0. ZETA нь Э. Энд байгаа хувьсагчидын утга бүгд ижил юм.56X1+3. Z=0.092X2+0.13X2+0.3122001991X4+0. L гэж тэмдэглэсэн багананд байгаа 0 –оор дампуурсан гэж үзэж байгаа компанийг.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ Z>0.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/ Z=1. Z-new нь бидний шинэ загвар юм.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà 6.001X4 Z<0.2 êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíû õýòèéí õºãæèë áàéõã¿é áîëñîí Z>0.810≤ Z<2.70951494X3+0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ Z=6. 3 æèë õ¿ðòëýõ õóãöààíä 83 õóâèéí ìàãàäëàëòàé òîîöäîã.990 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà Энэ загвар нь дампуурах магадлалыг жилийн хугàöààíä 85-90 õóâèéí. Лиссо нь Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0. Таффлер нь Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.1732164514X5 Z< -0. 1. харин 1 –ээр дампуураагүй гэж үзэж байгаа компаниудыг тус тус тэмдэглэсан ба бусад тэмдэглэгээ нь дараах байдалтай билээ.521621984X2+2.057X3+0.1 бол дампуурсан 3.5 2.063X1+0.0X5 Z<1. Өөрөөр хэлбэл: 45 .16X4 Z<0.675<Z≤2.53X1+0.05X4 Z<1.4X2+3.26X2+6.6X4+1.315381866X1+0.0697 бол дампуурна.2X1+1.K i -аар компаниудыг. Z нь Э.3 дампуурах магадлал бага 4.675 дампуурах магадлал дунд зэрэг Z=2.675 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë 0.990 дампуурах магадлал их биш Z>2.

0697 бага 96.99-дээш 48 26 2.44442 -0..04315 0.037. № он Z ZETA Таффлер Лисо Z -new k1 2005 0..94337 5..Õ1 – ажлын капитал/нийт àêòèâ Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð Õ5 -борлуулалтын орлого/нийт актив Сонгосон 88 компаниа эдгээр загваруудад үнэлж үзхэд дараах үр дүн гарлаа. ..59 0..81-2.....2-0..12409 -0... .99 1-2. .037бага 90% -0. ..оос дээш Эргэлзээтэй 1.. ..55956 0......0014 дээш дээш 0.3.. Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл: 46 .... ..4677 0.84248 -0.....0697) 0...3587 0. пампуурсан гэж үзсэн 25 компанийг бүгдийг нь дампуурсан гэдгээр нь зөв тооцлоо..6 дээш 0.3 Дампуурсан 1...Àëüòìàíû òàâàí õóâüñàã÷òàé çàãâàð /1968/ нь нийт дамдуураагүй 88 компаниас 26 компаныг пампуураагүй үлдсэн 62 –ыг нь дмпуурсан гэж гаргасан байна.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ багаа ба энэ нь дампуураагүй 88 компаниас 48 –ыг нь дампуураагүй гэж гаргасан байна.81-ээс 1.. .....1-ээс бага 0.. Харин бидний шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 66 компанийг бүгдийг нь дампуураагүй.. .9012 8..64619 0.037 -0... . ... k87 2006 1...оос -0...1136 2.0014-ээс (-0.50099 0...5-100% Ý..412362 k2 2004 0..112396 .0315 -0..2...4019 -0. ..001 0. Эдгээр загваруудаам хамгийн үнэн таамаглаж байгаа нь ZETA буюу Э... ..954135 Зөв тооцсон Дампуур-аагүй 26 2..657583 k88 2005 4..оос бага Бага Итгэх магдлал 85-90% 22 63 0. .0307 0..

1971 -0.68141 -0.35545 k32 2006 -4.39127 k37 2006 -0.35273 0.22646 -2.00206 -0.060933 k44 2006 -0. Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар.2624 -0.03602 -0.02735 0. Үүнд: 1-р үндэслэл: Энд Э.96327 -0.58234 -5.02389 -0.74624 -0.06754 0.18853 47 .27879 -0.33759 -0.60545 -3.62821 -1.88061 -0.170176 k53 2006 -0.08508 -0.05691 -1.09612 k52 2006 -0.409279 -1.06549 0.168 -0.12155 k41 2006 -0.04976 -0.17192 k36 2006 -2.6756 -0.13181 -0. Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загварын утгуудаас сонгосон 88 компагийг дампуурсан гэж гаргасан 25 компанийг сонгон авсан билээ.0613 -0.32613 -15.72462 -0.06453 k39 2006 -0.23832 -1. Э.10662 -0.28687 k10 2006 0.02807 0.24732 -6.04527 -0.1717 -0.3018 -0.99982 k33 2006 -0.48411 -0.0574 0.108399 -0.81826 -4.929719 -0.6516 k21 2006 -1.001892 k38 2006 -1.47272 -10.08006 -0.42208 -0. дампуураагүй гэж үзсэн компаний ард 1 гэсэн оноо өгсөн билээ) Компани Z ZETA Лисо Таффлер k5 2006 -0.03536 k15 2006 -3.067529 k56 2006 -0.05314 -0.77448 -3.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/.02605 k49 2006 -0.12709 -0.43199 -0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/.10132 -0.99372 -0.014406 k13 2006 0.38919 -0.01003 0. (Дампуурсан гэж үзэж буй компаний харалдаа 0 оноо.Манай судалгаанд үйл ажиллагааг нь хуулиар болон өөрсдийн хүсэлтээр нь зогсоосон компаний тайлан олдоогүй тул Хөрөнгийн Биржид бүртгэлтэй хувьцаат компаниудаас сонгосон 88 компаниас дараах үндэслэлийн дагуу дампуурсан гэж үзээд загвараа үнэлсэн билээ (Өмнөх L багананд 25 компаныг дампуурсан гэж үзээд 0 оноо өгөв).29308 -3.26648 k6 2006 -0.05867 -0.

k67

2006

-0,83721

-4,44885

-0,06524

-0,28179

k68

2006

-1,71757

-5,67094

-0,08585

-0,31772

k69

2006

-0,54084

-2,47669

-0,03684

-0,12212

k71

2006

-0,22819

-2,33014

-0,04296

-0,10834

k72

2006

-0,72669

-2,60681

-0,04107

-0,14854

k76

2006

-0,22826

-2,33061

-0,04297

-0,10837

k81

2006

0,307552

-0,37267

-0,02092

0,021737

Дампуурсан

1,81-бага

1,1-бага

0,037-бага

0,2-бага

Эндээс харахад дээрх 25 компанийг эдгээр таван загвар нь бүгд дампуурсан гэж харуулж
байна. Гэхдээ эдгээр загварууд нь ямар ч эдийн засагтай аль ч орны дурын компаниудад
тохирно гэдэг нь өнөөг хүртэл эргэлзээтэй байгаа тул эдгээр загварын үр дүнгээс гадна дараах
шалгуурыг илүү анхаарах хэрэгтэй юм. Ингэсний үндсэндээр дээрх 25 компаныг дампуурсан
гэж үзэж болно.
2-р үндэслэл: Тухан компаний тайлангаас сонгон авсан хувьсагчид буюу харьцаануудын
(дээрх загваруудад бүгдэд нь хэрэглэгддэг) утгаас шалтгаалан сонголт хийсэн билээ.
ХКомпани

X1

X2

X3

X4

X5

дорнод геологи

k5

-0,35273

0,929719

-4,70796

-0,0574

0,26648

төмрийн завод

k6

-0,60545

-3,96327

0,199717

-0,04527

-0,28687

ган хийц

k10

0,108399

-0,38919

-0,37552

-0,01003

0,014406

шарын гол

k13

0,409279

-1,74624

-0,03325

-0,05314

-0,03536

шинэст

k15

-3,47272

-10,1971

-5,82595

-0,1717

-0,6516

Мон ноос

k21

-1,58234

-5,99372

-2,7051

-0,10662

-0,35545

даваан булаг

k32

-4,32613

-15,6756

-4,83093

-0,2624

-0,99982

залуучууд

k33

-0,77448

-3,42208

-1,46334

-0,0613

-0,17192

сүмбэр өлзий

k36

-2,24732

-6,88061

-4,23113

-0,12709

-0,39127

иж бүрэн

k37

-0,62821

-1,72462

-2,99797

-0,06754

0,001892

орхон далай

k38

-1,29308

-3,13181

-4,64677

-0,10132

-0,06453

48

мөнх сансар

k39

-0,05691

-1,68141

-0,12578

-0,02389

-0,12155

өндөр хаан

k41

-0,08508

-0,48411

-1,59134

-0,02735

0,060933

цуу-тайж

k44

-0,23832

-1,33759

-1,56997

-0,04976

-0,02605

тавилга

k49

-0,22646

-2,168

-0,41088

-0,03602

-0,09612

их өргөө

k52

-0,00206

-0,27879

-2,75162

-0,06549

0,170176

төв оргил

k53

-0,08006

-0,43199

-1,37475

-0,02807

0,067529

улаанбаатар байрилга

k56

-0,81826

-4,3018

-1,70862

-0,05867

-0,18853

баян уул

k67

-0,83721

-4,44885

-0,84414

-0,06524

-0,28179

ноѐт хайрхан

k68

-1,71757

-5,67094

-2,72343

-0,08585

-0,31772

ХИД

k69

-0,54084

-2,47669

-1,1434

-0,03684

-0,12212

дархан ЗБ

k71

-0,22819

-2,33014

-0,58137

-0,04296

-0,10834

агротехимпекс

k72

-0,72669

-2,60681

-1,16509

-0,04107

-0,14854

дархан ЗБ

k76

-0,22826

-2,33061

-0,58136

-0,04297

-0,10837

материал импекс

k81

0,307552

-0,37267

-0,66047

-0,02092

0,021737

Энд байгаа хувисагчидын утга нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ.
Õ1 – ажилын капитал/нийт актив
Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив
Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ
Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð
Õ5 -áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò àêòè
Эдгээр хувисагчидын өмнөх утга буурах тусам Z индексын утга бага гарах нь ойлгомжтой.
Мөн эдгээр хувисагчидын өмнөх параметрүүд нь ядаж ерэг байх нь тухайн компаны үйл
ажиллагаа хэвийн буйг харуулна. Жишээ нь хуримтлагдсан ашиг, ажилын капитал,
борлуулалтын орлого, татварын өмнөх ашиг зэргийн нийт хөрөнгөд харицуулсан харицаа нь
тэгээс бага гарах нь тухайн компани дампуурах эрсдэлд орж буйг харуулах юм. Үүний нэгэн
адил өөрийн хөрөнгөөсөө өр төлбөрийн хэмжээ нь давах нь тухайн компани маш өндөр
эрсдэлд буйг харуулах юм.

49

Загварын итгэх интервалыг олох нь:
Шинэ загвар зохиохдоо өмнөх судлаачдын баримталсан зарчим, аргачлалаас илүү боäèòîé
үр дүн гаргадаг аргачлал сонгох зорилт тавьсан. Үүний тулд загварын интервал утга болон
итгэх магадлалыг дараах байдлаар сонгосон.
Point

Column1

Rank

Percent

60

13,52378

1

100,00%

77

13,07216

2

98,80%

………

………

………

………

………

………

………

………

70

-0,0014

63

28,70%

53

-0,00697

64

27,50%

52

-0,00966

65

26,40%

………

………

………

………

………

………

………

………

15

-1,47787

87

1,10%

32

-1,7008

88

0,00%

Энд 88 компаны хувисагчидаа шинээр үнэлсэн загварт орлуулахад гарсан утгуудыг эхээс нь
багаруу нь дараалуулан харуулхад, дампуурсан гэж үзсэн 25 компаний Z –ын утга нь (шинэ
загварын) сүүлийн 25 мөрөнд байгаа нь харагдаж байна. өөрөөр хэлбэл Z –ын утга нь багсах
тусам дампуурах магдлал нь өсдөг байхнээ. Эндээс дараах үр дүн гарах юм.
1.Z >-0,014 гарвал дампуурахгүй ба итгэх магадлал нь 100% тай.
2. Хэрэв -0,014<Z< -0,0697 гарвал дамдуурах магадлалтай ба энэ нь 96,15%
3. Z< -0,0697 гарвал 100% магадлалтайгаар дампуурна гэж хэлж болох юм.

Монголын компаниудад тохирсон шинэ загварын утга нь дараах хэлбэртэй гарч байна.
Z=0,315381866X1+0,521621984X2+2,70951494X3+0,3122001991X4+0,1732164514X5

50

39-0.50 (10 áàëë) ≥0.10 (5.60 (4.5 Òàéëáàð Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ìºíãºí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Òóõàéí ñàëáàðààñ õàìààðäàã Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí ¿íýëãýýíèé øèíæèéí àíãèëàë Ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò Øèíæèéí áàãàñàõ íºõöºë Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò 0.29-0.5-0 áàëë <0.5-1 áàëë) 0.2-0.79-0.8-0 áàëë) <0.8-3 1.2 áàëë) ≥1 (11 ≥2 (20 áàëë 1.2 –îîñ áàãàã¿é áàéõ Äèíàìèê ººð÷ëºëòèéã õàðóóëäàã êîýô >0.00 (6.01 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí íèéò àêòèâò ýçëýõ õóâü ªºðèéí õºðºíãèéí õàíãàëòûí êîýôôèöèåíò - 0.30 (6.20 (0.2-9.8-2) 0.3 1 ä¿ãýýð àíãèëàë 2 äóãààð àíãèëàë 3 äóãààð àíãèëàë 4 ä¿ãýýð àíãèëàë 5 äóãààð àíãèëàë ≥0.99-0.5 áàëë) 0.8-6 áàëë 0.29-0.7-1 áàëë) <0.2-0.20 (9.5 áàëë <0.7 - L3= (A1+A2)/(Ï1+Ï2) 4 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí õàðüöàà 5 Ãîë àêòèâûí áàéðøóóëàëòûí êîýôôèöèåíò L4= (A1+A2+A3)/(Ï1+Ï2 ) L5= (A1)/(À1+À2+À3-Ï1Ï2) Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ÿìàð õýñãèéã ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí.5*Ï2+0.8-0 <0.50 (18.10 (1.49-0.50 (12.49-0.59 (2.8.30 (12.5-4 áàëë) 0.40 (9-7 áàëë) 0.7-0 áàëë) 0.69-0.01-0.5 èõ áàéõ íü òîõèðîìæòî îíîâ÷òîé íü 0.2 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.7-7 áàëë) 0.29-1.30 (9. > 1.69-0.69-1.20 (3.8-5 1. ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí áîãèíî õóãàöààòàé ¿íýò öààñààð áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Óðñãàë ïàññèâûí ÿìàð õýñãèéã á¿õ ýðãýëòèéí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Àêòèâûí õºäºë㺺íò ÷àäâàðûã õàðóóëäàã 6 Ýðãýëòèéí àêòèâûí íèéò àêòèâò ýçëýõ % 2 3 L6= (A1+A2+A3)/Á Õÿçãààðëàëò Ǻâøººðºõ íü 0.7-2.49-0. № ¯ç¿¿ëýëò Òîîöîîíû òîìü¸î 1 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Êðèòèê ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò L1= ≥1 (A1+0.10 (0.3+Ï4) L2= A1/(Ï1+Ï2) >0.19-0.5 áàëë) 0.4 Санхүүгийн эрсдлийн шинжилгээ: Òºëáºðèéí ÷àäâàð àëäàãäàõ ýðñäýëèéí ¿íýëãýý.8-10 áàëë) 0.99 (0.39-0.3*A3)/ (Ï1+0.2-3.5 áàëë) 51 .7-13 áàëë) 0.80 (10.01-0. 6 ¿ç¿¿ëýëòýýñ òîãòîíî.49-1.3.01-0.0 áîë 19 ≥0.5*A2+0.3 Êðèòèã ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.10 (3.8-7 1.70 (6.7-0.50 (13.40 (12.70 (14 áàëë 0.

3. Êòëí õóãàöààíû ýõýí áîëîí ýöñèéí ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëò Ò.0 áàëë) ≥0. Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Õýðýâ Êòë>2.49-0.7 >0.44 (10. Êîññ>0.0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë òîãòâîðã¿é ( 36-10 áàëë) 5 äóãààð àíãèëàë .14. Энд Êòë.Êàïèòàë÷ëàëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí õàìààðàëã¿é áàéäëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí êîýôôèöèåíò Àíãèëàëûí õÿçãààð 0.1 áàëë) 0.23-1.01 -0.80 (5 áàëë) 0.70 (4 áàëë) 0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õýâèéí ( 67-94 áàëë) 3 äóãààð àíãèëàë .6 (9.45 (8.01-0.2-0 áàëë) <0.ýðñäýëã¿é ( 97-100 áàëë) 2 äóãààð àíãèëàë .6.40 (6.22 (17.6 93.Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ñýðãýëò: Êâï=(Êòëê+6/Ò(Êòëê-Êòëí))/2 > 1 Êòëê.3 0.4 áàëë) 1.59-0.5-67.0 10 балл) 1.4 áàëë) 1.5-0. 12 ñàðààð àâíà  Õýðýâ Êâï>1 áîë êðèçèñèéí áàéäëààñ ãàðàõ áîäèò áîëîìæ áèé  Êâï<1 áîë îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð îéðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæ áàéõã¿é.60 (3 áàëë) 0.8-0.4 0.0.1-1 0.6-0 <0.òàéëàí ãàðãàõ õóãàöààíû. 6. Êóï=(Êòë+3/Ò(Êòëê-Êòëí))/2>1 52 .56 (3.01-1.8-10.8 áàëë) ≥1.69-0.45-1. Êîññ êîýôôèöèåíòèéã àøèãëàäàã.517.0.31 (4.7-1.4-4.30 (0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë äóíäà÷ ( 65-37 áàëë) 4 ä¿ãýýð àíãèëàë .7 1 ä¿ãýýð àíãèëàë .ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò êðèçèñûí áàéäàëòàé ( 9-0 áàëë) 3.1 ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäâàð ñàéí áàéãàà ¿åä çýýë òºëºõ ÷àäâàðûã ãàðãàõ øààðäëàãà ãàðíà.39-0.79-0.0 (17.49 (1-0 áàëë) 7.0-10.44-0. 2.50 (2 áàëë) 100-97.8 <0. 1. 9.4.5 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ Êîìïàíû òºëáºðèéí ÷àäâàð 6 ñàðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæòîé ýñýõèéã ìýäýõ øààðäëàãà ïðàêòèêò òîõèîëäдог.5 áàëë) 0.57 (0.0.4-37 33.6 64.

 Êóï>1 êîìïàíи 3 ñàðûí õóãàöààíä çýýëèéí ÷àäâàð ñàéòàé  Êóï<1 òºëáºðèéí ÷àäâàðûí óëìààñ ýíý áàéãóóëëàãàä çýýë òºëºõ ýðñäýë ¿¿ññýí ãýæ ¿çíý.687006 буюу 5 жилийн дараагаас муудаж эхлэн t-60 3.122224 энэхүү загварыг Орос улсад хэргэлдэг ба t-96 2. Äàâóó òàë: Ýíãèéí Ñóë òàë: Áàéãóóëëàãààñ ýðãýëòèéí àêòèâûí òàëààð ÿâóóëæ áàéãàà áîäëîãûã á¿ðýí òóñãàõ áîëîìæã¿é.8282015 зээл төлөх чадвар сайтай. Жишээ нь: Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëòийн загварыг “Зоос гоѐл” ХК – ний санхүүгийн тайландээр туршин үзсэн билээ.4162466 дэдээлэл /их хэмжээгээр/ олдсон цагт тус t-156 2. ìºí çýýëèéí ýðñäýëýýñ çàéëñõèéõ áîëîìæòîéã õàðóóëäàã. Зээл загварыг төлөх баланс өөрийн боломжтой юм. харин 180 сар t-36 3.2750511 t-168 2. Мөн тàéëàíò ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëòýýð èðýýä¿é öàãèéí òºëâèéã èëýðõèéëäýã.8398331 учир дутагдалтай юм.t=(Ктлк+(Ктлк-Ктлн)/Т*t)/2 Хугацаа /сараар/ ДҮН t-2 4.Êòëí)/Ò*t) Êtòë>2 áîë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà ñàéæðóóëàõ áîëîìæòîé. Õî¸ðäàõü äóòàãäëûã õàðãàëçàí øèíý çàãâàð ãàðãàñàí áàéíà Êòët=(Êòë+(Êòëê. чадварыг болон бусад сайжруулах бүрэн 53 .404615 t-72 3.5574421 тайлан мэдээ t-144 2.9810286 манай улсын хувьд шууд хэрэглэх нь t-108 2.2634195 харуулсан t-84 3.0870598 t-6 4.1338556 t-180 1.9693969 сар буюу ойролоцоогоор ойрын 4 жилдээ t-24 3.9926602 нь харагдаж байна. Ктл. Чанаргүй болон t-120 2.6986376 хэвийн зээлтэй зээлдэгчдийн санхүүгийн t-132 2.0399947 Эндээс харахад тус компани нь 168 t-12 3.

Үүнээс гадна МУИС-ЭЗС-ийн магистар Б.Ишдоржийн “Арилжааны банкны зээлийн эрсдлийг үнэлэх. Гэтэл энэ загвар нь хувьцаат компаний хувьд илүү тохиромжтой загвар юм. удирдах” сэдэвт магистрын ажилд мөн л хүчин зүйлсийг санхүүгийн санхүүгийн харьцаанаас сонгон авсан ба корелляцын шинжилгээ тооцоогүйгээс загварт алдаа гарсан байж болох талтай) гадна тус ажилдаа зээлийн эрсдэлийг үнэлдэг merton –ны загварыг ашигласан байдаг. õàðèí áàíêóóä ººð ººðñäèéí àðãà áàðèëààð çýýëäýã÷ýý ¿íýëæ áàéãàà þì. Энэ мэтчилэн алдаа дутагдал байгаагаас гадна дан ганц санхүүгийн тайланд тулгуурлан зээлийн зэрэглэл болон зээлжих чадварыг тодорхойлох нь санхүүгийн 2 төрлийн тайлантай манай орны хувьд учир дутагдалтай учир өөрийн орны нөхцөл байдалд илүү тохирсон арга аргачлал боловсуулах нь нэн чухал байгаа нь харагдаж байна. Арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдлээ бууруулахын тулд дээрх боловсруулсан арагчиллыг туршиж үзхээс гадна зээлдэгчийн санхүүгийн эрсдэлийн иж бүрэн шинжилгээг хийдэг байх хэрэгтэй байна. 54 . Òóõàéäáàë. Ìàíàé óëñûí áàíêíû ñèñòåìä çýýëäýã÷èéã ¿íýëýõ òîäîðõîé òîãòñîí àðãà. Зээлийн эрсдэлийн талаар олон төрлийн судалгаа шинжилгээ хийх боломтой ба манай орны судлаачдын боловсруулсан хэдий ч (“Анод банкны Эрсдлийн удирдлагын газрын судлаач Ч. ä¿ðýì æóðàì áàéõã¿é.Анхбаяр –ын СЗХ -ны илтгэлийн уралдаанд тавьсан “Зэрэглэл тогтоохын ач холбогдол” сэвэвт судалгаанд SOCELB аргыг хэрэглэсэн ба зөвхөн санхүүгийн тайлан ашигласнаас гадна тайлбарлагч хувьсагчдийн хоорондох корреляци хамаарлалыг нь харгалзан үзээгүйгээс гадна баллын оноог гадны жишээнээс шууд хуулбарлан ашигласан байдаг. Мөн бидний боловсруулсан дампуурлын эрсдэлийн шинэчилсэн загварыг хэрэглэх нь зүйтэй гэж зөвлөж байна. çýýë õ¿ñýã÷äýä çýýë îëãîñîí òîõèîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò ÿìàð áàéõûã óðüä÷èëàí òààìàãëàõàä зэрэг олон асуудалд бага ч болов тус дөхөм болох болов уу. Гэвч эдгээр аргачилал нь шилжилтийн эдийн засагтаа яваа манай орны хувьд тэр бүр таарч тохирохгүй байгаагаас зээлийн эрсдэлийг бууруулж чадахгүй хэвээр байна.ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ Ìîíãîë óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñåêòîð õºãæèõèéí õèðýýð àðèëæààíû áàíêóóä çýýëäýã÷ýý ¿íýëýõ àðãà àðãà÷ëàë çàéëøã¿é øààðäàãäàæ áàéíà.Àëüòìàíû 1968 онд зохиосон òàâàí хувьсагчтай загвар нь манай улсын нөхцөлд шууд хуулбарлан хэрэглэх нь тохирохгүй байгаа нь практикт тодорхой болсон. Ý. Тиймээс миний ñàíàë áîëãîæ áóé ýíýõ¿¿ загвар íü çýýëèéí ýäèéí çàñàã÷èä çýýëäýã÷äýý çºâ ¿íýëýõ. Энэõ¿¿ ñóäàëãààíû ÿâöàä ÷ áàòëàãäàæ áàéíà.

Харин бидний энэхүү шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 63 компанийг бүгдийн дампуураагүй гэж гаргасан байна.  Зээлийн дараах төслийн үйл явцтай ойр ойр танилцан хяналт. эрсдлийн шинжилгээг төгс хийдэг байх. Таффлерын 4 хувьсагчтай загвар нь 26.  Банкууд нь зээлийн үнэн зөв. Лисогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар нь 22 гэж гаргасан байна. 55 .Өнөөдөр үйл ажиллагаагаа явуулж буй. Эцэст нь хэлэхэд компанийн санхүү. өргөн мэдээлэлийн сантай байх  Өндөр хөгжилтэй орнуудад өргөн хэрэглэгддэг зээлийн даатлалыг өөрийн орны эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан нэвтрүүлэх. Тус судалгааг хийхэд мэдээлэл дутмаг байсан (зээлдэгчийн мэдээлэл нь нууцлагдмал байдаг) ба энэхүү боловсруулсан аргыг арилжааны банкууд нь өөрт буй зээлдэгчийн мэдээлэлдээр тулгуурлан (тус аргад дурьдсан зарим мэдээлэлийг арилжааны банкууд авдаггүй учир нэмж аваад) туршин үзсэний үндсэн дээр тус загварын жинхэнэ ажиллаж буй эсхийг батлах юм. төлбөрийн чадварыг тодорхойлох шинжилгээг зээлийн эдийн засагч нь компани бүрийн хувьд хийх нь цаг шаардсан ажил тул үүнийг хялбарчилах зорилгоор Java дрограмчилалын хэлдээр (Java –гийн визуал орчинд) программ боловсруулж байгаа билээ. хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй 88 компаниас зөвхөн 26 компанийг л дампуураагүй гэж харуулсан. Мөн дампуурлын эрсдэлийг харуулдаг бусад загварын утгаас харахад нийт 88 компаниас дампуурлыг зөв тодорхойлсон байдлыг авч үзвэл: Альтманы ZETA загвар 48. шалгалтыг чанарын өндөр төвшинд хийдэг байх хэрэгтэйгээс гадна зээлийн эдийн засагч нь энэ төслийн болон санхүү. Учир нь Assimetric Information буюу дутуу мэдээлэлийн улмаас adverse selection буюу муу сонголт үүсдэг ба үүнийг дагааг moral hazart –ын аюул ч үүсч болно. Үүнээс гадна арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдэлээ бууруулахын тулд дараах асуудлуудыг ойрын үед шийдвэрлэх хэрэгтэй байна.  Зээлийн эрсдэлийг бууруулахын тулд зээлдэгчийн зан төлвийг судлах тал дээр илүү анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна.

and Galai.ph . 19.. John Wiley and Sons.Гэрэлт-Од (2005 он) 5. R. Монголбанк судалгааны ажил. 2000. F. Áàíêíû çýýëèéí øèíæèëãýý Ä.Îþóí (2007îí) 4.Оюунцацрал (2006он) 10. Springer Verlag. Mark.Аюурзана (2004 он) 9. McGraw-Hill..ph . P.Хоролсүрэн 6. "Эрсдэл ба даатгал" Г. Philippe Jorion (2001) “Value at Risk: The New benchmark for Managing Financial Risk”.Îþóíáèëýã (2003 îí) Гадаад ном: 14. Charles M. Embrechts. Ñàíõ¿¿ ìàòåìàòèê õè÷ýýëèéí ëåêö äîêòîð." McGraw-Hill Trade. А. 22. "Risk Management. “Санхүүгийн тайлан шинжилгээ” Док(ph) Б. Vol. Reto R. New jersey: John Wiley &Sons (2006 îí) 17. Mikosch (2001) ”Modelling Extremal Events for Insurance and Finance”. 1998. Risk. “Арилжааны банкны зээл." INFORMS Annual Meeting 2002 San Jose.Smithson. 63-72. and Salkin. материалын жагсаалт Монгол ном: 1. óäèðäàõ”.Балж (2006 îí) 13. Second Edition. Harmantzis. Coleman.Ашигласан ном. Kluppelberg.Öэвэлмаа (2002 он) 8. D. T.ph . M.Ë. “Арилжааны банкуудын албан бус зэрэглэл тогтоох нь” С. "Modeling and Measuring Operational Risk. 1. McGraw-Hill 20. Credit Risk and Bank Lending in the Czech Pepublic / Joerg Keplinger (2003îí)/ 16. Microeconomics (Robert S. pg. 24. “Банкны зээлийн эрсдлийн удирдлага” Ө.Сайнжаргал 7. Calif. C. “Зах зээлийн эрсдэл тооцох аргачлал" Монгол банк Хяналт шалгалтын газар 2002 îí) 12. Operational Risk Special Report. Ө. А. C. R..M. “Санхүүгийн байгууллагын эрсдлийн удирдлага” З. Second Edition.Ганзориг (2007 îí) 2. 2002. Philippe Jorion (2003) “Financial Risk Manager Handbook”. “Eviews 5 User’s Guide” (2004) 23. 21.Rubinfeld) 18. Daniel L. Credit Portfolio Management. Cruz. G. Crouhy. зээлийн шинжилгээ” доктор ph. Менежментийн эдийн засгийн онол Х.." Journal of Risk. M. Third edition. November 2000 ХАВСРАЛТ ХАВСРАЛТ №1 56 . Hashem Persaran (2005 îí) 15. "Methodologies for Management and Measuring Operational Risk. Ö. “Аж ахуйн нэгжийн санхүү” доктор.Pindyck.Ганзориг (2007 îí) 3. Îäîíñ¿ðýí (2004 он) 11.Öýðýíïèë Ï. “Áàíêíû õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã ¿íýëýõ. 25. Эрсдэлийн удирдлага äîêòîð. Gallati (2003) “Risk Management and Capital Adequacy”. Firm Heterogeneity and Credit Risk Diversification (Samuel Hanson. 26. 2000.

093476 0.090000 -46.457868 Skewness -1.349371 3.0147 4.95254 51.397929 Kurtosis 11.51120 7.157304 179.461826 2.000000 0.512630 1.280500 -4.554970 11.145 4.000000 0.87455 15.7743 Std.519244 0.552839 -0.768744 15.222268 0.329696 0.20834 7.60468 3.863073 0.738814 19.11349 0.6102 164.250565 0.45088 3. 0.314058 Kurtosis 16.795874 3.000000 0.012659 10.481362 -815.99475 Median 0.744058 -4.977940 45.137558 2.394263 2.010479 0.003425 -1.59251 19.18875 12.422778 12.033976 0.085312 0.419647 4.0681 -3.279744 9.0201 40.665066 0.045013 -37.938105 C17 C18 C19 C20 C21 Mean 0.473182 -1.608475 0.5518 299.13379 -99.030616 0.117320 -46.064879 Maximum 0.064327 0.180898 0.206270 3.54489 -0.000000 0.062518 0.20335 19.343693 0.012659 0.29647 319.047325 0.469789 0.87455 6.581648 320.0370 89.76097 Jarque-Bera 223.571784 -3.113044 3.002667 0.85257 0.000000 0.062518 2. 9.922443 0.206270 4.60656 0.664153 21.833139 Std.033976 0.402585 4.283446 1.768744 18.391013 0.218923 1.208962 Maximum 44.228159 3.468397 0.399297 0.092625 3.993823 3.202042 0.280805 0.080616 0.100815 -4.388569 19.398327 1.33145 4.232831 3.501402 0.460637 Median 1.075311 4.949798 1.595871 113.469789 0.66427 14.142029 5.55701 Jarque-Bera 89.160922 Std.C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 Mean 0.000000 0.5636 Minimum -0.47361 19.737782 8.740421 3.000000 0. Dev.101183 0.126191 Skewness -2.000000 0.000000 0.15304 111.990000 3.385723 Skewness 3.655000 0.202855 -174.896395 -3.811628 0.552839 -0.236014 0.983759 20.079226 Median 0.68998 57 . Dev.231635 2.162438 1.000000 2.000000 0.564211 Maximum 0.035595 1.006041 0.01094 11.179479 2.457935 3.7601 Probability 0. 0.000000 0.459467 3.289991 4.37210 0.876291 3.1532 1.000000 0.7691 Probability 0.8654 0.457935 -1.00390 116.740102 325.064327 720.526776 0.3290 17.634380 0.5120 154.000000 0.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C22 C23 Observations Observations 9.055690 0.957762 10.137558 3347. Dev.122300 0.006041 186.202855 -0.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C9 C10 C11 C12 C13 C14 C15 C16 Mean 4.26848 14.945745 Kurtosis 6.04635 18.005739 0.33089 Minimum 0.8909 3.3046 279.000000 0.085312 0.811939 0.375542 3.98548 Minimum -2.64539 14.88675 1.096834 0.

4 Jarque-Bera Probability 0.5518 0.0439 4.342302 3. 20.092625 0.6 5 0.45088 J arque-Bera Probability 279.896395 0.8 10 0.225999 3.49E-05 0.4 15 0.0 15 Mean Median Maximum Minimum Std.000000 0.000000 0 -50 -45 -40 -35 -30 -25 -20 -15 -10 -5 0 5 0.000397 0.427408 1.000000 22 22 22 22 22 22 Observations ХАВСРАЛТ №2 Ker nel Dens ity ( Nor mal.0 7. Dev. h = 0.79708 162.2 5 0.5 15.5 5.665066 19.126178 0. h = 0.160922 Std.000000 22 22 22 22 22 22 22 Observations C30 C31 C32 C33 C34 C35 Mean 9.315970 1.43144 1.362394 1.608475 19.5 Series : C11 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.1 0.7846 18.526776 -4.8909 0.0 -40 -30 -20 -10 0 C2 58 .7846 195.122300 4.000000 0.87178 0.000000 0.5 20.019273 Median 1.000103 0.811628 0.98548 Minimum -0.0889 17.0 0 5 10 15 20 C11 Mean Median Max imum Minimum Std.03665 6.513420 11.676650 0.363792 0.346997 0.010479 -93.381557 Kurtosis 14.740421 -4. Dev .988880 3.0878 Probability 0.000000 0.280500 19.080616 18.000000 0.0 20 Series: C2 Sample 1 22 Observations 22 Kernel Dens ity (Normal. Dev.350938 14.931866 Maximum 94.115692 0.8386 24.000000 0 0.15043 3.2 -1.910181 0.13379 9. Skewness Kurtosis 0.87279 0.343693 0.146657 Skewness 3.140131 89.18875 20.59251 319.000199 0.Jarque-Bera 18.0 17.0 2.1579) 1.224032 2.000000 0.04168 254.336977 0.88675 0.8985 Probability 0.5006) 20 0.338655 14.22933 7.063723 0.737782 -46. Sk ewnes s Kurtos is 1.266839 0.00390 335.35514 195.44916 Jarque-Bera 157.047325 4.000004 0.0 12.000000 0.5 10.938105 -4.3 10 0.222268 3.031129 2.000103 0.35514 282.

010479 0.00 0 20 40 60 0 10 20 30 40 50 60 C26 ХАВСРАЛТ №3 59 . Sk ewnes s Kurtos is 0.2 1.342302 1.833139 9. h = 9.0 0. Sk ewnes s Kurtos is 15 0.350938 J arque-Bera Probability 24.2 0 0.459467 0.18875 J arque-Bera Probability 89.469789 3.000000 0 0 ** -90 -80 -70 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 10 C 33 Kernel Density (Normal.4050) 10 0.7601 0.3 4 0.000004 0 0 0. h = 0.063723 1.266839 0.740421 11.0 2.6 0.00 .2 8 1.02 J arque-Bera Probability 134.2159) 0. Dev .6 0.5 1.000000 0 2.957762 1.0 1.Ker nel Dens ity ( Nor mal. h = 0.0 1.4 6 0.8 1.20 335. Dev .000000 0. h = 0.8386 0.05 20 0.000000 2 0.101183 2 0.581648 0.388569 J arque-Bera Probabi l i ty 4. h = 0.24802 2 0.80 .08 Mean Median Max imum Minimum Std.6 4 0.00 1.75 1.208962 45. Dev .50 C34 10 Ker nel D ens ity ( N or mal.79708 0. Sk ewnes s Kurtos i s 1.4 0.559319 57.338655 7.5 1.0756) 20 4 Series : C34 Sample 1 22 Obs erv ations 22 15 3 10 2 5 1 Mean Median Max imum Minimum Std. Sk ewnes s Kurtos is 3.062518 -0. Dev .0 1. h = 2.10 8 0.00 1.0 0 1 2 0.87455 0.0 0.50 0.40 .0 3 0.0 3.0 0 1 2 3 0.0 C32 25 Ker nel D ens ity ( N or mal.033976 2.526776 0.60 .000000 5 0.1 0 0.0 6 0.5 3.87279 -4.0 1.343693 3.224032 0.25 0.3473) Series : C26 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.100815 3.811939 3.319857 12.4 0.02 10 0.4 Mean Median Max imum Minimum Std.77389 3.33089 0.5 2. Sk ewnes s Kurtos is 0.876813 2.0245) C16 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 14 8 Series : C18 Sample 1 22 Obs erv ations 22 12 6 10 Mean Median Max imum Minimum Std.2 Mean Medi an Max i mum Mi ni mum Std. Dev .5 2.5 C18 Ker nel Dens ity ( Nor mal. Sk ewnes s Kurtos is 6 0.988880 6.219431 13.4 20 1.092625 0.460637 1.5 195.5 4 25 Ker nel Dens ity (C13 Nor mal.315970 -93. Sk ewnes s Kurtos is 8 4 6 2 4 2 J arque-Bera Probability 0 -0.5 1.665066 2.0 1.49E-05 0.22933 19.003425 0.5 2.1057) Series : C16 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1. Dev .0 15 0.4 Mean Median Max imum Minimum Std.100 .00390 0.03 0.4171) Series : C33 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.314058 19.76097 J arque-Bera Probability 325.2 0.5 0.0 2.0 0.03665 J arque-Bera Probability 0.0 0.085312 0.5 3.04 Mean Median Max imum Minimum Std.000000 0 0.2 0 0.385723 4.22410 -4.362394 20.5 Seri es : C13 Sampl e 1 22 Obs erv ati ons 22 8 0.7846 0.457935 15.0 10 Series : C32 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.552839 0.117320 0.04 5. Dev .0 10 20 30 0 40 Kernel Dens ity (Normal.8 0.0 -0.01 5 -4. h = 0.25 1.2741 0.8 10 0.06 4 0.2 0.5 1.

1364 -0.069893 1 k23 2006 1.01 -0.16466 3.03 0.06269 -0.54163 4.01441 -0.0315 0.53156 -0.33877 -0.5305 0.8912 -0.0039 0.0354 -0.14362 0 k14 2006 1.41705 -0.5699 0.4616 0.49231 0 k22 2006 6.8283 0.12872 0.09452 0.0315 -0.066 3.1066 -0.1717 -1.79686 0.04063 3.27717 11.521537 1 k26 2006 0.0333 -0.07218 0.826 -0.65171 1.1152 0.69125 -1.29004 0.0091 0.02529 0.02521 0.48352 0.49383 0.53989 1.58235 1.33772 -0.05079 0.42924 -0.4727 -10.0307 0.03106 0.24732 0.5823 -5.73001 1 k20 2006 0.3163 0.399132 1 k10 2006 0.49998 5.44403 2.2187 0.0936 0.02573 0 k11 2006 0.34252 -1.19972 -0.544569 1 k15 2006 -3.0453 -0.6054 -3.84248 -0.112396 1 k3 2006 1.9633 0.№ он k1 2006 k2 Z Таффлер Лисо ZETA Z-san Z -new L 0.0531 -0.55185 -0.26648 -0.7462 -0.0639 0.3554 -0.4019 0.44442 -0.40928 -1.09946 1.2041 0.2869 -0.6516 -0.34055 0.012998 1 k21 2006 -1.806389 1 k17 2006 0.0017 0.34246 0.245797 1 k18 2006 1.0269 0.14785 0.03798 0.006 0.58594 0.146 -0.3527 0.4425 0.4371 1.518402 1 60 .035096 1 k27 2006 1.47787 0 k16 2006 13.76195 0.412362 1 2006 0.781304 1 k13 2006 0.9937 -2.0145 0.10104 0.4943 0.0057 0.475117 1 k8 2006 2.64915 0.0891 -0.41974 0.8357 -0.5613 0.0282 -0.50144 0.0886 0.82509 0.28084 4.2428 0.8686 -0.00231 -0.0049 0.29548 0.3892 -0.1084 -0.92972 -4.64316 -0.53756 0.0296 0.55938 -1.197 -5.2749 23.648983 1 k4 2006 5.627025 1 k19 2006 2.3587 -0.1635 0 k7 2006 1.39083 -0.001 0.8076 0.12409 -0.04157 -0.0574 -0.16291 1 k5 2006 -0.3755 0.3501 -0.21715 1.708 0.25657 3.7051 -0.68315 1 k9 2006 1.291516 1 k24 2006 0.15695 0 k6 2006 -0.03775 6.04399 -0.227833 1 k12 2006 2.06158 6.131799 1 k25 2006 1.74309 1.62805 -0.93255 6.11029 -0.

026 -0.13347 0 k45 2006 5.2788 -2.116487 1 k29 2006 0.30382 2.01763 0.6468 -0.02226 0.011 0.06056 0.9998 -0.1258 -0.3027 13.49712 2.75882 0.2311 -0.68597 -1.54081 0.0016 0.6586 0.06093 -0.04373 -0.8806 -4.15412 5.07458 0 k40 2006 0.0009 0.347484 1 k51 2006 2.3261 -15.90141 -0.0021 -0.3376 -1.676 -4.1846 0.599743 1 61 .27209 0.036 -0.00966 0 k53 2006 -0.36294 1 k32 2006 -4.4109 -0.2265 -2.0961 -0.02151 2.24486 0 k34 2006 2.1024 0.99418 2.6814 -0.06753 -0.50033 0 k39 2006 -0.2383 -1.0274 -0.24013 0.6364 -3.39223 -1.1318 -4.0655 -0.562022 1 k49 2006 -0.0535 2.5627 0.4841 -1.0851 -0.0608 1.73698 3.9746 32.14799 0.4633 -0.20529 0.385463 1 k48 2006 19.37102 1.45218 2.97699 -0.8308 13.20953 0 k38 2006 -1.0498 -0.3913 -0.0569 -1.76697 -0.1013 -0.019 0.71226 0.7516 0.2931 -3.00697 0 k54 2006 1.63161 0.96964 0 k37 2006 -0.01979 0.0281 -0.19955 -0.0697 -0.439694 1 k41 2006 -0.03358 0.98749 4.4069 -2.56962 0.100574 1 k43 2006 2.12947 4.18662 9.1271 -0.60225 -0.70047 0.673421 1 k44 2006 -0.998 0.279721 1 k36 2006 -2.55741 -0.8071 0.0645 -0.03096 0 k50 2006 0.k28 2006 6.33441 0.188363 1 5.556805 1 k30 2006 k31 2006 1.73559 1.4221 -1.06789 0.20153 0.15455 0.8309 -0.308 0.1719 -0.6282 -1.57 -0.17018 -0.01962 0.5913 0.00109 0.41224 0.3748 0.432 -1.20699 8.553894 1 k52 2006 -0.34319 0.2624 -1.4158 4.168 -0.21252 0 k42 2006 0.02516 0.2473 -6.09404 0.7008 0 k33 2006 -0.66575 -0.08849 6.04422 0.2932 -22.67936 3.10735 3.81337 0.0801 -0.26284 0.76062 -0.0613 -0.38615 0.00189 -0.0675 -0.5243 0.7246 -2.662285 1 k55 2006 17.28862 -0.14647 0.793976 1 k47 2006 1.05831 10.00839 0.590178 1 k35 2006 0.8456 1.0067 3.0239 -0.7745 -3.44028 0.1215 -0.209395 1 k46 2006 2.1496 8.

07216 1 k78 2006 0.02889 1.11067 3.46722 0.01372 0.56405 1 k65 2006 2.555876 1 k67 2006 -0.0858 -0.0326 0.26227 0.11862 0.23939 0.00174 0.165792 1 k59 2006 1.30755 -0.5839 7.0836 -0.032543 1 k83 2006 6.5623 50.33644 0.5814 -0.04799 13.1011 -0.26535 -0.0209 -0.7514 1.10526 -0.6709 -2.9798 3.2282 -2.0587 -0.2197 0.0652 -0.1084 -0.7307 0.8372 -4.91991 -0.11 0.3301 -0.32058 0 k73 2006 2.5408 -2.02314 0 k77 2006 25.0713 0.7605 0.19828 0.0446 -0.04626 0 k82 2006 0.00393 0.00096 0.01114 0.01699 0.65267 0.20095 0.907656 1 k74 2006 0.02174 -0.20948 0.08428 3.90468 2.324 44.10754 13.87519 3.00021 0.1232 0.1827 0.7234 -0.8441 -0.32737 0.7086 -0.40491 -0.2818 -0.001033 1 k79 2006 1.84226 -0.446761 1 k80 2006 0.k56 2006 -0.07771 0.0606 0.76826 0 k57 2006 0.3846 -0.80958 0.043 -0.48117 2.043 -0.3177 -0.00138 0.01252 -0.245548 1 k81 2006 0.03476 1.964169 1 k62 2006 0.3306 -0.68 12.1221 -0.0455 0.310503 1 k58 2006 0.70718 0.6605 0.8183 -4.50913 0.1485 -0.385256 1 k60 2006 26.076089 1 k66 2006 7.084607 1 k75 2006 0.40008 0 k70 2006 -0.0158 0.52378 1 k61 2006 2.1434 -0.3962 -1.49988 1.3138 0 k68 2006 -1.36584 5.7267 -2.4767 -1.18225 7.300504 1 k63 2006 3.0368 -0.70146 2.68455 7.72121 1.55286 1.3217 0.11112 -0.06367 -0.3018 -1.5953 0.7595 -0.26652 -1.94121 0 k69 2006 -0.5754 1.796 0.47865 0.9719 -1.64376 -1.63429 13.3727 -0.4668 6.03885 1 62 .1083 -0.02313 0 k72 2006 -0.1651 -0.40843 -0.66755 0.04336 -0.06016 0.03839 0.63095 0.61375 0.8405 0.29352 0.08441 1.323515 1 k76 2006 -0.089 0.7176 -5.83686 0.1885 -0.5814 -0.0039 0.21568 0.043 -0.6068 -1.0014 1 k71 2006 -0.02908 0.02149 -0.0411 -0.4489 -0.0031 0.08467 2.450071 1 k64 2006 1.04384 0.2283 -2.1425 0.

k84 2006 4.01286 0.657583 1 k88 2005 4.04315 0.6 дээш -0.01149 0.95867 0.35715 0.4677 -0.47019 0.25346 0.81-ээс бага Итгэх 85-90% 1.64619 0.01 0.691433 1 k85 2006 0.3.5-100% магдлал 63 .1-ээс бага 1-ээс бага 90% 85-90% 0.04103 1.0014 дээш дээш Эргэлзээтэй 1.оос бага 0.954135 1 9 26 22 63 2.68236 0.0697 бага 96.94337 5.00562 0.74645 0.04587 0.19828 6.0014-ээс (-0.3 0.01дээш 0.99 1-2.99-дээш 48 2.81-2.04125 1 k86 2006 0.оос дээш 0.27765 0.299061 1 k87 2006 1.55956 0.5084 0.2-0.1136 2.47489 0.43399 0.06991 0.037оос Зөв тооцсон Дампуураагүй 26 2.0697) Дампуурсан 1.037 -0.59 1-2.2.9012 8.50099 7.037бага -0.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful