Илтгэлийн агуулга

ОНОЛЫН ХЭСЭГ:
 ×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààí
 Зээлийн зэрэглэл буюу Credit raiting
СУДАЛГАА №1: ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ.
 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар
СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА, АРГАЧИЛАЛ
 Санхүүгийн үйл ажиллагаа
 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ
 Үр ашиг, мөнгөн урсгалын төсөөлөл
 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага
СУДАЛГАА №3: ЗЭЭЛИЙН ЭРСДЛИЙГ БУУРУУЛАХ БУСАД БОЛОМЖ:
 Зээлийн даатгал
 Банк хоорондын эрсдэлийн сан байгуулж, зээлийн эрсдэлийг бууруулах
 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ
 Санхүүгийн эрсдэлийн шинжилгээ
 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ

ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ:
АШИГЛАСАН ЭХ ҮҮСВЭР:

1

Îíîëûí õýñýã
Зээлийн эрсдэл гэдэг нь зээлийн хүү хугацаандаа төлөгдөхгүй хугацаа хэтэрч улмаар
зээл чанаргүй ангилалд шилжиж, банк алдагдал хүлээж болзошгүй магадлалыг хэлнэ. Зээлийн
эрсдэл нь зээлдэгч бүрийн үйл ажиллагааны өрнөл, хэтийн хөгжил, ажил хэргийн шударга
зарчимч чанар, өр төлөх чин эрмэлзлэл, мөн түүнчлэн гадаад орчин болох үйл ажиллагааны
төрөл, зээлийн зориулалт, эргэн төлөлтийн баталгааны төрөл чанар зэрэг олон тооны хүчин
зүйлсээс хамаардаг. Тийм учраас зээлийн үйл ажиллагаа нь зээлдэгчийн бодит зээлийн
чадварын үнэлгээг шаарддаг. Хэдийгээр зээлдэгчийн үнэлгээ зохих түвшинд гүйцэтгэгдсэн
хэдий ч зээлдэгчийн төлбөрийн чадвар хугацааны туршид янз бүрийн шалтгаанаар муудсан
байхыг үгүйсгэхийн аргагүй юм. Энэ төрлийн эрсдэл нь дан ганц зээлийн үйл ажиллагаа дээр
илрэх бус, балансад болон балансын гадуур тусгалаа олж байдаг бусад үйл ажиллагаануудтай
мөн адил холбоотой юм.
Зээлийн эрсдэлийн хамгийн томоохон үр дагавар нь олгосон зээлийн активыг бүрэн
хэмжээгээр нь алдах явдал юм. Зээлийн эрсдэлийн удирдлага нь онцгой анхаарал шаарддаг
асуудал бөгөөд түүний чанараас банкны үйл ажиллагааны үр дүн бүхэлдээ хамаардаг гэхэд
болно. Хэдийгээр активын чанар нь удирдлагын чанарыг илтгэдэг ч түүнд нөлөөлөх олон
тооны хүчин зүйлс байдаг нь засгийн газрын бодлого, макро эдийн засгийн байдал, банкны
удирдлагад нөлөөлж байдгаараа банкны өмчийн хэлбэр зэргийг дурьдаж болохоор байна.
Банкны активын чанарт гадаад нөлөөлөл ихээхэн чухал байдаг хэдий ч банкны зээлийн багц
болон санхүүгийн тайлангийн шинжилгээнд зээлийн процессийн удирдлагын үнэлгээ гол байр
суурийг эзэлдэг. Банкууд активынхаа чанарын бууралтыг цаг тухайд нь мэдэрч чадалгүй
түүнээс хамгаалах сангаа оновчтой хэмжээгээр байгуулаагүй зэргээс ихээхэн хүндрэлд ордог.
Харин зээлдэгчийн зээлийн чадварын зөв бодиттой үнэлгээ, болон зээл төлөгдөхөөс хамгаалах
санг журмын дагуу байгуулснаар бүх зээлийн багц эрсдэлээс хамгаалагдснаар ойлгож
болохгүй. Багцын эрсдэлийн төвлөрөл нь нэгж зээлдэгчийн эрсдэлийн өсөлт буюу хоорондоо
ашиг сонирхлын холбоотой этгээдүүдийн эрсдэлийн өсөлттэй уялдаж үүсдэг.
Эрсдлийн хүчин зүйлийн үед эрсдэл гарахаас өмнө түүнийг удирдах боломж банкинд
байдаг бөгөөд ингэснээрээ банк өөрийн үйл ажиллагааны зүгээс үүсч байгаа эрсдлийг удирдах
боломжтой юм. Банк эрсдэлээ удирдахын тулд өөрийн зүгээс хэд хэдэн арга хэмжээ явуулдаг
ба хамгийн үр дүнтэй нь үйл ажиллагааныхаа арга технологийг сайжруулах буюу өөрөөр

2

хэлбэл зээлийн шинжилгээ-зээлдэгчийн зээлжих чадварыг зөв чанартай тодорхойлох асуудал
юм. Ер нь банкинд зээлийн эрсдэл гарч байгаа гол шалтгаан нь зээл олгох банк тухайн
байгууллагад зээлийн шинжилгээг хангалтгүй хийсэн болон зээл олгосны дараах хяналт
шалгалтыг хангалтгүй явуулж байгаатай шууд холбоотой юм.
×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààíóóä:
1. Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë











Áèçíåñ ýðõëýõ ìýäëýã ÷àäâàð äóòìàã áàéäàã.
Òàéëàí òýíöëýý õóóðàì÷ààð ãàðãàäàã ÿâäàë
ªºðèéí ýðñäýë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà òîîöîîã¿é áàéäàã
Çýýëèéí çîðèóëàëòààñ íü ººð ç¿éëä àøèãëàõ
Çýýëèéã àíõíààñàà òºëºõ çîðèëãîã¿é àâàõ
Óëñ òºðèéí áàéäàë
Õóóëü òîãòîîìæèéí ººð÷ëºëò
Çàñãèéí ãàçðûí áîäëîãî
Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë
Òåõíèê òåõíîëîãèéí îãöîì ººð÷ëºëò
Íèéãýì ñî¸ëûí íºëºº
Áàéãàëèéí ãàìøèã

2. Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ














Çýýëèéã õàâòãàéðóóëàí îëãîõ
ÓÀÀÀ-í íýã ñàëáàðò õýò èõ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ
Çýýëèéí òºñëèéí èðýýä¿éä ãàð÷ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã òîîöîîã¿éãýýñ
Çýýëèéí çàðöóóëàëò, òºñëèéí õýðýãæèëòýíä õÿíàëò òàâèàã¿éãýýñ
Çýýëèéí àæèëòàíû ìýäëýã ÷àäâàð äóòóóãààñ
Çýýëäýã÷èéí òóõàé ìýäýýëëèéã äóòóó öóãëóóëñàíààñ
Çýýëèéí õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ã¿éöýä á¿ðä¿¿ëýýã¿é áîëîí ãýðýýã õóóëü
òîãòîîìæèéí äàãóó õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýëèéí õàìòðàí ýçýìøèã÷ òîãòîîãîîã¿éãýýñ
Áàðüöàà õºðºíãèéí áîäèò ¿íýëãýýã çºâ õèéãýýã¿é áîëîí áàòëàí äààëòûí ãýðýýã
õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýë òºë¿¿ëýõ òîäîðõîé àðãà õýðýãëýýã¿éãýýñ
Òàíèë òàë, õýýë õàõóóëü õàðæ çýýë îëãîñíîîñ
Çýýëäýã÷ íàñ áàðàõ
Ñóðàãã¿é àëãà áîëîõ
Çýýëäýã÷ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é áîëîõ
Áàðüöàà õºðºíãèéí ¿íý áóóðàõ ãýх ìýò ýðñäë¿¿ä áàéäàã.

3

Èíãýæ á¿õ òàëààñ íü шинжлэхдээ Оросын жишээнээс харахад иж бүрэн үнэлгээний аргыг түгээмэл хэрэглýäýã. Үүнд: 1. ßëàíãóÿà ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé óëàìæëàëò àðãààñ ýõëýýä ºâºðìºö îëîí àðãà áàðèëûã õýä õýäýí õóâèëáàðààð õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü ñóäàëãààíû îáúåêòîä ¿íýí çºâ áîäèòîé ¿íýëýëò ºãºõ áîëîìæ íºõöºëèéã èë¿¿ á¿ðä¿¿ëæ ºãäºã. ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé õîñîëñîí аргын нэг нь “Иж бүрэн шинжилгээний арга“ юм. Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí õýìæýý харилцан адилгүй шалгуур үзүүлэлт нь өөр өөр байдаг учир харьцангуй үзүүлэлт хэрэглэх òîõèðîìæòîé áàéäàã.1 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд Ýäèéí çàñãèéí ìàòåìàòèêèéí îíîë. Компанийн үйл ажиллагаанд иж бүрэн үнэлгээ өгч судлах дараах үндсэн таван төрлийн арга байна. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýý ºãºõ人 õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëò õýðýãëýõ íü çîõèìæòîé áàéäàã. Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà 3. ¿ð ä¿íã óëàì ñàéæðóóëæ áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ¿íäñýí íºõöºë áèëýý.СУДАЛГАА №1. òîîöîîëëûí àðãà ç¿éã ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí шинжилгээнд өргөн ашиглах явдал бол зах зээлийн нөхцөлд ажиллаж байгаа компаниудын үр àøèãòàé ¿éë àæèëëàãààã äýýøë¿¿ëýõ. Ýäãýýð ñàíõ¿¿. Иж бүрэн үнэлэх компанийн үйл ажиллагааны шинж чанараас хамааран төрөл бүрийн øàëãóóðààð õýìæèæ áîëîõ áîëîâ÷ õýðýãëýх арга зүй нь нэгдмэл байдаг. Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà 4. Òóõàéí àðãûã àøèãëàæ áàéõäàà ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí õàðüöààíû á¿õ ¿ð ä¿í íýã áîë ºñºõ.1. 1. 4 . Орчин үед бизнесийн үйл ажиллагааг иж бүрнээр үнэлэх шаардлага өсөн нэмэгдэж байна.1 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй: Альваа компанийн үйл ажиллагааны ямар нэгэн амжилт нь юунаас болж байгаа нь зөвхөн ãàíö òàëààñ ä¿ãíýõã¿éãýýð á¿õ òàëààñ íü ¿íýëæ ä¿ãíýëò ºã÷ õàðäàã. ýñâýë áóóðàõ ãýñýí íýã ÷èãò ÷èãëýãäñýí áàéõ ¸ñòîé. Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà ̺í õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí àðãà àðãà÷èëàë çýðýã áîëíî. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ 1. Èéíõ¿¿ ñóäàëãàà òîîöîîíû àæèëä òîõèðñîí àðãûã áîëîëöîîòîé ãàçàðò íü îíîâ÷òîé õýðýãëýõ ÿâäàë øèíæèëãýýíèé àæëûí ÷àíàð. Íèéëáýð ä¿íãèéí àðãà 2. áàéð ñóóðèà áýõæ¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé þì.

Мөн ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèйн арифметик дундаж үзүүлэлтэд хувааж гарсан үр дүнгээ үзүүлэлтийн тоонд хувааж тооцож болно. Õàðèí ñóë òàë íü ñàéí ¿ç¿¿ëýëòýýñ õýð àëñëàãäñàíûã õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. Үзүүлэлт бүрийн онооны хэмжээг экспертийн аргаар óðüä÷èëàí òîîöíî.1 Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà Хувьцаат компани бүрийн үзүүлэлтүүдийн иж бүрэн үнэлгээний утга нь нэг дүгээрт õàðüöóóëæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íãèéí íèéëáýð áàéäëààð тооцоолдог. Харин сул òàë íü õýìæýýíèé õóâüä ººð ººð ¿ç¿¿ëýëòèéã íýìæ äóíäàæ òîîöäîã ó÷ðààñ áîäèò áàéäëûã çºâ õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. ¿ð ä¿í íü áóóð÷ áàéõ òóñàì ñàéíààð õàðóóëæ áàéõ þì áîë äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áîëíî. øàëãóóðò îðæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é. Хувьцаат компанийг үнэлэх шалгуурт багтсан үзүүлэлтүүдийг гаргана. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò äýýðõ çýðýãëýëèéã ãàðãàæ ºãäºã.3 Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãûã õýðýãëýõ ¿åä øàëãóóðò áàãòñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õýìæýýã õàðãàëçàí өгч нийт буюу дундаж оноогоор үнэлдэг. Ìºí ¿ç¿¿ëýëòèéí õýò ºíäºð ºñºëò áóñàä ¿ç¿¿ëýëòèéí òàñàëäëûã íºõäºã. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãëçàæ ¿çäýã. Энэ эргын давуу тал нь хэрэглэхэд маш энгийн хялбар байдаг. ̺í òºãñ óòãàäàà õàìãèéí îéð áîëîí õîë óòãûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é. Èéìä èäýâõèæ¿¿ëýã÷ ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë +1-ð. 1. 1. Энэ дундаж үзүүлэлтийг ашиглан хувьцаат компаниудад байр эзлүүлж зэрэглэл тогтооно. ̺í øàòëàë òîãòîîæ îíîî ºãºõ áà ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí ºñºëòèéí õóâèéí õàðüöààãààð îíîî ºãºõ ãýñýí õî¸ð õóâèëáàðûã àøèãëàíà. Õàðèí ñóë òàë íü îíîî íü õèéñâýð øèíæòýé áàéäàã. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãààð òîîöîæ áàéãàà ¿åä ººðèéí ºðòãèéí a1 ¿ç¿¿ëýëòèéí îðîíä ººðèéí ºðòãèéí õýìíýëòèéã îðóóëàõ ýñâýë ¿ç¿¿ëýëòèéí ýñðýã óòãà áóþó 1/à1 ¿ç¿¿ëýëòèéã àâ÷ áîëíî. Ýäãýýð ¿ç¿¿ëýëòèéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä íýã ÷èãëýëä îðóóëäàã 3 àðãà áàéíà. 1. äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë -1-ð ¿ðæ¿¿ëýõ àðãà íü òîõèðîìæòîé þì. 5 .¯ç¿¿ëýëò èõñýõ òóñàì ¿ð ä¿í ñàéíààð õàðóóëæ áàéâàë ñòèìóëÿòîð.2 Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Энэ аргын гол зарчим нь үзүүлэлт бүрээр компани тус бүрийг байр эзлүүлж эзэлсэн áàéðóóäàà íèéëáýðýýð ¿íýëæ ºãíº. Ãýâ÷ ýñðýã óòãûã àâ÷ áàéãàà òîõèîëäîëä çºâõºí ýåðýã óòãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áàéõ ¸ñòîé.

Шалгуурт орсон үзүүлэлт тус бүр дээр хамгийн сайн үзүүлэлт бүхий хувьцаат компанийг олно. X t  Pt = f (β. ¯ç¿¿ëýëò á¿ðèéí õàìãèéí ºíäºð óòãàä õóâààæ ñòàíäàðò ¿ç¿¿ëýëòèéã òîîöíî.4 Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèèé àðãóóäààñ õàìãèéí òîõèðîìæòîé íü ýíý àðãà þì. p i  E (Yi / X i )  1 1 e (β1 β 2 X i ) Ýíä: yi  ýíäîãåí õóâüñàã÷. yt = 1 ãýñýí óòãûã àâàõ ìàãàäëàë íü Pt áîëíî. Êîýôôèöåíòèéã óðüä÷èëàí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí íàðèéí òîãòîîíî. X t ) Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä Pt ìàãàäëàëûí òàðõàëòûí ëîæèñòèê òàðõàëòûí õóóëüä çàõèðàãäàíà ãýæ ¿çäýã.Pt ) + 1× Pt = Pt áóþó ýíý íü y t -ûí õ¿ëýýëòèéí óòãà áîëíî. шалгуур үзүүлэлт өөр өөр байдаг учраас харьцангуй ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã. Үүний дараа зайг харгалзан байр эзлүүлнэ. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã. Çàéã òîäîðõîéëîõ àðãûí õóâüä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý á¿õ íýãæèéí øèëäýã ÷àíàðûã àãóóëñàí òîîöîîíû ¿ëãýð æèøýý хувьцаат компанитай бусал хувьцаат компаниудыг харьцуулах юм. E  y t / X  X t   f  β. Өөрөөр хэлбэл үзүүлэлт бүрээс хамгийн их үзүүлэлтийг нь гаргана. 1. X t   u t Ýíä y t íü 0 ýñâýë 1 ãýñýí óòãà àâàõ áîëíî.Pt ) áîëíî.1. Энэ аргын хувьд дараах äàðààëëààð çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëíî. 4. 2.2 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар Ëîæèò çàãâàð Ýíýõ¿¿ ñóäàëãààíäàà õàìààðàã÷ õóâüñàã÷ íü ÷àíàðûí õóâüñàã÷ áàéäàã çàãâàðóóäûí íýã болох шугаман магадлалын загварыг мөн ашиглалаа. Yt  f  β. Компаниудын хэмжээ харилцан адилгүй. ìºí ýíä zi  1   2  xi ãýæ îðëóóëáàë ôóíêö 6 . Òýãâýë ëîæèò çàãâàðûí ¿íäñýí òýãøèòãýëèéí òàâèë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî. Энэ загварыг дараахь байдлаар òîäîðõîéëäîã. Õàðèí yt = 0 ãýñýí óòãà àâàõ ìàãàäëàë íü (1 . 1.1. ¯ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí êîýôôèöåíò ºãíº. Рейтиíã áàãàòàé áóþó тоцооны үлгэр жишээ утгат хамгийн ойр байгаа нь тэргүүний хувьцаат компани болно. E (Yt ) = 0 × (1 . ªºðººð õýëáýë òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò ìààíü ¿ð ä¿í ãàðñàí ýñâýë ãàðààã¿é ãýñýí óòãûã èëýðõèéëíý. Зайг тогтооно. xni  ýêçîãåí õóâüñàã÷èä. 3.

ýíä: P1i  Pi 2  Pi 3  Pin  1 (2.1 òýãøèòãýëèéí õî¸ð òàëàаñ ëîãàðèôì àâú ln  1 p i   Xi Ýíý íü ëîãèñòèê çàãâàðûí õóâüä ïàðàìåòð ¿íýëýõ òýãøèòãýë þì. Ìàãàäëàëûí ÷àíàð ¸ñîîð ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé õóâüä äàðààõ шаардлагагыг тавина.4) 7 . Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëíî.α α ) 1 2 3 n áîëîí (β 1. Ýíäýýñ äîîðõè õýëáýðýýð ôóíêöýý öýãöýëüå.β 3 β n ) ãýñýí 2n ïàðàìåòð¿¿äèéã ¿íýëýõ øààðäëàãàòàé áîëíî.  P1i =α1+β1 X i  P =α +β X 2i 2 2 i    P3i =α 3+β 3 X i      Pni=α n +β n X i Ýíäýýñ áèä (2. ln   ãýñýí 1 0 òîäîðõîéã¿é áàéäàëä õ¿ðíý.  1   2   3   n  1   1   2   3    n  0 (2.1) zi zi e / 1 e e i  pi    z i  Li  β 1  β 2 2. Õàðèí ýäãýýð ñîíãîëòóóäûã òóñ á¿ðèéã ñîíãîõ ìàãàäëàë íü Pji áàéíà.3) (α .1) óòãûã àâíà ãýæ ¿çâýë ln  . Ëîãèñòèê çàãâàðûí 0 1 хувьд үнэлгээ хийхэд хамаараа хувьсагчийг (0. Òèéìýýñ ýíý õ¿íäðýëýýñ ãàðàõûí òóëä õàìààðàëã¿é õóâüñàã÷èéí óòãûí õóâüä òîäîðõîé á¿ëýãëýë õèéæ á¿ëýã òóñ á¿ðò õàðãàëçàõ pi ìàãàäëàëûí ¿íýëãýýã îëäîã.ìààíü äàðààõü õýëáýðòýé áîëîõ áà p i  E (Yi / X i )  1 1 e zi ¿¿íèéã òàðõàлтын логистик ôóíêö ãýíý. Өөрөөр хэлбэл дээрх 2n параметрүүдийн хувьд тэдгээрийн холбоосыг èëýðõèéëñýí òîäîðõîé íºõöºë¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. Áèäýíä i ãýñýí ñîíãîëò áàéãàà ãýæ áîäú¸. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàð Ìàãàäëàëûí øóãàìàí çàãâàð áîëîõ ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòîä õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ àæëóóäûã 1965-75 îíóóäàä ýð÷èìòýéãýýð ñóäàëæ áàéñíûã äóðäàõ íü ç¿éòýé áàéõàà. Ýäãýýð ìàãàäëàëóóä íü i -ð ñîíãîã÷ûí äîòîîä ìºí ÷àíàðûã èëýðõèéëäýã. j = {1.β 2 .α . 3n} ãýñýí n øèðõýã áîëîìæîîñ á¿ðäýíý. 1  pi  1  1 1  e  zi  1 e  zi   1  e  zi 1  e  zi 1  e  zi pi 1 pi  1 / 1  e zi 1  z  e zi (2. Ïàðàìåòð¿¿äèéí ñîíãîëòûí õóâüä ÿìàð ÷ áàéäëààð àâ÷ áîëîõ áºãººä áèäíèé ñóäàëãààíû àæëûí õ¿ðýýíä êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýýíèé åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä íü ìºí íýãýí ýãçîãåí õóâüñàã÷ áîëíî. 2.2) ãýñýí íºõöºë áèåëýíý.

p3i = (P3i . 2 i 0 ⇒ n ∑x 2 i n n  P2i  P3i   Pni  i 1 ∧ 2i ∧ β3  ∑P3i x i i 1 n i 1 i 1 ∑x P ∑P ∑x . pni = (Pni ..P) ⇒ p1i  p 2i  p3i   p ni  0 ãýæ îëäîíî.5) (5) òýãøèòãýëèéí õóâüä β i ïàðàìåòð¿¿äèéã õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëâýë.. ∧ β2  2 i n ∧ ∧ ∧ ∧ β 1 + β 2 + β 3 + β n  i 1i ∧ ∧ xi i 1 n ∑x i 1 .  P1i =β1 x i  P =β x 2i 2 i    P3i =β 3 x i      Pn i=β n x i (2. n n ∑P 1i ∧ β1  xi i 1 n ∑x . P1 . P3  Pn .P1  1  1 X i  . P1i .β ∧  1 + α 2 + α 3 +α n  P1  P2  P3   Pn Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòòîé áîëãîõ àðãóóäûã àíõ 1965 îíä Çåëìåí Ëè ãýã÷ áîëîâñðóóëàõûã îðîëäîæ áàéñàí íü äýýðõ îëîí ñîíãîëòòîé çàãâàð äýýð ñóóðüëàãäàæ áàéñàí õýðýã.P  . p1i = (P1i . Ýíãèéí õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëñýí òîõèîäîëä (4) íºõöºë áèåëýæ áàéãààã øàëãàõ õýðýãòýé áîëíî.ãýñýí á¿õ ñîíãîëòóóäûí õóâüä äóíäàæ íü (P) áàéíà ãýæ ¿çüå.β  2 X 3 X n X ⇒ ∧  Pn .Õýðýâ äýýðõ íºõöºë áèåëæ áàéãàà òîõèîëäîëä áèä ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýã õèéæ áîëíî.1  1 X   1 X i . P2 . Ýíäýýñ äàðààõ ýíãèéí õóâèðãàëòûã õèéå.X   1 xi ãýæ îëäîíî.X ) áàéíà ãýæ ¿çâýë.. ∧ βn  ∑P 2 i xi ∑x 2 i i 1 i 1  ∧ α1 ∧ α 2 ∧ α 3   ∧ α n ni i 1 n ∧  P1 .β ∧  P3 . N-ñîíãîëòîä Ëîæèò çàãâàð 8 .. Y¿íèéã 3 ñèñòåìä îðëóóëáàë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî.β 1 X ∧  P2 .P). p 2i  P2i .P) . Òýãâýë ýíä xi = (X i .

pt  p( y t  1)  pt ( I t  I t )  F ( I t )  It   1 2 t2 2 * e dt 9 .Pt     0   1 xt  (2. 21  P3 2   3 2 . 21   21 X i    32   31 . Харин Logit загвар нь ложистик тархалтын хуулинд захирагддаг. Энэ нь хэвийн тархалтын хуулинд захирагддаг.  P ln   1 . P3i n  3     3i .  ln P2i / P1i =α 21+β 21 X i   ln P3i / P1i =α 31+β 31 X i ln P / P =α +β X 3i 2i 32 32 i  (2. Харин I t -ын утга нь дараах байдлаар тодорхойлогдно: Pt -ийн хувьд дараах хэлбэртэй байна гэж * үзье. ln P3i / P2i   ln P3i / P1i  P1i / P2i   ln P3i / P1i  .6) Ýíý óäààä çàãâàðûã õÿëáàð áîëãîõ ¿¿äíýýñ çºâõºí 3 ñîíãîëò áàéãàà ãýæ ¿çýýä P1i  P2i  P3i  1 ãýäãýýñ äàðààõ áàéäàëòàé áè÷èæ áîëíî.  нь тайлбарлагч хувьсагчид харгалзах коэффициент ба u t гадны шок.Fadden боловсруулж байжээ. P2 i P1i  n 2i  N 2    n1i  N  1   n 3i     N   n 2 i .  P1i n1i n1i  n1i     N     1  P3 1  e - 21   21X i    e -α 32 β 32 X i  .ln P1i / P1i    32   32 X i   31   31 X i .7) Ìàãàäëûí ÷àíàð ¸ñîîð (7) ñèñòåì íü 6 ïàðàìåòðààñ 4-èéã íü ë ¿íýëýõýä õàíãàëòòàé. 3 2 Îëîí ñîíãîëòîä ëîæèò çàãâàðûã ¿íýëýõäýý øóãàìàí çàãâàðûí ¿íýëãýýíä àøèãëàñàí õ¿ñíýãòèéã àøèãëàíà. Энэ загварын ерөнхий хэлбэр нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ. I t   0  1 xt  ut Энд X i нь тайлбарлагч хувисагч.Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûí õóâüä ëîæèò õýëáýðò îðóóëàõûã äàðààõ áàéäëààð ãàðãàÿ.α 31  β 31X i  P1 1  e Пробит (Probit) загвар Энэхүү загварыг анх 1933 онд M.

60656 c4 Ãàäíû êàïèòàëûí õóâèéí æèí 0.39 4.11 0.11349 c15 Áîðëóóëàëòûí àøèãò àæèëëàãàà 0. Хувьсагч Тодорхойлогч Mean 0.22 11. Энд байгаа Pt -ийн утга нь ложит загвартай олсонтой адил юм. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛИЙН ЭМПИРИК СУДАЛГАА 1.289991 c7 Ýðãýëòèéí õàðüöàà 3.1223 c12 Íèéò õºðºíãèéí ýðãýö 0.28 0.92 21.126191 c9 Àâëàãûí ýðãýö /óäàà/ 4.863073 c6 Ãàäíû êàïèòàëûí á¿òýö 0.665065 c1 Áèå äààëòûí êîåôöèåíò c2 Çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò -1.90 9. өөрөөр хэлбэл: I t  F 1 ( Pt )   0  1 xt  ut байна.08 3.Эндээс I t -ын утга нь чанарын хувьсагчидын итгэх магдлалын хэвийн тархалтын хуулинд захирагдсан функцын урвуу функцын утга гэсэн үг юм.33145 c11 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö /óäàà/ 1.55497 c10 ͺºöèéí ýðãýö /óäàà/ 5. Deviation 0.957762 c14 ªºðèéí õºðºíãèéí à÷ààëàë -1.47 Std.279744 10 .81 4. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудын үр дүн Тус судалгаандаа 22 компанийн санхүүгийн тайлан балансыг ашигласан ба 100 орчим санхүүгийн харьцаанаас хамгийн өргөн хэрэглэгддэг.00 0.53 0.52 10. мөн зээлийн зэрэглэлд нөлөөлж болох дараах 30 харьцааг сонгон авсан болно.665066 c5 Áàéíãûí êàïèòàëûí á¿òýö 0.23 0. Öаашид эдгээр санхүүгийн харьцаануудыг ашиглан ïàðàìåòð¿¿äèéã òîîöîîëîõ áîëíî.375542 c8 Õóðäàí õºðâºõ õàðüöàà 2.938105 c3 ªºðèéí áà ãàäíûí êàïèòàëûí õàðüöàà -3.40 0.329696 c13 ¯íäñýí õºðºíãèéí à÷ààëàë 1.14 9.

342302 2.01 0.29 0.064327 c18 ªºðèéí êàïèòàëûí àøèãò àæèëëàãàà 0.20 0.03 -0.87 720.06 -0.99 179. C1 C8 C11 C12 C1 C8 C11 C12 C14 C18 C19 C22 C25 C26 1.09 2. á¿ðòãýëèéí ¿íèéí õàðüöàà 0.22 0.03 -0.15 -0.146657 c26 c27 ªðèéí õàðüöàà c28 ªð.329 c24 Çàõ çýýëèéí ¿íý.469789 c19 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/ 0.1532 c22 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà 0.07 -0.25 0.14 1.07 0. Үүнийг сонгохдоо үл хамаарагч хүчин зүйлсийн хоорондох корелляцын хамаарлыг нь шалгаж үзхэд дээрх 30 харьцаанаас зарим харьцааны хооронд маш хүчтэй хамаарал байсан тул хасаж тоосцоны үндсэндээр мөн зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж чадах хувьсагчидыг сонгох авхад дараах 10 хувьсагч шүүгдэн үлдлээ.236767 c25 ̺íãºí ã¿éëãýýíèé õàðüöàà 0.01 0.07 0.20 1.26 1.00 -0.17 -0.01 0.00 0.14 -0. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà c29 ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ c30 ªð áàðàãäóóëàõ îéðûí áîëîìæ Ãýõäýý ýäãýýð õóâüñàã÷èä íü á¿ãä òàéëáàðëàã÷ õóâüñàã÷ààð ñîíãîãäîæ ÷àäààã¿é áà æèøýý íü íèéò àâëàãûí ýðãýö.87279 0.00 0.05 1. ººðèéí êàïèòàëûí çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò ãýõ ìýò õóâüñàã÷èä þì.469789 c20 Õºðºíãèéí ºãººæ /ROA/ 0.18 0.00 0.15 0.10 -0.29 -0.04 0.27 19.17 0.c16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû àøèãò àæèëëàãàà 3.06 -0.17 0. ýëýãäëèéí íîðì çýðýã çàðèì íýã õóâüñàã÷èä íü ýõíèé òîîöîîëëûí õýñýãò à÷ õîëáîãäîë ¿ç¿¿ëæ áàéñíàà äàõèí òîîöîîëëûí ¿åä à÷ õîëáîãäîëã¿é ãàð÷ ÿâöûí äóíä õàñàãäàí ýöñèéí òýãøèòãýëä îðæ ÷àäààã¿é áîëíî.88 12.14 0.385723 c17 Õºðºíãèéí àøèãò àæèëëàãàà 0.74751 Дампуурлын эрсдлийн коэффицэнт 5.18 11 .20 -0. ̺í ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö.02 3.04 0. íººöèéí ýðãýö.09 0.17 -0.09 0.03 -0.18 -0.08 0.16 -0.20 0.18 0.665066 -4.46 9.77389 0.53 0.457868 c23 ¯íý àøãèéí õàðüöàà -37.20 0.064327 c21 Õóâüöààíû íýãæèä íîãäîõ àøèã 186.26 0.

03 -0.18 0.10 -0.04 0.06 -0.44 0.08 0.00 1.13 -0.06 0.16387 6 -2.00 -0.14 0.01 0.06 -0.03 -0.00 -0.18 -0.00 0.31 1.18 0.06700 19 k20 "Öуу тайж" ХК 9.31 -0.13 0.92700 7 k18 "Иж бүрэн" ХК 0.43000 5 k17 "Монгол нэхмил" ХК 4.17 -0.00 1.00 -0.97075 13 k4 "ТУЛГА" ХК 0.17 -0.38175 9 k7 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ 0.65400 4 k16 "Мандал" ХК 7.00 0.14 0.14 1.20 0.44 -0.31 0.57897 8 k6 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ 1.41032 15 k12 "БАГАНУУР" ХК 1.00 Íýãä¿ãýýð Àðãà: Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà № Хувьцаат компанийн нэр k1 "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k2 "Ãóòàë" ÕÊ k3 Дүн Байр 2.06 0.07 0.17 0.07 0.19 1.C14 C18 C19 C22 C25 C26 0.04 -0.17 -0.07 -0.01200 12 k13 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 16.72800 21 12 .34 1.12387 20 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 0.01 -0.16 -0.44 0.86800 14 k19 "Орхон далай" ХК -0.01 0.34 0.31 0.29135 10 k10 "Òàõü-êî"ÕÊ 1.19 -0.07 -0.13 0.20517 17 k8 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ 0.11400 3 k21 "Ноѐт хайрхан" ХК -2.18 1.13851 18 k5 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ 1.14 1.02500 2 k15 "Õ¿ðä"ÕÊ 7.23516 16 k9 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 1.13 -0.17438 11 k11 "Улаанбаатар ЗБ" ХК 0.04 0.14 0.07 0.44 -0.04 0.84400 1 k14 "Ãîâü"ÕÊ 13.03 -0.

30% 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 117 38.00% 9 Óëààíáààòàð ÇÁ ÕÊ k11 155 90.10% 13 Орхон далай ХК k19 148 85.40% 20 ÁÀÃÀÍÓÓÐ ÕÊ k12 120 42. Энэ мэтчилэн бусад аргуудын хувьд зэрэглэл тогтооѐ.30% 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 120 42.85000 22 Эндээс харахад "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ нэгдүүгээр байранд. Õî¸ðäóãààð àðãà: Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Хувьцаат компанийн нэр № "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 96 28. "Ãîâü"ÕÊ хоѐрдугаар байранд орсон бол "Арготех импекс" ХК хамгийн сүүлийн байранд орсон байна.00% 5 Ä¿í Ýçëýõ õóâü Áàéð 13 .90% 14 ÒÓËÃÀ ÕÊ k4 142 80.40% 16 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 126 52.80% 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 141 76.50% 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 175 100.00% 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 133 61.70% 3 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 55 4.k22 "Арготех импекс" ХК -3.70% 3 Мандал ХК k16 68 14.80% 6 Иж бүрэн ХК k18 128 57.80% 11 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 29 0.90% 18 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 100 33.10% 17 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 138 71.20% 4 Монгол нэхмил ХК k17 79 23.00% 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 55 4.70% 19 Öуу тайж ХК k20 77 19.

08 3.19 -0.94 -0.57 1.02 k10 0.16 0.03 0.96 0.46 0.25 4.43 0.00 2.68 -0.33 0.56 -0.00 -1.61 0.12 k7 -1.60% 15 Арготех импекс ХК k22 172 95.32 6.00 -1.20% 21 Ãóðàâäóãààð àðãà: Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Хамгийн их утгад нь хуваасаны дараа баллын оноогоор харгалзан үржүүлэв.35 0.08 -0.13 0.00 -0.70 1.21 -0.13 0.08 0.60 -0.02 -1.36 -0.43 -0.36 25.02 0.04 0.23 -1.25 k12 -0.03 0.00 2.20 0.90 1.60 1.08 4.17 9.36 -0.41 0.16 0.80 1.00 0.01 0.60 4.70 3.55 k2 -8.26 0.82 -1.39 -1.01 -0.14 0.03 0.23 -0.39 0.20 7.41 0.39 -1.06 -0.59 k6 1.02 3.68 0.02 0.75 0.37 -1.68 -0.62 -0.41 -0.01 -0.08 0.06 2.18 2.61 0.93 -0.01 0.17 0.74 5.00 0.44 k9 1.32 0.87 0.31 -0.12 6.60 3.00 5.00 2.04 0.95 0.33 0.10 0.43 -0.07 0.07 0.31 -0.31 -0.07 -0.20 8.05 2.18 -2.08 16.33 0.00 0.35 -10.49 -0.02 0.57 k4 1.12 0.08 14 .85 0.00 -1.34 0.14 0.34 k17 5.06 0.93 -0.68 0.19 0.63 6.10 k11 1.Ноѐт хайрхан ХК k21 135 66.03 0.86 0.83 0.00 k15 4.80 k14 7.09 0.46 3. Балл № 8 C1 22 C8 16 C11 10 C12 8 C14 1 C18 5 C19 2 C22 3 C25 25 C26 k1 8.31 -0.13 -0.08 22.09 0.85 6.06 4.44 0.00 10.07 0.06 5.02 -0.26 2.40 -0.48 k13 7.81 6.01 2.04 14.43 0.09 0.55 k3 2.78 1.17 1.34 0.23 0.44 k8 -1.36 -0.32 k16 1.38 0.54 24.00 1.65 10.81 0.22 -0.41 0.13 k5 2.20 0.37 1.12 0.

00 0.30 0.45 2.96 9 3.48 -5.41 15 Улаанбаатар ЗБ ХК 1.16 -0.79 10 11.13 4 Мандал ХК 30.61 0.00 0.28 0.43 0.84 5 6.27 -0.k18 4.03 -0.95 14 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ -0.70 1.71 -0.66 k20 1.16 1.25 1.80 1.33 -2.29 18 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 3.72 3 Монгол нэхмил ХК 24.92 k19 3.42 16 "Òàõü-êî"ÕÊ 3.52 6.15 -0.73 k21 -0.04 -5.94 13 ТУЛГА ХК 7.00 0.08 8 -14.00 0.29 2.34 Êîìïàíèéí íýð "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ Нийлбэр Áàéð 14.87 1 "Ãîâü"ÕÊ 55.00 -1.27 6 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 75.06 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 4.00 5.73 0.62 11 "Ãóòàë" ÕÊ "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ Иж бүрэн ХК 15 .33 -1.06 0.31 19 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ -0.00 0.63 17 БАГАНУУР ХК 22.81 2 "Õ¿ðä"ÕÊ 27.28 -0.51 -0.00 -0.54 3.47 0.12 3.38 0.17 1.83 0.09 -3.58 k22 0.28 4.80 1.77 2.27 -1.46 0.15 -0.

13 7 Ноѐт хайрхан ХК -2.31 18 ÁÀÃÀНУУР ХК k12 12.75 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 9. Êîìïàíèéí íýð № Дүн Язгуур Байр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 8.84 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 14.11 2.92 9 Улаанбаатар ЗБ ХК k11 10.83 2.09 15 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 8.11 16 ÒÓËÃÀ ХК k4 10.16 3.48 2.19 17 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 8.58 21 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 3.99 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 9.96 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 5.15 12 Öуу тайж ХК 19.97 3.06 2.97 10 16 .10 2.26 2 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 5.92 2.53 3.82 3.85 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 8.86 1.34 3 Мандал ХК k16 6.62 6 Иж бүрэн ХК k18 8.52 5 Монгол нэхмил ХК k17 6.Орхон далай ХК 5.11 21 Арготех импекс ХК -1.68 3.92 20 ĺðºâä¿ãýýð àðãà: Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Хамгийн ихэд нь хуваасаны дараах утгуудаа нэгээс хасаж гарсан утгуудийн квадратуудын нийлбэрийг олсоны дараа байр эзлүүлнэ.00 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 8.53 2.09 3.98 3.09 14 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 9.86 2.56 3.35 2.

Компанийн нэр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ "Ãóòàë" ÕÊ "Баянгол ЗБ" ХК ТУЛГА ХК "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Ñ¿ëæýý"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ Улаанбаатар ЗБ ХК БАГАНУУР ХК "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ Мандал ХК Монгол нэхмил ХК Иж бүрэн ХК Орхон далай ХК Öуу тайж ХК Ноѐт хайрхан ХК Арготех импекс ХК Компанийн нэр "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ “Мандал” ХК “Öуу тайж” ХК “Монгол нэхмил” ХК "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ № k1 k2 k3 k4 k5 k6 k7 k8 k9 k10 k11 k12 k13 k14 k15 k16 k17 k18 k19 k20 k21 k22 I àðãà II àðãà 6 20 13 18 8 9 17 16 10 11 15 12 1 2 4 5 7 14 19 3 21 22 7 22 14 18 8 11 17 16 12 9 20 11 1 3 3 4 6 13 19 5 15 21 III аðãà 8 22 13 10 9 14 19 18 16 15 17 6 1 2 4 3 5 11 12 7 21 20 IV àðãà 7 22 16 17 8 11 14 15 12 9 18 21 1 2 3 5 6 10 13 4 19 20 Ä¿í 28 86 56 63 33 45 67 65 50 44 70 50 4 9 14 17 24 48 63 19 76 83 ÁÀÉÐ 7 22 14 15 8 10 18 17 12 9 19 13 1 2 3 4 6 11 16 5 20 21 БАЙР 1 2 3 4 5 6 7 17 .Орхон далай ХК k19 9.50 4 Ноѐт хайрхан ХК k21 12. Иж бүрэн үнэлгээний аргуудын нэгдсэн үр дүн.39 3.49 19 Арготех импекс ХК k22 12. øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò ººð ººð áàéäàã ó÷ðààñ õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã. Компаниудын хэмæýý õàðèëöàí àäèëã¿é.54 20 Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã.56 3.06 13 Öуу тайж ХК k20 6.16 3.27 2.

5715 0. Èíãýýä ¿ð ä¿í õàðóóëáàë: Dependent Variable: DDD Method: ML .227305 0.369588 1.189968 0. Учир íü õýòýðõèé îëîí õóâüñàã÷èéã çýðýã òîîöîõ ¿åä ïðîãðàììä çàðèì íýã ãàæóóäàë ¿¿ñýýä áàéñàí тул дээрх маягаар тооцсон болно.5973 0. Эхний ээлжинд бүх хувьсагчдынхаа ач холбогдолын магадлалыг тооцохдоо õóâüñàã÷èäàà 1-10 хүртэлх.139048 0.8847 0.135278 0."Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ “Иж бүрэн” ХК "Ñ¿ëæýý"ÕÊ “БАГАНУУР” ХК "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ “ТУЛГА” ХК “Орхон далай” ХК "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ “Улаанбаатар ЗБ” ХК “Ноѐт хайрхан” ХК “Арготех импекс” ХК "Ãóòàë" ÕÊ 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудаар үнэлсэн компанийн зэрэглэлийн ононы нийлбэрээс эцсийн зэрэглэлийн утгаа тодорхойлон харахад энэхүү үр дүн гарсан билээ.1218 0. 19-35 хүртэлх гэж гурав хувааж тооцоолсон.692466 -1.032715 -1.145026 -0. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар үр дүн. Error z-Statistic Prob.312456 -7.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:07 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 1 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. 11-18 хүртэлх.680279 0.165919 0.078687 0.944710 0.682561 0.547338 -1. Ингэж гурав хуваан тооцох нь хувьсагчийн магадлалд ямар íýã ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é.122113 6.982803 1.139225 0.847444 2.155211 -1.2522 0.1185 0.300295 1.565894 0.1935 0.137007 -0.461905 -0.528236 -1. Иймээс тус компаний зээлийн эрсдэл их гэж хэлж болно.0906 0.160648 3.061933 0.1708 0. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 0.144950 1.944788 0.0929 18 . Харин “Гутал” ХК нь хамгийн олон оноо буюу нийт 86 оноо авсанаар бусад хувьцаат компаниудаасаа хамгийн бага реитингтэй гарсан байна.560924 -1. Эндээс харахад хамгийн олон удаа нэгдүгээр байр эзэлсэн буву дээрх 4 аргын үр дүнгээс авсан нийлбэр оноогоороо хамгийн бага оноо буюу 4 оноо авсан компаний нь” Монголын ÖХ” ХК байна.

of regression Sum squared resid Log likelihood Avg. Ñ9 áàéíà. 0. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.57327 -1.081073 0. Dependent Variable: DDD Method: ML .E. log likelihood 0.558546 2.39827 2.063304 -0. Dependent Variable: DDD Method: ML .197593 -0.405527 0.E.1800 0. Error z-Statistic Prob. Áóñàä õóâüñàã÷èä íü á¿ãä õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èéí õóâüä òàéëáàðëàã÷ áàéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.D.144004 -0.3232 C18 0.9354 Mean dependent var S.891464 -18.333995 -7.340879 -0.294446 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.636364 0.492366 1.441021 2.1795 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.316164 1.675372 Total obs 22 Ñ1-ýýñ Ñ10 õ¿ðòýëõ ýõíèé á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä íºëººëæ ÷àäàõ õóâüñàã÷èä íü Ñ7.342352 0.D.409624 Total obs 22 Ñ11-ýýñ Ñ18 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагч байхгүй болох нь харагдаж байна.603179 -1. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.284549 0.492366 1.163798 14.324727 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.241366 -6.089541 14.080129 0.3227 C14 -0.674864 13.054474 1.974052 0.160043 1.400122 2. Error z-Statistic Prob.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:12 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.987991 0. C11 C12 C13 5.1089 0.6851 C15 C16 C17 -3.45711 3.477801 -0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:09 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.636364 0.131897 1.988953 0. log likelihood 0.712906 1.Mean dependent var S. 0.546658 0.06418 3.097299 3.5846 0. 19 .

532566 1.910299 -0.039582 -0.419018 -3.922981 0.606968 -1. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.882511 -29.069015 -0.233020 1.0385 0.76619 2.952996 -6. Total obs 0.064371 1.180181 -2.8157 0.000366 -0.165713 2.492366 1.706977 -0. С22 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà.083713 -1.0561 0. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 0.5059 0.831291 -0.9333 0.094805 1.C19 C20 C21 C22 C23 C24 C25 C26 C32 C33 C34 C35 Mean dependent var S.1752 0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.636364 0.2872 0. Dependent Variable: DDD Method: ML .355625 2.636364 0.65980 -0.185417 1.495053 0.197061 -1.0502 0.076301 0.D.8537 0.861259 -0.E.327443 0.0545 Mean dependent var S.111607 -1. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо.75792 -0. Error z-Statistic Prob.446570 2.001948 8 14 46.3891 0. С33 буюу ªð.0292 0.042853 -0.008595 31.2502 0.06000 6.359503 0.1020 0.707146 0.234996 22 Ñ19-ýýñ Ñ35 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагчид нь С19 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/.0752 0. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 89.192194 1.936821 0. C7 C10 C19 C22 C26 C33 C35 -0.006048 0.20018 25.360832 1. Иймээс эдгээр хувьсагчдийг дахин үнэлэж үзэхэд дараах үр дүн гарлаа.883542 1.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:19 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.993794 0.303469 -0.015885 2.492366 1.312921 1.779312 -1.451769 5.E.88869 0.184463 2.958278 0.009148 56.267195 22 20 . dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.D. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.284723 -1.665305 -1.59958 -96.5439 0.097847 -11.274526 8 14 S.043338 1.0492 0.521639 0.085296 2.635392 0.90344 159.0280 0.7543 0.992975 -1.829543 15.009713 2.689919 1. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ зэрэг хувьсагчид нөлөөлж байна. Total obs 0.967240 S.0671 0. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà.89880 0.

0763633441444 21 . Error 0.636364 0.674223 * C33  1.134250 1.0397%-ийн магдалтайгаар.089153 -2.332622 1. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ 0.603910 z-Statistic 1. log likelihood 0.821294 2. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо 0.476755 -0. С22 гэсэн хувьсагчид нь мөн ач холбогдол муу гарсан тул тэгшитгэлээс хасч тооцсон ба дараах үр дүн гарлаа.392478 2.089153 -2. харин өр.158786 0.162575 1.0741172632934 C35 -0.492366 1.0686 0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:21 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. 0.0367%-ийн магдлалтайгаар.674223 -1. Dependent Variable: DDD Method: ML . эзэмшийгчийн өмчийн харьцаа болон өр барагдуулах өнөөгийн боломж нь буурах тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг байхнэ.055%-ийн маглалтайгаар тайлбарлагч хувьсагчаар сонгогдож áàéíà.918805 0.0367 0.0550 Mean dependent var S.385307 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.323078 * C10  0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg. Error z-Statistic Prob.101568770235 C33 0.299943 0. Энд нөөцийн эргэц болон дампуурлын коэффифент нь өсөх тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг.E. Èíãýýä ãàðãàæ àâñàí êîýôôèöèåíòóóäàà àøèãëàí òýãøèòãýëýý áè÷âýë: Y1  0.323078 0.0686%-ийн магадлалтайгаар.180981 Total obs 22 Ингээд эцэст нь зээл олгох шийдвэрт С10 буюу Нөөцийн эргэц 0.339643 * C 26  2. харин Y1=0 бол зээл олгохгүй.177389 0.772701 -8.0397 0.177389 0. С33 буюу ªð.D.603910 1.918805 Энд: Y1=1 бол зээл олгоно.162575 1.158786 * C35 Std.057184 -1.299943 0. Correlation Matrix C10 C10 1 C26 0. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà 0.821294 2.Энд С7.057184 -1. С19. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.339643 -2. C10 C26 C33 C35 0.

201 K9 1 -0.968 0.0756 -0.0575 9.0101 0.674 0.1551 0.0171 0.4982 0.1799 0.4690 -0.ººðèéí õºðºíãº/ãàäíûí êàïèòàë 5.0505 13.ººðèéí ýðãýëòèéí õºðºíãº/íèéò õºðºí㺠2.3610 1.2203 0.9523 0.511 K10 0 0.032 K3 0 0.836 0.0550 2.3173 0.567 0.0042 10.7426 1.154 0.2747 0.4239 1 0.293 0.1369 0.0914338578106 1 0.0690 -0.0043 -0.4725 1 0.7013 0.699 K11 1 0.4735 0. C27 .5227 1 0.7036 1 0.164 K8 0 0.0105 38.270 0.1283 0 0.1414 1. 1.4300 0.301 0.326 K4 1 0.4264 0. DDD С27 С28 С29 С30 С31 Result Default prob Undefault prob K1 1 0.áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò õºðºí㺠Èíãýõýä äàðààõ òîîöîîëîë ãàðñàí áîëíî.0102 1 0.707 K6 1 0.265 K5 1 0.0706 0 0.199 0. C29 .4314 0.3299 0.2114 0.0969 -0.8451 0.735 0.0660 0.0079 -0.7772 -0.732 0.268 K12 1 0.6767 0.150412318046 1 Zeta score çàãâàðûí êîýôôèöèåíòûí òîîöîîëîë Ýíä SPSS ïðîãðàììûã àøèãëàí äèñêðèìèíàíòûã òîîöîîëîõäîî ºãºãäëèéíõºº áîëîìæèä суурилан дампуурлын эрсдэл үнэлэхэд ашигладаг дараах 5 үзүүлэлтийг сонгож аван òîîöîîëëûã õèéñýí áîëíî.347 0. C31 .0250 1.2783 0.0690 -0.1325 -0.8030 0.0016 4.0667 1 0.2061 0.1322 1 0.0169 94.1127 -2.0467 0.3506 0. C28 .0007 3.0553 0 0.433 K13 1 0.2094 0.0829 8.2088 7.489 0.5021 1 0.846 K14 1 0.5167 0.7614 0. C30 .C26 C33 C35 1 0.8681 0.3094 0 0.801 22 .799 0.òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò õºðºí㺠4.191757442859 -0.730 K2 1 0.0555 -0.653 K7 0 0.õóðèìòëàãäñàí àøèã/íèéò õºðºí㺠3.5185 0.4976 1 0.0720 0.2260 0 0.

ªíººäºð ìàíàé á¿õ áàíêóóä ñêîðèíãèéí àðãûí ÿíç á¿ðèéí õóâèëáàðóóäûã àøèãëàí øèíæèëãýý õèéäýã.745 K21 0 -0.0251 0.0317 -0.846% байна.K15 1 0.0319 0. Òèéì ÷ ó÷ðààñ áàíêóóä ýíý øàòíû øèíæèëãýýíä ãîë àíõààðëàà õàíäóóëäàã áà ýíý øèíæèëãýýã õèéõ òºðºë á¿ðèéí àðãà÷ëàëûã áîëîâñðóóëàí àøèãëàäàã.1127 0.4327 1 0.  Голомт банкны: Зээл олгосны дараах байдлаар нь гэх мэт Гадаадын орны жишээнээс харахад зээлийн эрсдлийг тооцох төрөл бүрийн аргууд байдаг ба эдгээрээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг аргууд нь: 23 . Æèøýýëáýë  Àíîä áàíê 5C-ûí àðãà áолон SWOT шинжилгээний арга  Õóäàëäàà Õºãæëèéí áàíê нь өөрсдийн боловсруулсан Back-Up  ХААН банкны ААН-н орлогын байдалд нь үндэслэн тоон шинжилгээ хийдэг.1161 -0.0560 0.0306 0 0.2562 -0.2197 1 0.775 0.1587 0. Өөрөөр хэлбэл эдгээр дампуурах эрсдэлтэй компаниудад зээл олгох нь эрсдэлтэй гэдгийг харж болно.0246 0.7619 -0.0629 0 0. K13 буюу 13-р компаний дампуурахгүй байх магдлал 0.766 K17 1 0.1034 0.0005 1. СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА.3846 1 0.234 0.1958 0.6657 1 0.0895 0. Жишээ нь: K22 буюу 22-р компани нь дампуурах эрсдэл хамгийн их буюу 0.7621 0.757 K16 1 -0.1754 0.0381 -1.434 0.3730 0.243 0.3676 -0.733 K18 0 0.2014 -0.5557 -0.2941 -0.763 0.803 0.237 K22 0 -0.0446 1.0859 1 0.2291 -0.2605 0.0469 -0.267 0. АРГАЧИЛАЛ Зээлийн эрсдэлийг үнэлэхэд бүх шатны хяналт чухал байдаг ч анхан шатны хяналт болох çýýë îëãîõîîñ ºìíºõ øèíæèëãýý íü çýýëèéí ýðñäëýýñ õàìãààëàõ õàìãèéí ÷óõàë àëõàì áàéäàã.197 Эндээс харахад Undefault prob –ын утгууд нь дампуурахгүй байх магдлал ба Default prob – ын утга нь дампуурах магдлалыг харуулж байна.0176 0.0004 1 0.6831 0.5856 0.80% байхад.566 K19 0 0.255 0.0278 1.225 K20 1 0.3085 0.2435 0.

татварын бодлого болон холбогдох хууль байгаль зохицуулалтын журмууд. õàðèëöàõ.  Purpose-çýýë õ¿ññýí øàëòãààí. худалдааны тариф гэх мэт. áèçíåñèéí ¿ð àøèã. õàðèëöàã÷èéí ìýäýýëýë.  Pepayment-õóãàöàà íºõöë¿¿ä.  Interest and Insurance-áàòàëãàà. хямрал.1.  Amount-çîõèñòîé õýìæýý.зээлийн баталгаатай эсэх  Expediency – зээлийн зорилго  Remuneration – зээлийн төлбөр 6.эдийн засгийн тогтвортой болон тогтворгүй байдал. Англи улсын CAMPARI –ын арга. Англи улсын PARSER –ын арга. ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð. Pest буюу ПЭСТ арга. áèçíåñèéí õàðèëöàà. çýýëýý ýðã¿¿ëýí òºëºõ õ¿ñýë ýðìýëçýë. 24 . 5P -ийн арга  People-çàí áàéäàë  Payment-çýýëèéí òºëáºð  Purpose-çýýëèéí çîðèóëàëò  Protection-áàðüöàà õºðºí㺠 Plan-òºëºâëºëò 3.ìºíãºí óðñãàëûí òºëºâëºëò.зээлийн хэмжээг тодорхойлох  Repayment . АНУ-ын 5Ñ–ийн арга. áàòàëãààãààð õàíãàõ 5.харилцагчийн нэр хүнд  Amount .  Character-çýýëäýã÷èéí øèíæ ÷àíàð  Capacity-îðëîãî îëîõ ÷àäâàð  Capital-õºðºí㺠 Condition-îð÷èí  Collatral-áàðüöàà 2.  Economic.  Person . SWOT шинжилгээний арга  Stength-äàâóó  Weakness-ñóë  Opportunity-áîëîìæ  Trheat-aþóë 4.  Political-улс төр.Ability-Cýòãýí áîäîõ.зээлийн буцаан төлөлт найдвартай эсэх  Security .  Means-õºðºíãèéí ÷àäàâõè. ººðèéí õºðºíãº.  Character.

Үр ашиг.Төлбөрийн чадвар Судлаач миний хувьд дэлхий нийтэд өргөн хэрэглэгддэг дээрх аргуудаас манай орны нөхцөл байдалд тохиорсон. Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 25 . оюуны өмчийн хамгаалал гэх мэт  Technologies –тэхникийн аюулгүй байдал. LGD ( Loss Given Default ) буюу тухайн зээлээ төлөхгүй байх алдагдал. Бизнесийн үйл ажиллагаа (50 балл) 3.Ашигт ажиллагаа  Liquidity . Учир нь манай орны нөхцөлд тооцоолох боломжтой үзүүлэлтүүдийг авахгүй бол бодит байдалд нийцэхгүй. ашиглалт. Зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тооцох ерөнхий үнэлгээ 1. хүчин чадал гэх мэт 7.Өөрийн хөрөнгийн хэмжээ  Assets . Өрөөр хэлбэл эдгээр аргууд нь өөрсдийн гэсэн давуу болон сул талтай ба эдгээрийн давуу талуудыг түүвэрлэн авч загвараа боловсруулна. Social-нийгмийн ухамсар. Энэ арга нь тухайн зээлийн хувьд хугацаа хэтэрсний дараа алдагдал болох магадлалыг èëýðõèéëíý. зээлийн эрсдэлийг бууруулхад хүчтэй нөлөөлж чадах хүчин зүйлсийг сонгон авч нэг багц болгосноор өөрийн шинэ арга боловсруулах юм.  Capital . Үнэлгээний баллын системийг ашиглан аль хэр бодит байдалд нөлөөлөх байдлаар нь баллын үнэлгээг өгөхийг бодсон. çýýëýý íºõºõ ÷àäâàð áîëîí ò¿ðãýí áîðëîãäîõ ÷àäâàð çýðãèéã òîîöîõ õýðýãòýé.Мэргэжлийн удирдлага  Earing . Ингээд дээрх аргуудаас манай орны нөхцөлд тохирсон зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж болох хүчин зүйлсээс сонгон авя.Хөрөнгө  Management . 8. Шинээр боловсруулах арга нь зээлдэгчийн зээлдэх чадварыг үнэлэхдээ зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулан дүгнэлт өгөх бус. Санхүүгийн үйл ажиллага (30 балл) 2. Ингэхдээ credit scoring буюу зээлийн онооны арга. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) 4. Ìºí ¿¿íýýñ ãàäíà áàðüöàà õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íýëãýý. тэхник арга болон бусад эконометрик аргуудыг ашиглах болно. харин зээлдэгчийн бизнесийн үйл ажиллагааны шаардлагатай чанарын болон тоон үзүүлэлтүүдийг бүхэлд нь хамруулан шинжлэхийг зорьлоо. Дэлхийн банкнаас явуулдаг “CAMEL” систем.

41 1.16 -0.Зээлийн оноо болон зээлийн шийдвэр Зээлийн оноо Ангилал Эрсдлийн багц Шийдвэр гаргалт 100-85 A Эрсдэлгүй Зээл олгож болно 86-70 B Бага зэргийн эрсдэлтэй Зээл олгож болно 69-55 C Дундаж эрсдэлтэй Эргэлкээтэй 54-30 D Эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 31-0 F Хамгийн их эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 2. Өнөөдөр ААН-үүд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн зорилго чиглэлээр гаргаж байгаа хэдий ч харьцааны шинжилгээнд ялгаа нь бараг гарахгүй гэж хэлж болно.11 0.00 -1.1 Санхүүгийн үйл ажиллагаа (30 балл) Санхүүгийн үйл ажиллагааны үнэлгээ буюу тоон үнэлгээг санхүүгийн баланс болон орлогын тайланг ашиглан санхүүгийн чадавхи.00 0. хөрөнгийн хэсжээ болон дампуурах урсдэл зэрэг үзүүлэлтүүдийг ашиглаж болно.41 -1.16 0.12 0.18 0. иймээс дээрх 22 компаний тайлангийн мэдээг ашиглан нийт 35 санхүүгийн харьцаанаас зээлийн эрсдэлд нөлөөлж чадах дараах 11 үзүүлэлт шүүгдэн үлдсэн билээ.00 -0.25 26 .00 -0.18 -0. Үүнээс гадна сàíõ¿¿ãèéí òîîöîîëëûí øèíæèëãýýíä ìàòåìàòèê òîîöîîëëûã ò¿ëõ¿¿ хэрэглэх болно.29 -0. төлбөрийн чадвар.25 -1.29 0. Энэ ч утгаараа тухайн зээлдэгчийн санхүүгийн тайланг харгалзан үлдээх нь тийм ч сайн зүйл биш бөгөөд харин түүнд шаардлагатай хэдэн шинжилгээг хийж гүйцэтгэх хэрэгтэй.20 0. ашигт ажиллагаа.00 0. Corellation Matrix C1 C2 C1 C2 C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 1.11 -0.20 -0.00 1. Юуны өмнө хүчин зүйлсээ сонгохдоо тэдгээрийн хоорондох кореляци хамааралыг нь харах хэрэгтэй.12 -0.

00 Санхүүгийн үйл ажиллагаа нь нийт балын онооны 30% буюу 30 баллын оноо авхаас:  Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý: 5 балл  Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý: 3 балл  Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý: 7 балл  Өрийн шинжилгээ: 9 балл  Дампуурлын шинжилгээ: 6 балл Үзүүлэлтүүд Томьѐны Тайлбар.01 -0.26 -0.8 1.00 -0.16 0.12 -0. №2 Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý Энэ харьцаа нь компанийн Ýðãýëòèéí С11 /óäàà/ Íèéò õºðºíãèéí С12 ýðãýö БО/ЭХ 0.01 0.05 -0.16 -0.5 хэвийн 0.05 -0.18 -0.41 1.29 -0.20 -0.29 -0. >0.8-0. 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 1< 0.19 -0.08 -0.01 1.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí ýðãýö 2.10 0.01 0.11 -0.26 0.18 0.8 0.09 -0.12 0.20 -0.20 -0.20 1.5 1 1 27 .20 0.00 -0.00 0.06 0.18 1.45 -0.29 -0.01 0.20 0.22 0.02 -0.02 -0.1-1.2 илэрхийхлнэ.09 -0.09 0.05 0.25 -0.16 0.11 -0.C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 0.00 -0.03 0.09 0.10 0.25 0.2< 0 Энэ харьцаа нь өсч байвал >1.00 -0.1-2.05 0.06 0. байх ѐстой Авах Авах утга хэвийн утга утгууд оноо №1 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý 1-рүү ойртох тусам өр С1 êîåôфиöèåíò ЭӨ/НХ Зохицуулалтын С2 коеффицент 0.00 -0.00 -0.11 0.16 0.62 1.62 0.01 0.06 0.9 0.5 0.12 -0.18 -0.09 1.01 -0.19 1.06 0.03 0.5 0.8 0.01 1.9 0.00 0.20 -0.18 -0.29 0.06 0.ийн үр ашгийг 2.45 -0.25 1.02 -0.25 -0.00 0.01 -0.00 -0.01 -0.41 -1.3 1 илэрхийлнэ.41 1.18 -0.05 0.02 -0.09 -0.11 0.00 0.22 -0.7 1 <0 0 төлбөр бага байгааг Áèå äààëòûí ЭХ-БХӨТ ЭӨ 5 балл сайн ба тогтсон норм байдаггүй байна.1-0.05 0.41 0.06 -0.2 НХ.5 3 балл 3< ЭХ.12 0.00 0.20 0.9> 1.08 -0.

-0.1 2 0.1 2.2 0< 0 ҮХ.6*X3+1.4-0.4-1.5 2 <1.4 2 îéðûí áîëîìæ хэвийн ба өсч байвал сайн 0. БО/ҮХ илэрхийхлнэ.3-0.4*X4+1.4 0 2.8 0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí à÷ààëàë илэрхийхлнэ. №5 Дампуурлын шинжилгээ 3 3 3 6 балл C26 Альтманы инпекс Энэ нь дампуурлын >3.25 бол >0.5 багдаа нэгээс их гарах 1-0.4 0 ЭӨ-ийн 1₮ тутамд ногдож 0.675> бол хэвийн Тоон үнэлгээний нийт авах ѐтой онооны нийтбэр 6 30 балл 28 .6 0 Энэ харьцаа нь буурч <0.5 хэрэгтэй байдаг <0.2 1 <0. №4 Өрийн шинжилгээ С32 Энэ харьцаа нь буурч ªðèéí õàðüöàà <0.3*X1+X2+0. №3 Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý С16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû АА С18 БО/ББӨ ªºðèéí êàïèòàëûí АА ТҮÖА/ЭӨ 7 балл Энэ харьцаан нь хамгийн >1.4 0 буй ÖА-ийн хэмжээг харуулна. >0.БО/НХ С13 ¯íäñýí 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 2< 0.1-0.5 4 Z=3.3 2 0.9 0.2-0.9> 2 08.5 1.2< бол С33 1 МХ/БХӨТ байдаг.1 0 ӨТ/НХ ªð áàðàãäóóëàõ байвал сайн ба 0. >0.7 1 хэвийн гэж үзнэ.2*X5 эрсдлийг харуулах ба 3.2-0.5 1 хэвийн гэж үзнэ.8 0 ªð áàðàãäóóëàõ Энэ харьцаа нь 0.5< бол ºíººãèéí áîëîìæ УХӨТ/ЭӨ С34 4 3 9 балл байвал сайн ба 0.5 1 <0.

47318.8 Mean Median Maximum Minimum Std. Зээлийн төслийн байдал: 11 балл 4. Банктай харьцадаг байдал: 9 балл 3.29647 0.5 аас их байвал тохиромжтой гэж үздэг.655000 0.8-0.5 1. /Хавсралтаас харна уу/ 2.5 оноо.664153 -2.0 0.6641 байна.990000 -2. Хэвийн утга нь 0. Dev. h = 0.2 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ (50 балл) 1.4 0. Энэ мэтчилэн бусад үзүүлэлтэд тохирох баллын оноо болон интервал үнэлгээг өгсөн болно.2 0. 0.5 -1. стандарт хазайлт нь 0.744058 11.9-өөс их бол 1. Харин дээрх графикас хэвийн тархалтын дундажийн орчинд хэлбэлзэж байгаа утгаас харахад энэхүү үзүүлэлт нь 0.0 Жишээ нь: C1 буюу бие даалтын коеффицеэт нь эзэмшигчийн өмчийг нийт хөрөнгөд харьцуулсан харьцаа байдаг ба 1-рүү ойртох тусам өр төлбөр бага байгааг илэрхийлдэг.0 0 -2 -1 0 1 C1 -2.090000 0.473182 0. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт: 9 балл № Хүчин зүйлс Тайлбар Авах утга Балл 29 . Салбарын онцлог: 5 балл 6. Skewness Kurtosis 0.0 Series: C1 Sample 1 22 Observations 22 8 6 4 0. Иймээс энэ үзүүлэлтийн интервал утгыг өгөхдөө 0.99 – ын хооронд байна.2588) 10 1.Kernel Density (Normal.5 0.3 бол 1 оноо зэрэг оноо өглөө.0 -0.0 -1.8-0. Барьцаа хөрөнгийн байдал: 6 балл 5.6 0. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 10 Балл 2. Дундаж нь 0.000000 2 0.20335 Jarque-Bera Probability 89.

газар зүйн бүсэд г.м Муу 0 Ашиг.7 идэвхжилт идэвхитэй байдал нь имфляцийн Ойролцоо 0.2 үзээд дөрөөх оноог өгөв.1 0 Хэрэглэгчийн Хэрэглэгчийн үйл ажиллагааын Их 0.2 нөөцдөө ойр ихтэй. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл 1. үр өгөөж Дунд 0.1 Бизнесийн Бикнесийн туршлагыг харахдаа >5 жил 0. 1.3 Хангалтгүй 0 маркетингийн судалгааг хийдэг эсэх 1.6 дахь өмчлөгчийн эрх нь төвлөрсөн бол эрсдэл ихтэй гэж 36-80% 0.3 Зөрчилгүй 0.8 0.7 Барьцаа болон өөрийн хөрөнгөөс Дунд 0.7 туршлага зээлдэгчийн болон байгууллагын бизнес 1-4 жил 0.2 зэрэг Муу 0 Тухайн байгууллага нь байгалийн орчин Сайн 0.7 биеэсээ үл хамаарах бүтээгдэхүүн 4-2 0.3 бага 0 өсөлтөөс ямар түвшин байгааг харна.3 Гадны эх үүсвэрээс Муу 0 Бүтээгдэхүүнээ өөрийн нэрийн дэлгүүр <15 0.8 Үндсэн капитал Компанийн үндсэн капитал дахь өмчийн <35% 0.9 Менежментийн Менежмент. өрсөлдөгч Дунд 0.7 болон бусад байнгийн худалдан 1-14 0.3 1 0 Зээлийн төлбөр Борлуулалтын 1.7 Диверсификаци үйлчилгээтэй эсэх. мөн тухайн банкнаас хол ойр Дунд 0. >81% 0 эрх 1.5 хөдөлмөрийн нөхцөлийн хувьд ашигтай.2 эсэх баталгаажуулсан баримт хэрэгтэй Маш их 0 Зах зээл болон Газарзүйн байршил-бизнесийн салбараас Сайн 0.7 0.6 суваг авагчтай. орлогоороо Сайн 0.6 эрх зүйн зөрчилтэй зөрчилгүй байх хэрэгтэй ба үүнийг Бага зэрэг 0.7 арга барил хэлтсүүдтэй ба зах зээл. бол гэрээт байгууллагын тоо 1.4 10 балл 0.5 Шинэ бизнес Зээлдэгч нь хууль эсэх 1. 1 0 Зээлдэг нь ямар нэгэн хууль эрх зүйн Түүхий эд болон 1.5 хэрэглэгчтэйгэ ойр хамаараад.1. 1.8 1 1 30 .3 Байхгүй 0 Үйл ажиллагааны төрөлжилт болон бие >5 0.2 1.3 эрхэлсэн хугцааг нь харна. маркетинг зэрэг алба Сайн 0.7 1 1 1 0.

4 Хараат 0 боломж нөөцийн хэмжээ 3.4 7 –оос бага 0 Эрэлт их 0.7 Хэвийн 0.3 ЭХ-НХ 0.2 31 .8 оруулалтын өгөөж хугцаанаасаа өмнө болон хойно болох Ойролцоо 0.Сүүлийн үеийн.8 түүхий эдийн нөөц.4 хамаарал Үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж 2.1 Банктай харьцдаг байдал Зээлийн түүх Зээлийн өнөөгийн 2.5 зээл г.8 3-6 дахин 0. Хойно 0 Төслийн хөрөнгө Төслийн өгөөж нь зээлийн өрөө төлөх Өмнө 0. хүчин чадал өндөр. сунгаж байсан бол байгаагүй хэдэн удаа сунгаж байсан. Зээлийн төслийн байдал 3.м >4 удаа 0.7 >НХ 0 2 дахин бага 0. нийлүүлэлтийн эрсдэлийн аюул болон Дунд зэрэг 0. Тухайн бүтээгдэхүүн нь зах зээлд байдаг 1.2 байдал Зээл авч байсан бол төлөлтийн хугацааг Сунгаж сунгаж байсан эсэх.4 хойно эсэх.1 чадал эсвэл өмнө нь ашиглаж байсан хэдий ч ЭЗ-н шаардлага хангахуйц.2 1.6 Бүтээгдэхүүний Тухайн бүтээгдэхүүний түүхий эдийн Аюулгүй 0.4 хугацаа 1.2 1.9 бол эрэлт хэрэгцээ их болон бага. эсвэл Дунд 0. Техникийн хүчин 1.5 9 балл Энд ашгийн хэмжээг сарынхаар аван ба зээлтэй харьцуулан үнэлэх юм.5 хэтэрсэн зээлтэй эсэх Хэтэрсэн 0 < ЭХ 1.4 энэ нь шинэ бүтээгдэхүүн бол хүлээлт Шинэ бүт 0 Авахыг хүсч буй зээл нь эргэлтийн 2. Ямар банкны 3-1 удаа 0. 2.1 Тус банкнаас болон бусад банкнаас зээл Хэвийн 1 авч басан бол хэвийн болон хугацаа Байхгүй 0.8 1.3 өндөр болон бага байдал 2.3 1. техник Маш сайн 0. Зээл болон ашгийн 2.м 1 2.3 Зээлийн хэмжээ хөрөнөг болон нийт хөрөнгөтэй харьцуулсан байдалыг харна.5 2 1.2 1.9 зардлаа нөхөн өр барагдуулах хугацаанаас өмнө болон Ойролцоо 0.1 11 балл Зээлийн төслийн Зээлийн төслийн зарлагаа нөхөх хугацаа Өмнө 0.3 Муу 0 1 технологийн хоцрогдолд орсон г.

3.7 ханш.7 0 Төслийн гэрээ.2 эзлэх % бүрдүүлж байгаа эсэх 91-100% 0 4.3 Муу 0 Тус бүтээгдэхүүний зах зээл нь Монополь 1 өрсөлдөгч бүтээлдэхүүнтэй эсэх. бүтэц гэх мэт Өрсөлтөөнт 0 Маш сайн 0. эрэлт нийлүүлэлтийн Дунд 0.4 шинжилгээ. бодитой үндэслэлтэй хийгдсэн эсэх Төсөлтэй холбоотой хууль эрх зүйн хууль эрх зүйн бүрдэл.3 хэрэгжилтийн хяналт Төслийн 3.3 чанар > 40% 1 1. зах зээл дээрх Эргэлзээтэй 0.5 3.7 тавих боломжтой эсэх. өрсөлдөх чадвар нэр хүнд эсэх. Боломжгүй 0 Маркетинг.2 0. үндэслэл 3.4 өнөөгийн байдал.6 Хойно зээлийн онцлог хэлцлийн баталгааны байдал Бүтээгдэхүүний Бүтээгдэхүүн нь зах зээл дээр танигдсан.6 оруулалтад зээлийн ХО хийж байгаа.3 Боломжийн 0. үндэслэл 3.7 хэмжээнээс их. Даатгалгүй 0 Тухайн барьцаа хөрөнгийн зах зээлийн БХ>Зээл 1.2 Төслийн 3.2 үнэлгээ Барьцаа хөрөнгийн 4.3 байдал. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт Зориулалтын дагуу 2 6 балл Тухайн барьцаа хөрөнгө нь хэрэв Энд 2 Зориулалтын дагуу бүрэн болон 2 2 2 9 балл 95-100% 1. байршил гэх мэт Хангалтгүй 0 барьцаа хөрөнгийн 6.5 зээлийн хэлбэр. хяналт судалгаа нь үнэн зөв.8 Боломжтой 1.эсэх.3 өнөөгийн үнэлгээ нь зээлийн төлбөрийн Ойролцоо 0. байгууллагуудтай хийсэн гэрээ Бүтээгдэхүүний зах 3. Муу 0 Төслийнхөрөнгө Компанийн ӨХ болон зээлээр төслийн <50% 0. бага эсэх БХ>Зээл 0 ашиглалтын Хангалттай 1.3 даатгалтай бол даатгалын хэмжээ нь < 39% 0.7 зээлийн хэмжээний хэдэн хувь болох.7 Муу 0 Маш сайн 0.1 Барьцаа хөрөнгийн 4. Барьцаа хөрөнгийн байдал Барьцаа хөрөнгийн даатгалт 4.5 32 .3 Заримдаа 0.8 Төсөл хэрэгжих явцад банкны зүгээс шаардлагын дагуу мэдээлэл өгөх.7 Боломжийн 0. зах Олигополь 0. эсвэл 100% зээлээр 51-90% 0. моралын элэгдэл. өрсөлдөгчийн зэрэг Маш сайн 1.8 1. Зах зээл.5 1.

тогтмолоор. Төсөөллийг дараах байдлаар хийнэ. Төсөөллийг хийхдээ 3 түвшинд хийнэ. Үзүүлэлтүүд Суурь Зээл олгосны дараах 33 .5 Бага зэрэг 1 асуудалууд.5 3 2.3 Үр ашиг.4 төлөлтийн байдал хэсэгчилэн мөн огт зорулалтын дагуу 75-96% 1 ашиглаагүй байдлыг нь харна.3 хяналт шалгалт Зээлийн эргэн 6. шажуудал гарсан Бага зэрэг 1 гэх мэт. Өөрөөр хэлбэл өөдрөгөөр. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) Үр ашиг мөнгөн урсгалын тооцоог хийхдээ шаардлагатай хэд хэдэн гол үзүүлэлтүүдийг таамаглах замаар төсөөллийг хийнэ. зорилтод эсэх болон даатгалтай холбоотой графикийн дагуу хийгдэж байгааг тухай бүрд нь судална. зорилго.2 гажуудал Барьцаа хөрөнгийн 6.1 ашиглаж буй эсэх Төслийн үйл явцын 6. Маш ихээр 0 Барьцаа хөрөнгийн бүрэн бүтэн байгаа Асуудалгүй 1. 3. < 74% 0 Нөлөөлөөгүй 2 болон бүтцэд өөрчлөлт. Ингэхдээ бусад мөнгөн урсгалын төсөөллүүдээс хэд хэдэн онцлог шинж чанараараа ялгаатай юм. Маш их 0 Зээл болон хүүгийн төлбөр нь Хэвийн 0. Төсөөллийн тогтмол өсөлтийн хувийг тухайн шинэ төслийн үед суурь үйл ажиллагааны ашиг болоод төслийг ирээдүйн үр ашгийн өсөлтөөр.5 1 50 алл 2. Биенесийн үйл ажиллагааны нийт үнэлгээний утга 2.7 Бага зэрэг 0. Төсөөллийн суурь үзүүлэлтүүдийг тухайн зээлдэгчтэй хийх ярилцлага болоод газар дээрх анхан шатны баримтуудын хяналтын үе шатуудаас олж авна. Энэхүү төсөөлөл бүрт үр ашгийн тооцоо нь ялгаатай гарах бөгөөд ингэснээрээ зээл төлөгдөх хугацааг оновчтой төлөвлөхөд чухал ач холбогдолтой юм.3 Асуудалтай 0 Төслийн төлөвлөлт. харин эргэлтийн хөрөнгө болон бусад төрлийн зээлийн хувьд тухайн аж ахуй нэгжийн санхүүгийн тайлангийн гурван жилийн дундаж өсөлтөөр авна. 2. Үүнд: 1. мөн муугаар төсөөлнө гэсэн үг юм.6.

Тогтмолоор: Бүх үзүүлэлтүүдийн тогтоогдсон өсөлтийн хувийг тогтмолоор авч төсөөллийг хийнэ. 2. зардлыг зээл авсаны дараах байдлаар хэдий хэмжээгээр өсөхөөр төлөвлөгдсөн тэр хэмжээгээр нь авч төсөөлнө. зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. Гэхдээ зардлыг максимумаар бодож төсөөлнө. 34 . Муугаар: Төсөөллийг муугаар буюу зээл олгосны дараах борлуулалтын өсөлтийн хувийг тодорхой хэмжээгээр бууруулан.зээлээс өмнө Борлуулалт - ББӨ - Нийт ашиг - Үйл ажиллагааны зардал - Борлуулалты н цэвэр ашиг - Үйл ажиллагааны бус орлого - Үйл ажиллагааны бус зардал - Татварын өмнөх ашиг - Татвар - Цэвэр ашиг - ЭХШ - ЦА+ЭХШ - Муугаар Өсөлт % сар Тогтмолоор жи л Өсөлт % сар Жил Өөдрөгөөр Өсөлт % сар Жил 1. Өөрөөр хэлбэл: борлуулалтыг минимум түвшинд байхаар.

төсөөллийн гурван түвшин бүрт зардлыг максимум байхаар бодож авах нь зээл олгогдоход хүрсэн тохиолдолд аль аль талдаа ашигтай юм. Үүний дараагаар эдгээр гурван төсөөлөл бүрээр дараах харьцааг тодорхойлох шаардлагатай. Мөн түвшин бүр дэх коэффициентүүд нь гурван үеийн (ихэнхдээ сараар) дунджаар тооцогдох болно. К хугацаа = Зээл +Нийт хүү/ ÖА+ ЭХШ Дээрх үзүүлэлтүүдийг гурван түвшинд үнэлж үзсэнээр тухайн зээлийн төлөгдөх боломжит хугацааны интервалыг гаргаж ирнэ гэсэн үг юм. 2. Тухайн хугацаанаас 2 тийш Авах балл 12 балл нэг сарын хэлбэлзэлтэй байвал зээлийн хугацаатай ойр.3. Үзүүлэлтүүд Авах утгууд Өөдрөгөөр (12) Тогтмол (9) Муугаар (6) Зээлийн хугацаанаас бага 12 Зээлийн хугацаатай ойр 9 Зээлийн хугацаанаас их 6 Зээлийн хугацаанаас бага 9 Зээлийн хугацаатай ойр 6 Зээлийн хугацаанаас их 3 Зээлийн хугацаанаас бага 6 Зээлийн хугацаатай ойр 3 Зээлийн хугацаанаас их 0 Үр ашиг. Өөдрөгөөр: Төсөөллийн хувийг өөдрөгөөр тооцоолох буюу борлуулалтын өсөлт нь максимум байхаар. түүнээс дээш хэлбэлзэлтэй байвал бага эсвэл их гэсэн утгуудыг авна.4 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 35 . 2. Энэ нь мөн зээлийн шийдвэрт чухал ач холбогдолтой юм. МУ-н төсөөллийн нийт оноо 1. Өөрөөр хэлбэл. мөн зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. Хэрвээ өөдрөгөөр төсөөлсөн үе дэх энэхүү хугацаа нь санал болгож буй зээлийн хугацааны дээд хэмжээнээс их тохиолдолд банк тухайн бизнесийг санхүүжүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг харуулна.

мөн эхээс цөөхүүлээ байдаг зэрэг нь Болдын мөнгөнд шунах эрсдэл бага байх магдлалтай байна. Гэвч Болдын хувьд эдгээр бүсгүйчүүдийг тийм ч их сайн мэдэхгүй учир түүнд эргэлзээ төрнө. Үүнд: 1. Мөн эдгээр бүсгүйчүүддтэй ойр ойр уулзан ярилцах хэрэгтэй. муу чанарын таатгуулаг ч уу гэдгийг мэдэхгүй. Хэрэв зээлдэгч тавьсан зоригодоо хүрэх талаар үнэмшилгүй багатай тайлбар өгч байх юм бол түүний зүгээс гэрээний нөхцлийг мөрдөж ажиллана гэдэгт итгэмээргүй болж. эсвэл түүний мөнгөнд нь болж байна уу? Иймээс болд зөв шийдьэр гаргахын тулд эдгээр бүсгүйчүүдийн талаарх мэдээллээ сайн цуглуулах хэрэгтэй болно. Ийм байдал нь банкны ажилтан зээлийн тухайн захиалгыг зээлдэгчээс хүлээн авч хянах үед харгалзан үзэх сөрөг хүчин зүйл болдог. 4. 2. Учир нь хүнтэй ханилан байж хүний мөн чанарыг таних хялбар гэж үг хүртэл байдаг.Гадны оруудын жишээнээс харахад зээл олгох гол шалгуурын нэг нь зээлдэгчтэй хийх ярилцлага байдаг. Тэрээр эхнэр болох хүнээ өөрт нь сайн гэгдэх маш олон бүсгүйчүүдээс сонголт хийхээр болсон гэе. Тухайн бүсгүй нь өв хөрөнгө ихтэй эсэх: Эцэг эхээс өвөлсөн өв хөрөнгө ихтэй. эргэлзээ төрүүлдэг. 3. Жишээ нь: даатгагч нь даатгуулагчаа сайн чанарын датгуулагч уу. Ярилцлага нь зээлийн хэрэгцээ үүссэн шалтгааныг тайлбарлах боломж. Учир нь эдгээр бүсгүйчүүд нь үнэхээр Болдод сэтгэлтэй учираас түүнтэй суух гээд байна уу?. Боловсролт. Тухайн ярилцлага нь банкны ажилтны хувьд зээлдэгчийн дүр төрх болон төлөвлөсөн зорилгодоо үнэнч байгаа эсэхийг нь үнэлэх боломжтой болгодог учраас нэн чухал ач холбогдолтой. Төгөс бус мэдээлэлийн (Assimetric information) улмаас муу сонголт (adverse selection) бий болдог байна. 36 . Үүнээс гадна хамгийн энгийн жишээ татвал: Болд бол маш их мөнгөтэй залуу. Гарал үүсэл: Тухайн бүсгүйн гарал үүсэл болон хамаатан садангийнх нь талаар мөн илүү сайн сэдээлэл цуглуулан дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. түүний цуглуулах мэдээлэл нь дараах мэдээлэлүүд байж болох юум. Энэхүү төгс бус мэдээлэлийн улмаас бий болдог муу сонголтын жишээ амьдралд маш өргөн тохиолддог. ажил мэргэжилтэй. Болдтой танилцсан хугцаа: Болд нь тухайн бүсгүйтэй хэр удаан уулзаж байсан эсэх нь чухал юм. бүсгүйчүүд нь мөнгөнд шунах хүсэл харьцангуй бага. ажил мэргэжилтэй эсэх: Өндөр боловсрол.

Өөрөөр хэлбэл: Зээлдүүлэгч нь зээлдээгчээ сайн чанарын зээлдэгч үү? (эрсдэл багатай) . энэ мэтчилэн бүх л төрлйн болмжит. Зээлийн мэдээлэл: 0-2 балл 3. 1. Бүрдүүлсэн материалуудын бодит эсэхийг шалгах 2. ярилцлага хийдэг хэдий ч энд төгс бус мэдээлэлийн улмаас зээлийн эрсдэлээ бууруулж чадахгүй хэвээр байга. баримт зэргийг бүрдүүлэх хэрэгтэйгээс гадна тус хамтран ажиллагч компаниудтай нь холбогдон баталгаажуулах хэрэгтэй. Жишээ нь.Энэ мэтчилэн олон талын судалгаа хийсний үндсэндээр Болд сонголтоо хийх болно. Тэгвэл зээлийн зах зээл дэхь төгөс бус мэдээлэлийн улмаас бий болох муу сонголтыг яаж бууруулах вэ? Энд юуны өмнө зээлдэгчтэй хийх ярмлцлагыг маш их сайн хийх хэрэгтэй. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 0-1 балл 2. Зээлийн эдийн засагч нь зээлдэгчээс зээл авхад шаардлагтай гэсэн материалуудтай сайтар танилцаад зээлдэгчтэй аман ярилцлагыг хийх бөгөөд энэ нь дараах зорилгыг агуулна. бодит мэдээлэлдээр тулгуурлан ярилцлага хийх нь зүйтэй. Үүнд: 1. Хэдийгээр манай улсын арилжааны банкууд нь зээл олгохдоо төрөл бүрийн судалгаа шинжилгээ. Зээлдэгчийн бүрдүүлж ирсэн материалуудад тусгагдаагүй бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллүүдийг олж авах 3. эсвэл зээлээ эргүүлэн төлөх магдлал багтай муу чанарын (эрсдэл өндөртэй) зээлдэгч үү? гэдгийг мэдээж шууд хараад мэдэх боломжгүй. Зээлээр санхүүжигдэж буй үйл ажиллагааны талаар: 0-2 балл 37 . Тухайн зээлдэгчийн зан чанарыг тодорхойлох зэрэг болно. Хэдийгээр энэ жишээ нь хялбар жишээ хэдий ч үүнийг хөрвүүлэн зээлийн зах зээлдээр мөн ашигласан байдаг. Миний боловсруулсан зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тодорхойлсон энэхүү аргачилал маань үндсэн 4 хэсгээс бүрдсэнийг дээр өгүүлсэн ба эдгээрийг гадны жишээнээс үндэслэн өөрийн орны нөхцөл байдалд тохируулан боловсруулсан ба энд зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад 12 балл өгсөн билээ. Тухайн зээлдэгч нь бизнесээ өргөжүүлэх болон шинэ бизнес эрхэлж байгаа үед хамтран ажиллаж буй түнш компаниудаас болон бэлтгэн нийлүүлэгч зэргийн талаар зээлдэгчтэй хийж буй ярилцлагын үед сайн тодруулах ба үүнтэй холбоотой гэрээ. Ярилцлагыг дараах ерөнхий асуудлын хүрээнд явуулах ба нийт 8 балл байна. хэрэглэгчийн зан төлвийг бүрэн төгөс мэдхийх тулд маш олон арга зам байдаг.

Үүнд: 1. Иймээс хэд хэдэн үндсэн хяналт. хүү буюу зээлийн нөхцөл  Зээлийг ямар зорилгоор авч байгаа эсэх  Барьцаа хөрөнгө. болон өнөөгийн бодит байдал  Удирдлага болон ажиллагсдын мэргэжлийн ур чадвар. өр төлбөртэй байгаа эсэх Дээрх ярилцлагын дараа зээлдэгчийн өгсөн мэдээлэлийг баталгаажуулсанаар зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад өгөх оноо нь баталгаажих юм. Зээлдэгчийн банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх: 0-1 балл Энд асуулга тус бүр нь хамгийн багадаа тэг оноо авах болно. үйл ажиллагаа явуулсан хугацаа. бүтээгдэхүүн үйлчилгээ. бизнесийн туршилга  Зээлдэгчид уг зээлийг буцааж төлөх эрмэлзэл. Асуулга (Баллын оноо) Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл (0-1 балл) Зээлийн мэдээлэл (0-2 балл) Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны талаар (0-2 балл) Зээл хүссэн этгээдийн бизнесийн ерөнхий байдал (0-2 балл) Банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх (0-1 балл) Асуулгын дүнд олж авах мэдээлэл  Гэр бүлийн байдал  Боловсрол мэдлэг. хугацаа. түүний нэр төрөл  Зээл хүсэгчийн үйлчлүүлэгч. удирдлага зохион байгуулалттай танилцах 38 . шалгалтын цаг алдалгүй явуулах хэрэгтэй. түүний ашиглалтын байдал  Зээлээр санхүүжигдэх гэж буй үйл ажиллагаа. итгэл хэр зэрэг байгаа. багтаамж болон ирээдүйн хандлага  Үйл ажиллагааны үр ашгийн тооцоо  Зээл хүсэгчийн байршил  Зээл хүсэгчийн үйл ажиллгааны товч түүх. худалдан авагч. ажиллах орчин нөхцөл  Тухайн байгууллагын эрхэлж буй үйлдвэрлэл. Зээл хүсэгч этгээдийн бизнесийн ерөнхий төлөв. Учир нь энд яг тогтсон онооны интервал өгөх боломжгүй байдаг.4. түүний найдвартай байдал  Хувь хүний эрүүл мэндийн байдал  Зээлийн хэмжээ. түүний онцлог. ярилцлагаар олж авсан бизнесийн үйл ажиллагааны талаарх мэдээллүүдийн газар дээр нь тулган танилцана. Юуны өмнө зээлдэгчийн үйл ажиллагаатай танилцаж. болоод бэлтгэн нийлүүлэгчид-хамтран ажиллагсдын талаар  Зээл хүсэгч нь аль банкинд данс. Харин яг хэдээн баллын оноог яаж өгөх вэ гэдэг нь зээлийн эдийн засагчаас хамаарна. давуу болон сул тал  Зээлийн зарцуулалтын тооцоо  Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж. Зээлдэгчийн ажлын байр. төлбөр тооцоогоо хариуцуулж үйлчлүүлдэг эсэх  Өмнө нь авч байсан төлөгдсөн зээлтэй эсэх  Хугацаа хэтэрсэн зээл. байдал: 0-2 балл 5.

Даатгалын гэрээнд дурдсан эрсдэл үүссэн бол зээлийн даатгалаар хохирлыг барагдуулах . зориулалтаар худлаа гаргадаг байлаа ч гэсэн анхан шатны баримтууд нь илүү үнэн зөв байх магадлал илүү байдаг. СУДАЛГАА №3. Энэ хувилбар нь: 39 .1 Зээлийн даатгал: Зээлийн даатгал нь зээлийн гэрээнээс банк ба зээлдэгч үүссэн хохирлыг барагдуулахад үйлчилдэг. учир нь хэрвээ аж ахуй нэгж. зарлагын падааны нэгтгэл гэх мэт Тус хяналт шалгалтын явцад мөн барьцаа хөрөнгийн хяналт шалгалтыг хийх хэрэгтэй. Тиймээс дараах төрлийн анхан шатны баримтуудыг зайлшгүй үзэж.2. Зээлдэгчийн ерөнхий үйлдвэрлэл. бүрэн гүйцэд шаардлагыг хангасан. зохимжтой бус байдаг. ангилал тогтооно. Үүнд: 1. батлан даалт нь банкны мэдэлд шилжиж. Зээлийн эрсдэлийг бууруулах бусад боломж: 3. материалуудыг бүрдүүлэн. мөн түүнчлэн ярилцлагыг хийгээд боломжийн гэж үзсэн тохиолдолд зээл хүсэгчийн барьцаа хөрөнгийг газар дээр нь очиж үзэн. Ерөнхий дэвтэр 4. төлөгдөөгүй зээлийн хүү болон үндсэн төлбөрөөс үүсэх хохирлыг барагдуулахад зориулагдана. Бараа татан авалт болон борлуулалттай холбоотой анхан шатны баримтууд 2. Орлого. шаардлагатай мэдээлэл. зээлийн төлбөрийг гүйцэтгэхэд хоѐрдогч эх үүсврийг ашиглах нь хялбар. барьцаа хөрөнгө гэдэг бол тухайн зээлдэгчийн банкнаас авсан зээлийнхээ оронд баталгаа болгон тавьж байгаа хөрөнгө бөгөөд энэ ч утгаараа гэрээний харилцан тохиролцлын үүднээс зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй буюу зээлээ төлөөгүй тохиолдолд тухайн барьцаа. шаардлагатай тоон мэдээллийг цуглуулах явдал юм. танилцах шаардлагатай юм. ярилцлага болоод газар дээрх шалгалтаас олж авсан мэдээллүүд нь ямар нэгэн хууль зүйн зөрчилгүй. Ерөнхий гүйлгээ журнал 3. Санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцах гэх мэт Энэхүү үе шатанд хамгийн гол нь зээл хүсэгч этгээдийн үйл ажиллагааг хамгийн үнэн зөвөөр тодорхойлох боломжийг илүү олгодог санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцаж. байгууллагууд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн чиглэл. Хэрвээ зээлдэгчийн бүрдүүлж ирүүлсэн. үйлчилгээний үйл явцтай танилцах 3. Зээлдэгчийн зээлээр санхүүжигдэх гэж буй ажилтай нарийвчлан танилцах 4. үнэлгээг өөрийн журмын дагуу хийж.

3. Харин тэрхүү 5%-г датгалын байгууллага өгөх ѐстой.5% 22. Энэ бүхнийг 3 талын гэрээгээр зохицуулана.- Даатгалын (эрсдэлд орох боломжгүй байх ) зарчим дээр тулгуурлна. харилцагч 2 нөхөн төлбөрийг гүйцэтгэнэ.2 Банк хоорондын дундын эрсдэлийн сан байгуулж.5% Эргэлзээтэй 75% 37. Эрсдлийн сангийн хувь Банкны эрсдлийн сангийн хэмжээ Зээлдэгчийн нөхөн төлбөр Банканд давуу тал 0% 0% 0% 0% Хугацаа хэтэрсэн 5% 2. зээлийн эрсдэлийг бууруулах нь: Энэ хувилбар нь барьцаа хөрөнгө аль болох шаардахгүй гэсэн нөхцлийг биелүүлэх бас нэг хувилбар юм. Ингэхийн тулд зээлийн эрсдлийн байдлаар даатгалд хамруулах.5% 37. Ингэхдээ банкны зардлыг ихэсгэхгүй байхаар даатгалд шаардлагатай хэмжээнээс доогуур даатгуулж болох юм. - Даатгалын нөхөн төлбөрийг 2 тал хийх буюу банк.5% 2. Үүнд 2 банк оролцож багуулах юм.5%-г нь өгснөөр 5%-н эрсдэлийн сан г өөрсдийн зардлаар байгуулах байсан бол 2. даатгалын нөхөн төлбөр болох байгуулагдах эрсдэлийн сангийн 2. Үндсэн 3 субъект оролцох боловч эрсдэлийн сангаа зөвхөн 2 банк байгуулна.5% муу 100% 50% 50 % Зээлийн төрөл Хэвийн зээл Чанаргүй зээл үзүүлэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Үүнийг тайлбарлахад хэрэв зээлийн хугацаа хэтэрлээ гэж үзвэл харилцагч зээлийн хүүгээс гадна.5%-н ашигтай байна гэсэн үг. Энэ эрсдэлийн санг 2 банк 50%. 50%-иар нь 40 .5% Хэвийн бус 45% 22.

Мөн 50%иас бага хүү төлөснөөр эрсдлийн сангийн зардал багасч байгаа юм. - “Б банк” нь илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны орлого орно. - “А банк”-ны хувьд: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа хийгдэх бөгөөд харицагчаас авч байгаа зээлийн хүүгийн хэсгээс “Б банк”-инд илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны хүүг мөн төлнө. “А банк” ийм эрдэлийг бий болгохгүйн тулд зээлийн хяналт. хадгаламжийн хүүгээс их байхаар тогтооно.явцад анхаарлаа сулруулалгүй. Дээрх хувилбарыг зураглан үзүүлбэл: 1.сайн ажиллах шаардлагатай.3 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ Энэ хэсэгт Монголын компаниудын дампуурлын шинжилгээг өөрийн оны нөхцөл байдалтай уялдуулан тооцоход явдал юм. байгуулсан эрсдэлийн сангийн хөрөнгө алдагдвал “А банк” буцаан төлнө. Ингэснээр эрсдэлийн сангийн хэмжээг 100%-иар багуулах байсан бол 50%-иар байгуулж. Үүнийг зээлийн хүүгээс бага. Өнөөдөр манай компаниудын дампуурлын шинжилгээг АНУ-ын эрдэмтэн Э.А. “А банк” 3 “Б банк” “Абанк” “А банк” 50% 4 50% “Б банк” “Б банк 1: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа явагдана 2: 2 банк хоорондын гэрээ байгуулах 3: 2 банк харицан тохиролцсоны үндсэн дээр эрсдэлийн сангаа бүрдүүлнэ 4: “А банк” нь “Б банк”-нд илүүдэл нөөц ашиглуулсны төлбөр хийнэ. 3. 3. 1 “А банк” Зээл хүсэгч 2 2.Альтман 1966 онд Америкийн компаниудын хувид тодорхойлсон Z индексийн загварыг ашигласаар ирсэн.байгуулах ба “А банк” өөрийн зардлаар. Хэрэв зээлийн чанар муудаж. Энэ загвар нь АНУ –ын хувид 41 . 4. харин “Б банк” илүүдэл нөөцөөр байгуулах боломжтой.

0 программаар тооцон үзлээ. X1 X2 X3 X4 X5 X1 1 0. Дампуурлын шинжилгээг хийх нь арилжааны банкуудад их хэрэгтэй байдаг.274163604471 1 -0.408359384419 X4 0.26415720854 0. одоогоор үйл ажиллагаагаа явуулж буй 400 шахам компаниас 190 компаний тайлан тэнцлийн үзүүлэлтийг цуглуулсан.204015542249 X2 0. хууль эрх зүйн. Өөрөөр хэлбэл Монгол улс нь АНУ-аас эдийн засгийн. Арилжааны банкууд иргэдийг бодвол байгууллагуудад харьцангуй их хэмжээний төрөл бүрийн зээл олгодог. Иймээс тус загварыг өөрийн орны нөхцөл байдалд тохирсон шинэ загвар боловсруулахыг зорисон билээ.006570674944 1 -0.274163604471 0.169903023599 -0.207514007436 0.00657067494 0.04078994678 X5 0.408359384419 -0.20401554229 0. 42 .06811160032 0.34250451668 1 0. Тиймээс арилжааны банкууд дампуурлын шинжилгээ үнэн зөв хийснээр тухайн компаныг өрөнд орох эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалах боломжтой болно. Судалгааны түүвэр сонголт хийхдээ Монголын Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй.207514007436 X3 0. Тайлбарлагч хүчин зүйлс буюу санхүүгийн харьцааны сонголтын хувьд Альтманы болон бусад эрдэмтэдийн судалгааны ажилд дампуурлыг шалтгааныг тайлбарлахад чухал ач холбогдолтой байсан харьцааг авлаа.тодорхойлсон ба шууд Монголын хувьд авч хэрэглэх нь учир дутагдалтай байгаа юм.169903023599 0. Учир нь эдгээр хүчин зүйлс нь санхүүгийн бусад харьцаануудыг бодвол илүү сайн төлөөлж чадаж байсан ба эдгээр хувьсагчидын хоорондох корреляци матрици хамаарал нь бага байлаа.04078994977 1 Пробит болон Ложит загварын үр дүн: Энд дээрх эрдэмтэдийн болон Альтманы загварыг гаргахад хамгийн өргөн хэрэглэгдсэн болон хамгийн зөв тооцоолдог пробит загварын үр дүнг эконометрикын шинжилгээ хийдэг Eviews 5. Эдгээр санхүүгийн тайландаа шинжилгээ хийх замаар түүвэрчлэн сонголт хийж 88 компанийг үзүүлэлтэд эрсдэлийн шинжилгээ хийв.0681116003532 0. компаниудын цар хүрээ зэрэг олон зүйлээр ялгаатай билээ. Гэтэл тэд нь дампуурхад ойрхон компаниуд байсан бол банкинд их хүндрэл учирна.26415720854 0.342504516698 0.

656308 0.200660 2.5300894496*X4 + 0.2915138416*X5)) 2.715909 S.Binary Probit Date: 11/27/07 Time: 13:50 43 .577264 1.123389 2. log likelihood -0.0181 Mean dependent var 0. of regression 0.473299 0.204618 2.Binary Logit Date: 12/01/07 Time: 18:48 Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. Пробит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .330899 2.D.077826 Akaike info criterion 0.0096 X5 0.210773 Log likelihood -1.1.154066 Sum squared resid 0. Error z-Statistic Prob.0134 X4 0.291514 0. Ложит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .533014 0.666870 0.362559 0.577264148*X3 + 0.882466 0.0077 X3 4.590629 0.020215 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: ===================== L = 1-@LOGIT(-(0.E.850672 2.0079 X2 0.502715 Schwarz criterion 0. 0.5330136006*X1 + 0.294823 Hannan-Quinn criter. dependent var 0.453565 S. X1 0.530089 0.8824655467*X2 + 4.778885 Avg.

567999 0. X1 0.715909 S.079447 Akaike info criterion 0.293949 Hannan-Quinn criter.196800 2.0081 X2 0.315382 0.209899 Log likelihood -1.0080 X3 2.315381866X1+0.453565 S.650520 0.521622 0.E.312200 0.3122001991X4+0. of regression 0.153191 Sum squared resid 0.70951494X3+0.D.073232 2.521621984X2+2.455244 0.709515 1.365305 0.0141 X4 0.Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.0102 X5 0.523878 Schwarz criterion 0.1732164514X5 Энд Ложит болон Пробит загварын үр дүнгүүд нь ерөнхийдөө төстөй байлаа.173216 0. 0.740426 Avg.648453 0. Мөн энд Akaike болон Schwarz шинжүүрүүдийн утга зэргээс харгалзан цаашид бид тэгшитгэлээ пробит загварын утгаар авхаар боллоо.121573 2. Error z-Statistic Prob. Загваруудын тэмдэглэгээ: 44 .019778 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: Z=0. dependent var 0. log likelihood -0.0180 Mean dependent var 0. өмнө дурьдсан эрдэмтэдүүдийн загварт пробит загварыг түлхүү ашигласан байдаг. Мөн эдгээр загварууд нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой гарсан байна.103562 2.119082 2.

1.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà 6.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ Z=6.05X4 Z<1. Энд байгаа хувьсагчидын утга бүгд ижил юм.315381866X1+0.0X5 Z<1.56X1+3.6X4+1.3X3+0. 2.521621984X2+2.4X2+3.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ Z>0.675 дампуурах магадлал дунд зэрэг Z=2. Таффлер нь Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.1 бол дампуурсан 3.72X3+1.990 дампуурах магадлал их биш Z>2.3122001991X4+0.2 êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíû õýòèéí õºãæèë áàéõã¿é áîëñîí Z>0.092X2+0.2X1+1.001X4 Z<0.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/ Z=1.53X1+0. Өөрөөр хэлбэл: 45 .063X1+0. 3 æèë õ¿ðòëýõ õóãöààíä 83 õóâèéí ìàãàäëàëòàé òîîöäîã.675 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë 0.810≤ Z<2. Z=0.70951494X3+0.18X3+0.5 2.1732164514X5 Z< -0.990 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà Энэ загвар нь дампуурах магадлалыг жилийн хугàöààíä 85-90 õóâèéí.26X2+6.0697 бол дампуурна. Z-new нь бидний шинэ загвар юм. ZETA нь Э.057X3+0.810 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ 1.K i -аар компаниудыг. харин 1 –ээр дампуураагүй гэж үзэж байгаа компаниудыг тус тус тэмдэглэсан ба бусад тэмдэглэгээ нь дараах байдалтай билээ.13X2+0. Z нь Э.3 дампуурах магадлал бага 4.16X4 Z<0. L гэж тэмдэглэсэн багананд байгаа 0 –оор дампуурсан гэж үзэж байгаа компанийг.675<Z≤2. Лиссо нь Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.

.2.....81-ээс 1..44442 -0..412362 k2 2004 0.81-2..99 1-2.2-0..99-дээш 48 26 2......0315 -0.. ......037 -0..0014 дээш дээш 0.Àëüòìàíû òàâàí õóâüñàã÷òàé çàãâàð /1968/ нь нийт дамдуураагүй 88 компаниас 26 компаныг пампуураагүй үлдсэн 62 –ыг нь дмпуурсан гэж гаргасан байна.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ багаа ба энэ нь дампуураагүй 88 компаниас 48 –ыг нь дампуураагүй гэж гаргасан байна... .Õ1 – ажлын капитал/нийт àêòèâ Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð Õ5 -борлуулалтын орлого/нийт актив Сонгосон 88 компаниа эдгээр загваруудад үнэлж үзхэд дараах үр дүн гарлаа.657583 k88 2005 4.0307 0....112396 .001 0.. пампуурсан гэж үзсэн 25 компанийг бүгдийг нь дампуурсан гэдгээр нь зөв тооцлоо. . Эдгээр загваруудаам хамгийн үнэн таамаглаж байгаа нь ZETA буюу Э. № он Z ZETA Таффлер Лисо Z -new k1 2005 0.....3...84248 -0.оос дээш Эргэлзээтэй 1..4019 -0. .оос -0.3587 0. Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл: 46 ...954135 Зөв тооцсон Дампуур-аагүй 26 2. ...037.1-ээс бага 0.55956 0. k87 2006 1..3 Дампуурсан 1.9012 8.. .1136 2.оос бага Бага Итгэх магдлал 85-90% 22 63 0. Харин бидний шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 66 компанийг бүгдийг нь дампуураагүй.0014-ээс (-0. ..5-100% Ý..04315 0.037бага 90% -0..94337 5. .64619 0.0697 бага 96.. .59 0.4677 0..6 дээш 0.0697) 0...... ....12409 -0. ...... .....50099 0.. ..

6516 k21 2006 -1.2624 -0.168 -0.72462 -0.060933 k44 2006 -0.02389 -0.47272 -10.02605 k49 2006 -0. Үүнд: 1-р үндэслэл: Энд Э.38919 -0.48411 -0. Э.99372 -0.81826 -4.03602 -0.08508 -0.39127 k37 2006 -0.62821 -1.014406 k13 2006 0.108399 -0.33759 -0.06453 k39 2006 -0.28687 k10 2006 0.04976 -0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/.001892 k38 2006 -1.10132 -0.77448 -3.409279 -1.05867 -0.60545 -3.42208 -0.23832 -1.13181 -0.32613 -15.02807 0.74624 -0.43199 -0.96327 -0.09612 k52 2006 -0.170176 k53 2006 -0.1971 -0.27879 -0.08006 -0.22646 -2. (Дампуурсан гэж үзэж буй компаний харалдаа 0 оноо.0613 -0.58234 -5.067529 k56 2006 -0.88061 -0.12709 -0.10662 -0. Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загварын утгуудаас сонгосон 88 компагийг дампуурсан гэж гаргасан 25 компанийг сонгон авсан билээ.00206 -0.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/.01003 0.6756 -0. дампуураагүй гэж үзсэн компаний ард 1 гэсэн оноо өгсөн билээ) Компани Z ZETA Лисо Таффлер k5 2006 -0.03536 k15 2006 -3.02735 0.1717 -0.17192 k36 2006 -2.06549 0.26648 k6 2006 -0.0574 0.Манай судалгаанд үйл ажиллагааг нь хуулиар болон өөрсдийн хүсэлтээр нь зогсоосон компаний тайлан олдоогүй тул Хөрөнгийн Биржид бүртгэлтэй хувьцаат компаниудаас сонгосон 88 компаниас дараах үндэслэлийн дагуу дампуурсан гэж үзээд загвараа үнэлсэн билээ (Өмнөх L багананд 25 компаныг дампуурсан гэж үзээд 0 оноо өгөв).68141 -0.06754 0.35273 0.35545 k32 2006 -4.99982 k33 2006 -0.05314 -0.18853 47 .24732 -6. Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар.3018 -0.04527 -0.929719 -0.12155 k41 2006 -0.29308 -3.05691 -1.

k67

2006

-0,83721

-4,44885

-0,06524

-0,28179

k68

2006

-1,71757

-5,67094

-0,08585

-0,31772

k69

2006

-0,54084

-2,47669

-0,03684

-0,12212

k71

2006

-0,22819

-2,33014

-0,04296

-0,10834

k72

2006

-0,72669

-2,60681

-0,04107

-0,14854

k76

2006

-0,22826

-2,33061

-0,04297

-0,10837

k81

2006

0,307552

-0,37267

-0,02092

0,021737

Дампуурсан

1,81-бага

1,1-бага

0,037-бага

0,2-бага

Эндээс харахад дээрх 25 компанийг эдгээр таван загвар нь бүгд дампуурсан гэж харуулж
байна. Гэхдээ эдгээр загварууд нь ямар ч эдийн засагтай аль ч орны дурын компаниудад
тохирно гэдэг нь өнөөг хүртэл эргэлзээтэй байгаа тул эдгээр загварын үр дүнгээс гадна дараах
шалгуурыг илүү анхаарах хэрэгтэй юм. Ингэсний үндсэндээр дээрх 25 компаныг дампуурсан
гэж үзэж болно.
2-р үндэслэл: Тухан компаний тайлангаас сонгон авсан хувьсагчид буюу харьцаануудын
(дээрх загваруудад бүгдэд нь хэрэглэгддэг) утгаас шалтгаалан сонголт хийсэн билээ.
ХКомпани

X1

X2

X3

X4

X5

дорнод геологи

k5

-0,35273

0,929719

-4,70796

-0,0574

0,26648

төмрийн завод

k6

-0,60545

-3,96327

0,199717

-0,04527

-0,28687

ган хийц

k10

0,108399

-0,38919

-0,37552

-0,01003

0,014406

шарын гол

k13

0,409279

-1,74624

-0,03325

-0,05314

-0,03536

шинэст

k15

-3,47272

-10,1971

-5,82595

-0,1717

-0,6516

Мон ноос

k21

-1,58234

-5,99372

-2,7051

-0,10662

-0,35545

даваан булаг

k32

-4,32613

-15,6756

-4,83093

-0,2624

-0,99982

залуучууд

k33

-0,77448

-3,42208

-1,46334

-0,0613

-0,17192

сүмбэр өлзий

k36

-2,24732

-6,88061

-4,23113

-0,12709

-0,39127

иж бүрэн

k37

-0,62821

-1,72462

-2,99797

-0,06754

0,001892

орхон далай

k38

-1,29308

-3,13181

-4,64677

-0,10132

-0,06453

48

мөнх сансар

k39

-0,05691

-1,68141

-0,12578

-0,02389

-0,12155

өндөр хаан

k41

-0,08508

-0,48411

-1,59134

-0,02735

0,060933

цуу-тайж

k44

-0,23832

-1,33759

-1,56997

-0,04976

-0,02605

тавилга

k49

-0,22646

-2,168

-0,41088

-0,03602

-0,09612

их өргөө

k52

-0,00206

-0,27879

-2,75162

-0,06549

0,170176

төв оргил

k53

-0,08006

-0,43199

-1,37475

-0,02807

0,067529

улаанбаатар байрилга

k56

-0,81826

-4,3018

-1,70862

-0,05867

-0,18853

баян уул

k67

-0,83721

-4,44885

-0,84414

-0,06524

-0,28179

ноѐт хайрхан

k68

-1,71757

-5,67094

-2,72343

-0,08585

-0,31772

ХИД

k69

-0,54084

-2,47669

-1,1434

-0,03684

-0,12212

дархан ЗБ

k71

-0,22819

-2,33014

-0,58137

-0,04296

-0,10834

агротехимпекс

k72

-0,72669

-2,60681

-1,16509

-0,04107

-0,14854

дархан ЗБ

k76

-0,22826

-2,33061

-0,58136

-0,04297

-0,10837

материал импекс

k81

0,307552

-0,37267

-0,66047

-0,02092

0,021737

Энд байгаа хувисагчидын утга нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ.
Õ1 – ажилын капитал/нийт актив
Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив
Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ
Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð
Õ5 -áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò àêòè
Эдгээр хувисагчидын өмнөх утга буурах тусам Z индексын утга бага гарах нь ойлгомжтой.
Мөн эдгээр хувисагчидын өмнөх параметрүүд нь ядаж ерэг байх нь тухайн компаны үйл
ажиллагаа хэвийн буйг харуулна. Жишээ нь хуримтлагдсан ашиг, ажилын капитал,
борлуулалтын орлого, татварын өмнөх ашиг зэргийн нийт хөрөнгөд харицуулсан харицаа нь
тэгээс бага гарах нь тухайн компани дампуурах эрсдэлд орж буйг харуулах юм. Үүний нэгэн
адил өөрийн хөрөнгөөсөө өр төлбөрийн хэмжээ нь давах нь тухайн компани маш өндөр
эрсдэлд буйг харуулах юм.

49

Загварын итгэх интервалыг олох нь:
Шинэ загвар зохиохдоо өмнөх судлаачдын баримталсан зарчим, аргачлалаас илүү боäèòîé
үр дүн гаргадаг аргачлал сонгох зорилт тавьсан. Үүний тулд загварын интервал утга болон
итгэх магадлалыг дараах байдлаар сонгосон.
Point

Column1

Rank

Percent

60

13,52378

1

100,00%

77

13,07216

2

98,80%

………

………

………

………

………

………

………

………

70

-0,0014

63

28,70%

53

-0,00697

64

27,50%

52

-0,00966

65

26,40%

………

………

………

………

………

………

………

………

15

-1,47787

87

1,10%

32

-1,7008

88

0,00%

Энд 88 компаны хувисагчидаа шинээр үнэлсэн загварт орлуулахад гарсан утгуудыг эхээс нь
багаруу нь дараалуулан харуулхад, дампуурсан гэж үзсэн 25 компаний Z –ын утга нь (шинэ
загварын) сүүлийн 25 мөрөнд байгаа нь харагдаж байна. өөрөөр хэлбэл Z –ын утга нь багсах
тусам дампуурах магдлал нь өсдөг байхнээ. Эндээс дараах үр дүн гарах юм.
1.Z >-0,014 гарвал дампуурахгүй ба итгэх магадлал нь 100% тай.
2. Хэрэв -0,014<Z< -0,0697 гарвал дамдуурах магадлалтай ба энэ нь 96,15%
3. Z< -0,0697 гарвал 100% магадлалтайгаар дампуурна гэж хэлж болох юм.

Монголын компаниудад тохирсон шинэ загварын утга нь дараах хэлбэртэй гарч байна.
Z=0,315381866X1+0,521621984X2+2,70951494X3+0,3122001991X4+0,1732164514X5

50

20 (9.7-13 áàëë) 0.2 –îîñ áàãàã¿é áàéõ Äèíàìèê ººð÷ëºëòèéã õàðóóëäàã êîýô >0. 6 ¿ç¿¿ëýëòýýñ òîãòîíî.3 1 ä¿ãýýð àíãèëàë 2 äóãààð àíãèëàë 3 äóãààð àíãèëàë 4 ä¿ãýýð àíãèëàë 5 äóãààð àíãèëàë ≥0.5 èõ áàéõ íü òîõèðîìæòî îíîâ÷òîé íü 0.01 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí íèéò àêòèâò ýçëýõ õóâü ªºðèéí õºðºíãèéí õàíãàëòûí êîýôôèöèåíò - 0.7-0 áàëë) 0.70 (6.5-0 áàëë <0.29-1.3*A3)/ (Ï1+0.20 (0.8-0 áàëë) <0. ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí áîãèíî õóãàöààòàé ¿íýò öààñààð áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Óðñãàë ïàññèâûí ÿìàð õýñãèéã á¿õ ýðãýëòèéí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Àêòèâûí õºäºë㺺íò ÷àäâàðûã õàðóóëäàã 6 Ýðãýëòèéí àêòèâûí íèéò àêòèâò ýçëýõ % 2 3 L6= (A1+A2+A3)/Á Õÿçãààðëàëò Ǻâøººðºõ íü 0.5*A2+0.8.19-0.10 (3.2 áàëë) ≥1 (11 ≥2 (20 áàëë 1.10 (5.30 (12.39-0.29-0.30 (9.5 áàëë) 0.8-7 1.8-3 1.49-0.99 (0.7-0.8-0 <0.4 Санхүүгийн эрсдлийн шинжилгээ: Òºëáºðèéí ÷àäâàð àëäàãäàõ ýðñäýëèéí ¿íýëãýý.7-1 áàëë) <0.5 áàëë) 51 .00 (6. > 1.2-9.2-0.0 áîë 19 ≥0.8-2) 0.8-10 áàëë) 0.80 (10.01-0.10 (0.49-0.01-0.3.69-0.5 Òàéëáàð Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ìºíãºí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Òóõàéí ñàëáàðààñ õàìààðäàã Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí ¿íýëãýýíèé øèíæèéí àíãèëàë Ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò Øèíæèéí áàãàñàõ íºõöºë Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò 0.50 (18.59 (2.99-0.5*Ï2+0.29-0.20 (3.3+Ï4) L2= A1/(Ï1+Ï2) >0.8-5 1.5-4 áàëë) 0.50 (13.10 (1.60 (4.40 (12.30 (6.39-0.69-0.50 (10 áàëë) ≥0.50 (12.5-1 áàëë) 0.7-2.49-0.2-3.5 áàëë <0.5 áàëë) 0.69-1.3 Êðèòèã ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.40 (9-7 áàëë) 0.7-7 áàëë) 0.79-0.8-6 áàëë 0.2-0. № ¯ç¿¿ëýëò Òîîöîîíû òîìü¸î 1 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Êðèòèê ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò L1= ≥1 (A1+0.70 (14 áàëë 0.01-0.2 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.49-1.7 - L3= (A1+A2)/(Ï1+Ï2) 4 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí õàðüöàà 5 Ãîë àêòèâûí áàéðøóóëàëòûí êîýôôèöèåíò L4= (A1+A2+A3)/(Ï1+Ï2 ) L5= (A1)/(À1+À2+À3-Ï1Ï2) Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ÿìàð õýñãèéã ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí.

59-0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë äóíäà÷ ( 65-37 áàëë) 4 ä¿ãýýð àíãèëàë .0. 2.6 (9.45 (8.1-1 0.0 10 балл) 1.7 >0. Êóï=(Êòë+3/Ò(Êòëê-Êòëí))/2>1 52 .ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò êðèçèñûí áàéäàëòàé ( 9-0 áàëë) 3.01-1. Êòëí õóãàöààíû ýõýí áîëîí ýöñèéí ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëò Ò.4. Êîññ êîýôôèöèåíòèéã àøèãëàäàã. 6.7 1 ä¿ãýýð àíãèëàë .3 0.0.23-1.1 áàëë) 0.56 (3.8-0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õýâèéí ( 67-94 áàëë) 3 äóãààð àíãèëàë .30 (0. 3.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë òîãòâîðã¿é ( 36-10 áàëë) 5 äóãààð àíãèëàë .4 áàëë) 1.0.0 (17.7-1.70 (4 áàëë) 0.22 (17.8 <0.5-0.8-10.60 (3 áàëë) 0.49-0.44-0.45-1.0-10.5-67.6.4-37 33. Энд Êòë.80 (5 áàëë) 0.57 (0.6 64.5 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ Êîìïàíû òºëáºðèéí ÷àäâàð 6 ñàðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæòîé ýñýõèéã ìýäýõ øààðäëàãà ïðàêòèêò òîõèîëäдог.40 (6.69-0.0 áàëë) ≥0.517.2-0 áàëë) <0. Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Õýðýâ Êòë>2.50 (2 áàëë) 100-97.4-4.14.01 -0. 12 ñàðààð àâíà  Õýðýâ Êâï>1 áîë êðèçèñèéí áàéäëààñ ãàðàõ áîäèò áîëîìæ áèé  Êâï<1 áîë îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð îéðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæ áàéõã¿é.Êàïèòàë÷ëàëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí õàìààðàëã¿é áàéäëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí êîýôôèöèåíò Àíãèëàëûí õÿçãààð 0. Êîññ>0.8 áàëë) ≥1.ýðñäýëã¿é ( 97-100 áàëë) 2 äóãààð àíãèëàë .6 93.0.31 (4.4 0. 1. 9.4 áàëë) 1.49 (1-0 áàëë) 7.39-0.Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ñýðãýëò: Êâï=(Êòëê+6/Ò(Êòëê-Êòëí))/2 > 1 Êòëê.6-0 <0.79-0.01-0.44 (10.1 ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäâàð ñàéí áàéãàà ¿åä çýýë òºëºõ ÷àäâàðûã ãàðãàõ øààðäëàãà ãàðíà.òàéëàí ãàðãàõ õóãàöààíû.5 áàëë) 0.

Êòëí)/Ò*t) Êtòë>2 áîë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà ñàéæðóóëàõ áîëîìæòîé.5574421 тайлан мэдээ t-144 2.2634195 харуулсан t-84 3.6986376 хэвийн зээлтэй зээлдэгчдийн санхүүгийн t-132 2. Мөн тàéëàíò ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëòýýð èðýýä¿é öàãèéí òºëâèéã èëýðõèéëäýã.9926602 нь харагдаж байна.0870598 t-6 4.4162466 дэдээлэл /их хэмжээгээр/ олдсон цагт тус t-156 2. Жишээ нь: Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëòийн загварыг “Зоос гоѐл” ХК – ний санхүүгийн тайландээр туршин үзсэн билээ. Êóï>1 êîìïàíи 3 ñàðûí õóãàöààíä çýýëèéí ÷àäâàð ñàéòàé  Êóï<1 òºëáºðèéí ÷àäâàðûí óëìààñ ýíý áàéãóóëëàãàä çýýë òºëºõ ýðñäýë ¿¿ññýí ãýæ ¿çíý.t=(Ктлк+(Ктлк-Ктлн)/Т*t)/2 Хугацаа /сараар/ ДҮН t-2 4. Чанаргүй болон t-120 2.404615 t-72 3. Зээл загварыг төлөх баланс өөрийн боломжтой юм.8282015 зээл төлөх чадвар сайтай. Äàâóó òàë: Ýíãèéí Ñóë òàë: Áàéãóóëëàãààñ ýðãýëòèéí àêòèâûí òàëààð ÿâóóëæ áàéãàà áîäëîãûã á¿ðýí òóñãàõ áîëîìæã¿é. ìºí çýýëèéí ýðñäýëýýñ çàéëñõèéõ áîëîìæòîéã õàðóóëäàã. Ктл.2750511 t-168 2. чадварыг болон бусад сайжруулах бүрэн 53 .687006 буюу 5 жилийн дараагаас муудаж эхлэн t-60 3.8398331 учир дутагдалтай юм.0399947 Эндээс харахад тус компани нь 168 t-12 3.9810286 манай улсын хувьд шууд хэрэглэх нь t-108 2.1338556 t-180 1. Õî¸ðäàõü äóòàãäëûã õàðãàëçàí øèíý çàãâàð ãàðãàñàí áàéíà Êòët=(Êòë+(Êòëê.9693969 сар буюу ойролоцоогоор ойрын 4 жилдээ t-24 3. харин 180 сар t-36 3.122224 энэхүү загварыг Орос улсад хэргэлдэг ба t-96 2.

ä¿ðýì æóðàì áàéõã¿é. 54 .Анхбаяр –ын СЗХ -ны илтгэлийн уралдаанд тавьсан “Зэрэглэл тогтоохын ач холбогдол” сэвэвт судалгаанд SOCELB аргыг хэрэглэсэн ба зөвхөн санхүүгийн тайлан ашигласнаас гадна тайлбарлагч хувьсагчдийн хоорондох корреляци хамаарлалыг нь харгалзан үзээгүйгээс гадна баллын оноог гадны жишээнээс шууд хуулбарлан ашигласан байдаг. Гэтэл энэ загвар нь хувьцаат компаний хувьд илүү тохиромжтой загвар юм. Арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдлээ бууруулахын тулд дээрх боловсруулсан арагчиллыг туршиж үзхээс гадна зээлдэгчийн санхүүгийн эрсдэлийн иж бүрэн шинжилгээг хийдэг байх хэрэгтэй байна. Ý. Үүнээс гадна МУИС-ЭЗС-ийн магистар Б. õàðèí áàíêóóä ººð ººðñäèéí àðãà áàðèëààð çýýëäýã÷ýý ¿íýëæ áàéãàà þì. Òóõàéäáàë. Ìàíàé óëñûí áàíêíû ñèñòåìä çýýëäýã÷èéã ¿íýëýõ òîäîðõîé òîãòñîí àðãà.Ишдоржийн “Арилжааны банкны зээлийн эрсдлийг үнэлэх. Энэ мэтчилэн алдаа дутагдал байгаагаас гадна дан ганц санхүүгийн тайланд тулгуурлан зээлийн зэрэглэл болон зээлжих чадварыг тодорхойлох нь санхүүгийн 2 төрлийн тайлантай манай орны хувьд учир дутагдалтай учир өөрийн орны нөхцөл байдалд илүү тохирсон арга аргачлал боловсуулах нь нэн чухал байгаа нь харагдаж байна. удирдах” сэдэвт магистрын ажилд мөн л хүчин зүйлсийг санхүүгийн санхүүгийн харьцаанаас сонгон авсан ба корелляцын шинжилгээ тооцоогүйгээс загварт алдаа гарсан байж болох талтай) гадна тус ажилдаа зээлийн эрсдэлийг үнэлдэг merton –ны загварыг ашигласан байдаг. çýýë õ¿ñýã÷äýä çýýë îëãîñîí òîõèîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò ÿìàð áàéõûã óðüä÷èëàí òààìàãëàõàä зэрэг олон асуудалд бага ч болов тус дөхөм болох болов уу. Мөн бидний боловсруулсан дампуурлын эрсдэлийн шинэчилсэн загварыг хэрэглэх нь зүйтэй гэж зөвлөж байна.ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ Ìîíãîë óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñåêòîð õºãæèõèéí õèðýýð àðèëæààíû áàíêóóä çýýëäýã÷ýý ¿íýëýõ àðãà àðãà÷ëàë çàéëøã¿é øààðäàãäàæ áàéíà. Зээлийн эрсдэлийн талаар олон төрлийн судалгаа шинжилгээ хийх боломтой ба манай орны судлаачдын боловсруулсан хэдий ч (“Анод банкны Эрсдлийн удирдлагын газрын судлаач Ч. Энэõ¿¿ ñóäàëãààíû ÿâöàä ÷ áàòëàãäàæ áàéíà.Àëüòìàíû 1968 онд зохиосон òàâàí хувьсагчтай загвар нь манай улсын нөхцөлд шууд хуулбарлан хэрэглэх нь тохирохгүй байгаа нь практикт тодорхой болсон. Тиймээс миний ñàíàë áîëãîæ áóé ýíýõ¿¿ загвар íü çýýëèéí ýäèéí çàñàã÷èä çýýëäýã÷äýý çºâ ¿íýëýõ. Гэвч эдгээр аргачилал нь шилжилтийн эдийн засагтаа яваа манай орны хувьд тэр бүр таарч тохирохгүй байгаагаас зээлийн эрсдэлийг бууруулж чадахгүй хэвээр байна.

55 .  Зээлийн эрсдэлийг бууруулахын тулд зээлдэгчийн зан төлвийг судлах тал дээр илүү анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна.  Зээлийн дараах төслийн үйл явцтай ойр ойр танилцан хяналт. Таффлерын 4 хувьсагчтай загвар нь 26. шалгалтыг чанарын өндөр төвшинд хийдэг байх хэрэгтэйгээс гадна зээлийн эдийн засагч нь энэ төслийн болон санхүү. төлбөрийн чадварыг тодорхойлох шинжилгээг зээлийн эдийн засагч нь компани бүрийн хувьд хийх нь цаг шаардсан ажил тул үүнийг хялбарчилах зорилгоор Java дрограмчилалын хэлдээр (Java –гийн визуал орчинд) программ боловсруулж байгаа билээ. Эцэст нь хэлэхэд компанийн санхүү. Үүнээс гадна арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдэлээ бууруулахын тулд дараах асуудлуудыг ойрын үед шийдвэрлэх хэрэгтэй байна. Лисогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар нь 22 гэж гаргасан байна.  Банкууд нь зээлийн үнэн зөв. Мөн дампуурлын эрсдэлийг харуулдаг бусад загварын утгаас харахад нийт 88 компаниас дампуурлыг зөв тодорхойлсон байдлыг авч үзвэл: Альтманы ZETA загвар 48.Өнөөдөр үйл ажиллагаагаа явуулж буй. өргөн мэдээлэлийн сантай байх  Өндөр хөгжилтэй орнуудад өргөн хэрэглэгддэг зээлийн даатлалыг өөрийн орны эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан нэвтрүүлэх. хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй 88 компаниас зөвхөн 26 компанийг л дампуураагүй гэж харуулсан. Тус судалгааг хийхэд мэдээлэл дутмаг байсан (зээлдэгчийн мэдээлэл нь нууцлагдмал байдаг) ба энэхүү боловсруулсан аргыг арилжааны банкууд нь өөрт буй зээлдэгчийн мэдээлэлдээр тулгуурлан (тус аргад дурьдсан зарим мэдээлэлийг арилжааны банкууд авдаггүй учир нэмж аваад) туршин үзсэний үндсэн дээр тус загварын жинхэнэ ажиллаж буй эсхийг батлах юм. эрсдлийн шинжилгээг төгс хийдэг байх. Харин бидний энэхүү шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 63 компанийг бүгдийн дампуураагүй гэж гаргасан байна. Учир нь Assimetric Information буюу дутуу мэдээлэлийн улмаас adverse selection буюу муу сонголт үүсдэг ба үүнийг дагааг moral hazart –ын аюул ч үүсч болно.

Ñàíõ¿¿ ìàòåìàòèê õè÷ýýëèéí ëåêö äîêòîð.Ганзориг (2007 îí) 2. Microeconomics (Robert S. Operational Risk Special Report. McGraw-Hill 20. Kluppelberg. F.." INFORMS Annual Meeting 2002 San Jose.ph . M. Ö. Монголбанк судалгааны ажил.ph .Öýðýíïèë Ï. А.Ашигласан ном.Îþóíáèëýã (2003 îí) Гадаад ном: 14. 1. 2002. "Risk Management. Springer Verlag. “Арилжааны банкны зээл. “Санхүүгийн тайлан шинжилгээ” Док(ph) Б. "Methodologies for Management and Measuring Operational Risk.. Coleman. Ө. Crouhy. óäèðäàõ”. Harmantzis. Mikosch (2001) ”Modelling Extremal Events for Insurance and Finance”. 2000. Charles M.M.Аюурзана (2004 он) 9.Гэрэлт-Од (2005 он) 5. Philippe Jorion (2001) “Value at Risk: The New benchmark for Managing Financial Risk”. “Зах зээлийн эрсдэл тооцох аргачлал" Монгол банк Хяналт шалгалтын газар 2002 îí) 12.Îþóí (2007îí) 4. Mark. McGraw-Hill. pg.Оюунцацрал (2006он) 10.Öэвэлмаа (2002 он) 8. Îäîíñ¿ðýí (2004 он) 11. “Аж ахуйн нэгжийн санхүү” доктор. “Банкны зээлийн эрсдлийн удирдлага” Ө. P.. Менежментийн эдийн засгийн онол Х. R.. материалын жагсаалт Монгол ном: 1. R. M. New jersey: John Wiley &Sons (2006 îí) 17. Embrechts.Ганзориг (2007 îí) 3. Cruz." Journal of Risk. Credit Risk and Bank Lending in the Czech Pepublic / Joerg Keplinger (2003îí)/ 16.Сайнжаргал 7. 1998. T. G. 22. Gallati (2003) “Risk Management and Capital Adequacy”. Credit Portfolio Management. C. Third edition. Daniel L. “Áàíêíû õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã ¿íýëýõ. and Galai.Хоролсүрэн 6. November 2000 ХАВСРАЛТ ХАВСРАЛТ №1 56 . Reto R. 25. Risk." McGraw-Hill Trade. C. 21. "Эрсдэл ба даатгал" Г. Calif. А. зээлийн шинжилгээ” доктор ph. Vol. "Modeling and Measuring Operational Risk.Pindyck.ph . 26.Smithson. 24. “Санхүүгийн байгууллагын эрсдлийн удирдлага” З.Балж (2006 îí) 13. D. “Арилжааны банкуудын албан бус зэрэглэл тогтоох нь” С. John Wiley and Sons. Second Edition. 2000. Firm Heterogeneity and Credit Risk Diversification (Samuel Hanson. and Salkin. Áàíêíû çýýëèéí øèíæèëãýý Ä. Hashem Persaran (2005 îí) 15. Philippe Jorion (2003) “Financial Risk Manager Handbook”. Second Edition.Ë. Эрсдэлийн удирдлага äîêòîð. 63-72. 19.Rubinfeld) 18. “Eviews 5 User’s Guide” (2004) 23.

18875 12.085312 0.375542 3.160922 Std.99475 Median 0.349371 3.279744 9. 0.481362 -815.402585 4.15304 111.391013 0. Dev.20335 19.137558 3347.5518 299.7743 Std.3046 279.460637 Median 1.13379 -99.047325 0.608475 0.01094 11.202042 0.202855 -0.394263 2.250565 0.000000 2.554970 11.68998 57 .457868 Skewness -1.55701 Jarque-Bera 89.280500 -4.737782 8.000000 0.512630 1.180898 0.863073 0.469789 0.11349 0.519244 0.33089 Minimum 0.552839 -0.283446 1.399297 0.468397 0.010479 0.5120 154.157304 179.385723 Skewness 3.003425 -1.000000 0.457935 3.983759 20.064327 0.949798 1.079226 Median 0.236014 0.51120 7.993823 3.055690 0.595871 113.035595 1.117320 -46.398327 1.60468 3.47361 19.00390 116.811628 0.990000 3.228159 3. 0.795874 3.664153 21.526776 0.45088 3.922443 0.033976 0.092625 3.075311 4.938105 C17 C18 C19 C20 C21 Mean 0.397929 Kurtosis 11.101183 0.030616 0.37210 0.3290 17.20834 7.289991 4.388569 19.122300 0.833139 Std.222268 0.179479 2.581648 320.876291 3.977940 45.8654 0.085312 0.064327 720.093476 0.5636 Minimum -0.85257 0.665066 0.137558 2.218923 1.000000 0.000000 0.0147 4. Dev.60656 0.0681 -3.896395 -3.957762 10.064879 Maximum 0.062518 2.744058 -4.740102 325.000000 0.100815 -4.66427 14.768744 15.206270 4.95254 51.469789 0.033976 0.206270 3.29647 319.0370 89.113044 3.000000 0.000000 0.419647 4.045013 -37.000000 0.012659 10.811939 0.87455 15.98548 Minimum -2.7691 Probability 0.006041 186.422778 12.343693 0.080616 0.012659 0.76097 Jarque-Bera 223.162438 1.04635 18.000000 0. 9.329696 0.552839 -0.768744 18.461826 2.738814 19.062518 0.280805 0.231635 2.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C22 C23 Observations Observations 9.655000 0.1532 1.000000 0.571784 -3.33145 4.8909 3.096834 0.459467 3.314058 Kurtosis 16.26848 14.006041 0.87455 6.090000 -46.208962 Maximum 44. Dev.002667 0.232831 3.202855 -174.54489 -0.473182 -1.88675 1.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C9 C10 C11 C12 C13 C14 C15 C16 Mean 4.945745 Kurtosis 6.7601 Probability 0.564211 Maximum 0.000000 0.59251 19.634380 0.000000 0.64539 14.000000 0.126191 Skewness -2.501402 0.145 4.6102 164.740421 3.0201 40.005739 0.457935 -1.C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 Mean 0.142029 5.000000 0.

608475 19.342302 3.224032 2.665066 19. h = 0.98548 Minimum -0.18875 20.5518 0.0 -40 -30 -20 -10 0 C2 58 .000000 0.000000 22 22 22 22 22 22 22 Observations C30 C31 C32 C33 C34 C35 Mean 9.04168 254.000199 0.0 12.0 20 Series: C2 Sample 1 22 Observations 22 Kernel Dens ity (Normal.59251 319.737782 -46.2 5 0.49E-05 0.315970 1.031129 2.00390 335.88675 0. Dev.280500 19.910181 0.8985 Probability 0.Jarque-Bera 18.338655 14.5 20.5006) 20 0.45088 J arque-Bera Probability 279. h = 0.15043 3.5 10.063723 0.4 Jarque-Bera Probability 0.35514 195.222268 3.0889 17.676650 0.513420 11.000004 0.266839 0.225999 3.0 7.362394 1.8386 24.03665 6. 20.22933 7.1 0. Sk ewnes s Kurtos is 1.0 15 Mean Median Maximum Minimum Std.000000 0.000000 0 0.7846 195.938105 -4.343693 0.000103 0.0878 Probability 0.740421 -4. Dev.381557 Kurtosis 14.8909 0.5 Series : C11 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.811628 0.43144 1.000000 0.000000 0.896395 0.427408 1.140131 89.0 2.8 10 0.5 15.2 -1.000000 0 -50 -45 -40 -35 -30 -25 -20 -15 -10 -5 0 5 0.4 15 0.000000 0.346997 0.000000 0. Skewness Kurtosis 0.1579) 1.000000 22 22 22 22 22 22 Observations ХАВСРАЛТ №2 Ker nel Dens ity ( Nor mal.0 0 5 10 15 20 C11 Mean Median Max imum Minimum Std.019273 Median 1.87279 0.000000 0.44916 Jarque-Bera 157.010479 -93.126178 0.7846 18.5 5.3 10 0.0 17.35514 282.6 5 0.87178 0.0439 4.526776 -4.931866 Maximum 94.115692 0. Dev .092625 0.000397 0.047325 4.363792 0.350938 14.79708 162.13379 9.146657 Skewness 3.160922 Std.080616 18.000103 0.988880 3.122300 4.336977 0.

Sk ewnes s Kurtos is 15 0. Sk ewnes s Kurtos i s 1.2 0.40 .6 4 0. h = 0.085312 0.5 C18 Ker nel Dens ity ( Nor mal.559319 57.49E-05 0.092625 0.460637 1.75 1.833139 9.00 1.02 10 0.100815 3.665066 2.063723 1.0 3 0.4 20 1.00 .50 C34 10 Ker nel D ens ity ( N or mal.062518 -0.459467 0.05 20 0.5 2.315970 -93.10 8 0.5 2.25 0. Dev . Dev .224032 0.87279 -4. Sk ewnes s Kurtos is 8 4 6 2 4 2 J arque-Bera Probability 0 -0.2 Mean Medi an Max i mum Mi ni mum Std. h = 0. h = 0.4 Mean Median Max imum Minimum Std.0756) 20 4 Series : C34 Sample 1 22 Obs erv ations 22 15 3 10 2 5 1 Mean Median Max imum Minimum Std.988880 6.0 10 20 30 0 40 Kernel Dens ity (Normal.388569 J arque-Bera Probabi l i ty 4.5 3.3 4 0.25 1.5 1.581648 0.7846 0.22410 -4.003425 0.76097 J arque-Bera Probability 325.5 3.4171) Series : C33 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.8386 0. h = 0.2 0 0.06 4 0.957762 1. Dev .0245) C16 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 14 8 Series : C18 Sample 1 22 Obs erv ations 22 12 6 10 Mean Median Max imum Minimum Std.208962 45.0 -0.2741 0. Dev .4 Mean Median Max imum Minimum Std.87455 0.338655 7.0 6 0.79708 0.0 2.526776 0. h = 2.Ker nel Dens ity ( Nor mal.03665 J arque-Bera Probability 0.385723 4.350938 J arque-Bera Probability 24.8 10 0.4 6 0.0 1.100 .117320 0.5 195.04 Mean Median Max imum Minimum Std.6 0.000000 2 0.000000 5 0.08 Mean Median Max imum Minimum Std.60 . Dev .1057) Series : C16 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.469789 3.02 J arque-Bera Probability 134.362394 20. Sk ewnes s Kurtos is 6 0.5 2.000000 0 0. Sk ewnes s Kurtos is 0.0 1.0 0 1 2 0.876813 2.24802 2 0.219431 13.6 0.4050) 10 0.0 0.000000 0.8 1.0 1.0 10 Series : C32 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.0 C32 25 Ker nel D ens ity ( N or mal.000000 0 2.4 0.0 0.5 1. Sk ewnes s Kurtos is 0.00 1.0 15 0.3473) Series : C26 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.80 .00390 0.33089 0.5 1.77389 3.2 0 0.314058 19.101183 2 0. Dev .4 0.2 8 1.2 1.04 5.5 4 25 Ker nel Dens ity (C13 Nor mal.010479 0. h = 9.033976 2.5 1.000004 0 0 0.01 5 -4.740421 11.342302 1.0 1.03 0.5 Seri es : C13 Sampl e 1 22 Obs erv ati ons 22 8 0. h = 0.319857 12.1 0 0.343693 3.457935 15.811939 3.000000 0 0 ** -90 -80 -70 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 10 C 33 Kernel Density (Normal.5 0.0 0.2159) 0. Dev .266839 0.22933 19.20 335.2 0.0 0.552839 0.7601 0.0 2. Sk ewnes s Kurtos is 3.0 0 1 2 3 0.0 1.18875 J arque-Bera Probability 89.0 3.00 0 20 40 60 0 10 20 30 40 50 60 C26 ХАВСРАЛТ №3 59 .8 0.50 0.

01441 -0.29548 0.5823 -5.58235 1.25657 3.0039 0.04157 -0.4019 0.0531 -0.0145 0.146 -0.8912 -0.82509 0.4425 0.04063 3.066 3.39083 -0.1084 -0.0091 0.64915 0.648983 1 k4 2006 5.03106 0.826 -0.44403 2.65171 1.0269 0.0307 0.53989 1.3892 -0.49231 0 k22 2006 6.0639 0.26648 -0.44442 -0.33772 -0.001 0.3163 0.03798 0.006 0.5305 0.069893 1 k23 2006 1.2041 0.47787 0 k16 2006 13.06269 -0.521537 1 k26 2006 0.0886 0.34055 0.4727 -10.16291 1 k5 2006 -0.1066 -0.8076 0.00231 -0.50144 0.02529 0.06158 6.0354 -0.40928 -1.42924 -0.291516 1 k24 2006 0.54163 4.9937 -2.48352 0.76195 0.5613 0.131799 1 k25 2006 1.41705 -0.11029 -0.15695 0 k6 2006 -0.03 0.07218 0.3527 0.0333 -0.34252 -1.708 0.14785 0.544569 1 k15 2006 -3.16466 3.1364 -0.3755 0.399132 1 k10 2006 0.01 -0.112396 1 k3 2006 1.55185 -0.0574 -0.69125 -1.2869 -0.19972 -0.02521 0.0936 0.55938 -1.4943 0.1635 0 k7 2006 1.21715 1.0453 -0.0017 0.34246 0.1717 -1.4616 0.781304 1 k13 2006 0.3587 -0.0049 0.29004 0.03775 6.0315 0.3554 -0.73001 1 k20 2006 0.№ он k1 2006 k2 Z Таффлер Лисо ZETA Z-san Z -new L 0.02573 0 k11 2006 0.3501 -0.8357 -0.518402 1 60 .0282 -0.27717 11.05079 0.035096 1 k27 2006 1.0296 0.41974 0.49383 0.245797 1 k18 2006 1.0057 0.53756 0.6516 -0.627025 1 k19 2006 2.1152 0.806389 1 k17 2006 0.93255 6.64316 -0.4371 1.2187 0.92972 -4.09946 1.49998 5.412362 1 2006 0.7051 -0.8283 0.475117 1 k8 2006 2.68315 1 k9 2006 1.5699 0.62805 -0.84248 -0.2428 0.14362 0 k14 2006 1.79686 0.04399 -0.7462 -0.24732 0.227833 1 k12 2006 2.28084 4.012998 1 k21 2006 -1.12409 -0.2749 23.6054 -3.8686 -0.9633 0.53156 -0.10104 0.58594 0.12872 0.0315 -0.197 -5.09452 0.74309 1.33877 -0.0891 -0.

00966 0 k53 2006 -0.7008 0 k33 2006 -0.9998 -0.0613 -0.1318 -4.14647 0.30382 2.67936 3.3913 -0.4069 -2.20953 0 k38 2006 -1.55741 -0.04422 0.556805 1 k30 2006 k31 2006 1.97699 -0.7246 -2.27209 0.01979 0.7745 -3.10735 3.4841 -1.6364 -3.8308 13.56962 0.7516 0.36294 1 k32 2006 -4.15455 0.0569 -1.019 0.03096 0 k50 2006 0.8071 0.76062 -0.05831 10.4158 4.02516 0.4633 -0.0016 0.06056 0.06093 -0.5913 0.100574 1 k43 2006 2.2624 -1.1013 -0.41224 0.06789 0.02226 0.02151 2.81337 0.98749 4.2931 -3.00189 -0.00697 0 k54 2006 1.1271 -0.96964 0 k37 2006 -0.116487 1 k29 2006 0.6468 -0.1215 -0.432 -1.673421 1 k44 2006 -0.18662 9.209395 1 k46 2006 2.4221 -1.385463 1 k48 2006 19.9746 32.998 0.0021 -0.28862 -0.8806 -4.08849 6.24486 0 k34 2006 2.20529 0.12947 4.347484 1 k51 2006 2.011 0.3748 0.3027 13.2788 -2.036 -0.279721 1 k36 2006 -2.0801 -0.6586 0.0535 2.50033 0 k39 2006 -0.676 -4.21252 0 k42 2006 0.0851 -0.0608 1.4109 -0.26284 0.168 -0.34319 0.1258 -0.3261 -15.0697 -0.0675 -0.439694 1 k41 2006 -0.1846 0.73698 3.6282 -1.24013 0.308 0.19955 -0.20153 0.01962 0.66575 -0.07458 0 k40 2006 0.5243 0.1719 -0.70047 0.73559 1.0067 3.33441 0.2311 -0.71226 0.17018 -0.14799 0.49712 2.13347 0 k45 2006 5.38615 0.0655 -0.553894 1 k52 2006 -0.0498 -0.45218 2.1024 0.k28 2006 6.2265 -2.2383 -1.793976 1 k47 2006 1.0239 -0.3376 -1.54081 0.04373 -0.0281 -0.5627 0.8309 -0.01763 0.60225 -0.0645 -0.03358 0.68597 -1.590178 1 k35 2006 0.2932 -22.2473 -6.06753 -0.188363 1 5.75882 0.00109 0.8456 1.76697 -0.0274 -0.662285 1 k55 2006 17.0961 -0.6814 -0.63161 0.599743 1 61 .562022 1 k49 2006 -0.00839 0.99418 2.026 -0.09404 0.44028 0.57 -0.0009 0.15412 5.90141 -0.20699 8.39223 -1.1496 8.37102 1.

52378 1 k61 2006 2.5623 50.10526 -0.7234 -0.043 -0.04626 0 k82 2006 0.0606 0.02889 1.18225 7.6605 0.08441 1.0587 -0.001033 1 k79 2006 1.64376 -1.3727 -0.1434 -0.11862 0.20095 0.47865 0.0158 0.3217 0.6068 -1.043 -0.00138 0.385256 1 k60 2006 26.00096 0.0039 0.4767 -1.65267 0.7514 1.23939 0.00021 0.06367 -0.964169 1 k62 2006 0.907656 1 k74 2006 0.48117 2.26652 -1.83686 0.01114 0.043 -0.0836 -0.5408 -2.90468 2.1885 -0.1011 -0.165792 1 k59 2006 1.5754 1.300504 1 k63 2006 3.1651 -0.04799 13.3138 0 k68 2006 -1.1485 -0.00393 0.446761 1 k80 2006 0.76826 0 k57 2006 0.0368 -0.63429 13.03476 1.323515 1 k76 2006 -0.19828 0.0455 0.66755 0.80958 0.29352 0.0652 -0.02174 -0.70146 2.8441 -0.72121 1.6709 -2.07771 0.0014 1 k71 2006 -0.91991 -0.02313 0 k72 2006 -0.3962 -1.5839 7.03885 1 62 .20948 0.7176 -5.02908 0.94121 0 k69 2006 -0.9798 3.310503 1 k58 2006 0.9719 -1.36584 5.796 0.33644 0.61375 0.7086 -0.08428 3.07216 1 k78 2006 0.2282 -2.84226 -0.2197 0.089 0.5814 -0.08467 2.04336 -0.3846 -0.01372 0.32058 0 k73 2006 2.00174 0.1083 -0.450071 1 k64 2006 1.7605 0.4489 -0.04384 0.40008 0 k70 2006 -0.56405 1 k65 2006 2.46722 0.7307 0.11067 3.1425 0.3018 -1.2283 -2.01699 0.06016 0.1084 -0.k56 2006 -0.8183 -4.10754 13.8405 0.1232 0.3177 -0.0031 0.50913 0.8372 -4.0446 -0.1221 -0.63095 0.26227 0.0209 -0.30755 -0.3306 -0.26535 -0.68 12.03839 0.87519 3.40491 -0.245548 1 k81 2006 0.70718 0.55286 1.7595 -0.0326 0.2818 -0.084607 1 k75 2006 0.5953 0.11 0.0713 0.02149 -0.21568 0.49988 1.02314 0 k77 2006 25.0411 -0.32737 0.555876 1 k67 2006 -0.324 44.1827 0.076089 1 k66 2006 7.3301 -0.68455 7.0858 -0.4668 6.5814 -0.11112 -0.40843 -0.7267 -2.01252 -0.032543 1 k83 2006 6.

037 -0.04587 0.19828 6.4677 -0.9012 8.037бага -0.04103 1.27765 0.50099 7.5-100% магдлал 63 .0697 бага 96.94337 5.2-0.0014-ээс (-0.99 1-2.99-дээш 48 2.691433 1 k85 2006 0.299061 1 k87 2006 1.47019 0.954135 1 9 26 22 63 2.3.04125 1 k86 2006 0.00562 0.01 0.68236 0.35715 0.2.оос бага 0.74645 0.95867 0.1-ээс бага 1-ээс бага 90% 85-90% 0.01дээш 0.0014 дээш дээш Эргэлзээтэй 1.657583 1 k88 2005 4.04315 0.01149 0.43399 0.0697) Дампуурсан 1.81-ээс бага Итгэх 85-90% 1.k84 2006 4.037оос Зөв тооцсон Дампуураагүй 26 2.01286 0.55956 0.оос дээш 0.64619 0.3 0.1136 2.6 дээш -0.59 1-2.06991 0.5084 0.25346 0.47489 0.81-2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful