Илтгэлийн агуулга

ОНОЛЫН ХЭСЭГ:
 ×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààí
 Зээлийн зэрэглэл буюу Credit raiting
СУДАЛГАА №1: ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ.
 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд
 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар
СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА, АРГАЧИЛАЛ
 Санхүүгийн үйл ажиллагаа
 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ
 Үр ашиг, мөнгөн урсгалын төсөөлөл
 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага
СУДАЛГАА №3: ЗЭЭЛИЙН ЭРСДЛИЙГ БУУРУУЛАХ БУСАД БОЛОМЖ:
 Зээлийн даатгал
 Банк хоорондын эрсдэлийн сан байгуулж, зээлийн эрсдэлийг бууруулах
 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ
 Санхүүгийн эрсдэлийн шинжилгээ
 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ

ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ:
АШИГЛАСАН ЭХ ҮҮСВЭР:

1

Îíîëûí õýñýã
Зээлийн эрсдэл гэдэг нь зээлийн хүү хугацаандаа төлөгдөхгүй хугацаа хэтэрч улмаар
зээл чанаргүй ангилалд шилжиж, банк алдагдал хүлээж болзошгүй магадлалыг хэлнэ. Зээлийн
эрсдэл нь зээлдэгч бүрийн үйл ажиллагааны өрнөл, хэтийн хөгжил, ажил хэргийн шударга
зарчимч чанар, өр төлөх чин эрмэлзлэл, мөн түүнчлэн гадаад орчин болох үйл ажиллагааны
төрөл, зээлийн зориулалт, эргэн төлөлтийн баталгааны төрөл чанар зэрэг олон тооны хүчин
зүйлсээс хамаардаг. Тийм учраас зээлийн үйл ажиллагаа нь зээлдэгчийн бодит зээлийн
чадварын үнэлгээг шаарддаг. Хэдийгээр зээлдэгчийн үнэлгээ зохих түвшинд гүйцэтгэгдсэн
хэдий ч зээлдэгчийн төлбөрийн чадвар хугацааны туршид янз бүрийн шалтгаанаар муудсан
байхыг үгүйсгэхийн аргагүй юм. Энэ төрлийн эрсдэл нь дан ганц зээлийн үйл ажиллагаа дээр
илрэх бус, балансад болон балансын гадуур тусгалаа олж байдаг бусад үйл ажиллагаануудтай
мөн адил холбоотой юм.
Зээлийн эрсдэлийн хамгийн томоохон үр дагавар нь олгосон зээлийн активыг бүрэн
хэмжээгээр нь алдах явдал юм. Зээлийн эрсдэлийн удирдлага нь онцгой анхаарал шаарддаг
асуудал бөгөөд түүний чанараас банкны үйл ажиллагааны үр дүн бүхэлдээ хамаардаг гэхэд
болно. Хэдийгээр активын чанар нь удирдлагын чанарыг илтгэдэг ч түүнд нөлөөлөх олон
тооны хүчин зүйлс байдаг нь засгийн газрын бодлого, макро эдийн засгийн байдал, банкны
удирдлагад нөлөөлж байдгаараа банкны өмчийн хэлбэр зэргийг дурьдаж болохоор байна.
Банкны активын чанарт гадаад нөлөөлөл ихээхэн чухал байдаг хэдий ч банкны зээлийн багц
болон санхүүгийн тайлангийн шинжилгээнд зээлийн процессийн удирдлагын үнэлгээ гол байр
суурийг эзэлдэг. Банкууд активынхаа чанарын бууралтыг цаг тухайд нь мэдэрч чадалгүй
түүнээс хамгаалах сангаа оновчтой хэмжээгээр байгуулаагүй зэргээс ихээхэн хүндрэлд ордог.
Харин зээлдэгчийн зээлийн чадварын зөв бодиттой үнэлгээ, болон зээл төлөгдөхөөс хамгаалах
санг журмын дагуу байгуулснаар бүх зээлийн багц эрсдэлээс хамгаалагдснаар ойлгож
болохгүй. Багцын эрсдэлийн төвлөрөл нь нэгж зээлдэгчийн эрсдэлийн өсөлт буюу хоорондоо
ашиг сонирхлын холбоотой этгээдүүдийн эрсдэлийн өсөлттэй уялдаж үүсдэг.
Эрсдлийн хүчин зүйлийн үед эрсдэл гарахаас өмнө түүнийг удирдах боломж банкинд
байдаг бөгөөд ингэснээрээ банк өөрийн үйл ажиллагааны зүгээс үүсч байгаа эрсдлийг удирдах
боломжтой юм. Банк эрсдэлээ удирдахын тулд өөрийн зүгээс хэд хэдэн арга хэмжээ явуулдаг
ба хамгийн үр дүнтэй нь үйл ажиллагааныхаа арга технологийг сайжруулах буюу өөрөөр

2

хэлбэл зээлийн шинжилгээ-зээлдэгчийн зээлжих чадварыг зөв чанартай тодорхойлох асуудал
юм. Ер нь банкинд зээлийн эрсдэл гарч байгаа гол шалтгаан нь зээл олгох банк тухайн
байгууллагад зээлийн шинжилгээг хангалтгүй хийсэн болон зээл олгосны дараах хяналт
шалгалтыг хангалтгүй явуулж байгаатай шууд холбоотой юм.
×àíàðã¿é çýýë ¿¿ñýõ íºõöºë øàëòãààíóóä:
1. Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë











Áèçíåñ ýðõëýõ ìýäëýã ÷àäâàð äóòìàã áàéäàã.
Òàéëàí òýíöëýý õóóðàì÷ààð ãàðãàäàã ÿâäàë
ªºðèéí ýðñäýë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà òîîöîîã¿é áàéäàã
Çýýëèéí çîðèóëàëòààñ íü ººð ç¿éëä àøèãëàõ
Çýýëèéã àíõíààñàà òºëºõ çîðèëãîã¿é àâàõ
Óëñ òºðèéí áàéäàë
Õóóëü òîãòîîìæèéí ººð÷ëºëò
Çàñãèéí ãàçðûí áîäëîãî
Ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë
Òåõíèê òåõíîëîãèéí îãöîì ººð÷ëºëò
Íèéãýì ñî¸ëûí íºëºº
Áàéãàëèéí ãàìøèã

2. Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éëñ














Çýýëèéã õàâòãàéðóóëàí îëãîõ
ÓÀÀÀ-í íýã ñàëáàðò õýò èõ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ
Çýýëèéí òºñëèéí èðýýä¿éä ãàð÷ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã òîîöîîã¿éãýýñ
Çýýëèéí çàðöóóëàëò, òºñëèéí õýðýãæèëòýíä õÿíàëò òàâèàã¿éãýýñ
Çýýëèéí àæèëòàíû ìýäëýã ÷àäâàð äóòóóãààñ
Çýýëäýã÷èéí òóõàé ìýäýýëëèéã äóòóó öóãëóóëñàíààñ
Çýýëèéí õîëáîãäîõ áè÷èã áàðèìòûã ã¿éöýä á¿ðä¿¿ëýýã¿é áîëîí ãýðýýã õóóëü
òîãòîîìæèéí äàãóó õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýëèéí õàìòðàí ýçýìøèã÷ òîãòîîãîîã¿éãýýñ
Áàðüöàà õºðºíãèéí áîäèò ¿íýëãýýã çºâ õèéãýýã¿é áîëîí áàòëàí äààëòûí ãýðýýã
õèéãýýã¿éãýýñ
Çýýë òºë¿¿ëýõ òîäîðõîé àðãà õýðýãëýýã¿éãýýñ
Òàíèë òàë, õýýë õàõóóëü õàðæ çýýë îëãîñíîîñ
Çýýëäýã÷ íàñ áàðàõ
Ñóðàãã¿é àëãà áîëîõ
Çýýëäýã÷ ýðõ ç¿éí ÷àäàìæã¿é áîëîõ
Áàðüöàà õºðºíãèéí ¿íý áóóðàõ ãýх ìýò ýðñäë¿¿ä áàéäàã.

3

òîîöîîëëûí àðãà ç¿éã ñàíõ¿¿ ýäèéí çàñãèéí шинжилгээнд өргөн ашиглах явдал бол зах зээлийн нөхцөлд ажиллаж байгаа компаниудын үр àøèãòàé ¿éë àæèëëàãààã äýýøë¿¿ëýõ. Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà 4. ýñâýë áóóðàõ ãýñýí íýã ÷èãò ÷èãëýãäñýí áàéõ ¸ñòîé. áàéð ñóóðèà áýõæ¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé þì. Èéíõ¿¿ ñóäàëãàà òîîöîîíû àæèëä òîõèðñîí àðãûã áîëîëöîîòîé ãàçàðò íü îíîâ÷òîé õýðýãëýõ ÿâäàë øèíæèëãýýíèé àæëûí ÷àíàð. Ýäãýýð ñàíõ¿¿. ¿ð ä¿íã óëàì ñàéæðóóëæ áîëîâñðîíãóé áîëãîõ ¿íäñýí íºõöºë áèëýý. ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛ ТОГТООХ АРГА ЗҮЙ 1. Íèéëáýð ä¿íãèéí àðãà 2. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýý ºãºõ人 õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëò õýðýãëýõ íü çîõèìæòîé áàéäàã. 1. Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà ̺í õîëáîãäîõ áàéãóóëëàãóóäààñ ãàðãàñàí àðãà àðãà÷èëàë çýðýã áîëíî. Орчин үед бизнесийн үйл ажиллагааг иж бүрнээр үнэлэх шаардлага өсөн нэмэгдэж байна.1. Компанийн үйл ажиллагаанд иж бүрэн үнэлгээ өгч судлах дараах үндсэн таван төрлийн арга байна.1 Компанийн зээлийн зэрэглэл тогтоох арга зүй: Альваа компанийн үйл ажиллагааны ямар нэгэн амжилт нь юунаас болж байгаа нь зөвхөн ãàíö òàëààñ ä¿ãíýõã¿éãýýð á¿õ òàëààñ íü ¿íýëæ ä¿ãíýëò ºã÷ õàðäàã.СУДАЛГАА №1. Èíãýæ á¿õ òàëààñ íü шинжлэхдээ Оросын жишээнээс харахад иж бүрэн үнэлгээний аргыг түгээмэл хэрэглýäýã. Òóõàéí àðãûã àøèãëàæ áàéõäàà ñîíãîñîí ¿ç¿¿ëýëòèéí õàðüöààíû á¿õ ¿ð ä¿í íýã áîë ºñºõ. Үүнд: 1. ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé õîñîëñîí аргын нэг нь “Иж бүрэн шинжилгээний арга“ юм. Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà 3.1 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргууд Ýäèéí çàñãèéí ìàòåìàòèêèéí îíîë. Иж бүрэн үнэлэх компанийн үйл ажиллагааны шинж чанараас хамааран төрөл бүрийн øàëãóóðààð õýìæèæ áîëîõ áîëîâ÷ õýðýãëýх арга зүй нь нэгдмэл байдаг. ßëàíãóÿà ýäèéí çàñãèéí øèíæèëãýýíèé óëàìæëàëò àðãààñ ýõëýýä ºâºðìºö îëîí àðãà áàðèëûã õýä õýäýí õóâèëáàðààð õîñëóóëàí õýðýãëýõ íü ñóäàëãààíû îáúåêòîä ¿íýí çºâ áîäèòîé ¿íýëýëò ºãºõ áîëîìæ íºõöºëèéã èë¿¿ á¿ðä¿¿ëæ ºãäºã. 4 . Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí õýìæýý харилцан адилгүй шалгуур үзүүлэлт нь өөр өөр байдаг учир харьцангуй үзүүлэлт хэрэглэх òîõèðîìæòîé áàéäàã.

̺í øàòëàë òîãòîîæ îíîî ºãºõ áà ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí ºñºëòèéí õóâèéí õàðüöààãààð îíîî ºãºõ ãýñýí õî¸ð õóâèëáàðûã àøèãëàíà. ̺í òºãñ óòãàäàà õàìãèéí îéð áîëîí õîë óòãûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é. ¿ð ä¿í íü áóóð÷ áàéõ òóñàì ñàéíààð õàðóóëæ áàéõ þì áîë äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áîëíî. Ýäãýýð ¿ç¿¿ëýëòèéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä íýã ÷èãëýëä îðóóëäàã 3 àðãà áàéíà.¯ç¿¿ëýëò èõñýõ òóñàì ¿ð ä¿í ñàéíààð õàðóóëæ áàéâàë ñòèìóëÿòîð. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü ¿ç¿¿ëýëò á¿ðèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãëçàæ ¿çäýã.2 Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Энэ аргын гол зарчим нь үзүүлэлт бүрээр компани тус бүрийг байр эзлүүлж эзэлсэн áàéðóóäàà íèéëáýðýýð ¿íýëæ ºãíº. Үзүүлэлт бүрийн онооны хэмжээг экспертийн аргаар óðüä÷èëàí òîîöíî.3 Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãûã õýðýãëýõ ¿åä øàëãóóðò áàãòñàí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí õýìæýýã õàðãàëçàí өгч нийт буюу дундаж оноогоор үнэлдэг. øàëãóóðò îðæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí ¿çäýãã¿é. 1. 1. Õàðèí ñóë òàë íü îíîî íü õèéñâýð øèíæòýé áàéäàã. Хувьцаат компанийг үнэлэх шалгуурт багтсан үзүүлэлтүүдийг гаргана. Мөн ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèйн арифметик дундаж үзүүлэлтэд хувааж гарсан үр дүнгээ үзүүлэлтийн тоонд хувааж тооцож болно. Ýíý àðãûí äàâóó òàë íü òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò äýýðõ çýðýãëýëèéã ãàðãàæ ºãäºã. Èéìä èäýâõèæ¿¿ëýã÷ ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë +1-ð. Ãýâ÷ ýñðýã óòãûã àâ÷ áàéãàà òîõèîëäîëä çºâõºí ýåðýã óòãàòàé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä áàéõ ¸ñòîé. Харин сул òàë íü õýìæýýíèé õóâüä ººð ººð ¿ç¿¿ëýëòèéã íýìæ äóíäàæ òîîöäîã ó÷ðààñ áîäèò áàéäëûã çºâ õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. Энэ эргын давуу тал нь хэрэглэхэд маш энгийн хялбар байдаг. Энэ дундаж үзүүлэлтийг ашиглан хувьцаат компаниудад байр эзлүүлж зэрэглэл тогтооно. 1. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãààð òîîöîæ áàéãàà ¿åä ººðèéí ºðòãèéí a1 ¿ç¿¿ëýëòèéí îðîíä ººðèéí ºðòãèéí õýìíýëòèéã îðóóëàõ ýñâýë ¿ç¿¿ëýëòèéí ýñðýã óòãà áóþó 1/à1 ¿ç¿¿ëýëòèéã àâ÷ áîëíî. Ìºí ¿ç¿¿ëýëòèéí õýò ºíäºð ºñºëò áóñàä ¿ç¿¿ëýëòèéí òàñàëäëûã íºõäºã.1 Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà Хувьцаат компани бүрийн үзүүлэлтүүдийн иж бүрэн үнэлгээний утга нь нэг дүгээрт õàðüöóóëæ áàéãàà ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ¿ð ä¿íãèéí íèéëáýð áàéäëààð тооцоолдог. Õàðèí ñóë òàë íü ñàéí ¿ç¿¿ëýëòýýñ õýð àëñëàãäñàíûã õàðóóëæ ÷àääàãã¿é. äèôëÿòîð ¿ç¿¿ëýëò áàéâàë -1-ð ¿ðæ¿¿ëýõ àðãà íü òîõèðîìæòîé þì. 5 .

Өөрөөр хэлбэл үзүүлэлт бүрээс хамгийн их үзүүлэлтийг нь гаргана. шалгуур үзүүлэлт өөр өөр байдаг учраас харьцангуй ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã. ¯ç¿¿ëýëò á¿ðèéí õàìãèéí ºíäºð óòãàä õóâààæ ñòàíäàðò ¿ç¿¿ëýëòèéã òîîöíî. Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã.2 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар Ëîæèò çàãâàð Ýíýõ¿¿ ñóäàëãààíäàà õàìààðàã÷ õóâüñàã÷ íü ÷àíàðûí õóâüñàã÷ áàéäàã çàãâàðóóäûí íýã болох шугаман магадлалын загварыг мөн ашиглалаа. Энэ аргын хувьд дараах äàðààëëààð çýðýãëýëèéã òîäîðõîéëíî. 2. E  y t / X  X t   f  β. 3. X t   u t Ýíä y t íü 0 ýñâýë 1 ãýñýí óòãà àâàõ áîëíî. Êîýôôèöåíòèéã óðüä÷èëàí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí íàðèéí òîãòîîíî. Õàðèí yt = 0 ãýñýí óòãà àâàõ ìàãàäëàë íü (1 .1. 1. Çàéã òîäîðõîéëîõ àðãûí õóâüä ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý á¿õ íýãæèéí øèëäýã ÷àíàðûã àãóóëñàí òîîöîîíû ¿ëãýð æèøýý хувьцаат компанитай бусал хувьцаат компаниудыг харьцуулах юм. Yt  f  β.Pt ) + 1× Pt = Pt áóþó ýíý íü y t -ûí õ¿ëýýëòèéí óòãà áîëíî.4 Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèèé àðãóóäààñ õàìãèéí òîõèðîìæòîé íü ýíý àðãà þì. ¯ç¿¿ëýëòèéí à÷ õîëáîãäëûã õàðãàëçàí êîýôôèöåíò ºãíº. Энэ загварыг дараахь байдлаар òîäîðõîéëäîã. X t  Pt = f (β. 4. xni  ýêçîãåí õóâüñàã÷èä. ªºðººð õýëáýë òóõàéí ¿ç¿¿ëýëò ìààíü ¿ð ä¿í ãàðñàí ýñâýë ãàðààã¿é ãýñýí óòãûã èëýðõèéëíý. p i  E (Yi / X i )  1 1 e (β1 β 2 X i ) Ýíä: yi  ýíäîãåí õóâüñàã÷. Зайг тогтооно. ìºí ýíä zi  1   2  xi ãýæ îðëóóëáàë ôóíêö 6 . E (Yt ) = 0 × (1 .1. X t ) Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä Pt ìàãàäëàëûí òàðõàëòûí ëîæèñòèê òàðõàëòûí õóóëüä çàõèðàãäàíà ãýæ ¿çäýã. 1. Шалгуурт орсон үзүүлэлт тус бүр дээр хамгийн сайн үзүүлэлт бүхий хувьцаат компанийг олно.Pt ) áîëíî. Òýãâýë ëîæèò çàãâàðûí ¿íäñýí òýãøèòãýëèéí òàâèë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî. Компаниудын хэмжээ харилцан адилгүй. yt = 1 ãýñýí óòãûã àâàõ ìàãàäëàë íü Pt áîëíî. Үүний дараа зайг харгалзан байр эзлүүлнэ. Рейтиíã áàãàòàé áóþó тоцооны үлгэр жишээ утгат хамгийн ойр байгаа нь тэргүүний хувьцаат компани болно.

Òèéìýýñ ýíý õ¿íäðýëýýñ ãàðàõûí òóëä õàìààðàëã¿é õóâüñàã÷èéí óòãûí õóâüä òîäîðõîé á¿ëýãëýë õèéæ á¿ëýã òóñ á¿ðò õàðãàëçàõ pi ìàãàäëàëûí ¿íýëãýýã îëäîã.1 òýãøèòãýëèéí õî¸ð òàëàаñ ëîãàðèôì àâú ln  1 p i   Xi Ýíý íü ëîãèñòèê çàãâàðûí õóâüä ïàðàìåòð ¿íýëýõ òýãøèòãýë þì.α α ) 1 2 3 n áîëîí (β 1. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàð Ìàãàäëàëûí øóãàìàí çàãâàð áîëîõ ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòîä õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ àæëóóäûã 1965-75 îíóóäàä ýð÷èìòýéãýýð ñóäàëæ áàéñíûã äóðäàõ íü ç¿éòýé áàéõàà. ln   ãýñýí 1 0 òîäîðõîéã¿é áàéäàëä õ¿ðíý.3) (α .2) ãýñýí íºõöºë áèåëýíý.4) 7 .α .β 3 β n ) ãýñýí 2n ïàðàìåòð¿¿äèéã ¿íýëýõ øààðäëàãàòàé áîëíî. Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëíî. Ëîãèñòèê çàãâàðûí 0 1 хувьд үнэлгээ хийхэд хамаараа хувьсагчийг (0. 1  pi  1  1 1  e  zi  1 e  zi   1  e  zi 1  e  zi 1  e  zi pi 1 pi  1 / 1  e zi 1  z  e zi (2. 2. Ýäãýýð ìàãàäëàëóóä íü i -ð ñîíãîã÷ûí äîòîîä ìºí ÷àíàðûã èëýðõèéëäýã. Áèäýíä i ãýñýí ñîíãîëò áàéãàà ãýæ áîäú¸. Ïàðàìåòð¿¿äèéí ñîíãîëòûí õóâüä ÿìàð ÷ áàéäëààð àâ÷ áîëîõ áºãººä áèäíèé ñóäàëãààíû àæëûí õ¿ðýýíä êîìïàíèóäûí ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýýíèé åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä íü ìºí íýãýí ýãçîãåí õóâüñàã÷ áîëíî. j = {1. 3n} ãýñýí n øèðõýã áîëîìæîîñ á¿ðäýíý. ýíä: P1i  Pi 2  Pi 3  Pin  1 (2.  1   2   3   n  1   1   2   3    n  0 (2.1) óòãûã àâíà ãýæ ¿çâýë ln  .ìààíü äàðààõü õýëáýðòýé áîëîõ áà p i  E (Yi / X i )  1 1 e zi ¿¿íèéã òàðõàлтын логистик ôóíêö ãýíý. Ìàãàäëàëûí ÷àíàð ¸ñîîð ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé õóâüä äàðààõ шаардлагагыг тавина.β 2 . Ýíäýýñ äîîðõè õýëáýðýýð ôóíêöýý öýãöýëüå. Õàðèí ýäãýýð ñîíãîëòóóäûã òóñ á¿ðèéã ñîíãîõ ìàãàäëàë íü Pji áàéíà.1) zi zi e / 1 e e i  pi    z i  Li  β 1  β 2 2. Өөрөөр хэлбэл дээрх 2n параметрүүдийн хувьд тэдгээрийн холбоосыг èëýðõèéëñýí òîäîðõîé íºõöºë¿¿ä áàéõ ¸ñòîé.  P1i =α1+β1 X i  P =α +β X 2i 2 2 i    P3i =α 3+β 3 X i      Pni=α n +β n X i Ýíäýýñ áèä (2.

1  1 X   1 X i . P1 .β  2 X 3 X n X ⇒ ∧  Pn . Y¿íèéã 3 ñèñòåìä îðëóóëáàë äàðààõ áàéäàëòàé áîëíî.. P1i . Ýíäýýñ äàðààõ ýíãèéí õóâèðãàëòûã õèéå.X   1 xi ãýæ îëäîíî. 2 i 0 ⇒ n ∑x 2 i n n  P2i  P3i   Pni  i 1 ∧ 2i ∧ β3  ∑P3i x i i 1 n i 1 i 1 ∑x P ∑P ∑x . p3i = (P3i . p1i = (P1i . ∧ β2  2 i n ∧ ∧ ∧ ∧ β 1 + β 2 + β 3 + β n  i 1i ∧ ∧ xi i 1 n ∑x i 1 .. P3  Pn . n n ∑P 1i ∧ β1  xi i 1 n ∑x . p 2i  P2i .P) .P) ⇒ p1i  p 2i  p3i   p ni  0 ãýæ îëäîíî.β ∧  P3 ..Õýðýâ äýýðõ íºõöºë áèåëæ áàéãàà òîõèîëäîëä áèä ïàðàìåòð¿¿äèéí ¿íýëãýýã õèéæ áîëíî. P2 .ãýñýí á¿õ ñîíãîëòóóäûí õóâüä äóíäàæ íü (P) áàéíà ãýæ ¿çüå.P  . ∧ βn  ∑P 2 i xi ∑x 2 i i 1 i 1  ∧ α1 ∧ α 2 ∧ α 3   ∧ α n ni i 1 n ∧  P1 .X ) áàéíà ãýæ ¿çâýë.P1  1  1 X i  ..P). pni = (Pni .  P1i =β1 x i  P =β x 2i 2 i    P3i =β 3 x i      Pn i=β n x i (2. Ýíãèéí õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëñýí òîõèîäîëä (4) íºõöºë áèåëýæ áàéãààã øàëãàõ õýðýãòýé áîëíî. Òýãâýë ýíä xi = (X i . N-ñîíãîëòîä Ëîæèò çàãâàð 8 .β ∧  1 + α 2 + α 3 +α n  P1  P2  P3   Pn Ëîæèò çàãâàðûí õóâüä îëîí ñîíãîëòòîé áîëãîõ àðãóóäûã àíõ 1965 îíä Çåëìåí Ëè ãýã÷ áîëîâñðóóëàõûã îðîëäîæ áàéñàí íü äýýðõ îëîí ñîíãîëòòîé çàãâàð äýýð ñóóðüëàãäàæ áàéñàí õýðýã.5) (5) òýãøèòãýëèéí õóâüä β i ïàðàìåòð¿¿äèéã õàìãèéí áàãà êâàäðàòûí àðãààð ¿íýëâýë.β 1 X ∧  P2 .

 нь тайлбарлагч хувьсагчид харгалзах коэффициент ба u t гадны шок.ln P1i / P1i    32   32 X i   31   31 X i . P2 i P1i  n 2i  N 2    n1i  N  1   n 3i     N   n 2 i .  ln P2i / P1i =α 21+β 21 X i   ln P3i / P1i =α 31+β 31 X i ln P / P =α +β X 3i 2i 32 32 i  (2. pt  p( y t  1)  pt ( I t  I t )  F ( I t )  It   1 2 t2 2 * e dt 9 .Pt     0   1 xt  (2. I t   0  1 xt  ut Энд X i нь тайлбарлагч хувисагч. P3i n  3     3i . Энэ загварын ерөнхий хэлбэр нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ. ln P3i / P2i   ln P3i / P1i  P1i / P2i   ln P3i / P1i  . Харин Logit загвар нь ложистик тархалтын хуулинд захирагддаг.Îëîí ñîíãîëòîä çàãâàðûí õóâüä ëîæèò õýëáýðò îðóóëàõûã äàðààõ áàéäëààð ãàðãàÿ. 21  P3 2   3 2 . Энэ нь хэвийн тархалтын хуулинд захирагддаг.  P ln   1 .α 31  β 31X i  P1 1  e Пробит (Probit) загвар Энэхүү загварыг анх 1933 онд M.7) Ìàãàäëûí ÷àíàð ¸ñîîð (7) ñèñòåì íü 6 ïàðàìåòðààñ 4-èéã íü ë ¿íýëýõýä õàíãàëòòàé. Харин I t -ын утга нь дараах байдлаар тодорхойлогдно: Pt -ийн хувьд дараах хэлбэртэй байна гэж * үзье.Fadden боловсруулж байжээ. 3 2 Îëîí ñîíãîëòîä ëîæèò çàãâàðûã ¿íýëýõäýý øóãàìàí çàãâàðûí ¿íýëãýýíä àøèãëàñàí õ¿ñíýãòèéã àøèãëàíà.6) Ýíý óäààä çàãâàðûã õÿëáàð áîëãîõ ¿¿äíýýñ çºâõºí 3 ñîíãîëò áàéãàà ãýæ ¿çýýä P1i  P2i  P3i  1 ãýäãýýñ äàðààõ áàéäàëòàé áè÷èæ áîëíî.  P1i n1i n1i  n1i     N     1  P3 1  e - 21   21X i    e -α 32 β 32 X i  . 21   21 X i    32   31 .

ЗЭЭЛИЙН ЗЭРЭГЛЭЛИЙН ЭМПИРИК СУДАЛГАА 1.00 0.53 0.14 9.40 0.279744 10 .60656 c4 Ãàäíû êàïèòàëûí õóâèéí æèí 0.28 0.329696 c13 ¯íäñýí õºðºíãèéí à÷ààëàë 1.Эндээс I t -ын утга нь чанарын хувьсагчидын итгэх магдлалын хэвийн тархалтын хуулинд захирагдсан функцын урвуу функцын утга гэсэн үг юм.957762 c14 ªºðèéí õºðºíãèéí à÷ààëàë -1.47 Std.52 10.33145 c11 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö /óäàà/ 1. Deviation 0.665066 c5 Áàéíãûí êàïèòàëûí á¿òýö 0.08 3.126191 c9 Àâëàãûí ýðãýö /óäàà/ 4.375542 c8 Õóðäàí õºðâºõ õàðüöàà 2.92 21.11 0. Энд байгаа Pt -ийн утга нь ложит загвартай олсонтой адил юм.81 4.665065 c1 Áèå äààëòûí êîåôöèåíò c2 Çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò -1.11349 c15 Áîðëóóëàëòûí àøèãò àæèëëàãàà 0. Хувьсагч Тодорхойлогч Mean 0.289991 c7 Ýðãýëòèéí õàðüöàà 3.90 9.938105 c3 ªºðèéí áà ãàäíûí êàïèòàëûí õàðüöàà -3.23 0.55497 c10 ͺºöèéí ýðãýö /óäàà/ 5.22 11. өөрөөр хэлбэл: I t  F 1 ( Pt )   0  1 xt  ut байна.863073 c6 Ãàäíû êàïèòàëûí á¿òýö 0.39 4. мөн зээлийн зэрэглэлд нөлөөлж болох дараах 30 харьцааг сонгон авсан болно. Öаашид эдгээр санхүүгийн харьцаануудыг ашиглан ïàðàìåòð¿¿äèéã òîîöîîëîõ áîëíî.1223 c12 Íèéò õºðºíãèéí ýðãýö 0. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудын үр дүн Тус судалгаандаа 22 компанийн санхүүгийн тайлан балансыг ашигласан ба 100 орчим санхүүгийн харьцаанаас хамгийн өргөн хэрэглэгддэг.

18 11 .17 -0.06 -0.15 0.329 c24 Çàõ çýýëèéí ¿íý.1532 c22 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà 0.236767 c25 ̺íãºí ã¿éëãýýíèé õàðüöàà 0.00 0.87 720.29 0. C1 C8 C11 C12 C1 C8 C11 C12 C14 C18 C19 C22 C25 C26 1.99 179.16 -0.04 0.46 9. Үүнийг сонгохдоо үл хамаарагч хүчин зүйлсийн хоорондох корелляцын хамаарлыг нь шалгаж үзхэд дээрх 30 харьцаанаас зарим харьцааны хооронд маш хүчтэй хамаарал байсан тул хасаж тоосцоны үндсэндээр мөн зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж чадах хувьсагчидыг сонгох авхад дараах 10 хувьсагч шүүгдэн үлдлээ.01 0.064327 c18 ªºðèéí êàïèòàëûí àøèãò àæèëëàãàà 0.17 0.01 0. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà c29 ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ c30 ªð áàðàãäóóëàõ îéðûí áîëîìæ Ãýõäýý ýäãýýð õóâüñàã÷èä íü á¿ãä òàéëáàðëàã÷ õóâüñàã÷ààð ñîíãîãäîæ ÷àäààã¿é áà æèøýý íü íèéò àâëàãûí ýðãýö.05 1.03 -0. á¿ðòãýëèéí ¿íèéí õàðüöàà 0.20 0.20 1.00 0.07 0.10 -0.342302 2.00 0.09 2.385723 c17 Õºðºíãèéí àøèãò àæèëëàãàà 0.18 -0.87279 0. ººðèéí êàïèòàëûí çîõèöóóëàëòûí êîýôôèöèåíò ãýõ ìýò õóâüñàã÷èä þì.14 1.22 0.04 0.17 -0.26 0.26 1.665066 -4.064327 c21 Õóâüöààíû íýãæèä íîãäîõ àøèã 186.469789 c19 Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/ 0.25 0. ýëýãäëèéí íîðì çýðýã çàðèì íýã õóâüñàã÷èä íü ýõíèé òîîöîîëëûí õýñýãò à÷ õîëáîãäîë ¿ç¿¿ëæ áàéñíàà äàõèí òîîöîîëëûí ¿åä à÷ õîëáîãäîëã¿é ãàð÷ ÿâöûí äóíä õàñàãäàí ýöñèéí òýãøèòãýëä îðæ ÷àäààã¿é áîëíî. íººöèéí ýðãýö.06 -0.02 3.03 -0.74751 Дампуурлын эрсдлийн коэффицэнт 5.07 0.53 0.09 0.18 0.457868 c23 ¯íý àøãèéí õàðüöàà -37.15 -0.20 -0.c16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû àøèãò àæèëëàãàà 3.146657 c26 c27 ªðèéí õàðüöàà c28 ªð.09 0.17 0.88 12.14 0.20 0. ̺í ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ýðãýö.01 0.14 -0.27 19.03 -0.18 0.469789 c20 Õºðºíãèéí ºãººæ /ROA/ 0.29 -0.20 0.77389 0.08 0.07 -0.00 -0.

13 0.13 -0.07 -0.07 0.44 0.13 0.41032 15 k12 "БАГАНУУР" ХК 1.04 0.44 -0.19 1.13851 18 k5 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ 1.44 0.04 0.14 0.72800 21 12 .29135 10 k10 "Òàõü-êî"ÕÊ 1.00 1.17 -0.18 0.84400 1 k14 "Ãîâü"ÕÊ 13.01 0.00 1.13 -0.03 -0.06700 19 k20 "Öуу тайж" ХК 9.10 -0.00 -0.06 0.18 0.43000 5 k17 "Монгол нэхмил" ХК 4.06 0.00 0.00 0.65400 4 k16 "Мандал" ХК 7.17 0.34 0.86800 14 k19 "Орхон далай" ХК -0.06 -0.20517 17 k8 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ 0.14 0.31 0.07 -0.08 0.01 -0.17 -0.44 -0.17438 11 k11 "Улаанбаатар ЗБ" ХК 0.16387 6 -2.14 0.C14 C18 C19 C22 C25 C26 0.01 0.00 -0.34 1.04 0.17 -0.14 1.03 -0.06 -0.07 0.92700 7 k18 "Иж бүрэн" ХК 0.38175 9 k7 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ 0.31 0.97075 13 k4 "ТУЛГА" ХК 0.31 1.16 -0.04 -0.20 0.02500 2 k15 "Õ¿ðä"ÕÊ 7.01200 12 k13 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 16.07 0.23516 16 k9 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 1.18 1.14 1.19 -0.31 -0.57897 8 k6 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ 1.00 Íýãä¿ãýýð Àðãà: Íéèëáýð ä¿íãèéí àðãà № Хувьцаат компанийн нэр k1 "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k2 "Ãóòàë" ÕÊ k3 Дүн Байр 2.00 -0.03 -0.12387 20 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 0.11400 3 k21 "Ноѐт хайрхан" ХК -2.18 -0.

10% 17 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 138 71.90% 18 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 100 33.20% 4 Монгол нэхмил ХК k17 79 23.80% 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 141 76. "Ãîâü"ÕÊ хоѐрдугаар байранд орсон бол "Арготех импекс" ХК хамгийн сүүлийн байранд орсон байна.50% 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 175 100.00% 9 Óëààíáààòàð ÇÁ ÕÊ k11 155 90. Энэ мэтчилэн бусад аргуудын хувьд зэрэглэл тогтооѐ.30% 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 120 42.30% 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 117 38.80% 6 Иж бүрэн ХК k18 128 57.40% 16 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 126 52.90% 14 ÒÓËÃÀ ÕÊ k4 142 80.00% 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 133 61.85000 22 Эндээс харахад "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ нэгдүүгээр байранд.40% 20 ÁÀÃÀÍÓÓÐ ÕÊ k12 120 42.k22 "Арготех импекс" ХК -3.00% 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 55 4.70% 3 Мандал ХК k16 68 14.10% 13 Орхон далай ХК k19 148 85.80% 11 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 29 0.70% 19 Öуу тайж ХК k20 77 19. Õî¸ðäóãààð àðãà: Áàéð ýçë¿¿ëæ íýìýõ àðãà Хувьцаат компанийн нэр № "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 96 28.70% 3 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 55 4.00% 5 Ä¿í Ýçëýõ õóâü Áàéð 13 .

05 2.44 k9 1.17 9.07 0.26 2.36 -0.96 0.43 0.08 4.09 0.20 8.41 0.20 7.03 0.62 -0.80 1.03 0.61 0.00 -1.31 -0.25 4.01 -0.08 3.23 0.22 -0.90 1.60% 15 Арготех импекс ХК k22 172 95.38 0.00 2.85 6. Балл № 8 C1 22 C8 16 C11 10 C12 8 C14 1 C18 5 C19 2 C22 3 C25 25 C26 k1 8.46 3.Ноѐт хайрхан ХК k21 135 66.20% 21 Ãóðàâäóãààð àðãà: Îíîîãîîð ¿íýëýõ àðãà Хамгийн их утгад нь хуваасаны дараа баллын оноогоор харгалзан үржүүлэв.03 0.01 2.36 -0.02 3.81 0.95 0.06 4.33 0.02 0.00 k15 4.00 5.12 k7 -1.02 -1.31 -0.25 k12 -0.33 0.00 0.31 -0.82 -1.74 5.00 0.36 25.46 0.14 0.68 -0.83 0.20 0.32 k16 1.43 0.39 -1.00 10.81 6.00 0.10 0.60 -0.08 0.93 -0.21 -0.34 0.23 -0.01 -0.48 k13 7.08 0.68 -0.08 -0.35 -10.02 k10 0.19 -0.12 0.03 0.41 0.56 -0.68 0.01 0.40 -0.39 0.12 6.61 0.08 22.09 0.32 0.12 0.00 -1.14 0.00 -1.59 k6 1.37 -1.44 0.55 k3 2.04 14.93 -0.33 0.07 -0.19 0.34 0.06 2.32 6.06 5.08 14 .17 0.65 10.37 1.63 6.78 1.60 4.13 k5 2.17 1.18 -2.09 0.02 -0.39 -1.13 0.43 -0.04 0.70 1.07 0.13 -0.54 24.85 0.60 3.01 0.02 0.36 -0.80 k14 7.55 k2 -8.94 -0.00 -0.04 0.00 1.23 -1.06 0.57 k4 1.49 -0.16 0.18 2.07 0.06 -0.41 0.16 0.08 16.00 2.10 k11 1.41 -0.35 0.44 k8 -1.00 2.02 0.68 0.70 3.87 0.75 0.86 0.34 k17 5.26 0.60 1.20 0.57 1.13 0.31 -0.43 -0.

81 2 "Õ¿ðä"ÕÊ 27.03 -0.27 -0.27 6 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ 75.k18 4.80 1.41 15 Улаанбаатар ЗБ ХК 1.31 19 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ -0.00 -1.12 3.33 -2.72 3 Монгол нэхмил ХК 24.06 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ 4.17 1.38 0.54 3.43 0.63 17 БАГАНУУР ХК 22.25 1.96 9 3.42 16 "Òàõü-êî"ÕÊ 3.30 0.00 0.28 -0.52 6.33 -1.28 4.15 -0.29 18 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ 3.70 1.92 k19 3.06 0.00 -0.16 -0.61 0.08 8 -14.95 14 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ -0.13 4 Мандал ХК 30.04 -5.79 10 11.62 11 "Ãóòàë" ÕÊ "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ Иж бүрэн ХК 15 .94 13 ТУЛГА ХК 7.71 -0.84 5 6.28 0.66 k20 1.51 -0.09 -3.80 1.16 1.45 2.00 0.29 2.73 k21 -0.27 -1.34 Êîìïàíèéí íýð "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ Нийлбэр Áàéð 14.87 1 "Ãîâü"ÕÊ 55.00 5.15 -0.77 2.00 0.58 k22 0.47 0.83 0.73 0.00 0.48 -5.00 0.46 0.

09 3.11 21 Арготех импекс ХК -1.15 12 Öуу тайж ХК 19.68 3.86 1.00 12 "Òàõü-êî"ÕÊ k10 8.06 2.09 14 "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ k8 9.13 7 Ноѐт хайрхан ХК -2.35 2.31 18 ÁÀÃÀНУУР ХК k12 12.92 20 ĺðºâä¿ãýýð àðãà: Çàéã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõ àðãà Хамгийн ихэд нь хуваасаны дараах утгуудаа нэгээс хасаж гарсан утгуудийн квадратуудын нийлбэрийг олсоны дараа байр эзлүүлнэ.82 3.62 6 Иж бүрэн ХК k18 8.99 11 "Àòàð ºð㺺"ÕÊ k7 9.83 2.86 2.97 10 16 .52 5 Монгол нэхмил ХК k17 6.53 3.16 3.92 9 Улаанбаатар ЗБ ХК k11 10.58 21 "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ k13 3.85 8 "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ k6 8.09 15 "Ñ¿ëæýý"ÕÊ k9 8.98 3.11 16 ÒÓËÃÀ ХК k4 10.56 3.26 2 "Õ¿ðä"ÕÊ k15 5. Êîìïàíèéí íýð № Дүн Язгуур Байр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ k1 8.11 2.19 17 "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ k5 8.48 2.53 2.75 22 "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ k3 9.34 3 Мандал ХК k16 6.97 3.84 7 "Ãóòàë" ÕÊ k2 14.96 1 "Ãîâü"ÕÊ k14 5.10 2.Орхон далай ХК 5.92 2.

56 3. Иж бүрэн үнэлгээний аргуудын нэгдсэн үр дүн.54 20 Èæ á¿ðýí ¿íýëãýýíèé àðãûí ¿åä áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîñ ìºí øàëãàðóóëàëòûí çîðèëãîîñ õàìààð÷ òºðºë á¿ðèéí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ñîíãîí àâäàã.50 4 Ноѐт хайрхан ХК k21 12.06 13 Öуу тайж ХК k20 6.49 19 Арготех импекс ХК k22 12.39 3.Орхон далай ХК k19 9.27 2. Компанийн нэр "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ "Ãóòàë" ÕÊ "Баянгол ЗБ" ХК ТУЛГА ХК "Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Ñ¿ëæýý"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ Улаанбаатар ЗБ ХК БАГАНУУР ХК "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ Мандал ХК Монгол нэхмил ХК Иж бүрэн ХК Орхон далай ХК Öуу тайж ХК Ноѐт хайрхан ХК Арготех импекс ХК Компанийн нэр "Ìîíãîëûí ÖÕ" ÕÊ "Ãîâü"ÕÊ "Õ¿ðä"ÕÊ “Мандал” ХК “Öуу тайж” ХК “Монгол нэхмил” ХК "Àâòîèìïýêñ"ÕÊ № k1 k2 k3 k4 k5 k6 k7 k8 k9 k10 k11 k12 k13 k14 k15 k16 k17 k18 k19 k20 k21 k22 I àðãà II àðãà 6 20 13 18 8 9 17 16 10 11 15 12 1 2 4 5 7 14 19 3 21 22 7 22 14 18 8 11 17 16 12 9 20 11 1 3 3 4 6 13 19 5 15 21 III аðãà 8 22 13 10 9 14 19 18 16 15 17 6 1 2 4 3 5 11 12 7 21 20 IV àðãà 7 22 16 17 8 11 14 15 12 9 18 21 1 2 3 5 6 10 13 4 19 20 Ä¿í 28 86 56 63 33 45 67 65 50 44 70 50 4 9 14 17 24 48 63 19 76 83 ÁÀÉÐ 7 22 14 15 8 10 18 17 12 9 19 13 1 2 3 4 6 11 16 5 20 21 БАЙР 1 2 3 4 5 6 7 17 . Компаниудын хэмæýý õàðèëöàí àäèëã¿é.16 3. øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò ººð ººð áàéäàã ó÷ðààñ õàðüöàíãóé ¿ç¿¿ëýëòèéã õýðýãëýõýä èë¿¿ òîõèðîìæòîé áàéäàã.

227305 0.5973 0.0906 0.155211 -1.982803 1.547338 -1.560924 -1.944788 0.0929 18 .160648 3.135278 0.061933 0. Иймээс тус компаний зээлийн эрсдэл их гэж хэлж болно. Ингэж гурав хуваан тооцох нь хувьсагчийн магадлалд ямар íýã ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëýõã¿é.461905 -0.682561 0. Учир íü õýòýðõèé îëîí õóâüñàã÷èéã çýðýã òîîöîõ ¿åä ïðîãðàììä çàðèì íýã ãàæóóäàë ¿¿ñýýä áàéñàí тул дээрх маягаар тооцсон болно.144950 1.680279 0.1185 0.1935 0.1708 0.122113 6.1218 0.165919 0. Èíãýýä ¿ð ä¿í õàðóóëáàë: Dependent Variable: DDD Method: ML .528236 -1.300295 1.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:07 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 1 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ шугман магдлалын загвар үр дүн. Error z-Statistic Prob."Çîîñ ãî¸ë"ÕÊ "Òàõü-êî"ÕÊ "Æåíêî òóð áþðî" ÕÊ “Иж бүрэн” ХК "Ñ¿ëæýý"ÕÊ “БАГАНУУР” ХК "Áàÿíãîë çî÷èä áóóäàë" ÕÊ “ТУЛГА” ХК “Орхон далай” ХК "Ìîíãîë øèëòãýýí" ÕÊ "Àòàð ºð㺺"ÕÊ “Улаанбаатар ЗБ” ХК “Ноѐт хайрхан” ХК “Арготех импекс” ХК "Ãóòàë" ÕÊ 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 Компанийн зээлийн çýðýãëýë òîãòîîõ иж бүрэн үнэлгээний аргуудаар үнэлсэн компанийн зэрэглэлийн ононы нийлбэрээс эцсийн зэрэглэлийн утгаа тодорхойлон харахад энэхүү үр дүн гарсан билээ.312456 -7.847444 2.2522 0. Харин “Гутал” ХК нь хамгийн олон оноо буюу нийт 86 оноо авсанаар бусад хувьцаат компаниудаасаа хамгийн бага реитингтэй гарсан байна.139048 0. Эндээс харахад хамгийн олон удаа нэгдүгээр байр эзэлсэн буву дээрх 4 аргын үр дүнгээс авсан нийлбэр оноогоороо хамгийн бага оноо буюу 4 оноо авсан компаний нь” Монголын ÖХ” ХК байна. C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 C9 C10 0.369588 1.692466 -1.565894 0.944710 0.139225 0. 19-35 хүртэлх гэж гурав хувааж тооцоолсон.8847 0.189968 0.5715 0.137007 -0. 11-18 хүртэлх.032715 -1.078687 0. Эхний ээлжинд бүх хувьсагчдынхаа ач холбогдолын магадлалыг тооцохдоо õóâüñàã÷èäàà 1-10 хүртэлх.145026 -0.

1800 0.294446 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.546658 0.5846 0.131897 1.492366 1.080129 0.405527 0.054474 1.D.675372 Total obs 22 Ñ1-ýýñ Ñ10 õ¿ðòýëõ ýõíèé á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä íºëººëæ ÷àäàõ õóâüñàã÷èä íü Ñ7.674864 13.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:12 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.400122 2.163798 14.342352 0.45711 3. Error z-Statistic Prob.1089 0. Dependent Variable: DDD Method: ML .891464 -18.197593 -0.1795 0.3232 C18 0. Dependent Variable: DDD Method: ML .06418 3.333995 -7.558546 2.089541 14.241366 -6.6851 C15 C16 C17 -3.E.284549 0.492366 1. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.9354 Mean dependent var S.324727 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S.987991 0.E.57327 -1.144004 -0.712906 1.340879 -0.974052 0.39827 2. 0. log likelihood 0. log likelihood 0.477801 -0. 0.160043 1. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg. Error z-Statistic Prob.636364 0.097299 3.D. Áóñàä õóâüñàã÷èä íü á¿ãä õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èéí õóâüä òàéëáàðëàã÷ áàéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.636364 0. 19 .441021 2.316164 1.Mean dependent var S.081073 0.603179 -1.3227 C14 -0. C11 C12 C13 5. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.988953 0. Ñ9 áàéíà.063304 -0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:09 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence achieved after 9 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.409624 Total obs 22 Ñ11-ýýñ Ñ18 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагч байхгүй болох нь харагдаж байна.

829543 15.882511 -29.D.274526 8 14 S.5439 0.8537 0. Total obs 0.1020 0.90344 159.360832 1.083713 -1.958278 0. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ зэрэг хувьсагчид нөлөөлж байна.233020 1.192194 1.039582 -0.883542 1.000366 -0.C19 C20 C21 C22 C23 C24 C25 C26 C32 C33 C34 C35 Mean dependent var S.532566 1.064371 1.76619 2. Dependent Variable: DDD Method: ML .355625 2.0545 Mean dependent var S.197061 -1.0752 0.165713 2.910299 -0.606968 -1.689919 1.636364 0.707146 0.009148 56.E.635392 0.111607 -1. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.3891 0.495053 0.0492 0.1752 0.359503 0.076301 0.008595 31.0385 0.006048 0. С22 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí àøèãò àæèëëàãàà.992975 -1.446570 2.419018 -3.0292 0.180181 -2.451769 5.0502 0.284723 -1. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 0.861259 -0.094805 1.085296 2. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.88869 0.922981 0.312921 1.831291 -0.06000 6.706977 -0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:19 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.042853 -0.8157 0. dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter.184463 2.665305 -1.2502 0.015885 2.5059 0.492366 1.89880 0. Total obs 0.779312 -1.65980 -0. С33 буюу ªð.234996 22 Ñ19-ýýñ Ñ35 õ¿ðòýëõ á¿ëýãëýëä çýýë îëãîõ óó îëãîõã¿é þó ãýñýí õàìààðàã÷ õóâüñàã÷èä нөлөөлж чадах хувьсагчид нь С19 буюу Õóâüöàà ýçýìøèã÷èéí ºì÷èéí ºãººæ /ROE/.0671 0.303469 -0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.0561 0. log likelihood Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 89.492366 1.636364 0. C7 C10 C19 C22 C26 C33 C35 -0.001948 8 14 46.7543 0.952996 -6.069015 -0.009713 2.097847 -11. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà.20018 25.327443 0.993794 0.59958 -96.2872 0.967240 S. Error z-Statistic Prob. Иймээс эдгээр хувьсагчдийг дахин үнэлэж үзэхэд дараах үр дүн гарлаа.0280 0.E.936821 0.D.75792 -0.521639 0.185417 1.9333 0.043338 1.267195 22 20 .

057184 -1.E.0367 0.603910 1.385307 Obs with Dep=0 Obs with Dep=1 8 14 S. 0.476755 -0.Binary Probit Date: 04/05/08 Time: 11:21 Sample: 1 22 Included observations: 22 Convergence not achieved after 5 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.332622 1.055%-ийн маглалтайгаар тайлбарлагч хувьсагчаар сонгогдож áàéíà.339643 -2.158786 0.D. Error 0.089153 -2.134250 1.162575 1.0741172632934 C35 -0. С22 гэсэн хувьсагчид нь мөн ач холбогдол муу гарсан тул тэгшитгэлээс хасч тооцсон ба дараах үр дүн гарлаа.0367%-ийн магдлалтайгаар.492366 1. Error z-Statistic Prob.299943 0. Энд нөөцийн эргэц болон дампуурлын коэффифент нь өсөх тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг. log likelihood 0.0397 0.392478 2. С26 буюу Дампуурлын эрсдлийн оношлогоо 0.323078 0.162575 1.323078 * C10  0. of regression Sum squared resid Log likelihood Avg.0686 0.177389 0. Dependent Variable: DDD Method: ML . dependent var Akaike info criterion Schwarz criterion Hannan-Quinn criter. харин Y1=0 бол зээл олгохгүй.0550 Mean dependent var S.918805 0. Correlation Matrix C10 C10 1 C26 0.636364 0.603910 z-Statistic 1.180981 Total obs 22 Ингээд эцэст нь зээл олгох шийдвэрт С10 буюу Нөөцийн эргэц 0. С33 буюу ªð.089153 -2. Èíãýýä ãàðãàæ àâñàí êîýôôèöèåíòóóäàà àøèãëàí òýãøèòãýëýý áè÷âýë: Y1  0. С19. C10 C26 C33 C35 0.177389 0.821294 2.821294 2.299943 0.918805 Энд: Y1=1 бол зээл олгоно.339643 * C 26  2.Энд С7.057184 -1.158786 * C35 Std. эзэмшийгчийн өмчийн харьцаа болон өр барагдуулах өнөөгийн боломж нь буурах тусам зээл олгох шийдвэрт эерэгээр нөлөөлдөг байхнэ.0763633441444 21 .674223 -1.0686%-ийн магадлалтайгаар. С35 буюу ªð áàðàãäóóëàõ ºíººãèéí áîëîìæ 0. харин өр. ýçýìøèã÷äèéí õºðºíãèéí õàðüöàà 0.772701 -8.101568770235 C33 0.0397%-ийн магдалтайгаар.674223 * C33  1.

7772 -0.032 K3 0 0.áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò õºðºí㺠Èíãýõýä äàðààõ òîîöîîëîë ãàðñàí áîëíî.265 K5 1 0.0667 1 0.968 0.2260 0 0.3506 0.2783 0.1414 1.567 0.735 0.5227 1 0.0575 9.5185 0. C27 .0043 -0.836 0.8030 0.2747 0.0720 0.347 0.2088 7.0169 94.0553 0 0.326 K4 1 0.433 K13 1 0.0550 2.0690 -0.799 0.2114 0.201 K9 1 -0.8451 0.4735 0.3299 0.4982 0.1322 1 0.699 K11 1 0.2203 0.9523 0.4690 -0. C28 .0706 0 0. DDD С27 С28 С29 С30 С31 Result Default prob Undefault prob K1 1 0.0007 3.2094 0. C31 .4725 1 0.7614 0.0505 13.191757442859 -0.3173 0.1799 0.8681 0.511 K10 0 0.C26 C33 C35 1 0. C30 .1127 -2.1551 0.0660 0.801 22 .0690 -0.730 K2 1 0.489 0.1325 -0.293 0.ººðèéí õºðºíãº/ãàäíûí êàïèòàë 5.òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò õºðºí㺠4.0016 4.4314 0.199 0.150412318046 1 Zeta score çàãâàðûí êîýôôèöèåíòûí òîîöîîëîë Ýíä SPSS ïðîãðàììûã àøèãëàí äèñêðèìèíàíòûã òîîöîîëîõäîî ºãºãäëèéíõºº áîëîìæèä суурилан дампуурлын эрсдэл үнэлэхэд ашигладаг дараах 5 үзүүлэлтийг сонгож аван òîîöîîëëûã õèéñýí áîëíî.707 K6 1 0.ººðèéí ýðãýëòèéí õºðºíãº/íèéò õºðºí㺠2.154 0.4264 0.0467 0.5021 1 0.0555 -0.0969 -0.0914338578106 1 0.268 K12 1 0.846 K14 1 0.7036 1 0.0829 8.3610 1.3094 0 0.0171 0.5167 0.õóðèìòëàãäñàí àøèã/íèéò õºðºí㺠3. C29 .270 0.7426 1.732 0.2061 0.1283 0 0.0756 -0.0042 10.0101 0.674 0.7013 0. 1.0079 -0.4239 1 0.0250 1.301 0.1369 0.164 K8 0 0.0105 38.653 K7 0 0.4300 0.4976 1 0.6767 0.0102 1 0.

0005 1. Өөрөөр хэлбэл эдгээр дампуурах эрсдэлтэй компаниудад зээл олгох нь эрсдэлтэй гэдгийг харж болно.775 0.6831 0.0176 0.3085 0. ªíººäºð ìàíàé á¿õ áàíêóóä ñêîðèíãèéí àðãûí ÿíç á¿ðèéí õóâèëáàðóóäûã àøèãëàí øèíæèëãýý õèéäýã.234 0.566 K19 0 0.255 0.7619 -0.1127 0.  Голомт банкны: Зээл олгосны дараах байдлаар нь гэх мэт Гадаадын орны жишээнээс харахад зээлийн эрсдлийг тооцох төрөл бүрийн аргууд байдаг ба эдгээрээс хамгийн өргөн хэрэглэгддэг аргууд нь: 23 .1587 0. СУДАЛГАА №2: ЗЭЭЛДЭГЧИЙН ЗЭЭЛЖИХ ЧАДВАРЫГ ҮНЭЛЭХ АРГА.766 K17 1 0.1034 0.1754 0.0317 -0.757 K16 1 -0.7621 0.3676 -0.0246 0.197 Эндээс харахад Undefault prob –ын утгууд нь дампуурахгүй байх магдлал ба Default prob – ын утга нь дампуурах магдлалыг харуулж байна.243 0. Æèøýýëáýë  Àíîä áàíê 5C-ûí àðãà áолон SWOT шинжилгээний арга  Õóäàëäàà Õºãæëèéí áàíê нь өөрсдийн боловсруулсан Back-Up  ХААН банкны ААН-н орлогын байдалд нь үндэслэн тоон шинжилгээ хийдэг.4327 1 0.K15 1 0.0278 1.5856 0.225 K20 1 0.80% байхад.2435 0. АРГАЧИЛАЛ Зээлийн эрсдэлийг үнэлэхэд бүх шатны хяналт чухал байдаг ч анхан шатны хяналт болох çýýë îëãîõîîñ ºìíºõ øèíæèëãýý íü çýýëèéí ýðñäëýýñ õàìãààëàõ õàìãèéí ÷óõàë àëõàì áàéäàã.0446 1.733 K18 0 0.3846 1 0.846% байна.0895 0.763 0.0560 0.5557 -0.0306 0 0.2291 -0.237 K22 0 -0.2605 0.2197 1 0.3730 0.803 0.2941 -0.0319 0.1161 -0. K13 буюу 13-р компаний дампуурахгүй байх магдлал 0.0381 -1.267 0. Òèéì ÷ ó÷ðààñ áàíêóóä ýíý øàòíû øèíæèëãýýíä ãîë àíõààðëàà õàíäóóëäàã áà ýíý øèíæèëãýýã õèéõ òºðºë á¿ðèéí àðãà÷ëàëûã áîëîâñðóóëàí àøèãëàäàã.6657 1 0.0469 -0.2562 -0.0004 1 0.2014 -0.745 K21 0 -0.0859 1 0.434 0.1958 0.0629 0 0.0251 0. Жишээ нь: K22 буюу 22-р компани нь дампуурах эрсдэл хамгийн их буюу 0.

худалдааны тариф гэх мэт. SWOT шинжилгээний арга  Stength-äàâóó  Weakness-ñóë  Opportunity-áîëîìæ  Trheat-aþóë 4.  Person . áàòàëãààãààð õàíãàõ 5.зээлийн баталгаатай эсэх  Expediency – зээлийн зорилго  Remuneration – зээлийн төлбөр 6.  Economic. татварын бодлого болон холбогдох хууль байгаль зохицуулалтын журмууд.  Purpose-çýýë õ¿ññýí øàëòãààí.  Pepayment-õóãàöàà íºõöë¿¿ä. АНУ-ын 5Ñ–ийн арга.эдийн засгийн тогтвортой болон тогтворгүй байдал.ìºíãºí óðñãàëûí òºëºâëºëò. õàðèëöàõ.Ability-Cýòãýí áîäîõ. çýýëýý ýðã¿¿ëýí òºëºõ õ¿ñýë ýðìýëçýë. хямрал. 24 . ìýðãýæëèéí óð ÷àäâàð.  Character-çýýëäýã÷èéí øèíæ ÷àíàð  Capacity-îðëîãî îëîõ ÷àäâàð  Capital-õºðºí㺠 Condition-îð÷èí  Collatral-áàðüöàà 2. áèçíåñèéí ¿ð àøèã. õàðèëöàã÷èéí ìýäýýëýë. Англи улсын CAMPARI –ын арга.  Means-õºðºíãèéí ÷àäàâõè.1. ººðèéí õºðºíãº. 5P -ийн арга  People-çàí áàéäàë  Payment-çýýëèéí òºëáºð  Purpose-çýýëèéí çîðèóëàëò  Protection-áàðüöàà õºðºí㺠 Plan-òºëºâëºëò 3. Pest буюу ПЭСТ арга.  Amount-çîõèñòîé õýìæýý.зээлийн хэмжээг тодорхойлох  Repayment . áèçíåñèéí õàðèëöàà.харилцагчийн нэр хүнд  Amount .  Political-улс төр. Англи улсын PARSER –ын арга.  Interest and Insurance-áàòàëãàà.зээлийн буцаан төлөлт найдвартай эсэх  Security .  Character.

Ингээд дээрх аргуудаас манай орны нөхцөлд тохирсон зээлийн эрсдэлд хамгийн их нөлөөлж болох хүчин зүйлсээс сонгон авя. оюуны өмчийн хамгаалал гэх мэт  Technologies –тэхникийн аюулгүй байдал. 8.Төлбөрийн чадвар Судлаач миний хувьд дэлхий нийтэд өргөн хэрэглэгддэг дээрх аргуудаас манай орны нөхцөл байдалд тохиорсон. Social-нийгмийн ухамсар. Ингэхдээ credit scoring буюу зээлийн онооны арга. Учир нь манай орны нөхцөлд тооцоолох боломжтой үзүүлэлтүүдийг авахгүй бол бодит байдалд нийцэхгүй. Үр ашиг.Ашигт ажиллагаа  Liquidity . хүчин чадал гэх мэт 7. Үнэлгээний баллын системийг ашиглан аль хэр бодит байдалд нөлөөлөх байдлаар нь баллын үнэлгээг өгөхийг бодсон. LGD ( Loss Given Default ) буюу тухайн зээлээ төлөхгүй байх алдагдал. Шинээр боловсруулах арга нь зээлдэгчийн зээлдэх чадварыг үнэлэхдээ зөвхөн санхүүгийн үзүүлэлтүүдийг харьцуулан дүгнэлт өгөх бус. зээлийн эрсдэлийг бууруулхад хүчтэй нөлөөлж чадах хүчин зүйлсийг сонгон авч нэг багц болгосноор өөрийн шинэ арга боловсруулах юм.Мэргэжлийн удирдлага  Earing . Өрөөр хэлбэл эдгээр аргууд нь өөрсдийн гэсэн давуу болон сул талтай ба эдгээрийн давуу талуудыг түүвэрлэн авч загвараа боловсруулна. Дэлхийн банкнаас явуулдаг “CAMEL” систем. харин зээлдэгчийн бизнесийн үйл ажиллагааны шаардлагатай чанарын болон тоон үзүүлэлтүүдийг бүхэлд нь хамруулан шинжлэхийг зорьлоо. Энэ арга нь тухайн зээлийн хувьд хугацаа хэтэрсний дараа алдагдал болох магадлалыг èëýðõèéëíý. ашиглалт. тэхник арга болон бусад эконометрик аргуудыг ашиглах болно. Санхүүгийн үйл ажиллага (30 балл) 2.  Capital . Зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тооцох ерөнхий үнэлгээ 1. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) 4. Бизнесийн үйл ажиллагаа (50 балл) 3. Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 25 .Хөрөнгө  Management . çýýëýý íºõºõ ÷àäâàð áîëîí ò¿ðãýí áîðëîãäîõ ÷àäâàð çýðãèéã òîîöîõ õýðýãòýé. Ìºí ¿¿íýýñ ãàäíà áàðüöàà õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íýëãýý.Өөрийн хөрөнгийн хэмжээ  Assets .

20 -0.Зээлийн оноо болон зээлийн шийдвэр Зээлийн оноо Ангилал Эрсдлийн багц Шийдвэр гаргалт 100-85 A Эрсдэлгүй Зээл олгож болно 86-70 B Бага зэргийн эрсдэлтэй Зээл олгож болно 69-55 C Дундаж эрсдэлтэй Эргэлкээтэй 54-30 D Эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 31-0 F Хамгийн их эрсдэлтэй Зээл олгож болохгүй 2.00 0.20 0.12 0.11 0. төлбөрийн чадвар.25 26 .1 Санхүүгийн үйл ажиллагаа (30 балл) Санхүүгийн үйл ажиллагааны үнэлгээ буюу тоон үнэлгээг санхүүгийн баланс болон орлогын тайланг ашиглан санхүүгийн чадавхи.41 1. иймээс дээрх 22 компаний тайлангийн мэдээг ашиглан нийт 35 санхүүгийн харьцаанаас зээлийн эрсдэлд нөлөөлж чадах дараах 11 үзүүлэлт шүүгдэн үлдсэн билээ.00 -0.29 -0. хөрөнгийн хэсжээ болон дампуурах урсдэл зэрэг үзүүлэлтүүдийг ашиглаж болно.16 -0. Юуны өмнө хүчин зүйлсээ сонгохдоо тэдгээрийн хоорондох кореляци хамааралыг нь харах хэрэгтэй.11 -0. Corellation Matrix C1 C2 C1 C2 C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 1.12 -0. Өнөөдөр ААН-үүд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн зорилго чиглэлээр гаргаж байгаа хэдий ч харьцааны шинжилгээнд ялгаа нь бараг гарахгүй гэж хэлж болно.41 -1. ашигт ажиллагаа.00 0.00 -1.18 -0.00 -0. Үүнээс гадна сàíõ¿¿ãèéí òîîöîîëëûí øèíæèëãýýíä ìàòåìàòèê òîîöîîëëûã ò¿ëõ¿¿ хэрэглэх болно.29 0.00 1.25 -1.18 0. Энэ ч утгаараа тухайн зээлдэгчийн санхүүгийн тайланг харгалзан үлдээх нь тийм ч сайн зүйл биш бөгөөд харин түүнд шаардлагатай хэдэн шинжилгээг хийж гүйцэтгэх хэрэгтэй.16 0.

02 -0.11 -0.20 -0.5 1 1 27 .9 0.09 0.25 -0.19 -0.09 -0. байх ѐстой Авах Авах утга хэвийн утга утгууд оноо №1 Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý 1-рүү ойртох тусам өр С1 êîåôфиöèåíò ЭӨ/НХ Зохицуулалтын С2 коеффицент 0.20 0.00 0.8 0.20 -0.20 -0.03 0.C11 C12 C13 C16 C18 C26 C32 C33 C34 0.8 0.7 1 <0 0 төлбөр бага байгааг Áèå äààëòûí ЭХ-БХӨТ ЭӨ 5 балл сайн ба тогтсон норм байдаггүй байна.12 0.1-0.19 1.2< 0 Энэ харьцаа нь өсч байвал >1.41 1.00 0.06 -0.29 0.01 -0.05 -0. №2 Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý Энэ харьцаа нь компанийн Ýðãýëòèéí С11 /óäàà/ Íèéò õºðºíãèéí С12 ýðãýö БО/ЭХ 0.18 -0.5 0.25 -0.10 0.08 -0.11 0.12 -0.02 -0.16 0.18 -0.06 0.1-1.06 0.11 0.8 1.05 -0.41 0.00 Санхүүгийн үйл ажиллагаа нь нийт балын онооны 30% буюу 30 баллын оноо авхаас:  Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí øèíæèëãýý: 5 балл  Үйл ажиллагааны идэвхжилтийн øèíæèëãýý: 3 балл  Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý: 7 балл  Өрийн шинжилгээ: 9 балл  Дампуурлын шинжилгээ: 6 балл Үзүүлэлтүүд Томьѐны Тайлбар.02 -0.01 0.29 -0.00 0.2 илэрхийхлнэ. >0.08 -0.01 -0.10 0.22 0.9> 1.06 0.16 0.18 -0.16 -0.00 -0.09 -0.01 -0.22 -0.01 -0.09 -0.ийн үр ашгийг 2.20 -0.26 -0.41 1.5 3 балл 3< ЭХ.29 -0.9 0.20 0.45 -0.12 0.5 0.00 0.05 0.5 хэвийн 0.06 0.18 1.01 1.00 -0.25 0.29 -0.00 -0.8-0.06 0.12 -0.00 -0.00 -0.03 0.25 1.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí ýðãýö 2.05 0.20 1.62 0.1-2.18 -0.05 0.11 -0.00 -0.02 -0.62 1.09 0.01 0.20 0.45 -0.41 -1.00 -0.01 0.3 1 илэрхийлнэ.2 НХ.01 0.05 0.26 0. 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 1< 0.18 0.09 1.16 0.00 0.01 1.

3*X1+X2+0.1 2 0.2-0.ийн үр ашгийг õºðºíãèéí à÷ààëàë илэрхийхлнэ.675> бол хэвийн Тоон үнэлгээний нийт авах ѐтой онооны нийтбэр 6 30 балл 28 .1 2.5 1 хэвийн гэж үзнэ.2-0.25 бол >0. >0.8 0.-0.5 хэрэгтэй байдаг <0.4 0 2.5 багдаа нэгээс их гарах 1-0.4-0.3-0.5< бол ºíººãèéí áîëîìæ УХӨТ/ЭӨ С34 4 3 9 балл байвал сайн ба 0.6*X3+1.5 1 <0.БО/НХ С13 ¯íäñýí 0< 0 Энэ харьцаа нь компанийн 2< 0.2< бол С33 1 МХ/БХӨТ байдаг. №4 Өрийн шинжилгээ С32 Энэ харьцаа нь буурч ªðèéí õàðüöàà <0.4 2 îéðûí áîëîìæ хэвийн ба өсч байвал сайн 0.4 0 ЭӨ-ийн 1₮ тутамд ногдож 0. БО/ҮХ илэрхийхлнэ.5 2 <1. №5 Дампуурлын шинжилгээ 3 3 3 6 балл C26 Альтманы инпекс Энэ нь дампуурлын >3.6 0 Энэ харьцаа нь буурч <0.3 2 0.2 0< 0 ҮХ.9 0.2 1 <0.1-0. >0. №3 Àøèãò àæèëëàãààíû øèíæëãýý С16 ¯íäñýí ¿éë àæèëëàãààíû АА С18 БО/ББӨ ªºðèéí êàïèòàëûí АА ТҮÖА/ЭӨ 7 балл Энэ харьцаан нь хамгийн >1.4 0 буй ÖА-ийн хэмжээг харуулна.5 1.8 0 ªð áàðàãäóóëàõ Энэ харьцаа нь 0.1 0 ӨТ/НХ ªð áàðàãäóóëàõ байвал сайн ба 0.5 4 Z=3.9> 2 08.2*X5 эрсдлийг харуулах ба 3.7 1 хэвийн гэж үзнэ.4*X4+1.4-1.

29647 0.0 0.990000 -2.664153 -2.473182 0. /Хавсралтаас харна уу/ 2.8 Mean Median Maximum Minimum Std. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт: 9 балл № Хүчин зүйлс Тайлбар Авах утга Балл 29 .9-өөс их бол 1. Skewness Kurtosis 0. h = 0.6641 байна.655000 0.20335 Jarque-Bera Probability 89.2 Бизнесийн үйл ажиллагааны үнэлгээ (50 балл) 1.5 0.Kernel Density (Normal.99 – ын хооронд байна. Иймээс энэ үзүүлэлтийн интервал утгыг өгөхдөө 0.5 аас их байвал тохиромжтой гэж үздэг. Хэвийн утга нь 0. Салбарын онцлог: 5 балл 6.6 0.2 0.0 -1.0 -0. Барьцаа хөрөнгийн байдал: 6 балл 5.000000 2 0.0 0 -2 -1 0 1 C1 -2.47318.8-0. Харин дээрх графикас хэвийн тархалтын дундажийн орчинд хэлбэлзэж байгаа утгаас харахад энэхүү үзүүлэлт нь 0. Dev.5 -1. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 10 Балл 2. Дундаж нь 0.5 оноо. 0. Зээлийн төслийн байдал: 11 балл 4. стандарт хазайлт нь 0.0 Series: C1 Sample 1 22 Observations 22 8 6 4 0.744058 11.8-0.0 Жишээ нь: C1 буюу бие даалтын коеффицеэт нь эзэмшигчийн өмчийг нийт хөрөнгөд харьцуулсан харьцаа байдаг ба 1-рүү ойртох тусам өр төлбөр бага байгааг илэрхийлдэг.090000 0.5 1. Банктай харьцадаг байдал: 9 балл 3.4 0. Энэ мэтчилэн бусад үзүүлэлтэд тохирох баллын оноо болон интервал үнэлгээг өгсөн болно.2588) 10 1.3 бол 1 оноо зэрэг оноо өглөө.

3 бага 0 өсөлтөөс ямар түвшин байгааг харна.7 болон бусад байнгийн худалдан 1-14 0. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл 1.1 Бизнесийн Бикнесийн туршлагыг харахдаа >5 жил 0. мөн тухайн банкнаас хол ойр Дунд 0.3 Гадны эх үүсвэрээс Муу 0 Бүтээгдэхүүнээ өөрийн нэрийн дэлгүүр <15 0. маркетинг зэрэг алба Сайн 0.7 1 1 1 0.8 1 1 30 .м Муу 0 Ашиг.6 суваг авагчтай.7 биеэсээ үл хамаарах бүтээгдэхүүн 4-2 0. 1. >81% 0 эрх 1.5 Шинэ бизнес Зээлдэгч нь хууль эсэх 1.9 Менежментийн Менежмент.7 идэвхжилт идэвхитэй байдал нь имфляцийн Ойролцоо 0.7 туршлага зээлдэгчийн болон байгууллагын бизнес 1-4 жил 0.2 эсэх баталгаажуулсан баримт хэрэгтэй Маш их 0 Зах зээл болон Газарзүйн байршил-бизнесийн салбараас Сайн 0.7 Барьцаа болон өөрийн хөрөнгөөс Дунд 0. газар зүйн бүсэд г.6 дахь өмчлөгчийн эрх нь төвлөрсөн бол эрсдэл ихтэй гэж 36-80% 0.3 Байхгүй 0 Үйл ажиллагааны төрөлжилт болон бие >5 0.3 Зөрчилгүй 0. орлогоороо Сайн 0.7 Диверсификаци үйлчилгээтэй эсэх. 1 0 Зээлдэг нь ямар нэгэн хууль эрх зүйн Түүхий эд болон 1. үр өгөөж Дунд 0.7 арга барил хэлтсүүдтэй ба зах зээл.2 үзээд дөрөөх оноог өгөв.8 0.6 эрх зүйн зөрчилтэй зөрчилгүй байх хэрэгтэй ба үүнийг Бага зэрэг 0.1.2 1.3 1 0 Зээлийн төлбөр Борлуулалтын 1.2 нөөцдөө ойр ихтэй.8 Үндсэн капитал Компанийн үндсэн капитал дахь өмчийн <35% 0. өрсөлдөгч Дунд 0.2 зэрэг Муу 0 Тухайн байгууллага нь байгалийн орчин Сайн 0.4 10 балл 0.5 хөдөлмөрийн нөхцөлийн хувьд ашигтай. 1.3 Хангалтгүй 0 маркетингийн судалгааг хийдэг эсэх 1.7 0.3 эрхэлсэн хугцааг нь харна.1 0 Хэрэглэгчийн Хэрэглэгчийн үйл ажиллагааын Их 0.5 хэрэглэгчтэйгэ ойр хамаараад. бол гэрээт байгууллагын тоо 1.

Хойно 0 Төслийн хөрөнгө Төслийн өгөөж нь зээлийн өрөө төлөх Өмнө 0.4 7 –оос бага 0 Эрэлт их 0. сунгаж байсан бол байгаагүй хэдэн удаа сунгаж байсан.1 чадал эсвэл өмнө нь ашиглаж байсан хэдий ч ЭЗ-н шаардлага хангахуйц.1 Банктай харьцдаг байдал Зээлийн түүх Зээлийн өнөөгийн 2.2 31 .4 хамаарал Үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж 2.2 1. Ямар банкны 3-1 удаа 0.м >4 удаа 0.4 энэ нь шинэ бүтээгдэхүүн бол хүлээлт Шинэ бүт 0 Авахыг хүсч буй зээл нь эргэлтийн 2.5 хэтэрсэн зээлтэй эсэх Хэтэрсэн 0 < ЭХ 1. эсвэл Дунд 0.3 Муу 0 1 технологийн хоцрогдолд орсон г.5 2 1. хүчин чадал өндөр.3 өндөр болон бага байдал 2.8 3-6 дахин 0.1 11 балл Зээлийн төслийн Зээлийн төслийн зарлагаа нөхөх хугацаа Өмнө 0.4 хойно эсэх. Зээлийн төслийн байдал 3. нийлүүлэлтийн эрсдэлийн аюул болон Дунд зэрэг 0.8 оруулалтын өгөөж хугцаанаасаа өмнө болон хойно болох Ойролцоо 0. Тухайн бүтээгдэхүүн нь зах зээлд байдаг 1.1 Тус банкнаас болон бусад банкнаас зээл Хэвийн 1 авч басан бол хэвийн болон хугацаа Байхгүй 0.2 1.9 зардлаа нөхөн өр барагдуулах хугацаанаас өмнө болон Ойролцоо 0.7 >НХ 0 2 дахин бага 0.5 9 балл Энд ашгийн хэмжээг сарынхаар аван ба зээлтэй харьцуулан үнэлэх юм.8 1.4 хугацаа 1.3 ЭХ-НХ 0. техник Маш сайн 0.9 бол эрэлт хэрэгцээ их болон бага.5 зээл г.м 1 2.4 Хараат 0 боломж нөөцийн хэмжээ 3.3 Зээлийн хэмжээ хөрөнөг болон нийт хөрөнгөтэй харьцуулсан байдалыг харна.8 түүхий эдийн нөөц. Техникийн хүчин 1. 2.6 Бүтээгдэхүүний Тухайн бүтээгдэхүүний түүхий эдийн Аюулгүй 0.3 1. Зээл болон ашгийн 2.Сүүлийн үеийн.2 байдал Зээл авч байсан бол төлөлтийн хугацааг Сунгаж сунгаж байсан эсэх.7 Хэвийн 0.2 1.

8 1.7 хэмжээнээс их.3 хэрэгжилтийн хяналт Төслийн 3.эсэх. Даатгалгүй 0 Тухайн барьцаа хөрөнгийн зах зээлийн БХ>Зээл 1.5 1.7 Боломжийн 0.4 өнөөгийн байдал. Барьцаа хөрөнгийн байдал Барьцаа хөрөнгийн даатгалт 4.7 зээлийн хэмжээний хэдэн хувь болох. 3. бага эсэх БХ>Зээл 0 ашиглалтын Хангалттай 1.5 32 .8 Боломжтой 1.5 3. Боломжгүй 0 Маркетинг. өрсөлдөх чадвар нэр хүнд эсэх.2 үнэлгээ Барьцаа хөрөнгийн 4.6 оруулалтад зээлийн ХО хийж байгаа. Зээл олгосны дараах хяналт шалгалт Зориулалтын дагуу 2 6 балл Тухайн барьцаа хөрөнгө нь хэрэв Энд 2 Зориулалтын дагуу бүрэн болон 2 2 2 9 балл 95-100% 1.6 Хойно зээлийн онцлог хэлцлийн баталгааны байдал Бүтээгдэхүүний Бүтээгдэхүүн нь зах зээл дээр танигдсан.7 тавих боломжтой эсэх. Зах зээл.3 даатгалтай бол даатгалын хэмжээ нь < 39% 0. хяналт судалгаа нь үнэн зөв. эрэлт нийлүүлэлтийн Дунд 0.3 өнөөгийн үнэлгээ нь зээлийн төлбөрийн Ойролцоо 0.3 байдал.4 шинжилгээ.7 0 Төслийн гэрээ. зах зээл дээрх Эргэлзээтэй 0. моралын элэгдэл.2 Төслийн 3. үндэслэл 3.2 0.8 Төсөл хэрэгжих явцад банкны зүгээс шаардлагын дагуу мэдээлэл өгөх.2 эзлэх % бүрдүүлж байгаа эсэх 91-100% 0 4.7 ханш.7 Муу 0 Маш сайн 0. байгууллагуудтай хийсэн гэрээ Бүтээгдэхүүний зах 3. бодитой үндэслэлтэй хийгдсэн эсэх Төсөлтэй холбоотой хууль эрх зүйн хууль эрх зүйн бүрдэл. зах Олигополь 0.3 Муу 0 Тус бүтээгдэхүүний зах зээл нь Монополь 1 өрсөлдөгч бүтээлдэхүүнтэй эсэх.3 Заримдаа 0.5 зээлийн хэлбэр.1 Барьцаа хөрөнгийн 4. өрсөлдөгчийн зэрэг Маш сайн 1. эсвэл 100% зээлээр 51-90% 0. үндэслэл 3. байршил гэх мэт Хангалтгүй 0 барьцаа хөрөнгийн 6. бүтэц гэх мэт Өрсөлтөөнт 0 Маш сайн 0.3 чанар > 40% 1 1.3 Боломжийн 0. Муу 0 Төслийнхөрөнгө Компанийн ӨХ болон зээлээр төслийн <50% 0.

харин эргэлтийн хөрөнгө болон бусад төрлийн зээлийн хувьд тухайн аж ахуй нэгжийн санхүүгийн тайлангийн гурван жилийн дундаж өсөлтөөр авна.5 3 2. Өөрөөр хэлбэл өөдрөгөөр. Үзүүлэлтүүд Суурь Зээл олгосны дараах 33 . 3. мөн муугаар төсөөлнө гэсэн үг юм. мөнгөн урсгалын төсөөлөл (12 балл) Үр ашиг мөнгөн урсгалын тооцоог хийхдээ шаардлагатай хэд хэдэн гол үзүүлэлтүүдийг таамаглах замаар төсөөллийг хийнэ.4 төлөлтийн байдал хэсэгчилэн мөн огт зорулалтын дагуу 75-96% 1 ашиглаагүй байдлыг нь харна. Биенесийн үйл ажиллагааны нийт үнэлгээний утга 2.6. Үүнд: 1.2 гажуудал Барьцаа хөрөнгийн 6. Төсөөллийн суурь үзүүлэлтүүдийг тухайн зээлдэгчтэй хийх ярилцлага болоод газар дээрх анхан шатны баримтуудын хяналтын үе шатуудаас олж авна.7 Бага зэрэг 0. Маш их 0 Зээл болон хүүгийн төлбөр нь Хэвийн 0.3 хяналт шалгалт Зээлийн эргэн 6.5 Бага зэрэг 1 асуудалууд. < 74% 0 Нөлөөлөөгүй 2 болон бүтцэд өөрчлөлт.1 ашиглаж буй эсэх Төслийн үйл явцын 6. 2. Ингэхдээ бусад мөнгөн урсгалын төсөөллүүдээс хэд хэдэн онцлог шинж чанараараа ялгаатай юм.5 1 50 алл 2. Төсөөллийг дараах байдлаар хийнэ.3 Асуудалтай 0 Төслийн төлөвлөлт. Маш ихээр 0 Барьцаа хөрөнгийн бүрэн бүтэн байгаа Асуудалгүй 1. зорилго. шажуудал гарсан Бага зэрэг 1 гэх мэт. зорилтод эсэх болон даатгалтай холбоотой графикийн дагуу хийгдэж байгааг тухай бүрд нь судална.3 Үр ашиг. тогтмолоор. Төсөөллийг хийхдээ 3 түвшинд хийнэ. Энэхүү төсөөлөл бүрт үр ашгийн тооцоо нь ялгаатай гарах бөгөөд ингэснээрээ зээл төлөгдөх хугацааг оновчтой төлөвлөхөд чухал ач холбогдолтой юм. Төсөөллийн тогтмол өсөлтийн хувийг тухайн шинэ төслийн үед суурь үйл ажиллагааны ашиг болоод төслийг ирээдүйн үр ашгийн өсөлтөөр.

зардлыг зээл авсаны дараах байдлаар хэдий хэмжээгээр өсөхөөр төлөвлөгдсөн тэр хэмжээгээр нь авч төсөөлнө. зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. 34 .зээлээс өмнө Борлуулалт - ББӨ - Нийт ашиг - Үйл ажиллагааны зардал - Борлуулалты н цэвэр ашиг - Үйл ажиллагааны бус орлого - Үйл ажиллагааны бус зардал - Татварын өмнөх ашиг - Татвар - Цэвэр ашиг - ЭХШ - ЦА+ЭХШ - Муугаар Өсөлт % сар Тогтмолоор жи л Өсөлт % сар Жил Өөдрөгөөр Өсөлт % сар Жил 1. 2. Гэхдээ зардлыг максимумаар бодож төсөөлнө. Муугаар: Төсөөллийг муугаар буюу зээл олгосны дараах борлуулалтын өсөлтийн хувийг тодорхой хэмжээгээр бууруулан. Тогтмолоор: Бүх үзүүлэлтүүдийн тогтоогдсон өсөлтийн хувийг тогтмолоор авч төсөөллийг хийнэ. Өөрөөр хэлбэл: борлуулалтыг минимум түвшинд байхаар.

Тухайн хугацаанаас 2 тийш Авах балл 12 балл нэг сарын хэлбэлзэлтэй байвал зээлийн хугацаатай ойр. 2. түүнээс дээш хэлбэлзэлтэй байвал бага эсвэл их гэсэн утгуудыг авна. Мөн түвшин бүр дэх коэффициентүүд нь гурван үеийн (ихэнхдээ сараар) дунджаар тооцогдох болно. 2. Өөдрөгөөр: Төсөөллийн хувийг өөдрөгөөр тооцоолох буюу борлуулалтын өсөлт нь максимум байхаар. төсөөллийн гурван түвшин бүрт зардлыг максимум байхаар бодож авах нь зээл олгогдоход хүрсэн тохиолдолд аль аль талдаа ашигтай юм. Үүний дараагаар эдгээр гурван төсөөлөл бүрээр дараах харьцааг тодорхойлох шаардлагатай. мөн зардлыг максимум түвшинд байхаар бодож төсөөлнө. Өөрөөр хэлбэл. К хугацаа = Зээл +Нийт хүү/ ÖА+ ЭХШ Дээрх үзүүлэлтүүдийг гурван түвшинд үнэлж үзсэнээр тухайн зээлийн төлөгдөх боломжит хугацааны интервалыг гаргаж ирнэ гэсэн үг юм.3. Энэ нь мөн зээлийн шийдвэрт чухал ач холбогдолтой юм. Үзүүлэлтүүд Авах утгууд Өөдрөгөөр (12) Тогтмол (9) Муугаар (6) Зээлийн хугацаанаас бага 12 Зээлийн хугацаатай ойр 9 Зээлийн хугацаанаас их 6 Зээлийн хугацаанаас бага 9 Зээлийн хугацаатай ойр 6 Зээлийн хугацаанаас их 3 Зээлийн хугацаанаас бага 6 Зээлийн хугацаатай ойр 3 Зээлийн хугацаанаас их 0 Үр ашиг.4 Зээлдэгчтэй хийх ярилцлага (8 балл) 35 . Хэрвээ өөдрөгөөр төсөөлсөн үе дэх энэхүү хугацаа нь санал болгож буй зээлийн хугацааны дээд хэмжээнээс их тохиолдолд банк тухайн бизнесийг санхүүжүүлэхэд анхаарах шаардлагатайг харуулна. МУ-н төсөөллийн нийт оноо 1.

Ярилцлага нь зээлийн хэрэгцээ үүссэн шалтгааныг тайлбарлах боломж. эргэлзээ төрүүлдэг. муу чанарын таатгуулаг ч уу гэдгийг мэдэхгүй. Гарал үүсэл: Тухайн бүсгүйн гарал үүсэл болон хамаатан садангийнх нь талаар мөн илүү сайн сэдээлэл цуглуулан дүн шинжилгээ хийх хэрэгтэй. Төгөс бус мэдээлэлийн (Assimetric information) улмаас муу сонголт (adverse selection) бий болдог байна. Тухайн бүсгүй нь өв хөрөнгө ихтэй эсэх: Эцэг эхээс өвөлсөн өв хөрөнгө ихтэй.Гадны оруудын жишээнээс харахад зээл олгох гол шалгуурын нэг нь зээлдэгчтэй хийх ярилцлага байдаг. Боловсролт. Жишээ нь: даатгагч нь даатгуулагчаа сайн чанарын датгуулагч уу. мөн эхээс цөөхүүлээ байдаг зэрэг нь Болдын мөнгөнд шунах эрсдэл бага байх магдлалтай байна. 2. 36 . Үүнээс гадна хамгийн энгийн жишээ татвал: Болд бол маш их мөнгөтэй залуу. Хэрэв зээлдэгч тавьсан зоригодоо хүрэх талаар үнэмшилгүй багатай тайлбар өгч байх юм бол түүний зүгээс гэрээний нөхцлийг мөрдөж ажиллана гэдэгт итгэмээргүй болж. ажил мэргэжилтэй. ажил мэргэжилтэй эсэх: Өндөр боловсрол. Гэвч Болдын хувьд эдгээр бүсгүйчүүдийг тийм ч их сайн мэдэхгүй учир түүнд эргэлзээ төрнө. Мөн эдгээр бүсгүйчүүддтэй ойр ойр уулзан ярилцах хэрэгтэй. Үүнд: 1. түүний цуглуулах мэдээлэл нь дараах мэдээлэлүүд байж болох юум. Тухайн ярилцлага нь банкны ажилтны хувьд зээлдэгчийн дүр төрх болон төлөвлөсөн зорилгодоо үнэнч байгаа эсэхийг нь үнэлэх боломжтой болгодог учраас нэн чухал ач холбогдолтой. 3. Энэхүү төгс бус мэдээлэлийн улмаас бий болдог муу сонголтын жишээ амьдралд маш өргөн тохиолддог. Тэрээр эхнэр болох хүнээ өөрт нь сайн гэгдэх маш олон бүсгүйчүүдээс сонголт хийхээр болсон гэе. бүсгүйчүүд нь мөнгөнд шунах хүсэл харьцангуй бага. 4. эсвэл түүний мөнгөнд нь болж байна уу? Иймээс болд зөв шийдьэр гаргахын тулд эдгээр бүсгүйчүүдийн талаарх мэдээллээ сайн цуглуулах хэрэгтэй болно. Учир нь эдгээр бүсгүйчүүд нь үнэхээр Болдод сэтгэлтэй учираас түүнтэй суух гээд байна уу?. Болдтой танилцсан хугцаа: Болд нь тухайн бүсгүйтэй хэр удаан уулзаж байсан эсэх нь чухал юм. Учир нь хүнтэй ханилан байж хүний мөн чанарыг таних хялбар гэж үг хүртэл байдаг. Ийм байдал нь банкны ажилтан зээлийн тухайн захиалгыг зээлдэгчээс хүлээн авч хянах үед харгалзан үзэх сөрөг хүчин зүйл болдог.

Тухайн зээлдэгч нь бизнесээ өргөжүүлэх болон шинэ бизнес эрхэлж байгаа үед хамтран ажиллаж буй түнш компаниудаас болон бэлтгэн нийлүүлэгч зэргийн талаар зээлдэгчтэй хийж буй ярилцлагын үед сайн тодруулах ба үүнтэй холбоотой гэрээ. 1. ярилцлага хийдэг хэдий ч энд төгс бус мэдээлэлийн улмаас зээлийн эрсдэлээ бууруулж чадахгүй хэвээр байга. Өөрөөр хэлбэл: Зээлдүүлэгч нь зээлдээгчээ сайн чанарын зээлдэгч үү? (эрсдэл багатай) . Зээлийн мэдээлэл: 0-2 балл 3.Энэ мэтчилэн олон талын судалгаа хийсний үндсэндээр Болд сонголтоо хийх болно. Тэгвэл зээлийн зах зээл дэхь төгөс бус мэдээлэлийн улмаас бий болох муу сонголтыг яаж бууруулах вэ? Энд юуны өмнө зээлдэгчтэй хийх ярмлцлагыг маш их сайн хийх хэрэгтэй. Хэдийгээр энэ жишээ нь хялбар жишээ хэдий ч үүнийг хөрвүүлэн зээлийн зах зээлдээр мөн ашигласан байдаг. баримт зэргийг бүрдүүлэх хэрэгтэйгээс гадна тус хамтран ажиллагч компаниудтай нь холбогдон баталгаажуулах хэрэгтэй. Хэдийгээр манай улсын арилжааны банкууд нь зээл олгохдоо төрөл бүрийн судалгаа шинжилгээ. Зээлдэгчийн бүрдүүлж ирсэн материалуудад тусгагдаагүй бизнесийн үйл ажиллагаатай холбоотой мэдээллүүдийг олж авах 3. Тухайн зээлдэгчийн зан чанарыг тодорхойлох зэрэг болно. Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл: 0-1 балл 2. хэрэглэгчийн зан төлвийг бүрэн төгөс мэдхийх тулд маш олон арга зам байдаг. Ярилцлагыг дараах ерөнхий асуудлын хүрээнд явуулах ба нийт 8 балл байна. Бүрдүүлсэн материалуудын бодит эсэхийг шалгах 2. Үүнд: 1. бодит мэдээлэлдээр тулгуурлан ярилцлага хийх нь зүйтэй. Зээлийн эдийн засагч нь зээлдэгчээс зээл авхад шаардлагтай гэсэн материалуудтай сайтар танилцаад зээлдэгчтэй аман ярилцлагыг хийх бөгөөд энэ нь дараах зорилгыг агуулна. энэ мэтчилэн бүх л төрлйн болмжит. Миний боловсруулсан зээлдэгчийн зээлжих чадварыг тодорхойлсон энэхүү аргачилал маань үндсэн 4 хэсгээс бүрдсэнийг дээр өгүүлсэн ба эдгээрийг гадны жишээнээс үндэслэн өөрийн орны нөхцөл байдалд тохируулан боловсруулсан ба энд зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад 12 балл өгсөн билээ. Жишээ нь. эсвэл зээлээ эргүүлэн төлөх магдлал багтай муу чанарын (эрсдэл өндөртэй) зээлдэгч үү? гэдгийг мэдээж шууд хараад мэдэх боломжгүй. Зээлээр санхүүжигдэж буй үйл ажиллагааны талаар: 0-2 балл 37 .

ажиллах орчин нөхцөл  Тухайн байгууллагын эрхэлж буй үйлдвэрлэл. Үүнд: 1. давуу болон сул тал  Зээлийн зарцуулалтын тооцоо  Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны зах зээлийн боломж. түүний найдвартай байдал  Хувь хүний эрүүл мэндийн байдал  Зээлийн хэмжээ. Зээл хүсэгч этгээдийн бизнесийн ерөнхий төлөв. байдал: 0-2 балл 5. Учир нь энд яг тогтсон онооны интервал өгөх боломжгүй байдаг. Юуны өмнө зээлдэгчийн үйл ажиллагаатай танилцаж.4. удирдлага зохион байгуулалттай танилцах 38 . түүний нэр төрөл  Зээл хүсэгчийн үйлчлүүлэгч. өр төлбөртэй байгаа эсэх Дээрх ярилцлагын дараа зээлдэгчийн өгсөн мэдээлэлийг баталгаажуулсанаар зээлдэгчтэй хийх ярилцлагад өгөх оноо нь баталгаажих юм. хугацаа. бүтээгдэхүүн үйлчилгээ. худалдан авагч. ярилцлагаар олж авсан бизнесийн үйл ажиллагааны талаарх мэдээллүүдийн газар дээр нь тулган танилцана. бизнесийн туршилга  Зээлдэгчид уг зээлийг буцааж төлөх эрмэлзэл. итгэл хэр зэрэг байгаа. түүний ашиглалтын байдал  Зээлээр санхүүжигдэх гэж буй үйл ажиллагаа. Асуулга (Баллын оноо) Зээлдэгчийн хувийн мэдээлэл (0-1 балл) Зээлийн мэдээлэл (0-2 балл) Зээлээр санхүүжигдэх үйл ажиллагааны талаар (0-2 балл) Зээл хүссэн этгээдийн бизнесийн ерөнхий байдал (0-2 балл) Банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх (0-1 балл) Асуулгын дүнд олж авах мэдээлэл  Гэр бүлийн байдал  Боловсрол мэдлэг. төлбөр тооцоогоо хариуцуулж үйлчлүүлдэг эсэх  Өмнө нь авч байсан төлөгдсөн зээлтэй эсэх  Хугацаа хэтэрсэн зээл. Зээлдэгчийн ажлын байр. болоод бэлтгэн нийлүүлэгчид-хамтран ажиллагсдын талаар  Зээл хүсэгч нь аль банкинд данс. Зээлдэгчийн банктай ажиллах ажиллагаа болоод зээлийн түүх: 0-1 балл Энд асуулга тус бүр нь хамгийн багадаа тэг оноо авах болно. Иймээс хэд хэдэн үндсэн хяналт. түүний онцлог. Харин яг хэдээн баллын оноог яаж өгөх вэ гэдэг нь зээлийн эдийн засагчаас хамаарна. үйл ажиллагаа явуулсан хугацаа. болон өнөөгийн бодит байдал  Удирдлага болон ажиллагсдын мэргэжлийн ур чадвар. шалгалтын цаг алдалгүй явуулах хэрэгтэй. хүү буюу зээлийн нөхцөл  Зээлийг ямар зорилгоор авч байгаа эсэх  Барьцаа хөрөнгө. багтаамж болон ирээдүйн хандлага  Үйл ажиллагааны үр ашгийн тооцоо  Зээл хүсэгчийн байршил  Зээл хүсэгчийн үйл ажиллгааны товч түүх.

Ерөнхий дэвтэр 4. Зээлдэгчийн ерөнхий үйлдвэрлэл. Тиймээс дараах төрлийн анхан шатны баримтуудыг зайлшгүй үзэж. зээлийн төлбөрийг гүйцэтгэхэд хоѐрдогч эх үүсврийг ашиглах нь хялбар. Орлого. Даатгалын гэрээнд дурдсан эрсдэл үүссэн бол зээлийн даатгалаар хохирлыг барагдуулах . Зээлийн эрсдэлийг бууруулах бусад боломж: 3. Бараа татан авалт болон борлуулалттай холбоотой анхан шатны баримтууд 2. зарлагын падааны нэгтгэл гэх мэт Тус хяналт шалгалтын явцад мөн барьцаа хөрөнгийн хяналт шалгалтыг хийх хэрэгтэй. танилцах шаардлагатай юм. бүрэн гүйцэд шаардлагыг хангасан. мөн түүнчлэн ярилцлагыг хийгээд боломжийн гэж үзсэн тохиолдолд зээл хүсэгчийн барьцаа хөрөнгийг газар дээр нь очиж үзэн. батлан даалт нь банкны мэдэлд шилжиж. үйлчилгээний үйл явцтай танилцах 3. Хэрвээ зээлдэгчийн бүрдүүлж ирүүлсэн. Ерөнхий гүйлгээ журнал 3.2. ангилал тогтооно. Зээлдэгчийн зээлээр санхүүжигдэх гэж буй ажилтай нарийвчлан танилцах 4. ярилцлага болоод газар дээрх шалгалтаас олж авсан мэдээллүүд нь ямар нэгэн хууль зүйн зөрчилгүй. үнэлгээг өөрийн журмын дагуу хийж. барьцаа хөрөнгө гэдэг бол тухайн зээлдэгчийн банкнаас авсан зээлийнхээ оронд баталгаа болгон тавьж байгаа хөрөнгө бөгөөд энэ ч утгаараа гэрээний харилцан тохиролцлын үүднээс зээлдэгч үүргээ биелүүлээгүй буюу зээлээ төлөөгүй тохиолдолд тухайн барьцаа. төлөгдөөгүй зээлийн хүү болон үндсэн төлбөрөөс үүсэх хохирлыг барагдуулахад зориулагдана. СУДАЛГАА №3. зохимжтой бус байдаг. шаардлагатай мэдээлэл. Энэ хувилбар нь: 39 .1 Зээлийн даатгал: Зээлийн даатгал нь зээлийн гэрээнээс банк ба зээлдэгч үүссэн хохирлыг барагдуулахад үйлчилдэг. материалуудыг бүрдүүлэн. зориулалтаар худлаа гаргадаг байлаа ч гэсэн анхан шатны баримтууд нь илүү үнэн зөв байх магадлал илүү байдаг. Үүнд: 1. байгууллагууд санхүүгийнхээ тайланг хэд хэдэн чиглэл. шаардлагатай тоон мэдээллийг цуглуулах явдал юм. учир нь хэрвээ аж ахуй нэгж. Санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцах гэх мэт Энэхүү үе шатанд хамгийн гол нь зээл хүсэгч этгээдийн үйл ажиллагааг хамгийн үнэн зөвөөр тодорхойлох боломжийг илүү олгодог санхүүгийн анхан шатны баримтуудтай танилцаж.

5% 2. 50%-иар нь 40 . Энэ бүхнийг 3 талын гэрээгээр зохицуулана.5%-н ашигтай байна гэсэн үг. Ингэхийн тулд зээлийн эрсдлийн байдлаар даатгалд хамруулах.- Даатгалын (эрсдэлд орох боломжгүй байх ) зарчим дээр тулгуурлна. зээлийн эрсдэлийг бууруулах нь: Энэ хувилбар нь барьцаа хөрөнгө аль болох шаардахгүй гэсэн нөхцлийг биелүүлэх бас нэг хувилбар юм.5%-г нь өгснөөр 5%-н эрсдэлийн сан г өөрсдийн зардлаар байгуулах байсан бол 2.5% 37.5% Эргэлзээтэй 75% 37. Үндсэн 3 субъект оролцох боловч эрсдэлийн сангаа зөвхөн 2 банк байгуулна.5% муу 100% 50% 50 % Зээлийн төрөл Хэвийн зээл Чанаргүй зээл үзүүлэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Тал хэмжээгээр нь эрсдлийн сан үүслээ гэж үзэх Үүнийг тайлбарлахад хэрэв зээлийн хугацаа хэтэрлээ гэж үзвэл харилцагч зээлийн хүүгээс гадна. даатгалын нөхөн төлбөр болох байгуулагдах эрсдэлийн сангийн 2. Эрсдлийн сангийн хувь Банкны эрсдлийн сангийн хэмжээ Зээлдэгчийн нөхөн төлбөр Банканд давуу тал 0% 0% 0% 0% Хугацаа хэтэрсэн 5% 2.5% 22. Харин тэрхүү 5%-г датгалын байгууллага өгөх ѐстой. Үүнд 2 банк оролцож багуулах юм.5% Хэвийн бус 45% 22. Ингэхдээ банкны зардлыг ихэсгэхгүй байхаар даатгалд шаардлагатай хэмжээнээс доогуур даатгуулж болох юм. 3. харилцагч 2 нөхөн төлбөрийг гүйцэтгэнэ.2 Банк хоорондын дундын эрсдэлийн сан байгуулж. - Даатгалын нөхөн төлбөрийг 2 тал хийх буюу банк. Энэ эрсдэлийн санг 2 банк 50%.

Мөн 50%иас бага хүү төлөснөөр эрсдлийн сангийн зардал багасч байгаа юм. Ингэснээр эрсдэлийн сангийн хэмжээг 100%-иар багуулах байсан бол 50%-иар байгуулж.Альтман 1966 онд Америкийн компаниудын хувид тодорхойлсон Z индексийн загварыг ашигласаар ирсэн. 3. Дээрх хувилбарыг зураглан үзүүлбэл: 1. байгуулсан эрсдэлийн сангийн хөрөнгө алдагдвал “А банк” буцаан төлнө.сайн ажиллах шаардлагатай. “А банк” 3 “Б банк” “Абанк” “А банк” 50% 4 50% “Б банк” “Б банк 1: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа явагдана 2: 2 банк хоорондын гэрээ байгуулах 3: 2 банк харицан тохиролцсоны үндсэн дээр эрсдэлийн сангаа бүрдүүлнэ 4: “А банк” нь “Б банк”-нд илүүдэл нөөц ашиглуулсны төлбөр хийнэ. Үүнийг зээлийн хүүгээс бага. “А банк” ийм эрдэлийг бий болгохгүйн тулд зээлийн хяналт.А. - “Б банк” нь илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны орлого орно. Хэрэв зээлийн чанар муудаж. - “А банк”-ны хувьд: Зээлийн үндсэн үйл ажиллагаа хийгдэх бөгөөд харицагчаас авч байгаа зээлийн хүүгийн хэсгээс “Б банк”-инд илүүдэл нөөцөө ашиглуулсны хүүг мөн төлнө.3 Дампуурлын эрсдэл ба санхүүгийн тогтворгүй байдлын үнэлгээ Энэ хэсэгт Монголын компаниудын дампуурлын шинжилгээг өөрийн оны нөхцөл байдалтай уялдуулан тооцоход явдал юм.байгуулах ба “А банк” өөрийн зардлаар. харин “Б банк” илүүдэл нөөцөөр байгуулах боломжтой. 3. 4. Өнөөдөр манай компаниудын дампуурлын шинжилгээг АНУ-ын эрдэмтэн Э.явцад анхаарлаа сулруулалгүй. Энэ загвар нь АНУ –ын хувид 41 . 1 “А банк” Зээл хүсэгч 2 2. хадгаламжийн хүүгээс их байхаар тогтооно.

Судалгааны түүвэр сонголт хийхдээ Монголын Хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй.тодорхойлсон ба шууд Монголын хувьд авч хэрэглэх нь учир дутагдалтай байгаа юм.06811160032 0.274163604471 1 -0. Учир нь эдгээр хүчин зүйлс нь санхүүгийн бусад харьцаануудыг бодвол илүү сайн төлөөлж чадаж байсан ба эдгээр хувьсагчидын хоорондох корреляци матрици хамаарал нь бага байлаа.207514007436 X3 0. одоогоор үйл ажиллагаагаа явуулж буй 400 шахам компаниас 190 компаний тайлан тэнцлийн үзүүлэлтийг цуглуулсан. Иймээс тус загварыг өөрийн орны нөхцөл байдалд тохирсон шинэ загвар боловсруулахыг зорисон билээ. Арилжааны банкууд иргэдийг бодвол байгууллагуудад харьцангуй их хэмжээний төрөл бүрийн зээл олгодог.342504516698 0.0 программаар тооцон үзлээ. Гэтэл тэд нь дампуурхад ойрхон компаниуд байсан бол банкинд их хүндрэл учирна.34250451668 1 0.26415720854 0.04078994678 X5 0.0681116003532 0. Дампуурлын шинжилгээг хийх нь арилжааны банкуудад их хэрэгтэй байдаг.26415720854 0. хууль эрх зүйн. Тиймээс арилжааны банкууд дампуурлын шинжилгээ үнэн зөв хийснээр тухайн компаныг өрөнд орох эрсдэлээс өөрийгөө хамгаалах боломжтой болно. Тайлбарлагч хүчин зүйлс буюу санхүүгийн харьцааны сонголтын хувьд Альтманы болон бусад эрдэмтэдийн судалгааны ажилд дампуурлыг шалтгааныг тайлбарлахад чухал ач холбогдолтой байсан харьцааг авлаа. 42 .408359384419 X4 0.408359384419 -0. компаниудын цар хүрээ зэрэг олон зүйлээр ялгаатай билээ.169903023599 0. X1 X2 X3 X4 X5 X1 1 0.207514007436 0. Эдгээр санхүүгийн тайландаа шинжилгээ хийх замаар түүвэрчлэн сонголт хийж 88 компанийг үзүүлэлтэд эрсдэлийн шинжилгээ хийв.274163604471 0. Өөрөөр хэлбэл Монгол улс нь АНУ-аас эдийн засгийн.169903023599 -0.204015542249 X2 0.00657067494 0.006570674944 1 -0.04078994977 1 Пробит болон Ложит загварын үр дүн: Энд дээрх эрдэмтэдийн болон Альтманы загварыг гаргахад хамгийн өргөн хэрэглэгдсэн болон хамгийн зөв тооцоолдог пробит загварын үр дүнг эконометрикын шинжилгээ хийдэг Eviews 5.20401554229 0.

Пробит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML . 0.204618 2.0181 Mean dependent var 0.577264148*X3 + 0.D. Ложит загварын үр дүн: Dependent Variable: L Method: ML .0077 X3 4.Binary Logit Date: 12/01/07 Time: 18:48 Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std.850672 2.077826 Akaike info criterion 0. dependent var 0.123389 2.502715 Schwarz criterion 0.778885 Avg.533014 0.882466 0.0096 X5 0.5300894496*X4 + 0.E. of regression 0. X1 0.294823 Hannan-Quinn criter.715909 S.2915138416*X5)) 2.453565 S.200660 2.8824655467*X2 + 4.210773 Log likelihood -1.291514 0.362559 0.656308 0.0079 X2 0.5330136006*X1 + 0.577264 1.1. log likelihood -0.154066 Sum squared resid 0.473299 0.530089 0.Binary Probit Date: 11/27/07 Time: 13:50 43 .020215 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: ===================== L = 1-@LOGIT(-(0.0134 X4 0.330899 2. Error z-Statistic Prob.666870 0.590629 0.

of regression 0.715909 S.3122001991X4+0.121573 2.173216 0.0141 X4 0.1732164514X5 Энд Ложит болон Пробит загварын үр дүнгүүд нь ерөнхийдөө төстөй байлаа.196800 2.315381866X1+0.0080 X3 2.E.455244 0.523878 Schwarz criterion 0. өмнө дурьдсан эрдэмтэдүүдийн загварт пробит загварыг түлхүү ашигласан байдаг.0102 X5 0.70951494X3+0.0081 X2 0. Загваруудын тэмдэглэгээ: 44 .D.315382 0.153191 Sum squared resid 0. Error z-Statistic Prob.293949 Hannan-Quinn criter.209899 Log likelihood -1.0180 Mean dependent var 0.079447 Akaike info criterion 0.740426 Avg. Мөн энд Akaike болон Schwarz шинжүүрүүдийн утга зэргээс харгалзан цаашид бид тэгшитгэлээ пробит загварын утгаар авхаар боллоо.650520 0.521621984X2+2. Мөн эдгээр загварууд нь статистикийн хувьд ач холбогдолтой гарсан байна.709515 1. 0. log likelihood -0.103562 2.453565 S.648453 0. dependent var 0.019778 Obs with Dep=0 25 Obs with Dep=1 63 Total obs 88 Substituted Coefficients: Z=0.521622 0.567999 0.073232 2.119082 2.365305 0.312200 0.Sample: 1 88 Included observations: 88 Convergence not achieved after 10 iterations Covariance matrix computed using second derivatives Variable Coefficient Std. X1 0.

5 2.4X2+3.3122001991X4+0.063X1+0. L гэж тэмдэглэсэн багананд байгаа 0 –оор дампуурсан гэж үзэж байгаа компанийг.990 дампуурах магадлал их биш Z>2.16X4 Z<0.1732164514X5 Z< -0.72X3+1. Лиссо нь Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.057X3+0. Өөрөөр хэлбэл: 45 .13X2+0.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà 6.810 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ 1.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/ Z=1.2X1+1.092X2+0. Таффлер нь Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар Z=0.56X1+3.810≤ Z<2. Z нь Э.K i -аар компаниудыг.0X5 Z<1.3X3+0.037 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë èõ Z>0.315381866X1+0. Энд байгаа хувьсагчидын утга бүгд ижил юм.0697 бол дампуурна.1 бол дампуурсан 3.990 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë áàãà Энэ загвар нь дампуурах магадлалыг жилийн хугàöààíä 85-90 õóâèéí.675<Z≤2. Z-new нь бидний шинэ загвар юм.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ Z=6.675 äàìïóóðàõ ìàãàäëàë 0.521621984X2+2.675 дампуурах магадлал дунд зэрэг Z=2.6X4+1.53X1+0.05X4 Z<1.18X3+0. 3 æèë õ¿ðòëýõ õóãöààíä 83 õóâèéí ìàãàäëàëòàé òîîöäîã.2 êîìïàíèé ¿éë àæèëëàãààíû õýòèéí õºãæèë áàéõã¿é áîëñîí Z>0.001X4 Z<0. 2.3 дампуурах магадлал бага 4. ZETA нь Э. Z=0.26X2+6.70951494X3+0. харин 1 –ээр дампуураагүй гэж үзэж байгаа компаниудыг тус тус тэмдэглэсан ба бусад тэмдэглэгээ нь дараах байдалтай билээ. 1.

... . .. Харин бидний шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 66 компанийг бүгдийг нь дампуураагүй.84248 -0...Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/ багаа ба энэ нь дампуураагүй 88 компаниас 48 –ыг нь дампуураагүй гэж гаргасан байна. .657583 k88 2005 4.50099 0.0014-ээс (-0.412362 k2 2004 0...64619 0.5-100% Ý.. .....1136 2....0697 бага 96.. ..3587 0.0315 -0.59 0.0307 0..9012 8.0697) 0...0014 дээш дээш 0..2-0.оос бага Бага Итгэх магдлал 85-90% 22 63 0.....44442 -0.3..037 -0.4019 -0..6 дээш 0..81-ээс 1.оос дээш Эргэлзээтэй 1.3 Дампуурсан 1...55956 0.Àëüòìàíû òàâàí õóâüñàã÷òàé çàãâàð /1968/ нь нийт дамдуураагүй 88 компаниас 26 компаныг пампуураагүй үлдсэн 62 –ыг нь дмпуурсан гэж гаргасан байна.1-ээс бага 0.99-дээш 48 26 2... Эдгээр загваруудаам хамгийн үнэн таамаглаж байгаа нь ZETA буюу Э... Дампуурсан гэж үзэх үндэслэл: 46 .... .037...2.81-2. k87 2006 1.001 0...94337 5. ...4677 0..037бага 90% -0.04315 0...99 1-2.. . . пампуурсан гэж үзсэн 25 компанийг бүгдийг нь дампуурсан гэдгээр нь зөв тооцлоо...... ...оос -0.. № он Z ZETA Таффлер Лисо Z -new k1 2005 0.. .... ..954135 Зөв тооцсон Дампуур-аагүй 26 2.112396 . ...Õ1 – ажлын капитал/нийт àêòèâ Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð Õ5 -борлуулалтын орлого/нийт актив Сонгосон 88 компаниа эдгээр загваруудад үнэлж үзхэд дараах үр дүн гарлаа.12409 -0..

99372 -0.04976 -0.62821 -1.02389 -0.1717 -0.05867 -0.58234 -5.108399 -0.26648 k6 2006 -0.48411 -0.067529 k56 2006 -0.60545 -3.72462 -0.29308 -3.27879 -0.170176 k53 2006 -0.04527 -0.22646 -2.77448 -3.06754 0.23832 -1.99982 k33 2006 -0.2624 -0.42208 -0.08006 -0.32613 -15.001892 k38 2006 -1.10662 -0.35273 0.0613 -0.18853 47 .01003 0.014406 k13 2006 0.0574 0.12709 -0.47272 -10. дампуураагүй гэж үзсэн компаний ард 1 гэсэн оноо өгсөн билээ) Компани Z ZETA Лисо Таффлер k5 2006 -0.03536 k15 2006 -3.09612 k52 2006 -0.74624 -0.168 -0. Лиссогийн дөрвөн хувьсагчтай загварын утгуудаас сонгосон 88 компагийг дампуурсан гэж гаргасан 25 компанийг сонгон авсан билээ. Э.13181 -0.05691 -1.05314 -0.3018 -0.6516 k21 2006 -1.00206 -0.06453 k39 2006 -0.81826 -4.24732 -6.33759 -0. Таффлерын дөрвөн хувьсагчтай загвар.02807 0.6756 -0.929719 -0. (Дампуурсан гэж үзэж буй компаний харалдаа 0 оноо.Манай судалгаанд үйл ажиллагааг нь хуулиар болон өөрсдийн хүсэлтээр нь зогсоосон компаний тайлан олдоогүй тул Хөрөнгийн Биржид бүртгэлтэй хувьцаат компаниудаас сонгосон 88 компаниас дараах үндэслэлийн дагуу дампуурсан гэж үзээд загвараа үнэлсэн билээ (Өмнөх L багананд 25 компаныг дампуурсан гэж үзээд 0 оноо өгөв).68141 -0.Альтманы дөрвөн хувьсагчтай загвар /1977/.Альтманы таван хувьсагчтай загвар /1968/. Үүнд: 1-р үндэслэл: Энд Э.35545 k32 2006 -4.03602 -0.12155 k41 2006 -0.10132 -0.409279 -1.1971 -0.17192 k36 2006 -2.08508 -0.06549 0.060933 k44 2006 -0.88061 -0.39127 k37 2006 -0.96327 -0.02735 0.02605 k49 2006 -0.28687 k10 2006 0.43199 -0.38919 -0.

k67

2006

-0,83721

-4,44885

-0,06524

-0,28179

k68

2006

-1,71757

-5,67094

-0,08585

-0,31772

k69

2006

-0,54084

-2,47669

-0,03684

-0,12212

k71

2006

-0,22819

-2,33014

-0,04296

-0,10834

k72

2006

-0,72669

-2,60681

-0,04107

-0,14854

k76

2006

-0,22826

-2,33061

-0,04297

-0,10837

k81

2006

0,307552

-0,37267

-0,02092

0,021737

Дампуурсан

1,81-бага

1,1-бага

0,037-бага

0,2-бага

Эндээс харахад дээрх 25 компанийг эдгээр таван загвар нь бүгд дампуурсан гэж харуулж
байна. Гэхдээ эдгээр загварууд нь ямар ч эдийн засагтай аль ч орны дурын компаниудад
тохирно гэдэг нь өнөөг хүртэл эргэлзээтэй байгаа тул эдгээр загварын үр дүнгээс гадна дараах
шалгуурыг илүү анхаарах хэрэгтэй юм. Ингэсний үндсэндээр дээрх 25 компаныг дампуурсан
гэж үзэж болно.
2-р үндэслэл: Тухан компаний тайлангаас сонгон авсан хувьсагчид буюу харьцаануудын
(дээрх загваруудад бүгдэд нь хэрэглэгддэг) утгаас шалтгаалан сонголт хийсэн билээ.
ХКомпани

X1

X2

X3

X4

X5

дорнод геологи

k5

-0,35273

0,929719

-4,70796

-0,0574

0,26648

төмрийн завод

k6

-0,60545

-3,96327

0,199717

-0,04527

-0,28687

ган хийц

k10

0,108399

-0,38919

-0,37552

-0,01003

0,014406

шарын гол

k13

0,409279

-1,74624

-0,03325

-0,05314

-0,03536

шинэст

k15

-3,47272

-10,1971

-5,82595

-0,1717

-0,6516

Мон ноос

k21

-1,58234

-5,99372

-2,7051

-0,10662

-0,35545

даваан булаг

k32

-4,32613

-15,6756

-4,83093

-0,2624

-0,99982

залуучууд

k33

-0,77448

-3,42208

-1,46334

-0,0613

-0,17192

сүмбэр өлзий

k36

-2,24732

-6,88061

-4,23113

-0,12709

-0,39127

иж бүрэн

k37

-0,62821

-1,72462

-2,99797

-0,06754

0,001892

орхон далай

k38

-1,29308

-3,13181

-4,64677

-0,10132

-0,06453

48

мөнх сансар

k39

-0,05691

-1,68141

-0,12578

-0,02389

-0,12155

өндөр хаан

k41

-0,08508

-0,48411

-1,59134

-0,02735

0,060933

цуу-тайж

k44

-0,23832

-1,33759

-1,56997

-0,04976

-0,02605

тавилга

k49

-0,22646

-2,168

-0,41088

-0,03602

-0,09612

их өргөө

k52

-0,00206

-0,27879

-2,75162

-0,06549

0,170176

төв оргил

k53

-0,08006

-0,43199

-1,37475

-0,02807

0,067529

улаанбаатар байрилга

k56

-0,81826

-4,3018

-1,70862

-0,05867

-0,18853

баян уул

k67

-0,83721

-4,44885

-0,84414

-0,06524

-0,28179

ноѐт хайрхан

k68

-1,71757

-5,67094

-2,72343

-0,08585

-0,31772

ХИД

k69

-0,54084

-2,47669

-1,1434

-0,03684

-0,12212

дархан ЗБ

k71

-0,22819

-2,33014

-0,58137

-0,04296

-0,10834

агротехимпекс

k72

-0,72669

-2,60681

-1,16509

-0,04107

-0,14854

дархан ЗБ

k76

-0,22826

-2,33061

-0,58136

-0,04297

-0,10837

материал импекс

k81

0,307552

-0,37267

-0,66047

-0,02092

0,021737

Энд байгаа хувисагчидын утга нь дараах хэлбэртэй байдаг билээ.
Õ1 – ажилын капитал/нийт актив
Õ2 -хуримтлагдсан ашиг/нийт актив
Õ3 -òàòâàðûí ºìíºõ àøèã/íèéò àêòèâ
Õ4 -ººðèéí õºðºíãº/ºð
Õ5 -áîðëóóëàëòûí îðëîãî/íèéò àêòè
Эдгээр хувисагчидын өмнөх утга буурах тусам Z индексын утга бага гарах нь ойлгомжтой.
Мөн эдгээр хувисагчидын өмнөх параметрүүд нь ядаж ерэг байх нь тухайн компаны үйл
ажиллагаа хэвийн буйг харуулна. Жишээ нь хуримтлагдсан ашиг, ажилын капитал,
борлуулалтын орлого, татварын өмнөх ашиг зэргийн нийт хөрөнгөд харицуулсан харицаа нь
тэгээс бага гарах нь тухайн компани дампуурах эрсдэлд орж буйг харуулах юм. Үүний нэгэн
адил өөрийн хөрөнгөөсөө өр төлбөрийн хэмжээ нь давах нь тухайн компани маш өндөр
эрсдэлд буйг харуулах юм.

49

Загварын итгэх интервалыг олох нь:
Шинэ загвар зохиохдоо өмнөх судлаачдын баримталсан зарчим, аргачлалаас илүү боäèòîé
үр дүн гаргадаг аргачлал сонгох зорилт тавьсан. Үүний тулд загварын интервал утга болон
итгэх магадлалыг дараах байдлаар сонгосон.
Point

Column1

Rank

Percent

60

13,52378

1

100,00%

77

13,07216

2

98,80%

………

………

………

………

………

………

………

………

70

-0,0014

63

28,70%

53

-0,00697

64

27,50%

52

-0,00966

65

26,40%

………

………

………

………

………

………

………

………

15

-1,47787

87

1,10%

32

-1,7008

88

0,00%

Энд 88 компаны хувисагчидаа шинээр үнэлсэн загварт орлуулахад гарсан утгуудыг эхээс нь
багаруу нь дараалуулан харуулхад, дампуурсан гэж үзсэн 25 компаний Z –ын утга нь (шинэ
загварын) сүүлийн 25 мөрөнд байгаа нь харагдаж байна. өөрөөр хэлбэл Z –ын утга нь багсах
тусам дампуурах магдлал нь өсдөг байхнээ. Эндээс дараах үр дүн гарах юм.
1.Z >-0,014 гарвал дампуурахгүй ба итгэх магадлал нь 100% тай.
2. Хэрэв -0,014<Z< -0,0697 гарвал дамдуурах магадлалтай ба энэ нь 96,15%
3. Z< -0,0697 гарвал 100% магадлалтайгаар дампуурна гэж хэлж болох юм.

Монголын компаниудад тохирсон шинэ загварын утга нь дараах хэлбэртэй гарч байна.
Z=0,315381866X1+0,521621984X2+2,70951494X3+0,3122001991X4+0,1732164514X5

50

70 (14 áàëë 0.29-1.49-0.5 Òàéëáàð Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ìºíãºí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Òóõàéí ñàëáàðààñ õàìààðäàã Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí ¿íýëãýýíèé øèíæèéí àíãèëàë Ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò Øèíæèéí áàãàñàõ íºõöºë Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò 0.7 - L3= (A1+A2)/(Ï1+Ï2) 4 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí õàðüöàà 5 Ãîë àêòèâûí áàéðøóóëàëòûí êîýôôèöèåíò L4= (A1+A2+A3)/(Ï1+Ï2 ) L5= (A1)/(À1+À2+À3-Ï1Ï2) Áîãèíî õóãàöààòàé ºð òºëáºðèéã ÿìàð õýñãèéã ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí.2-0.80 (10.5-1 áàëë) 0.7-1 áàëë) <0.49-0.8-2) 0.7-13 áàëë) 0.7-2.00 (6. 6 ¿ç¿¿ëýëòýýñ òîãòîíî.10 (3.8-5 1.2 Óðñãàë òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.01-0.29-0.69-0.2 –îîñ áàãàã¿é áàéõ Äèíàìèê ººð÷ëºëòèéã õàðóóëäàã êîýô >0. № ¯ç¿¿ëýëò Òîîöîîíû òîìü¸î 1 Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí åðºíõèé ¿ç¿¿ëýëò Àâñîëþò òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Êðèòèê ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò L1= ≥1 (A1+0.8-0 <0.50 (10 áàëë) ≥0.3 1 ä¿ãýýð àíãèëàë 2 äóãààð àíãèëàë 3 äóãààð àíãèëàë 4 ä¿ãýýð àíãèëàë 5 äóãààð àíãèëàë ≥0.8.79-0.5 áàëë <0.59 (2.7-0.29-0.10 (1.69-0.70 (6.30 (12.8-0 áàëë) <0.3 Êðèòèã ¿íýëãýýíèé êîýôôèöèåíò 0.40 (9-7 áàëë) 0.5*A2+0.5-4 áàëë) 0.2 áàëë) ≥1 (11 ≥2 (20 áàëë 1.40 (12.20 (0.30 (6.39-0.0 áîë 19 ≥0.50 (12.50 (13.99-0.8-3 1.2-3.3. ìºíãºí õºðºí㺠áîëîí áîãèíî õóãàöààòàé ¿íýò öààñààð áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Óðñãàë ïàññèâûí ÿìàð õýñãèéã á¿õ ýðãýëòèéí õºðºí㺺ð õýðõýí áàðàãäóóëæ áóéã õàðóóëäàã Àêòèâûí õºäºë㺺íò ÷àäâàðûã õàðóóëäàã 6 Ýðãýëòèéí àêòèâûí íèéò àêòèâò ýçëýõ % 2 3 L6= (A1+A2+A3)/Á Õÿçãààðëàëò Ǻâøººðºõ íü 0.10 (0.30 (9.01-0.4 Санхүүгийн эрсдлийн шинжилгээ: Òºëáºðèéí ÷àäâàð àëäàãäàõ ýðñäýëèéí ¿íýëãýý.01-0.7-7 áàëë) 0.2-9.69-1.3*A3)/ (Ï1+0.5*Ï2+0.01 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí íèéò àêòèâò ýçëýõ õóâü ªºðèéí õºðºíãèéí õàíãàëòûí êîýôôèöèåíò - 0.5 áàëë) 0.50 (18.5 èõ áàéõ íü òîõèðîìæòî îíîâ÷òîé íü 0.99 (0.49-1.39-0.60 (4.8-10 áàëë) 0. > 1.10 (5.8-6 áàëë 0.20 (3.7-0 áàëë) 0.5-0 áàëë <0.2-0.5 áàëë) 0.3+Ï4) L2= A1/(Ï1+Ï2) >0.8-7 1.20 (9.5 áàëë) 51 .49-0.19-0.

49 (1-0 áàëë) 7. 12 ñàðààð àâíà  Õýðýâ Êâï>1 áîë êðèçèñèéí áàéäëààñ ãàðàõ áîäèò áîëîìæ áèé  Êâï<1 áîë îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿ òºëáºðèéí ÷àäâàð îéðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæ áàéõã¿é.6 93.40 (6. 6.0.0. 9.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë òîãòâîðã¿é ( 36-10 áàëë) 5 äóãààð àíãèëàë .50 (2 áàëë) 100-97. 3.7 1 ä¿ãýýð àíãèëàë .6 (9.0 (17.39-0. Энд Êòë.8 <0.1 áàëë) 0.7-1.01-0.14. Êóï=(Êòë+3/Ò(Êòëê-Êòëí))/2>1 52 . Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëò Õýðýâ Êòë>2.01-1.22 (17.ñàíõ¿¿ãèéí ¿ç¿¿ëýëò êðèçèñûí áàéäàëòàé ( 9-0 áàëë) 3.57 (0.0 áàëë) ≥0.5 Комданий санхүү төлбөрийн чадварын сэргэлтийн шинжилгээ Êîìïàíû òºëáºðèéí ÷àäâàð 6 ñàðûí õóãàöààíä ñàéæðàõ áîëîìæòîé ýñýõèéã ìýäýõ øààðäëàãà ïðàêòèêò òîõèîëäдог.òàéëàí ãàðãàõ õóãàöààíû.23-1.2-0 áàëë) <0.4 áàëë) 1.44 (10.8-10. Êòëí õóãàöààíû ýõýí áîëîí ýöñèéí ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëò Ò.1-1 0.4-37 33.5 áàëë) 0.0 10 балл) 1.4.4 áàëë) 1.4-4.3 0.0.5-0.8 áàëë) ≥1.6-0 <0.517.8-0.ýðñäýëã¿é ( 97-100 áàëë) 2 äóãààð àíãèëàë .0-10.44-0.31 (4.1 ñàíõ¿¿ãèéí ÷àäâàð ñàéí áàéãàà ¿åä çýýë òºëºõ ÷àäâàðûã ãàðãàõ øààðäëàãà ãàðíà.Òºëáºðèéí ÷àäâàðûí ñýðãýëò: Êâï=(Êòëê+6/Ò(Êòëê-Êòëí))/2 > 1 Êòëê.6 64.59-0. Êîññ êîýôôèöèåíòèéã àøèãëàäàã.69-0.4 0.7 >0.45 (8.0.70 (4 áàëë) 0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë äóíäà÷ ( 65-37 áàëë) 4 ä¿ãýýð àíãèëàë . Êîññ>0. 1.Êàïèòàë÷ëàëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí õàìààðàëã¿é áàéäëûí êîýôôèöèåíò Ñàíõ¿¿ãèéí òîãòâîðòîé áàéäëûí êîýôôèöèåíò Àíãèëàëûí õÿçãààð 0.ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õýâèéí ( 67-94 áàëë) 3 äóãààð àíãèëàë .6.01 -0.79-0.60 (3 áàëë) 0.45-1.49-0.56 (3.80 (5 áàëë) 0.30 (0. 2.5-67.

2750511 t-168 2.9810286 манай улсын хувьд шууд хэрэглэх нь t-108 2. харин 180 сар t-36 3.6986376 хэвийн зээлтэй зээлдэгчдийн санхүүгийн t-132 2. Чанаргүй болон t-120 2.2634195 харуулсан t-84 3.0399947 Эндээс харахад тус компани нь 168 t-12 3. Äàâóó òàë: Ýíãèéí Ñóë òàë: Áàéãóóëëàãààñ ýðãýëòèéí àêòèâûí òàëààð ÿâóóëæ áàéãàà áîäëîãûã á¿ðýí òóñãàõ áîëîìæã¿é. Зээл загварыг төлөх баланс өөрийн боломжтой юм.t=(Ктлк+(Ктлк-Ктлн)/Т*t)/2 Хугацаа /сараар/ ДҮН t-2 4.8398331 учир дутагдалтай юм. Мөн тàéëàíò ¿åèéí ¿ç¿¿ëýëòýýð èðýýä¿é öàãèéí òºëâèéã èëýðõèéëäýã.687006 буюу 5 жилийн дараагаас муудаж эхлэн t-60 3. Жишээ нь: Çýýë òºëºõ ÷àäâàðûí ¿ç¿¿ëýëòийн загварыг “Зоос гоѐл” ХК – ний санхүүгийн тайландээр туршин үзсэн билээ.122224 энэхүү загварыг Орос улсад хэргэлдэг ба t-96 2. чадварыг болон бусад сайжруулах бүрэн 53 .404615 t-72 3.5574421 тайлан мэдээ t-144 2. Ктл.8282015 зээл төлөх чадвар сайтай.4162466 дэдээлэл /их хэмжээгээр/ олдсон цагт тус t-156 2. ìºí çýýëèéí ýðñäýëýýñ çàéëñõèéõ áîëîìæòîéã õàðóóëäàã.1338556 t-180 1.9926602 нь харагдаж байна.9693969 сар буюу ойролоцоогоор ойрын 4 жилдээ t-24 3.Êòëí)/Ò*t) Êtòë>2 áîë òºëáºðèéí ÷àäâàðàà ñàéæðóóëàõ áîëîìæòîé. Êóï>1 êîìïàíи 3 ñàðûí õóãàöààíä çýýëèéí ÷àäâàð ñàéòàé  Êóï<1 òºëáºðèéí ÷àäâàðûí óëìààñ ýíý áàéãóóëëàãàä çýýë òºëºõ ýðñäýë ¿¿ññýí ãýæ ¿çíý.0870598 t-6 4. Õî¸ðäàõü äóòàãäëûã õàðãàëçàí øèíý çàãâàð ãàðãàñàí áàéíà Êòët=(Êòë+(Êòëê.

ЕРӨНХИЙ ДҮГНЭЛТ Ìîíãîë óëñûí áàíê ñàíõ¿¿ãèéí ñåêòîð õºãæèõèéí õèðýýð àðèëæààíû áàíêóóä çýýëäýã÷ýý ¿íýëýõ àðãà àðãà÷ëàë çàéëøã¿é øààðäàãäàæ áàéíà. çýýë õ¿ñýã÷äýä çýýë îëãîñîí òîõèîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò ÿìàð áàéõûã óðüä÷èëàí òààìàãëàõàä зэрэг олон асуудалд бага ч болов тус дөхөм болох болов уу. Зээлийн эрсдэлийн талаар олон төрлийн судалгаа шинжилгээ хийх боломтой ба манай орны судлаачдын боловсруулсан хэдий ч (“Анод банкны Эрсдлийн удирдлагын газрын судлаач Ч. Ìàíàé óëñûí áàíêíû ñèñòåìä çýýëäýã÷èéã ¿íýëýõ òîäîðõîé òîãòñîí àðãà. Үүнээс гадна МУИС-ЭЗС-ийн магистар Б. 54 . Ý. Òóõàéäáàë. Мөн бидний боловсруулсан дампуурлын эрсдэлийн шинэчилсэн загварыг хэрэглэх нь зүйтэй гэж зөвлөж байна. Гэвч эдгээр аргачилал нь шилжилтийн эдийн засагтаа яваа манай орны хувьд тэр бүр таарч тохирохгүй байгаагаас зээлийн эрсдэлийг бууруулж чадахгүй хэвээр байна. õàðèí áàíêóóä ººð ººðñäèéí àðãà áàðèëààð çýýëäýã÷ýý ¿íýëæ áàéãàà þì. удирдах” сэдэвт магистрын ажилд мөн л хүчин зүйлсийг санхүүгийн санхүүгийн харьцаанаас сонгон авсан ба корелляцын шинжилгээ тооцоогүйгээс загварт алдаа гарсан байж болох талтай) гадна тус ажилдаа зээлийн эрсдэлийг үнэлдэг merton –ны загварыг ашигласан байдаг. Энэ мэтчилэн алдаа дутагдал байгаагаас гадна дан ганц санхүүгийн тайланд тулгуурлан зээлийн зэрэглэл болон зээлжих чадварыг тодорхойлох нь санхүүгийн 2 төрлийн тайлантай манай орны хувьд учир дутагдалтай учир өөрийн орны нөхцөл байдалд илүү тохирсон арга аргачлал боловсуулах нь нэн чухал байгаа нь харагдаж байна. Тиймээс миний ñàíàë áîëãîæ áóé ýíýõ¿¿ загвар íü çýýëèéí ýäèéí çàñàã÷èä çýýëäýã÷äýý çºâ ¿íýëýõ. Гэтэл энэ загвар нь хувьцаат компаний хувьд илүү тохиромжтой загвар юм. Арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдлээ бууруулахын тулд дээрх боловсруулсан арагчиллыг туршиж үзхээс гадна зээлдэгчийн санхүүгийн эрсдэлийн иж бүрэн шинжилгээг хийдэг байх хэрэгтэй байна.Анхбаяр –ын СЗХ -ны илтгэлийн уралдаанд тавьсан “Зэрэглэл тогтоохын ач холбогдол” сэвэвт судалгаанд SOCELB аргыг хэрэглэсэн ба зөвхөн санхүүгийн тайлан ашигласнаас гадна тайлбарлагч хувьсагчдийн хоорондох корреляци хамаарлалыг нь харгалзан үзээгүйгээс гадна баллын оноог гадны жишээнээс шууд хуулбарлан ашигласан байдаг.Ишдоржийн “Арилжааны банкны зээлийн эрсдлийг үнэлэх. Энэõ¿¿ ñóäàëãààíû ÿâöàä ÷ áàòëàãäàæ áàéíà. ä¿ðýì æóðàì áàéõã¿é.Àëüòìàíû 1968 онд зохиосон òàâàí хувьсагчтай загвар нь манай улсын нөхцөлд шууд хуулбарлан хэрэглэх нь тохирохгүй байгаа нь практикт тодорхой болсон.

 Банкууд нь зээлийн үнэн зөв. шалгалтыг чанарын өндөр төвшинд хийдэг байх хэрэгтэйгээс гадна зээлийн эдийн засагч нь энэ төслийн болон санхүү. Харин бидний энэхүү шинэ загвар нь дампуураагүй гэж үзсэн 63 компанийг бүгдийн дампуураагүй гэж гаргасан байна. төлбөрийн чадварыг тодорхойлох шинжилгээг зээлийн эдийн засагч нь компани бүрийн хувьд хийх нь цаг шаардсан ажил тул үүнийг хялбарчилах зорилгоор Java дрограмчилалын хэлдээр (Java –гийн визуал орчинд) программ боловсруулж байгаа билээ. Үүнээс гадна арилжааны банкууд маань зээлийн эрсдэлээ бууруулахын тулд дараах асуудлуудыг ойрын үед шийдвэрлэх хэрэгтэй байна.  Зээлийн эрсдэлийг бууруулахын тулд зээлдэгчийн зан төлвийг судлах тал дээр илүү анхаарлаа хандуулах хэрэгтэй байна. Тус судалгааг хийхэд мэдээлэл дутмаг байсан (зээлдэгчийн мэдээлэл нь нууцлагдмал байдаг) ба энэхүү боловсруулсан аргыг арилжааны банкууд нь өөрт буй зээлдэгчийн мэдээлэлдээр тулгуурлан (тус аргад дурьдсан зарим мэдээлэлийг арилжааны банкууд авдаггүй учир нэмж аваад) туршин үзсэний үндсэн дээр тус загварын жинхэнэ ажиллаж буй эсхийг батлах юм. өргөн мэдээлэлийн сантай байх  Өндөр хөгжилтэй орнуудад өргөн хэрэглэгддэг зээлийн даатлалыг өөрийн орны эдийн засгийн нөхцөл байдалтай уялдуулан нэвтрүүлэх. эрсдлийн шинжилгээг төгс хийдэг байх. Учир нь Assimetric Information буюу дутуу мэдээлэлийн улмаас adverse selection буюу муу сонголт үүсдэг ба үүнийг дагааг moral hazart –ын аюул ч үүсч болно.Өнөөдөр үйл ажиллагаагаа явуулж буй. хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй 88 компаниас зөвхөн 26 компанийг л дампуураагүй гэж харуулсан. Таффлерын 4 хувьсагчтай загвар нь 26. Мөн дампуурлын эрсдэлийг харуулдаг бусад загварын утгаас харахад нийт 88 компаниас дампуурлыг зөв тодорхойлсон байдлыг авч үзвэл: Альтманы ZETA загвар 48. Эцэст нь хэлэхэд компанийн санхүү.  Зээлийн дараах төслийн үйл явцтай ойр ойр танилцан хяналт. 55 . Лисогийн дөрвөн хувьсагчтай загвар нь 22 гэж гаргасан байна.

“Арилжааны банкуудын албан бус зэрэглэл тогтоох нь” С. “Санхүүгийн байгууллагын эрсдлийн удирдлага” З. November 2000 ХАВСРАЛТ ХАВСРАЛТ №1 56 . "Modeling and Measuring Operational Risk.Îþóíáèëýã (2003 îí) Гадаад ном: 14. Mikosch (2001) ”Modelling Extremal Events for Insurance and Finance”." INFORMS Annual Meeting 2002 San Jose.Öэвэлмаа (2002 он) 8.Аюурзана (2004 он) 9.Pindyck. Harmantzis. Embrechts. “Аж ахуйн нэгжийн санхүү” доктор. "Risk Management. 26. Vol. C. 21. 24. and Salkin. Daniel L. R. Монголбанк судалгааны ажил. Second Edition. Coleman. Third edition..Ë.. А.Гэрэлт-Од (2005 он) 5.Ганзориг (2007 îí) 2. Îäîíñ¿ðýí (2004 он) 11.Îþóí (2007îí) 4. C. 2000. зээлийн шинжилгээ” доктор ph. Credit Risk and Bank Lending in the Czech Pepublic / Joerg Keplinger (2003îí)/ 16. Менежментийн эдийн засгийн онол Х.Ганзориг (2007 îí) 3.Оюунцацрал (2006он) 10. Charles M. Operational Risk Special Report. “Eviews 5 User’s Guide” (2004) 23. Philippe Jorion (2001) “Value at Risk: The New benchmark for Managing Financial Risk”. McGraw-Hill. M. “Банкны зээлийн эрсдлийн удирдлага” Ө. Gallati (2003) “Risk Management and Capital Adequacy”." McGraw-Hill Trade. "Methodologies for Management and Measuring Operational Risk.Хоролсүрэн 6.Ашигласан ном. G." Journal of Risk. Mark. óäèðäàõ”. Эрсдэлийн удирдлага äîêòîð. and Galai. Microeconomics (Robert S. Crouhy..Öýðýíïèë Ï. 25.Rubinfeld) 18. А. D. Cruz.Сайнжаргал 7. “Арилжааны банкны зээл. материалын жагсаалт Монгол ном: 1. Credit Portfolio Management. Calif. Ö. 19. T. P. F. “Санхүүгийн тайлан шинжилгээ” Док(ph) Б.Балж (2006 îí) 13.ph . 2002. Hashem Persaran (2005 îí) 15. 1998. R. Kluppelberg. Springer Verlag. Áàíêíû çýýëèéí øèíæèëãýý Ä. M. Ñàíõ¿¿ ìàòåìàòèê õè÷ýýëèéí ëåêö äîêòîð. Ө. Risk. 1.M. “Зах зээлийн эрсдэл тооцох аргачлал" Монгол банк Хяналт шалгалтын газар 2002 îí) 12.ph . New jersey: John Wiley &Sons (2006 îí) 17. 2000. 22. Reto R. Second Edition. 63-72.Smithson. pg. Philippe Jorion (2003) “Financial Risk Manager Handbook”. John Wiley and Sons. McGraw-Hill 20. "Эрсдэл ба даатгал" Г.ph . Firm Heterogeneity and Credit Risk Diversification (Samuel Hanson.. “Áàíêíû õ¿ëýýæ áîëçîøã¿é ýðñäëèéã ¿íýëýõ.

012659 0.87455 6.87455 15.60656 0.33145 4.473182 -1.090000 -46.993823 3.469789 0.457868 Skewness -1.000000 2.385723 Skewness 3.000000 0.012659 10.422778 12.0370 89.29647 319.737782 8.501402 0.419647 4.064327 720.003425 -1.5120 154.655000 0.95254 51.062518 2.006041 0.45088 3.126191 Skewness -2.005739 0.117320 -46.5518 299.85257 0.208962 Maximum 44.64539 14.957762 10.179479 2.634380 0.481362 -815.075311 4.000000 0.552839 -0.15304 111.000000 0.397929 Kurtosis 11.11349 0.738814 19.20335 19.202855 -174.137558 3347.896395 -3.3046 279.526776 0.113044 3.564211 Maximum 0.833139 Std.062518 0.101183 0.391013 0.20834 7.329696 0. 0.180898 0.399297 0.279744 9.218923 1.01094 11.388569 19.461826 2.064327 0.795874 3.665066 0.945745 Kurtosis 6. Dev.47361 19.145 4.54489 -0.402585 4.949798 1.983759 20.000000 0.280805 0.033976 0. 0.030616 0.280500 -4.922443 0.977940 45.938105 C17 C18 C19 C20 C21 Mean 0.000000 0.006041 186.519244 0.457935 -1.768744 18.8654 0.122300 0.59251 19.000000 0.394263 2.33089 Minimum 0.096834 0.7691 Probability 0.460637 Median 1.664153 21.8909 3.595871 113.349371 3.000000 0.99475 Median 0.064879 Maximum 0.552839 -0.26848 14.250565 0.093476 0.080616 0.079226 Median 0.863073 0.092625 3.76097 Jarque-Bera 223.100815 -4.37210 0.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C9 C10 C11 C12 C13 C14 C15 C16 Mean 4.740102 325.045013 -37.7601 Probability 0. Dev.137558 2.035595 1.469789 0.398327 1.571784 -3.0681 -3.000000 22 22 22 22 22 22 22 22 C22 C23 Observations Observations 9.55701 Jarque-Bera 89.002667 0.3290 17. 9.459467 3.0201 40.457935 3.6102 164.990000 3.236014 0.68998 57 .231635 2.5636 Minimum -0.88675 1.343693 0.811628 0.0147 4.000000 0.768744 15.033976 0.66427 14.18875 12.000000 0.13379 -99.98548 Minimum -2.222268 0.608475 0.554970 11.314058 Kurtosis 16.468397 0.000000 0.000000 0.206270 3.876291 3.085312 0.142029 5.202855 -0.7743 Std.160922 Std.60468 3.740421 3.744058 -4.04635 18.055690 0.000000 0.C1 C2 C3 C4 C5 C6 C7 C8 Mean 0.162438 1.000000 0.010479 0.375542 3.085312 0.51120 7.289991 4.000000 0.283446 1.00390 116. Dev.581648 320.811939 0.047325 0.202042 0.206270 4.512630 1.228159 3.232831 3.157304 179.1532 1.

092625 0.343693 0.000000 22 22 22 22 22 22 22 Observations C30 C31 C32 C33 C34 C35 Mean 9.5 Series : C11 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.18875 20.8386 24.0439 4.0 17.019273 Median 1.363792 0.000000 0.737782 -46.8909 0.266839 0.79708 162.988880 3. Sk ewnes s Kurtos is 1.080616 18.910181 0.346997 0.222268 3.010479 -93.224032 2.13379 9. 20.03665 6.000397 0.000000 22 22 22 22 22 22 Observations ХАВСРАЛТ №2 Ker nel Dens ity ( Nor mal.665066 19.7846 18.8985 Probability 0.938105 -4.88675 0.87279 0.000000 0.98548 Minimum -0.5006) 20 0.047325 4.0878 Probability 0.0 2.3 10 0.22933 7.49E-05 0.7846 195.2 5 0.931866 Maximum 94.381557 Kurtosis 14.140131 89.0 20 Series: C2 Sample 1 22 Observations 22 Kernel Dens ity (Normal. Dev.59251 319.000103 0.740421 -4.063723 0.15043 3.000103 0.000199 0.0 0 5 10 15 20 C11 Mean Median Max imum Minimum Std.315970 1.000000 0.362394 1.1 0.513420 11.4 Jarque-Bera Probability 0.811628 0.5 5.115692 0.1579) 1.031129 2.5518 0.000000 0.122300 4.0 15 Mean Median Maximum Minimum Std.526776 -4. Dev.4 15 0.000000 0.225999 3.000000 0 0.000000 0 -50 -45 -40 -35 -30 -25 -20 -15 -10 -5 0 5 0.896395 0.5 20.45088 J arque-Bera Probability 279.350938 14.00390 335.6 5 0.000000 0.0889 17.126178 0.2 -1.35514 195.43144 1. Skewness Kurtosis 0.0 7.8 10 0.5 10.000000 0.44916 Jarque-Bera 157.338655 14.146657 Skewness 3.160922 Std.Jarque-Bera 18.000004 0.35514 282.87178 0.608475 19.04168 254.336977 0.427408 1.342302 3.280500 19. h = 0. Dev .676650 0.0 12.0 -40 -30 -20 -10 0 C2 58 . h = 0.5 15.

06 4 0.000000 0 2.2 Mean Medi an Max i mum Mi ni mum Std.8 10 0.50 0.063723 1. Dev .87455 0.76097 J arque-Bera Probability 325.0 -0.740421 11.342302 1.4 0.50 C34 10 Ker nel D ens ity ( N or mal.0245) C16 5 10 15 20 25 30 35 40 45 50 14 8 Series : C18 Sample 1 22 Obs erv ations 22 12 6 10 Mean Median Max imum Minimum Std.00390 0.6 0.5 1.25 0. Dev .0 1.0 10 20 30 0 40 Kernel Dens ity (Normal.833139 9.7846 0.219431 13.75 1.315970 -93.319857 12.04 Mean Median Max imum Minimum Std. Sk ewnes s Kurtos is 0.0 1.000000 0 0 ** -90 -80 -70 -60 -50 -40 -30 -20 -10 0 10 C 33 Kernel Density (Normal.2741 0.04 5.5 4 25 Ker nel Dens ity (C13 Nor mal.18875 J arque-Bera Probability 89.457935 15.350938 J arque-Bera Probability 24.224032 0.7601 0.2 0 0.033976 2.0 0. Dev .5 3.000004 0 0 0.100815 3.49E-05 0.5 C18 Ker nel Dens ity ( Nor mal.811939 3. h = 0.08 Mean Median Max imum Minimum Std.343693 3.6 0.77389 3.388569 J arque-Bera Probabi l i ty 4. Dev .0 1.40 .02 10 0.79708 0.60 .0 2. Dev .0 0 1 2 0.266839 0.559319 57.101183 2 0.02 J arque-Bera Probability 134.000000 2 0.460637 1.526776 0.0 0. Sk ewnes s Kurtos is 6 0.33089 0.0 1.87279 -4.20 335.00 1.010479 0. h = 0.0 15 0.4 6 0.2 1. h = 9.24802 2 0.0 2.3473) Series : C26 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.0 3 0.085312 0.5 2. h = 2.4171) Series : C33 Sample 1 22 Obs erv ations 22 0.4 0.208962 45.5 195.03 0.00 1.5 2.2 0.003425 0.8 0.062518 -0.0 1.362394 20. Dev .581648 0.22410 -4.4 Mean Median Max imum Minimum Std.314058 19. h = 0. h = 0.5 0. h = 0.05 20 0.5 Seri es : C13 Sampl e 1 22 Obs erv ati ons 22 8 0.6 4 0.469789 3.552839 0.22933 19. Sk ewnes s Kurtos is 3.0 10 Series : C32 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.01 5 -4.5 1.4 Mean Median Max imum Minimum Std.957762 1.Ker nel Dens ity ( Nor mal. Dev .3 4 0.1057) Series : C16 Sample 1 22 Obs erv ations 22 1.5 1.25 1.4050) 10 0.03665 J arque-Bera Probability 0.117320 0.876813 2.2 8 1.000000 5 0.00 .0 0.338655 7.2 0 0.5 2.5 1.000000 0 0.0 0.2 0.0 C32 25 Ker nel D ens ity ( N or mal.8 1.0 0 1 2 3 0. Sk ewnes s Kurtos is 8 4 6 2 4 2 J arque-Bera Probability 0 -0.5 3.4 20 1.80 .00 0 20 40 60 0 10 20 30 40 50 60 C26 ХАВСРАЛТ №3 59 .1 0 0.385723 4.2159) 0.988880 6.8386 0.0 6 0.000000 0.0756) 20 4 Series : C34 Sample 1 22 Obs erv ations 22 15 3 10 2 5 1 Mean Median Max imum Minimum Std.100 .0 3.665066 2.10 8 0.092625 0. Sk ewnes s Kurtos i s 1. Sk ewnes s Kurtos is 0.459467 0. Sk ewnes s Kurtos is 15 0.

26648 -0.1084 -0.7051 -0.33772 -0.9937 -2.069893 1 k23 2006 1.1066 -0.521537 1 k26 2006 0.291516 1 k24 2006 0.0049 0.544569 1 k15 2006 -3.1717 -1.412362 1 2006 0.15695 0 k6 2006 -0.27717 11.0057 0.001 0.92972 -4.62805 -0.79686 0.09946 1.3163 0.33877 -0.06269 -0.0307 0.28084 4.53156 -0.58594 0.40928 -1.2187 0.4425 0.29004 0.48352 0.73001 1 k20 2006 0.07218 0.4727 -10.0039 0.34246 0.03798 0.3755 0.02521 0.0145 0.0269 0.0333 -0.50144 0.00231 -0.№ он k1 2006 k2 Z Таффлер Лисо ZETA Z-san Z -new L 0.58235 1.0453 -0.2749 23.0296 0.19972 -0.55938 -1.68315 1 k9 2006 1.02529 0.3892 -0.14785 0.0639 0.16291 1 k5 2006 -0.09452 0.69125 -1.4616 0.29548 0.04157 -0.131799 1 k25 2006 1.05079 0.1635 0 k7 2006 1.0886 0.146 -0.8076 0.112396 1 k3 2006 1.53756 0.6054 -3.14362 0 k14 2006 1.197 -5.3554 -0.25657 3.12872 0.8686 -0.03775 6.0282 -0.11029 -0.41705 -0.006 0.44403 2.5613 0.035096 1 k27 2006 1.0315 -0.708 0.04399 -0.39083 -0.5305 0.8357 -0.518402 1 60 .806389 1 k17 2006 0.2428 0.4019 0.5699 0.648983 1 k4 2006 5.7462 -0.93255 6.1152 0.55185 -0.0315 0.64915 0.3587 -0.0531 -0.01441 -0.245797 1 k18 2006 1.826 -0.4371 1.9633 0.82509 0.475117 1 k8 2006 2.227833 1 k12 2006 2.06158 6.3527 0.65171 1.0091 0.0354 -0.2869 -0.84248 -0.3501 -0.1364 -0.2041 0.781304 1 k13 2006 0.34055 0.0936 0.24732 0.8283 0.12409 -0.49998 5.01 -0.0891 -0.6516 -0.0017 0.49383 0.03 0.066 3.76195 0.16466 3.49231 0 k22 2006 6.64316 -0.5823 -5.0574 -0.54163 4.04063 3.34252 -1.74309 1.41974 0.44442 -0.02573 0 k11 2006 0.10104 0.53989 1.012998 1 k21 2006 -1.03106 0.21715 1.47787 0 k16 2006 13.4943 0.42924 -0.627025 1 k19 2006 2.8912 -0.399132 1 k10 2006 0.

49712 2.02226 0.8071 0.8309 -0.24486 0 k34 2006 2.05831 10.026 -0.36294 1 k32 2006 -4.011 0.1846 0.06056 0.15412 5.20699 8.12947 4.019 0.03096 0 k50 2006 0.553894 1 k52 2006 -0.44028 0.4841 -1.2624 -1.4069 -2.8806 -4.75882 0.308 0.24013 0.168 -0.39223 -1.2383 -1.76697 -0.6364 -3.0009 0.01962 0.33441 0.0498 -0.4221 -1.0281 -0.08849 6.0274 -0.k28 2006 6.673421 1 k44 2006 -0.21252 0 k42 2006 0.1271 -0.01979 0.56962 0.599743 1 61 .50033 0 k39 2006 -0.556805 1 k30 2006 k31 2006 1.7516 0.562022 1 k49 2006 -0.100574 1 k43 2006 2.0016 0.676 -4.27209 0.2932 -22.57 -0.8456 1.19955 -0.90141 -0.30382 2.0801 -0.0697 -0.036 -0.04373 -0.03358 0.13347 0 k45 2006 5.9746 32.0851 -0.00109 0.0569 -1.5627 0.9998 -0.73698 3.71226 0.60225 -0.41224 0.590178 1 k35 2006 0.385463 1 k48 2006 19.3913 -0.07458 0 k40 2006 0.209395 1 k46 2006 2.5913 0.73559 1.66575 -0.998 0.0961 -0.04422 0.15455 0.0608 1.0021 -0.4109 -0.70047 0.2931 -3.6468 -0.1719 -0.188363 1 5.45218 2.37102 1.67936 3.38615 0.662285 1 k55 2006 17.00697 0 k54 2006 1.0645 -0.7246 -2.3261 -15.17018 -0.279721 1 k36 2006 -2.2265 -2.14799 0.3027 13.347484 1 k51 2006 2.7008 0 k33 2006 -0.63161 0.02151 2.0239 -0.20953 0 k38 2006 -1.00839 0.0535 2.55741 -0.5243 0.28862 -0.793976 1 k47 2006 1.09404 0.3748 0.97699 -0.4633 -0.06753 -0.14647 0.0613 -0.6814 -0.1215 -0.06093 -0.10735 3.3376 -1.34319 0.6282 -1.98749 4.18662 9.68597 -1.2311 -0.26284 0.439694 1 k41 2006 -0.0067 3.00966 0 k53 2006 -0.99418 2.8308 13.2788 -2.4158 4.0655 -0.81337 0.1024 0.02516 0.6586 0.2473 -6.1496 8.01763 0.20529 0.54081 0.1258 -0.1318 -4.06789 0.76062 -0.20153 0.0675 -0.1013 -0.96964 0 k37 2006 -0.7745 -3.432 -1.00189 -0.116487 1 k29 2006 0.

8405 0.1232 0.21568 0.18225 7.043 -0.3138 0 k68 2006 -1.3217 0.94121 0 k69 2006 -0.5839 7.7086 -0.076089 1 k66 2006 7.6605 0.1885 -0.5814 -0.00021 0.8441 -0.0158 0.5953 0.001033 1 k79 2006 1.2818 -0.90468 2.089 0.7234 -0.03885 1 62 .5408 -2.324 44.61375 0.26652 -1.1434 -0.01114 0.40491 -0.4489 -0.3301 -0.11862 0.5814 -0.72121 1.40843 -0.03839 0.964169 1 k62 2006 0.48117 2.5754 1.01699 0.0713 0.11067 3.07771 0.33644 0.3018 -1.1011 -0.450071 1 k64 2006 1.66755 0.20948 0.00174 0.91991 -0.0014 1 k71 2006 -0.06016 0.0858 -0.76826 0 k57 2006 0.83686 0.1827 0.46722 0.04336 -0.907656 1 k74 2006 0.2197 0.245548 1 k81 2006 0.80958 0.52378 1 k61 2006 2.10754 13.04626 0 k82 2006 0.11112 -0.19828 0.3306 -0.32737 0.00393 0.01252 -0.70146 2.k56 2006 -0.0652 -0.08467 2.30755 -0.9798 3.63095 0.0031 0.0446 -0.2282 -2.00096 0.043 -0.08441 1.8372 -4.0209 -0.0455 0.32058 0 k73 2006 2.084607 1 k75 2006 0.1084 -0.68 12.04384 0.7595 -0.8183 -4.9719 -1.3727 -0.50913 0.02313 0 k72 2006 -0.446761 1 k80 2006 0.00138 0.6068 -1.7307 0.01372 0.55286 1.6709 -2.03476 1.07216 1 k78 2006 0.555876 1 k67 2006 -0.7605 0.300504 1 k63 2006 3.3846 -0.68455 7.1425 0.23939 0.1083 -0.87519 3.4668 6.02908 0.47865 0.63429 13.3177 -0.7514 1.7176 -5.02314 0 k77 2006 25.64376 -1.40008 0 k70 2006 -0.385256 1 k60 2006 26.4767 -1.3962 -1.29352 0.0039 0.5623 50.08428 3.02889 1.1221 -0.36584 5.06367 -0.0587 -0.043 -0.02149 -0.796 0.70718 0.1651 -0.0411 -0.10526 -0.02174 -0.0836 -0.56405 1 k65 2006 2.310503 1 k58 2006 0.20095 0.2283 -2.26535 -0.032543 1 k83 2006 6.323515 1 k76 2006 -0.11 0.165792 1 k59 2006 1.1485 -0.0606 0.04799 13.49988 1.26227 0.0368 -0.84226 -0.7267 -2.65267 0.0326 0.

59 1-2.954135 1 9 26 22 63 2.5-100% магдлал 63 .k84 2006 4.94337 5.81-ээс бага Итгэх 85-90% 1.01286 0.04103 1.99-дээш 48 2.00562 0.99 1-2.47489 0.04587 0.9012 8.2.оос бага 0.27765 0.01дээш 0.01 0.037бага -0.037 -0.55956 0.657583 1 k88 2005 4.68236 0.25346 0.2-0.0014 дээш дээш Эргэлзээтэй 1.0697) Дампуурсан 1.50099 7.1136 2.оос дээш 0.43399 0.0014-ээс (-0.5084 0.19828 6.0697 бага 96.74645 0.01149 0.81-2.3.06991 0.299061 1 k87 2006 1.6 дээш -0.1-ээс бага 1-ээс бага 90% 85-90% 0.64619 0.3 0.95867 0.4677 -0.35715 0.691433 1 k85 2006 0.04125 1 k86 2006 0.04315 0.47019 0.037оос Зөв тооцсон Дампуураагүй 26 2.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful