P. 1
Guide 2005

Guide 2005

5.0

|Views: 3,275|Likes:
guide
guide

More info:

Published by: Myagmarsuren Shagdarsuren on Dec 26, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/18/2015

pdf

text

original

3OHXHROH TOXHORþOX

OBHHH DMFDFHHH
OHOLROFOO, DMHHRFDDHHH
YþHPþAMX
Óëààíáààòàð 2005
00_first.indd 1 5/25/2005 5:20:45 PM
2
ÁÀßÍÌÎÍÃÎË ÊÀÏÈÒÀË
õ ý â ë ý ë è é í ã à ç à ð
Äèçàéíåð:
Õýâëýëèéí õóóäàñ:
Öààñíû õýìæ:ýý:
Õýâëýãäñýí òîî:
Õýâëýñýí îãíîî:
Ö.Ãàíáàò
Ö.Öýíäñ¿ðýí
Ã.Çóë
Ä.Àðèóíòóíãàëàã
Á.ÿí÷èíñ¿ðýí
115
165 õ 220
5000
2005/05
DDC
616. 075
Ç - 686
ISPN - 99929 -40 - 02 - 6
ÁÀßÍÌÎÍÃÎË ÊÀÏÈÒÀË õýâëýëèéí ãàçàð
Óòàñ: 330677, 330678
00_first.indd 2 5/25/2005 5:20:45 PM
3
OMHOTFOR
Îð÷èí ¿åèéí øèíæëýõ óõààíû õºãæëèéí õóðäàö ñàð æèëýýð áóñ
öàã õîðìîîð õýìæèãäýæ, îëîí ìÿíãàí øèíý íýýëò, á¿òýýë ýð¿¿ë ìýíäèéí
ñàëáàðò òàñðàëòã¿é íýâòýð÷ áàéíà. Òýð äóíäàà àíàãààõ óõààíû
ñàëáàðûí ¿ñðýíã¿é õºãæëèéí èëðýë íü îëîí øèíý íýýëò, ýì÷èëãýý
îíîøëîãîîíû äýâøèëòýò òåõíèê, òåõíîëîãè íýâòýð÷ áóéãààð
ìýäýãääýã.
Äýëõèé äàõèíä ãàð÷ áóé áàéãàëü ýêîëîãè, öàã àãààð áîëîí
õ¿ì¿¿ñèéí àæèë, àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéí ººð÷ëºëòººñ ¿¿äýëòýé ñî¸ë
èðãýíøëèéí ºâ÷èí õýìýýí íýðëýãääýã îëîí ºâ÷èí, ýìãýã øèíýýð áèé
áîëñîí íü ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí àæèëòàí Áèä á¿õíèéã öàã ¿åäýý
ìýäðýìæòýé áàéæ àëõàì òóòàìäàà øèíý ìýäëýã, ìýäýýëëèéã îëæ
àâàõûã ç¿é ¸ñîîð øààðäàæ áàéíà.
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé
óäèðäàìæèéã áîëîâñðóóëàí ãàðãàæ, ¿éë àæèëëàãààíä íýâòð¿¿ëýõ íü
ýì÷, ìýðãýæèëòíèéã íýãäñýí àðãà ç¿éãýýð àæèëëàõ, îíîø ýì÷èëãýýíèé
÷àíàð, ¿ð ä¿íã äýýøë¿¿ëýõ, ýìèéã ç¿é çîõèñòîé õýðýãëýõ, ýì÷èëãýý
¿éë÷èëãýýíèé òîî, ÷àíàðò òàâèõ øààðäëàãûã ºíäºðæ¿¿ëýõ, õÿíàëò
¿íýëãýýã áîëîâñðîíãóé áîëãîõ, óëìààð ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí ýäèéí
çàñãèéí ¿ð àøãèéã íýìýãä¿¿ëýõýä à÷ õîëáîãäîëîî ºãºõ øèíýëýã õàíäëàãà
þì. Õàðèí óäèðäàìæ íü ýì÷èéí á¿òýýë÷ êëèíèê ñýòãýëãýý, àðãà áàðèë,
óð ÷àäâàðûã õÿçãààðëàí íýã õýâ çàãâàðò îðóóëàõ õ¿÷èí ç¿éë áîëîõ
ó÷èðã¿é.
Òà á¿õýíä òîëèëóóëæ áóé ýíýõ¿¿ á¿òýýë íü õºãæëèéí ãîëäðèëîîñ
“õîöðîõã¿é” áàéõàä òàíü íýãýí àëõàì áîëæ ÷àäàõ îþóíû õºðºíãº
îðóóëàëò ãýäýãò íàéäàæ áàéíà.
Óã óäèðäàìæ íü ìàíàé ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí 100 îð÷èì øèëäýã
ýðäýìòýí, ñóäëàà÷, áàãø, ýì÷, ýìíýëãèéí àæèëòíóóäûã îðîëöóóëñàí 16
àæëûí õýñãèéíõíèé õàìòûí íºð èõ õºäºëìºð, øóðãóó ç¿òãýëèéí ä¿íä
áèé áîëñîí ýð¿¿ë ìýíäèéí òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ
÷óõàë õýðýãñýë áîëíî ãýäýãò ýðãýëçýõã¿é áàéíà.
ÑÀÉÄ Ò.ÃÀÍÄÈ
00_first.indd 3 5/25/2005 5:20:46 PM
5
TARAPXAR
Ýìíýë ç¿éí ïðàêòèêò ºâ÷èí ýìãýãèéã îíîøèëæ, ýì÷ëýõýä
ñóäàëãàà íîòîëãîîíä òóëãóóðëàí (evidence based medicine) îð÷èí
¿åèéí äýâøèëòýò, îíîâ÷îé àðãà, òåõíîëîãèéã àøèãëàõ ¸ñòîé.
Èéìä óäèðäàìæèéã áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñýã ÷ ìºí àäèë áàðèìò,
íîòîëãîîíä ñóóðèëñàí ìýäýýëëèéã ýìíýë ç¿éí ìàãàäëàí øèíæèëãýý
áîëîí ºâ÷òºíèé ¿íýëãýýòýé óÿëäóóëàõûã çîðüñîí áîëíî.
Ýíýõ¿¿ óäèðäàìæ íü ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí ýì÷, ýìíýëãèéí
ìýðãýæèëòí¿¿äýä ãàðûí àâëàãà áîëîîä çîãñîõã¿é àíàãààõ ýðäýìä
ñóðàëöàæ áóé îþóòíóóä ÷ àøèãëàõ áîëîìæòîé. Ýíýõ¿¿ óäèðäàìæèä
àíàãààõûí á¿õ ñàëáàðûã á¿ðýí õàìðóóëààã¿é áºãººä àíàãààõ óõààíû
¿íäñýí íàðèéí ìýðãýæèë áîëîõ äîòîð, ìýñ çàñàë, ýõ áàðèõ ýìýãòýé÷¿¿ä,
õ¿¿õäèéí ºâ÷èí, ýìãýã ìºí ºíºº ¿åä îëîíòîé òîõèîëäîõ áîëñîí àðõè,
òàìõè áóñàä ìàíñóóðàõ áîäèñò äîíòîõ ýìãýã, ñýòãýöèéí ýìãýã¿¿ä, ýì,
õèìèéí áîäèñûí õîðäëîãî, õºëäºëò, ò¿ëýãäýë, îñîë ãýìòëýýñ ¿¿äýëòýé
ºâ÷èí ýìãýãèéã îíîøëîõ, ýì÷ëýõ òàëààð òóñãàãäñàí íü öàã ¿åý ìýäýðñýí
çºâ àëõàì áîëæýý.
Ìàíàé ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí ýì÷, ìýðãýæèëòí¿¿ä ìààíü
àíõ 1994 îíä õ¿í àìûí äóíä çîíõèëîí òîõèîëääîã ºâ÷èí ýìãýãèéí
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæèéã áîëîâñðóóëæ, 1998 îíä “Ýì÷èëãýý,
îíîøëîãîîíû ò¿ãýýìýë ¿éëäëèéí óäèðäàìæ”, 2001 îíä “Çîíõèëîí
òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ” íýðòýéãýýð øèíý÷ëýí
ãàðãàæ áàéñàí. Ýíýõ¿¿ óäèðäàìæèéí îíöëîã íü çîíõèëîí òîõèîëäîõ
ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýã ýð¿¿ë ìýíäèéí øàòëàëòàé
óÿëäóóëàõûã (ÿëàíãóÿà ýð¿¿ë ìýíäèéí íýã, õî¸ð äàõü øàòëàë áîëîõ
àéìàã, îðîí íóòãèéí ýìíýëýã) çîðüñîí. Ãýâ÷ óã óäèðäàìæèéã õýðýãëýõ
ÿâöàä ãàð÷ áîëîõ ïðàêòèêò ¿ë íèéöýõ ç¿éëèéã ìýðãýí îþóíäàà òóíãààí
áîëãîîæ, çàñ÷ çàëðóóëàõ çîðèëãîîð ¿íýòýé ñàíàë ø¿¿ìæýý áèäýíä
èð¿¿ëíý ãýäýãò ìýðãýæèë íýãò íºõºä Òà á¿õýíä íàéäàæ áàéíà.
Ýíýõ¿¿ óäèðäàìæèéã áîëîâñðóóëæ, õýâë¿¿ëýõýä òåõíèêèéí
áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ, àðãà ç¿éí çºâëºãºº ºãñºí ÄÝÌÁ-
ûí Ìîíãîë äàõü ñóóðèí òºëººëºã÷ íî¸í Ðîáåðò Õàãàí, ìýðãýæèëòýí
Ðåéæî Ñàëìåëî, Ñàëèê Ãîâèíä, ÄÝÌÁ-ûí çºâëºõ Ðàæàò Ãàíèøóàð, Êåé
Æè Ëèì áîëîí óäèðäàìæèéã áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ýðäýìòýí
áàãø, ñóäëàà÷, ýì÷ íàð ìºí ¿íýòýé ñàíàë, ø¿¿ìæýý ºãñºí çîõèöóóëàõ
áàãèéí ãèø¿¿äýä õóâèàñàà áîëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðò àæèëëàæ áóé
íèéò ýì÷, ýìíýëãèéí ìýðãýæèëòí¿¿äèéí ºìíººñ òàëàðõàë èëýðõèéëüå.
ÄÝÄ ÑÀÉÄ Ø.ÝÍÕÁÀÒ

00_first.indd 5 5/25/2005 5:20:46 PM
7
00_first.indd 7 5/25/2005 5:20:48 PM
8
Xnuau 1oxuonpyynx, cauan myyuxnan orcou:
Ñ.Äóëàìñ¿ðýí ÝÌÕ¯Ò-èéí çàõèðàë, Àíàãààõ óõààíû
äîêòîð
Ñ.Çîðèã ÝÌÕ¯Ò-èéí ìýðãýæèëòýí, Ýì ç¿éí óõààíû
äîêòîð
Ã.Íàðàí ÝÌØÓÈÑ-èéí áàãø, ÝÌß-íû ëàáîðàòîðèéí
åðºíõèé Ìýðãýæèëòýí, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
À.Äàìäèíñ¿ðýí Ýð¿¿ë Ìýíäèéí ñàéäûí çºâëºõ àíàãààõ óõààíû
äîêòîð
H.Æàðãàëñàéõàí ÝÌß-íû Ýìíýëãèéí òóñëàìæèéí ãàçðûí
îðëîã÷ äàðãà, Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû
äîêòîð, Äýä ïðîôåññîð
Ä.Îþóí÷èìýã ÓÌÕÃ-ûí Ýð¿¿ë ìýíäèéí õÿíàëòûí õýëòñèéí
äàðãà, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
ß.Áóÿíæàðãàë ÝÌß-íû Ýõ áàðèõ, ýìýãòýé÷¿¿äèéí òóñëàìæ
¿éë÷èëãýý õàðèóöñàí ìýðãýæèëòýí, Àíàãààõ
óõààíû ìàãèñòð
Ñ.Ãàíñ¿õ ÝÌÕ¯Ò-èéí äýä çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð
Ö.Íàöàãäîðæ ÝÒÓÃ-ûí äýä çàõèðàë
Á.Îðãèë “À÷” Àíàãààõ óõààíû äýýä ñóðãóóëèéí áàãø,
Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû äîêòîð
Â.Ñ¿ðýí÷èìýã “Ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðûí øèíý÷ëýë, òåõíèê
òóñëàëöàà” òºñëèéí çîõèöóóëàã÷,
ÍÝÌ-èéí ìàãèñòð
Á.Öýäìàà ÝÌÑÕÕ-2 äîòîîäûí çºâëºõ , ÀÓ-íû ìàãèñòð
Ñ.Ýâëýãñ¿ðýí ÝÌß-íû Òºðèéí çàõèðãààíû óäèðäëàãûí ãàçðûí
îðëîã÷ äàðãà, ÍÝÌ-èéí ìàãèñòð
Ö.Áóðìàà Ñòàíäàðò, õýìæèë ç¿éí ¿íäýñíèé òºâèéí ýð¿¿ë
ìýíäèéí àñóóäàë õàðèóöñàí ìýðãýæèëòýí,
Àíàãààõ óõààíû ìàãèñòð
Â.Ëõàãâàäîðæ ÝÒÓÃ-ûí Ýì ç¿éí àëáàíû äàðãà Ýì ç¿éí óõààíû
ìàãèñòð
Ì.Íàíäèí÷èìýã ÝÌÕ¯Ò-èéí Ìàãàäëàí èòãýìæëýëèéí àëáàíû
ìýðãýæèëòýí
00_first.indd 8 5/25/2005 5:20:48 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å
ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
01_cardiology last.indd 9 5/25/2005 3:30:57 PM
10
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
À.ªëçèéõóòàã Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû äîêòîð, Ïðîôåññîð
Õ¿íèé ãàâúÿàò ýì÷, ÝÌß-û äîòðûí ºâ÷íèé
ìýðãýæëèéí çºâëºëèéí äàðãà, Êëèíèêèéí 1, 2-ð
ýìíýëãèéí çºâëºõ ýì÷
Ä. Çóëãýðýë ÝÌØÓÈÑ-èéí Ç¿ðõ, ñóäàñíû òýíõìèéí áàãø,
Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ö.Àëòàííàâ÷ Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Í.Áàÿñãàëàí ÝÌØÓÈÑ -èéí Ç¿ðõ ñóäàñíû òýíõìèéí áàãø,
Àíàãààõ óõààíû ìàãèñòð
01_cardiology last.indd 10 5/25/2005 3:30:57 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
11
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. ÀÒÅÐÎÑÊËÅÐÎÇ
Òîäîðõîéëîëò Àòåðîñêëåðîç íü àðõàã ÿâöòàé, áîäèñûí ñîëèëöîîíû
õÿìðàëûí óëìààñ àðòåðèéí ñóäàñíû õàíàíä ººð÷ëºëò
ãàð÷ öóñíû óðñãàë ñààòàõûã õýëäýã.
Øàëòãààí,
õ¿÷èí ç¿éëñ
Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä óã ºâ÷íèéã äàðõëàëûí
òîãòîëöîîíû õÿìðàëûí ¿¿äíýýñ àâ÷ ¿çýõ áîëñîí
áèëýý.
1.Ýðãýøã¿é õ¿÷èí ç¿éëñ :
• Íàñ
• Õ¿éñ
• Óäàìøèë
2.Ýðãýõ õ¿÷èí ç¿éëñ:
• Òàìõè òàòàõ
• Òàðãàëàëò /ÿëàíãóÿà õýâëèéí õýëáýðèéí òàðãàëàëò/
• Öóñíû äàðàëò èõñýõ
• Ãèïåðõîëåñòðèíåìè
• Ãèïåðòðèãëèöåðèäåìè
• Ãèïåðèíñóëèåìè
• 2-ð õýëáýðèéí ÷èõðèéí øèæèí ºâ÷èí
• Ýñòðîãåí ãîðìîíû äóòàãäàë
• Õîîë õ¿íñíèé äóòàãäàë
• Ñýòãýë ç¿éí õÿìðàë, ñòðåññ

• Àòåðîñêëåðîçûí àíãèëàë, ýìíýë ç¿é
Àòåðîñêëåðîçûã õààíà ÿìàð ñóäàñ ãýìòýýæ áàéãààãààð íü àíãèëæ óëìààð
ýìíýë ç¿éí ãîë øèíæ òýìäýã¿¿ä íü ãàð÷ èðäýã.
Êëèíèêèéí
¿å øàò
I ¿å - ýìíýë ç¿éí ºìíºõ
¿å
1. Âàçîìîòî𠺺ð÷ëºëò
2.Ëàáîðàòîð øèíæèëãýýíèé
ººð÷ëºëò
II ¿å - ýìíýë ç¿éí ¿å 1.Èøåìèéí ¿å
2.Á¿ëýíò ¿õæëèéí ¿å
3.Õàòóóðëûí ¿å
ªâ÷íèé ÿâö I - ñóäàñíû õàòóóðàë äàâøèíã¿é ÿâàãäàõ ¿å
II - ñóäàñ õàòóóðàë òîãòâîðòîé ÿâàãäàõ ¿å
III - ñóäàñ õàòóóðàë ðåãðåññä îðîõ ¿å
01_cardiology last.indd 11 5/25/2005 3:30:57 PM
12
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Áàéðëàëààð I - ãîë ñóäàñíû õàòóóðàë
II - òèòýì ñóäàñíû õàòóóðàë
III - òàðõèíû ñóäàñíû õàòóóðàë
IY - Ẻðíèé àðòåðèéí õàòóóðàë
Y - ÷àöàðõàéí àðòåðèéí õàòóóðàë
YI - óóøèãíû àðòåðèéí õàòóóðàë
YII - äîîä ìº÷äèéí àðòåðèéí õàòóóðàë
Îíîøëîãîîíû øàëãóóð:
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýíä: Óëààí ýñèéí òóíàõ õóðä áàãàñàõ,
óëààí Ẻì,áîðòãîíöîð áàãà õýìæýýãýýð òîãòâîðòîé áàéõ
• Öóñíû áèîõèìèéí øèíæèëãýýíä: õîëåñòåðèí, áàãà íÿãòðàëòàé
ëèïîïðîòåèä, Ôðåäèðèêñîíû àíãèëëûí II, III, IY õýëáýðèéí ëèïèä
èõñýõ, èõ íÿãòðàëòàé ëèïîïðîòåèä áàãàñàõ, ñóäàñ õàòóóðëûí èíäåêñ
4.9-ººñ äýýø áîëîõ, ñèéâýí äýõ íèéò ëèïîïðîòåèäûí õýìæýý áà ÈÍË
èõñýõ
• Ðåíòãåí øèíæèëãýýíä: ãîë ñóäàñ óðòñàí ºðãºñ÷, õàíà íü çóçààð÷
õàòóóðñàí áàéõ
• Í¿äíèé óãò: Ãóííà-Ñàëþñûí øèíæ èëðýõ
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãò: ç¿¿í õîâäëûí òîìðîëò, ø¿äíèé äàëàéö
íàìñàõ, õýðýâ òèòýì ñóäàñíû õàòóóðàëòàé áîë èøåìèéí øèíæ¿¿ä
èëðýõ
• Äîïïëåðòîé ýõîãðàôò: ãîë ñóäàñíû íàðèéñàë, ñóäàñ õàòóóðëûí
òîâðóó õàíàíä áàéðëàõ, öóñíû óðñãàëûí ýìãýã ººð÷ëºëò èëðýõ
• Äîîä ìº÷äèéí áîëîí Ẻðíèé ñóäàñíû àíãèîãðàôèä: ñóäàñíû
íàðèéñàë, áºãëºðºëòèéã èëð¿¿ëýõ
• À÷ààëàëòàé ç¿ðõíèé õýò àâèàí øèíæèëãýýíä: ãîë ñóäàñíû
õàòóóðëûí áàéðøëûã òîãòîîõ
• Êîðîíàðîãðàôèéí àðãà: Òèòýì ñóäàñíû õàòóóðëûã òîäîðõîéëíî.
Ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
• Óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò: Àìüäðàëûí çºâ äýãëýì áàðèìòëàõ, çºâ
õîîëëîëò, òàìõè õîðèõ, áèåèéí èäýâõòýé õºäºë㺺í, ñýòãýë ñàíààíû
òàéâàí áàéäàëä áàéëãàõ, õîîëíû äýãëýì áàðèìòëàõ, äàâñûã
áàãàñãàõ
• Ýìèéí ýì÷èëãýý: Ñòàòèíû á¿ëãèéí ýì¿¿ä íü õîëåñòåðîëûí íýãäýëèéã
øóóä ñààòóóëàí, ýíäîòåëèéí ¿éë àæèëëàãààã õýâèéí áîëãîõîä
îðøèíî. Õýò èñýëäýëòèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé à-òîêîôåðîëûã
õýðýãëýíý.
• Öóñíû äàðàëòûã ÀÑÅ-èíãèáèòîðîîð ýì÷èëñýíýýð çºâõºí ýíäîòåëä
àÿòàéãààð íºëººëººä çîãñîõã¿é ñóäàñíû ãºëãºð áóë÷èíãèéí íýâ÷èëò
01_cardiology last.indd 12 5/25/2005 3:30:57 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
13
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
áîëîí òðîìáîöèòûí èäýâõæèëèéã áóóðóóëíà.
• ÀÑÅ èíãèáèòîðîîð ýì÷èëñýíýýð ,ººõºí óðãàöûí, ºñºëò áà çàäðàëààñ
ñýðãèéëäýã.
• Àòåðîñêëåðîçûí ýìãýã æàìä õàëäâàðûí õ¿÷èí ç¿éëñ íºëººòýé áàéæ
áîëçîøã¿é òóë õàëäâàðûí á¿õ ãîëîìòûã óñòãàõ øààðäëàãàòàé.
ªºõ òîñíû ñîëèëöîîíû ººð÷ëºëòèéã çàñàõ ýì÷èëãýý
• Ñòàòèíû á¿ëýã: ñèìâàñòàòèí, ëîâàñòàòèí, ïðàâàñòàòèí. Ñòàòèíûã
10-20 ìã ºäºðò 1-2 óäàà.
• Öºñíèé õ¿÷ëèéí ñåêâåòðàíò íü ãýäñýýð õîëåñòåðèí øèìýãäýõèéã
äàðàíãóéëàõ áýëäìýë¿¿ä: ñåêâåñòðàíò õîëåñòåðàìèíûã 2-24ã ºäºðò
2-4 õóâààæ õýðýãëýõ, êîëåñòèïîë 5-15 ã ºäºðò 2 õóâààæ õýðýãëýíý.
• ªíäºð íÿãòòàé ëèïîïðîòåèíû õýìæýýã èõýñãýã÷ õàíààã¿é ººõíèé
õ¿÷èë áà ôîñôîëèïèäûã àãóóëàã÷ ººõíèé ñîëèëöîîã çîõèöóóëàã÷:
ýññåíöèàë, ëèïîñòàáèë õýðýãëýæ áîëäîã.
• Íèêîòèíû õ¿÷ëèéã ýõëýýä 50 ìã-ààð îðîéí õîîëíû äàðàà ºäºðò
1 óäàà ºã÷ ýõýëíý. Äàðàà íü 50 ìã ºäºðò 2, öààøèä 3 óäàà ºãíº.
Õîíîãèéí òóí 3 ãð õ¿ðòýë ºã÷ áîëíî. Íèêîòèíû õ¿÷ëèéã õýðýãëýõèéí
ºìíº õîéíî õàëóóí õîîë öàé õýðýãëýõèéã õîðèãëîíî.
• Öóñíû á¿ëýãíýëò, ðåîëîã ÷àíàðò ¿éë÷ëýõ çîðèëãîîð àíòèàãðåãàíò ýì:
àñïèðèí, êóðàíòèë, òðåíòàë õýðýãëýíý. Àñïèðèíûã 76-100 ìã òóíãààð
òîãòìîë õýðýãëýíý.
• Ñóäàñíû õàíàíä íºëººëºõ, ò¿¿íèé íýâ÷èìõèé ÷àíàð, àãðåãàöëàõ
÷àíàð çýðýãò íºëººëºõ ýì: àíãèíèí õýðýãëýíý.
Àíòèîêñèäàíò ýì÷èëãýý
• ªºõ òîñíû õýò èñýëòèéã äàðàíãóéëàõ çîðèëãîîð ñóäàñíû õàíûã
ãýìòýýõ íºëººòºé õîðò áîäèñûí ¿¿ñýëòèéã áóóðóóëäàã. Ýíý çîðèëãîîð
àëüôàòîêîôåðîë, âèòàìèí Ñ, áîëîí áóñàä áàéãàëèéí óðãàìëûí
ãàðàëòàé íýìýëò á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýæ áîëäîã.Òóõàéëáàë,
÷àöàðãàíû òîñûã 10.0-ààð ºäºðò 2 óäàà óóíà.
Ñàíàìæ: Õýðýãëýæ áóé ýì¿¿äèéí òóí õýìæýý, õýðýãëýõ õóãàöààã ýìíýëç¿é,
ëàáîðàòîðè ¿ç¿¿ëýëò çýðýãò òóëãóóðëàí ýì÷ ººðºº çîõèöóóëíà.
01_cardiology last.indd 13 5/25/2005 3:30:58 PM
14
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
2. ǯÐÕÍÈÉ ÈØÅÌÈ ªÂ×ÈÍ
Òîäîðõîéëîëò Ç¿ðõíèé òèòýì ñóäñààð ýðãýëäýõ öóñíû õýìæýý, ç¿ðõíèé
áóë÷èíãèéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýý õî¸ðûí õîîðîíäûí
òýíöâýðò áàéäàë àëäàãäàæ õ¿÷èëòºðºã÷èéí õàíãàìæ
áóóðñíààñ ç¿ðõíèé áóë÷èíä áîäèñûí ñîëèëöîîíû õÿìðàë
¿¿ñýõèéã ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷èí (ÇȪ) ãýíý.
Øàëòãààí Øàëòãààí;
• Òèòýì ñóäàñ àòåðîñêëåðîçûí ýìãýã ººð÷ëºëòòýé áîëîõ
• Òèòýì ñóäàñ ýìãýã ººð÷ëºëòã¿é áîëîâ÷ ñýòãýë ñàíààíû
õ¿÷òýé õÿìðàëä îðîõ
• Àðõàã òàìõè÷äûí òèòýì ñóäàñíû ìýäðýëèéí çîõèöóóëãà
àëäàãäàæ ñóäàñ ðåôëåêñûí çàìààð ãýíýò õ¿÷òýé àãøèõ
• Òèòýì ñóäàñ òðîìá áóþó ýìáîëèãîîð ãýíýò áºãëºð÷,
öóñíû óðñãàë òîäîðõîé õýñýãò õààãäàõ
• Òèòýì ñóäàñíû ýíäîòåëü ººð÷ëºãäºõ
• Òèòýì ñóäàñíû òºðºëõèéí ãàæ ººð÷ëºëò
• Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí öóñíû áè÷èë ýðãýëò
(ìèêðîöèðêóëÿöè) õÿìðàõ
• Öóñ á¿ëýãí¿¿ëýõ ñèñòåìèéí èäýâõæèë íýìýãäýõ
• Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ãèïåðòðîôè
• Ýäãýýð øàëòãààíóóä çàðèìäàà õýä õýäýýðýý ÷
õàâñàðñàí áàéæ áîëíî.
Àíãèëàë Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷íèéã ýìíýë ç¿éí õýëáýðýýð àíãèëíà.
(ÄÝÌÁ, 1995)
• Òèòýì ñóäàñíû ãýíýòèéí ¿õýë (ç¿ðõ àíõäàã÷ààð çîãñîõ)
• Ñòåíîêàðäè (ç¿ðõíèé áàõ)
-À÷ààëëûí ¿åèéí ñòåíîêàðäè
-Òîãòâîðã¿é ñòåíîêàðäè
-Ãýíýò ¿¿ñäýã òàéâàí õýëáýðèéí ñòåíîêàðäè
-Ñóäàñ àãøèëòûí øàëòãààíò ñòåíîêàðäè
• ªâäºëòã¿é õýëáýðèéí ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷èí
• Ç¿ðõíèé øèãäýýñ
• Êàðäèîñêëåðîç
-Àòåðèîñêëåðîçûí / æèæèã ãîëîìòîò/
-Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí äàðààõ / òîì ãîëîìòîò/
• Ç¿ðõíèé àðõàã ö¿ëõýí / 8 äîëîî õîíîãîîñ äýýø/
• Ç¿ðõíèé õýì àëäàãäàõ õýëáýð
Ýìíýë ç¿é
Öýýæýýð ºâäºõ íü ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷íèé íýã ãîë øèíæ òýìäýã þì.
Ç¿ðõíèé öóñàí õàíãàìæ áàãàññàíààñ ýñâýë ìèîêàðäàä õ¿÷èëòºðºã÷èéí
õýðýãöýý íýìýãäñýíýýñ ç¿ðõíèé áóë÷èí ãýìòýæ, öýýæíèé ç¿¿í òàëä,
ç¿ðõíèé îð÷èìä ýâã¿é îðãèõ, äàâòàõ áàéäàëòàéãààð ºâäºëò èëðýõèéã
ñòåíîêàðäè ãýíý.
01_cardiology last.indd 14 5/25/2005 3:30:58 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
15
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ªâäºëò íü ç¿ðõíèé öóñàí õàíãàìæèéí äóòàãäëûí óëìààñ ¿¿ñ÷ áóé
ñóäàñíû ãàðàëòàé ºâäºëò áàéäàã. Ñóäàñíû ºâäºëò íü íèëýýä ºâºðìºö
øèíæ ÷àíàðòàé áàéäàã òóë ýì÷ë¿¿ëýã÷ýýñ ººðººñ íü àñóóæ îíîøëîõ
áîëîìæèéã ºãäºã.
ªâäºëòèéí
áàéðëàë áà
òàðõàëò
• ¯íäñýí áàéðëàë íü öýýæíèé àð òàë áà ç¿¿í õýñýãò
áàéðëàäàã. ªâäºëòèéã àëãààðàà äàðæ çààäàã. ªâäºëò
íü ç¿¿í ãàðíû ãàäíà òàë, ÷èã÷èé õóðóó ðóó äàìæäàã.
Õîâîð òîõèîëäîëä ãýõäýý ìàø ºâºðìºö äàìæèëò íü
ýð¿¿ ð¿¿ äàìæäàã.
ªâäºëòèéí öººí òîõèîëäîõ áàéðëàë íü:
• Ǻâõºí òàðõàëòûí áàéðëàë /áóãóéâ÷-ãàðò,ø¿äíèé
ºâäºëò, òàâõàéä ºâäºõ/
• Öýýæíèé õýíõýðöýãèéí ç¿¿í õýñýãò
• Öýýæíèé õýñãèéí óðä ãàäàðãóóä á¿õýëäýý
• Õîäîîä îð÷èìä
ªâäºëòèéí
øèíæ
÷àíàð
Ñòåíîêàðäèéí ¿åä äàðæ, áàçàæ, àòãàæ, íóõàæ, õîðñîæ
áàéãàà ìýò ºâäºëò èëýðäýã. Çàðèì òîõèîëäîëä õ¿÷òýé
ºâäºëò èëðýõã¿é 纺ëºí äàðæ áàéãàà ìýò áîëîõ, öýýæ
õ¿íäðýõ, áà÷óóðàõ øèíæ èëýðíý. Èéìä ºâ÷òºíººñ
ºâäºëòèéí òóõàé áóñ õàðèí öýýæíèé õýíõýðöýãò ÿìàð
íýãýí ýâã¿é ìýäðýìæ ¿¿ñýæ áàéñàí ýñýõèéã òîäðóóëæ
àñóóõ íü ç¿éòýé.
ªâäºëòèéí
õ¿÷
ªâäºëòèéí õ¿÷ íü ÿìàð ÷ áàéæ áîëîõ áà õàìãèéí ÷óõàë
íü äóíä çýðãèéí ºâäºëò íü ÷ àìü íàñàíä àþóëòàé áàéæ
áîëíî. ªâäºëò íü ºâ÷òºíèé õºäºë㺺íä øóóä íºëººëºí
òýðýýð íàì ã¿ì áîëæ ººðèéí áèåèéã ÷àãíàñàí áàéäàëòàé
áîëíî. Í¿¿ð öàðàéíû èëðýë íü ººð÷ëºãäºí í¿äýíä íü
àéäàñ òºðñºí, öîíõèãîð öàðàéòàé áîëäîã. Òýð ÷ á¿¿ õýë
ñóäàñíû ñóëõàí ºâäºëòèéí ¿åä ºâ÷òºí óíòàæ ÷àäàõã¿é
áàéäàã.
Öýýæýýð ºâäºõ
Ç¿ðõíèé ºâäºëò Ç¿ðõíèé áóñ ºâäºëò

/ Êàðäèàëãèÿ /
Ñóäàñíû
Ñóäàñíû áóñ
01_cardiology last.indd 15 5/25/2005 3:30:58 PM
16
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
¯ðãýëæëýõ
õóãàöàà
2-3 ìèíóòààñ 15-20 ìèíóò õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëíý. Ãýíýòèéí
ºâäºëò íü /ïðèñòóï/ 1 ìèíóòààñ áàãà õóãàöààãààð
¿ðãýëæèëíý. Õýðýâ ºâäºëò íü 20-30 ìèíóò ò¿¿íýýñ äýýø
õóãàöààãààð ¿ðãýëæèëâýë ç¿ðõíèé øèãäýýñ ¿¿ñíý. ͺ㺺
òàëààñàà õýðýâ ºâäºëò 1 öàã õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëñýí ÷ ç¿ðõíèé
øèãäýýñýä õ¿ðãýõã¿é áîë ýíý íü ñóäàñíû ãàðàëòàé áèø
ãýñýí ¿ã.
ªâäºëòèéã
èõýñãýõ áà
áàãàñãàõ
õ¿÷èí
ç¿éëñ
Èõýíõ òîõèîëäîëä ºâäºëòèéí ïðèñòóï íü áèåèéí õ¿÷íèé
áîëîí ñýòãýë ñàíààíû à÷ààëàëòàé õîëáîîòîé. ßâæ áàéõ
¿åä ºâäºëò ¿¿ñýæ, çîãñîõîä àðèëäàã.
Ñóäàñíû ãàðàëòàé ºâäºëò ãýæ îíîøèëáîë ñòåíîêàðäèéí õºäëºë
íü íýìýãäýýä áàéíà óó ýñâýë ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýã
èëðýýä áàéíà óó ãýäãèéã ÿëãàõ çîðèëãîîð ýì÷ äîîðõè àñóóëòàíä õàðèóëò
àâàõ øààðäëàãàòàé .

• ªâ÷òºíä ñóäàñíû ãàðàëòàé ºâäºëò íü 20-30 ìèíóòààñ èë¿¿
õóãàöààãààð ¿ðãýëæèëæ áàéñàí óäàà áèé ýñýõ?
• ªâäºëò íü ýíãèéí áèø ìàø õ¿÷òýé þì óó äàìæèõ øèíæ ÷àíàðòàé
áàéñàí ýñýõ?
• Íèòðîãëèöåðèíä ºâäºëò íàìäàõã¿é áàéñàí ýñýõ?
• ªâäºëò ºã÷ áàéãààä ãýíýò ºâäºõºº áîëüæ áàéñàí ýñýõ? ßëàíãóÿà
õ¿÷òýé óäààí ºâäºæ áàéñíàà ãýíýò ºâäºëòã¿é áîëîõ.
• Ñóäàñíû øèíæ ÷àíàðòàé ºâäºëò ºãñºíèé äàðààõ ºäð¿¿äýä áèåèéí
òåìïåðàòóð íýìýãäýæ áàéñàí ýñýõ?
Äýýðõ àñóóëòóóäààñ ÿäàæ íýã àñóóëòàíä ýåðýã õàðèóëò ãàðâàë
ç¿ðõíèé øèãäýýñèéã òààìàãëàæ áîëîõ áà öààøèä áàãàæèéí áîëîí
ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýãýýð ¿ã¿éñãýíý.

Õýðâýý ç¿ðõíèé øèãäýýñ ¿ã¿éñãýãäýæ ñóäàñíû ãàðàëòàé ºâäºëò
áàéãàà íü áàòëàãäâàë ñòåíîêàðäèéí õýëáýð (òîãòâîðòîé, òîãòâîðã¿é)-èéã
òîãòîîõ õýðýãòýé. ¯¿íèé òóëä äàðààõ àñóóëòûã àñóó.
• Ñ¿¿ëèéí ¿åä áèåèéí õ¿÷íèé à÷ààëàë äààõ ÷àäâàð îãöîì áóóðñàí
ýñýõ?
• Òàéâàí ¿åä ñòåíîêàðäèéí õºäëºë /ïðèñòóï/ áîëñîí ýñýõ?
• Óæèã õýëáýðýýð ºâäºëò ºã÷ íèòðîãëèöåðèíä ¿ð ä¿í ìóóòàé áàéñàí
ýñýõ?
01_cardiology last.indd 16 5/25/2005 3:30:58 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
17
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Äýýðõ àñóóëòóóäààñ íýã àñóóëòàíä ýåðýã õàðèóëò ºãâºë òîãòâîðã¿é
ñòåíîêàðäèéí îíîøèéã òàâüæ áîëíî.
Ñóäàñíû ãàðàëòàé ºâäºëò íü ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷íèé óëìààñ ¿¿ñýæ
áàéíà óó ýñâýë ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí áóñàä ýìãýãèéí ¿åä ¿¿ñýõ èøåìèéí
óëìààñ ¿¿ñýæ áàéíà óó ãýäãèéã òîãòîîõ õýðýãòýé. ¯¿íä áîäèò ¿çëýãýýð:
• Àîðòûí ãàæèã
• Êàðäèîìèîïàòè
• Òèòìèéí àðòåðèéã õàìàðñàí âàñêóëèò çýðãèéã ¿ã¿éñãýõ þì óó òîäðóóëæ
îíîøëîõ
Ñòåíîêàðäèéí ýìãýãòýé õ¿íèé ºâ÷íèé ÿâöàä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëèéã
òîãòîîõ:
• ÀÄ èõäýëòèéí àëü ÷ õýëáýð
• Ç¿ðõíèé õýì àëäàãäàë
• Õàëóóðàëò
• Áàìáàéí õîðäëîãî
• Öóñ áàãàäàëò
• Ãèïîêñåìèÿ
Ñòåíîêàðäèéã ñàéí ýì÷ëýõèéí òóëä öàã òóõàéä íü ò¿¿íä íºëººëæ áóé
õ¿÷èí ç¿éëñèéã àðèëãàõ øààðäëàãàòàé.
Áîäèò ¿çëýãò ÀÄ èõäýëò, àðòåðèéí ñóäàñíû ºâ÷èí, ç¿ðõíèé ãàæèã,
õýì àëäàãäàë, óóøèãíû àíõäàã÷ áîëîí õî¸ðäîã÷
ãèïåðòåíçè, áàéãàà çýðãèéã íàðèéâ÷ëàí ¿çýõ
Ëàáîðàòîðûí
øèíæèëãýýíä
Õîëåñòåðèéí, òðèãëèöåðèä, ïðîòðîìáèíû èíäåêñ
èõñýíý. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýíä îíöûí
ººð÷ëºëòã¿é.
Ç¿ðõíèé
öàõèëãààí
áè÷ëýãò
Èøåìèéí ñýäðýëèéí ¿åä
• ªíäºð, øîâõ Ò ø¿ä èëðýõ
• ST > 1ìì
• ST < 1ìì
• Ç¿¿í õîâäëûí ãèïåðòðîôè
• Õýì àëäàãäàë
Öýýæíèé
ðåíòãåí
Ç¿¿í õîâäëûí ãèïåðòðîôè, ãîë ñóäàñ ºðãºí
òàõèðàëäñàí
ÝÕÎÊà ǿðõíèé áóë÷èíãèéí õýñýã ãàçðûí àãøèëò ìóóäàõ,
ñèñòîë, äèàñòîëûí òºãñãºëèéí ýçýëõ¿¿í íýìýãäýõ,
öàöàëòûí ¿ç¿¿ëýëò áóóðàõ
01_cardiology last.indd 17 5/25/2005 3:30:58 PM
18
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Øèíæ òýìäýã Àíãèëàë Ýì÷èëãýý, çºâëºãºº
Ñòåíîêàðäèéí ºâäºëò
àíõ óäààãàà èëýð÷
áàéãàà áîëîâ÷ óã ºâäºëò
1 ñàð õ¿ðýõã¿é õóãàöààíä
äàõèëò áàéäàëòàéãààð
¿ðãýëæèëíý.
Àíõäàã÷ààð ¿¿ññýí Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ, íèòðîãëèöåðèí
Àñïèðèí 0.125ã
Ç¿ðõíèé îð÷èìä
íýãýí æèãä õýìíýë,
îíöëîãòîéãîîð
(ñòåðåîòèï) ºâäºõ,
ýâã¿éðõýõ áàéäàë1
ñàðààñ äýýø õóãàöààíä
¿ðãýëæèëíý.
Õýâèéí à÷ààëàëä
ºâäºëò ¿¿ñýõã¿é.
Óäààí ¿ðãýëæèëñýí
áà ýð÷èìòýé, ãýíýòèéí
à÷ààëàëä ºâäºíº.
Õýâèéí à÷ààëàëä
ºâäºëò èëýðíý. 500
ìåòðò àëõàõàä, 1
äàâõàðààñ äýýø äàâõàðò
ãàðàõ,ñýòãýë õºäëºë,
õîîë èäñýíèé äàðàà,
õ¿éòýí ýñâýë ñàëõèòàé
àãààðò ÿâàõàä ºâäºíº.
À÷ààëàë äààõ ÷àäâàð
áàãàñíà. Åðäèéí
õýìíýëýýð 100-500
ìåòðò àëõàõàä, 1
äàâõàðò ãàðàõàä ºâäºëò
èëýðíý.
Áàãà çýðãèéí àõóéí
áîëîí ñýòãýë ñàíààíû
à÷ààëàëä ºâäºëò ãàðíà.
Åðäèéí õýìíýëýýð 100
ìåòðò àëõàõàä ºâäºëò
èëýðíý.
¯éë àæèëëàãààíû
àíãèëàë á¿õèé
òîãòâîðòîé ñòåíîêàðäè.
¯éë àæèëëàãààíû
àíãèëàë I (¯À - I)
¯éë àæèëëàãààíû
àíãèëàë II (¯À - II).
¯éë àæèëëàãààíû
àíãèëàë III (¯À - III).
¯éë àæèëëàãààíû
àíãèëàë IY (¯À - IY)
Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ, íèòðîãëèöåðèí
Àñïèðèí 0.125ã
Íýã ýìýýð ýì÷èëíý
• Íèòðàò
• Áåòàáëîêàòîð
• Êàëüöèéí àíòàãîíèñò
- 2 Ýìèéí õîñëîëîîð
ýì÷èëíý
• Íèòðàò +
áåòàáëîêàòîð
• Íèòðàò + Êàëüöèéí
àíòàãîíèñò
• Áåòàáëîêàòîð +
êàëüöèéí àíòàãîíèñò
- 3 áà ò¿¿íýýñ äýýø
Ýìèéí õîñëîëîîð
ýì÷èëíý
• Íèòðàò +
áåòàáëîêàòîð +
êàëüöèéí àíòàãîíèñò
• Íèòðàò + ÀÕÔ
ñààòóóëàã÷ +
áåòàáëîêàòîð
• Èæèë + ç¿ðõíèé
ãëèêîçèä áà øýýñ
õººõ ýì
01_cardiology last.indd 18 5/25/2005 3:30:59 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
19
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
À÷ààëàëòàé õîëáîîòîé
áîëîâ÷ ñòåíîêàðäèéí
õºäëºëèéí äàâòàìæèéí
òîî, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà,
ýð÷ íü íýìýãäýíý.ªâäºëò
òàéâàí áàéõàä, øºíèéí
öàãààð ÿëàíãóÿà ¿¿ðýýð,
ýñâýë ºã뺺 ýðò èëýðíý.
À÷ààëëûí ¿åèéí
äààìæðàõ ÿâöòàé
ñòåíîêàðäè
Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ, íèòðîãëèöåðèí
Àñïèðèí 0.125ã
À÷ààëàë äààõ ÷àäâàð
ñàéí. ßëàíãóÿà ºäðèéí
öàãààð à÷ààëàë ºãºõºä
ºâäºëò èëðýõã¿é.
Ïðèíöìåòàëü
ñòåíîêàðäè Ñóäàñ
àãøèëòûí øàëòãààíò
ñòåíîêàðäè
Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ, Òàéâøðóóëàõ
ýì, ñóäàñ ºðãºñãºõ ýì ,
íèòðàòûã óíòàõààñ ºìíº
óãòóóëæ ºãºõ
Õºäëºë íü äàíäàà
ºã뺺㿿ð, öººíã¿é
òîõèîëäîëä óíòàæ áàéõ
¿åä.Íèòðîãëèöåðèíä
3-5 ìèíóòàíä ¿ð ä¿í
ºãäºã.Õýðýâ ìàø óäààí
/20-30 ìèíóò/ ¿ðãýëæëýí
íèòðîãëèöåðèíä
íàìäàõã¿é òîõèîëäîëä
þóíû ò¿ð¿¿íä ç¿ðõíèé
õóðö øèãäýýñèéã
áîäîëöîíî.
Òàéâàí ¿åèéí
ñòåíîêàðäè
Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ
Ýìíýëýãò õýâò¿¿ëæ
ýì÷èëíý
Óäààí ÿâöòàé øèíæ
òýìäýã áàãàòàé, ñóäàñíû
ãàðàëòàé ºâäºëò ºã÷
áîëíî, õýì àëäàãäàë
áîëîí öóñíû ýðãýëòèéí
äóòàãäàë ýëáýã
òîõèîëääîã.
Àòåðèîñêëåðîçûí
êàðäèîñêëåðîç
Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ
Òèòýìèéí öóñàí
õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
23.4% òîõèîëääîã
/ÎÕÓ/
Ýíý õýëáýðèéã èëð¿¿ëýõ
çîðèëãîîð áèåèéí áîëîí
ýìèéí à÷ààëàëòàé
ñîðèëûã õèéíý.
Øèíæ òýìäýãã¿é ÇȪ Äýãëýì ýì÷èëãýý,
àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ,
01_cardiology last.indd 19 5/25/2005 3:30:59 PM
20
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Áóñàä ºâ÷íèé øèíæ
òýìäýã èëðýëã¿é, ò¿¿íòýé
õîëáîãäîëã¿éãýýð
õîâäëûí ôèáðèëëÿö
áîëñíîîñ 6 öàãèéí äîòîð
íàñ áàðàõ
Ãýíýòèéí ¿õýë Óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ
Ç¿ðõýýð ºâäºæ áîëîõ áóñàä ýìãýã¿¿äýýñ ÿëãà.
Öýýæýýð ºâäºõ á¿õ òîõèîëäîëä äàðààõ ýìãýã¿¿ä áèø ãýäãèéã ìàãàäàë
: ¯¿íä
Ç¿ðõíèé ºâ÷íººñ
ãàðàëòàé
• Ç¿ðõíèé øèãäýýñ,
ìèîêàðäèò,
ïåðèêàðäèò,
ÊÌÏ, ÀÃ-ûí êðèç,
(ðåâìîêàðäèò),
ç¿ðõíèé ãàæèã
Ç¿ðõíèé áóñ ãàðàëòàé
• ÒÌÑ-èéí ãàðàëòàé / ÍÖÄ, Òàðõèíû
õàâäàð,Îñòåîõîíäðîç, Õàâèðãàíû
ìºãººðñíèé ýìãýã /Òèòöèéí õàì øèíæ/
• Äîòîð ýðõòíèé ãàðàëòàé / Óóøãèíû
õàòãàëãàà, ïëåâðèò, ïàíêðåàòèò, øàðõëààò
ºâ÷èí, óëààí õîîëîéí ýìãýã
• Äààâðûí õÿìðàëûí ¿¿äýëòýé / öýâýðøèëòûí
êàðäèîïàòè, Òèðåîòîêñèêîçûí êàðäèîïàòè
01_cardiology last.indd 20 5/25/2005 3:30:59 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
21
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóñëàìæèéí øàòëàëä õèéãäýõ ýì÷èëãýý, îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàëä õèéñýí
1-3 –ð àðãà õýìæýýã àâíà.
Îíîø òîäðóóëàõ äàðààõü
øèíæèëãýýí¿¿ä õèéíý.
• ÇÖÁ
• Öýýæíèé ðåíòãåí
• Êîàãóëîãðàìì
• Áèîõèìèä –õîëåñòåðèí, ñàõàð,
òðèãëèöåðèä
• Ç¿ðõíèé õýò àâèàí øèíæèëãýý
(ãèïîêèíåçèéí çîí)
2. Àâàõ àðãà õýìæýý:
• Òèòýì ñóäàñíû öóñàí
õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
1.Îíîøëîãîî
• Àñóóìæèéã çºâ àâ÷ ç¿ðõíèé
èøåìèéí ºâäºëò áàéãàà
ýñýõèéã òîäðóóëíà
• Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã ¿íýëíý
• Áîëîìæòîé áîë ç¿ðõíèé
èøåìèéí õýëáýðèéã òîãòîîíî
• Áîäèò ¿çëýãýýð ÀÄ, ç¿ðõíèé
õýìíýë, àâèàã ¿íýëíý
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
õèéíý
2. Àâàõ àðãà õýìæýý:
• Ñòåíîêàðäûí ïðèñòóïûã íàìäàà
• Íèòðîãëèöåðèí 0.0005ã õýëýí
äîð òàâü, ýñâýë íèôåäèïèí
10ìã õýëýí äîð
• ¯ð ä¿íã¿é 5 ìèíóò áîëâîë
• Äýýðõ òóíãààð äàâòàí õýðýãëý
• ¯ð ä¿íã¿é 5 ìèíóò áîëâîë
• Äýýðõ òóíãààð äàâòàí õýðýãëý
• ¯ð ä¿íã¿é 10 ìèíóò áîëâîë
• Àíàëãèí 50%-2,0 ýñâýë
ïðîìåäîë 1%-1ìë à/ä òàðü
3.Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã
¿íýëæ , äàõèëòààñ óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ çºâëºãºº ºã
• Äýãëýì
• Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã
ººð÷ëºõ
• Àñïèðèí 0.125ìã õýðýãëýõ
4.Àéìãèéí ýìíýëýãò
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýíý
Ýì÷èëãýý
Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷íèé ýì÷èëãýýã õèéõ ãîë çîðèëãî íü ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí
öóñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõàä áîäèñûí ñîëèëöîîã ñýðãýýæ ãýíýòèéí
¿õëýýñ ñýðãèéëýõýä ÷èãëýãäýíý.
01_cardiology last.indd 21 5/25/2005 3:30:59 PM
22
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ýì÷èëãýýíèé
åðºíõèé
áàðèìòëàë
• Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ:
- Áèåèéí áîëîí îþóíû õýò à÷ààëëààñ ñýðãèéëýõ,
îþóíû õýò à÷ààëëûã çîõèöóóëàõ
- Õàâàð, ºâëèéí öàãò óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ
ýì÷èëãýý õèéõ
- Õîîë õýòð¿¿ëýí õýðýãëýõýýñ ñýðãèéëýõ
- Ñýòãýë ñàíààíû ãóòðàëààñ ñýðãèéëæ áîãèíî
õóãàöààíä òàéâøðóóëàõ ýì õýðýãëýõ
- Òóõàéí õ¿íä òîõèðîõ áèåèéí òàìèðûí äàñãàë
áàéíãà õèéëãýõ
• Õîðò çóðøèë: Òàìõè òàòàëòûã á¿ðìºñºí
öýýðë¿¿ëýõ. Àðõè õýòð¿¿ëýí õýðýãëýõýýñ ñýðãèéëýõ
• Õºäºë㺺íèé õîìñäîëã¿é áàéëãàõ, òàðãàëàëòààñ
ñýðãèéëýõ
• Öóñíû õîëåñòåðèíûã õÿíàæ õýâèéí õýìæýýíä
áàéëãàõ (150-200ìã-ààñ áàãà áàéëãàõ)
• Àðòåðèéí äàðàëòûã õýâèéí ò¿âøèíä áàéíãà áàðüæ
õÿíàæ áàéõ
• Í¿¿ðñ óñ, ÷èõýðëýã èõòýé õîîë, óíäààíààñ
ñýðýìæë¿¿ëýõ
• Õîîëíû äàâñûã àëü áîëîõ áàãà õýðýãëýõèéã çºâëºõ.
Äàâñíû îðîíä íèìáýãèéí ø¿¿ñ çýðãèéã õýðýãëýäýã
áîëãîõ
Ç¿ðõíèé èøåìèòýé õ¿ì¿¿ñèéã ýì÷ëýõ íºõöºë, õóãàöàà
Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñèéã óäààí õóãàöààíä àìáóëàòîðèîð õÿíàõ
áà ñòàöèîíàðò ýì÷èëíý.
1. Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷òýé õ¿ì¿¿ñèéã àìáóëàòîðèîð áóþó ãýðèéí íºõöºëä
óóë ºâ÷èí ¿¿ñãýæ áàéãàà øàëòãààíààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, õàëãààò
õ¿÷èí ç¿éëñèéí òîî õýìæýýã öººð¿¿ëýõ àæëààñ ýõýëíý. (àðõè, òàìõè,
õºäºë㺺íèé èäýâõ, äàâñ, ÷èõýð, áèåèéí æèíãèéí íýìýãäýë, öóñíû
õîëåñòåðèíû õýìæýý)
Ýìèéí ýì÷èëãýýã àìáóëàòîðèò 2 ÷èãëýëýýð ¿éëäýíý. ¯¿íä:
- Ç¿ðõíèé òèòýì ñóäñûã òýëæ, öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõ, ç¿ðõíèé
ìèíóòûí ýçýëõ¿¿íèéã èõýñãýõ ýì÷èëãýýã ¿éëäýíý. (íèòðàòûí á¿ëýã,
àëüôà áà áåòà áëîêàòîð, àëüôà ñòèìóëÿòîð)
- Öóñíû ðåîëîã ÷àíàðûã áàéâàë çîõèõ õýìæýýíä áàðèõ, öóñíû
á¿ëýãíýëòèéã áóóðóóëàõ ìèêðîòðîìáûã õàéëóóëàõ, òðîìáîöèòûí
àãðåãàöààñ ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý ¿éëäýíý. (ãåïàðèí, ôðàêñèïàðèí,
àñïèðèíû á¿ëýã)
2. Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷èí õ¿íäýð÷ áàéãàà òîõèîëäîëä ñòàöèîíàðò
01_cardiology last.indd 22 5/25/2005 3:30:59 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
23
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ýì÷èëãýý õèéíý. Ñòàöèîíàðò ýì÷èëãýýíèé õóãàöààã ºâ÷íèé ¿å øàò,
çýðýãëýëýýñ õàìààð÷ òîãòîîíî. ¯¿íä:
- Õ¿÷äýëèéí ñòåíîêàðäè äàâòàìæ îëîíòîé áàéâàë ñòàöèîíàðûí
ýì÷èëãýýã 10-14 õîíîã ¿éëäýæ öààøèä àìáóëàòîðèéí ýì÷èëãýýíä
øèëæ¿¿ëíý.
- Òàéâàí ¿åèéí ñòåíîêàðäèòàé áîë ñòàöèîíàðûí ýì÷èëãýýã 14-21
õîíîã ¿éëäýýä àìáóëàòîðèîð ¿ðãýëæë¿¿ëíý.
3. ÖÓÑÍÛ ÝÐÃÝËÒÈÉÍ ÀÐÕÀÃ ÄÓÒÀÃÄÀË

Òîäîðõîéëîëò Öóñíû ýðãýëòèéí àðõàã äóòàãäàë /ÖÝÀÄ / - Òàéâàí
áîëîí à÷ààëëûí ¿åä ýä ýðõòýíä áîäèñûí ñîëèëöîîíä
õýðýãöýýòýé öóñûã õ¿ðãýæ ÷àäàõã¿é áîëîõ ç¿ðõíèé ¿éë
àæèëëàãààíû ýìãýã ôèçèîëîãèéí áàéäëûã õýëíý.
Øàëòãààí Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ýìãýã
• Àíõäàã÷ - Ìèîêàðäèò, Òýëýãäëèéí êàðäèîìèîïàòè
• Õî¸ðäîã÷ - ÇȪ,Õîëáîã÷ ýäèéí ãýìòë¿¿äèéí óëìààñ
¿¿ññýí ç¿ðõíèé ýìãýã, ãèïî áà ãèïåðòèðåîç
Ç¿ðõíèé à÷ààëàë èõäýõ ýìãýã
• Äàðàëòûí –Õàâõëàãóóäûí íàðèéñàë
• Ýçýëõ¿¿íèé –Õàâõëàãóóäûí äóòàãäàë
• Õàâñàðñàí
• Óóøèãíû ºâ÷í¿¿ä
• ßíç á¿ðèéí ãàðàëòàé ãèïîâåíòèëÿöèÿ
- Òàðãàëàëò
- Öýýæíèé õýíõýðöýãèéí õýëáýð àëäàãäàë
- ªíäºð óóëûí á¿ñèéí àðõàã ãèïîêñè
Äèàñòîëûí ¿åä õîâäëûí ä¿¿ðýëò àëäàãäàõ
• Íààëäàöò ïåðèêàðäèò
• Ðåñòðèêòèâ êàðäèîìèîïàòè
Àíãèëàë ÖÝÀÄ-èéí ¿éë àæèëëàãààíû àíãèëàë
• I ¿å (Áèåèéí õ¿÷íèé à÷ààëàëä öóñíû ýðãýëòèéí
äóòàãäëûí øèíæ¿¿ä (àìüñãààäàõ,ç¿ðõ äýëñýõ,)
ãàðàõã¿é)
• II ¿å (Ýíý ¿åä ºâ÷òºí áàãà çýðãèéí áèåèéí õ¿÷íèé
à÷ààëàëä ÖÝÀÄ-èéí øèíæ¿¿ä ãàðíà. ªâ÷òºíèé
áèåèéí õ¿÷íèé àæèë õÿçãààðëàãäàíà)
• III ¿å (Áèåèéí õ¿÷íèé àæèë íèëýýä õÿçãààðëàãäàíà.
ÖÝÀÄ –ûí øèíæ¿¿ä åðäèéí à÷ààëàëä ãàðíà)
• IY ¿å (ÖÝÀÄ-ûí øèíæ¿¿ä òàéâàí ¿åä ãàðíà. ªâ÷òºí
àæëûí ÷àäâàðã¿é áîëíî)
01_cardiology last.indd 23 5/25/2005 3:31:00 PM
24
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
ǯÐÕÍÈÉ ÀÐÕÀà ÄÓÒÀÃÄËÛÍ ÀÍÃÈËÀË
¯å øàò Øèíæ ÷àíàð ¯ç¿¿ëýëò
À Ç¿ðõíèé òàëààñ á¿òöèéí
áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû
èëýðõèé ººð÷ëºëòã¿é,
ç¿ðõíèé äóòàãäëûí ÿìàð ÷
øèíæ òýìäýã ºã÷ áàéãààã¿é,
Ç¿ðõíèé äóòàãäàë ¿¿ñýõ
ºíäºð ýðñäýë á¿õèé ºâ÷òºí
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçè,
÷èõðèéí øèæèí,
àíàìíåçäàà àðõè
õýðýãëýäýã, õóðö
õýðëýãýýð ºâäºæ áàéñàí,
óäàìøëûí àíàìíåçòàé
õ¿ì¿¿ñ
 /øèíæ
òýìäýãã¿é /
Ç¿ðõíèé äóòàãäëûí øèíæ
òýìäýãã¿é áîëîâ÷ ç¿ðõíèé
á¿òöèéí ººð÷ëºëò á¿õèé
ºâ÷òºí
Ç¿¿í õîâäëûí
Ãèïåðòðîôè áà
òýëýãäýëòýé, õàâõëàãûí
ãàæèã / êîìïåíñàöòàé/
Àíàìíåçäàà ç¿ðõíèé
øèãäýýñýýð ºâäñºí
Ñ /øèíæ
òýìäýã á¿õèé
/
Ç¿ðõíèé äóòàãäëûí øèíæ
òýìäýã èëðýýä óäààã¿é,
ç¿ðõíèé á¿òöèéí ººð÷ëºëò
á¿õèé ºâ÷òºí
Ç¿¿í õîâäëûí àãøèëòûí
¿éë àæèëëàãàà
áóóðñàíààñ àìüñãààäàõ,
áèå ñóëðàõ øèíæ èëðýõ
D
/Ýöñèéí øàò /
Ç¿ðõíèé á¿òöèéí
ººð÷ëºëòòýé, ç¿ðõíèé
äóòàãäëûí øèíæ òàéâàí
¿åä èëýðäýã ºâ÷òºí
ýìíýëýãò õýâòýæ
ýì÷èëãýý õèéëãýõ
øààðäëàãàòàé ºâ÷òºí
Îíîøëîãîî
Ýðõòýí ñèñòåì Ãàðàõ çîâèóð Áîäèò ¿çëýã
Ç¿ðõ ñóäàñíû
òàëààñ
• Ç¿ðõ äýëñýõ
• Ñòåíîêàðäèéí ºâäºëò
• Õýâ øèíæèò áóñ
ºâäºëòèéí èëðýë
• ßäðàõ
• Ñóëðàõ
• Àëáàäìàë áàéðëàë
• Õ¿ç¿¿íèé âåí ã¿ðèéõ
• Òîãøèëòîîð ç¿ðõíèé
õèë õÿçãààð òýëýãäýõ
• Ìîðèí òºâºð㺺í
õýìíýë
• Ç¿ðõíèé øóóãèàí I áà
II àâèà ñóëðàõ
• Óóøèãíû àðòåð äýýð
II àâèà òîäðîõ
• Ïåðèêàðäèéí
øóóãèàí
Áººð, øýýñ
ÿëãàðóóëàëòûí
òàëààñ
• Øýýñ áàãàñàõ,
• Øýýõã¿é áîëîõ
01_cardiology last.indd 24 5/25/2005 3:31:00 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
25
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àìüñãàëûí
ýðõòýíèé
òàëààñ
• À÷ààëàëä àìüñãààäàõ
• Øºíº àìüñãààäàõ
• Õàíèàëãàõ
• Öóñòàé öýð ãàðàõ
• Àìüñãàë áà÷óóðàõ
• Õýð÷èãí¿¿ð
• Ïëåâðèéí ø¿ðãýëöýõ
÷èìýý
• Òîãøèëòûí àâèà
á¿äãýðýõ
• ªðöíèé õºäºë㺺í
àëäàãäàõ
Õîîë
áîëîâñðóóëàõ
ýðõòýíèé
òàëààñ
• Õýâëèéãýýð áà
àþóëõàéä óíæèð÷
ºâäºõ
• Ãýäýñ ä¿¿ðýõ
• Õîîëîíä äóðã¿é áîëîõ
• Äîòîð ìóóõàéðàõ
• Îãèóëàõ
• ªòãºí õàòàõ
• Ñóóëãàõ
• Àñöèò
• Ýëýã, äýë¿¿ òîìðîõ
• Ãýäýñíèé ã¿ðâýëçýõ
õºäºë㺺í áàãàñàõ
Ñýòãýö,
ìýäðýëèéí
òàëààñ
• Îé òîãòîîëò ìóóäàõ
• Õºäºëìºðèéí ÷àäâàð
áóóðàõ
• Àéäàñ ò¿ãø¿¿ð òºðºõ
• Öî÷èðîìòãîé áîëîõ
• Íîéð àëäàãäàõ
• Îþóíû áîëîí àæëûí
÷àäâàð áóóðàõ
• Óõààí ñàíàà
á¿äãýðýõ
Íýìýëò àñóóëò • Õàâàãíàõ
• Àðüñàí äýýðõ òóóðàëò
• Õýðýãëýñýí ýìèéí
áîäèñ
Øèíæèëãýý Øèíæèëãýýíèé ¿ð ä¿í
Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
Öóñ áàãàäàëòûí øèíæ, ÓÝÒÕ - áàãàñàõ
Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
Ïðîòåèíóðèÿ, ìèêðîãåìàòóðèÿ, öèëèíäðóðèÿ
Ñèéâýí äýõ
êðåàòèíèí
Ñèéâýí äýõ êðåàòèíèí èõýñíý. Àëüáóìèí áàãàñíà.
Êîàãóëîãðàìì Öóñ ºòãºðëèéí øèíæ èëýðíý.

01_cardiology last.indd 25 5/25/2005 3:31:00 PM
26
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
¯íäñýí ºâ÷èí ÇÖÁ –ò ãàðàõ ººð÷ëºëò
Òýëýãäëèéí ÊÌÏ Òîñãóóðûí æèðâýãíýý, õîâäëûí äîòîîä õîðèã,
ç¿¿í õîâäëûí ãèïåðòðîôè
ÇȪ Ýìãýã Q ø¿ä, Ò ø¿ä áà ST ñåãìåíòèéí
ººð÷ëºëò
Àðòåðèéí
ãèïåðòåíçè
Ç¿¿í õîâäëûí ãèïåðòðîôè, õîâäëûí äîòîîä
õîðèã
Ãèïåðòðîôèéí
êàðäèîìèîïàòè
Ýìãýã Q ø¿ä / õóóðàì÷ øèãäýýñèéí ººð÷ëºëò/,
ST ñåãìåíò áà Ò ø¿äíèé ººð÷ëºëò
Ãèïîòèðåîç,
Ïåðèêàðäèòû
Âîëüòàæ íàìñàõ, ST ñåãìåíò áà Ò ø¿äíèé
ººð÷ëºëò
Ç¿¿í õîâäëûí äóòàãäëààñ ¿¿ññýí àìüñãààäàëòûí ýìíýë ç¿éí
èëðýëèéí îíöëîã:
• Ç¿ðõíèé öàöëàãà áóóðàõ áóþó ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí à÷ààëàë èõýäñýí
øàëòãààíòàé õîëáîîòîé áàéõ (ãèïåðòîíèéí êðèç, ç¿ðõíèé èøåìè,
áèåèéí õýò à÷ààëàë, ã.ì)
• Îðòîïíîý áàéðëàëòàé
• Öóñíû ýðãýëòûí äóòàãäëûí áóñàä øèíæ¿¿ä áàéíà.
• ¯íäñýí ºâ÷íèé øèíæ¿¿ä èëýðíý.
(ç¿ðõíèé øèãäýýñ, ç¿ðõíèé ãàæèã, êàðäèîìèîïàòè, ã.ì)
Öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäëûí ¿åä ¿¿ñýõ õàâàíãèéí ýìíýë ç¿éí
îíöëîã:
• Õ¿íäèéí æèíãýýñ õàìààð÷ õàâàí áàéðëàíà.(õýâòðèéí ºâ÷òºíä íóðóó
ºãçãºíä, õºë äýýðýý ÿâàà ºâ÷òºíä õºëä õàâàí áàéðëàíà)
• Õàâàí òýãø õýìòýé áàéíà(2 õºëä àäèë áàéíà.)
• Ç¿ðõíèé áàðóóí õîâäëûã òîìðóóëäàã ç¿ðõíèé îðãàíèê ºâ÷íèé øèíæ
áàéíà.
• Ýëýã çîãñîíãèøëîîð òîìîðñîí
Õýðýâ ÖÝÀÄ –èéí äóòàãäàë II áà III çýðýãò îðñîí òîõèîëäîëä àíàñàðêà
(á¿õ áèå õàâàãíàõ), àñöèò (õýâëèéä øèíãýí õóðàõ), ãèäðîïåðèêàðäèò,
ãèäðîòîðàêñ ¿¿ñäýã. Äîòîð ýðõòýí ñèñòåìä âåíèéí çîãñîíãèøèë ¿¿ñýæ
ýëãýíä-õàòóóðàë, óóøãèíä – çîãñîíãèøëûí õàòãàëãàà, Ẻðºíä-íåôðèò
áîëíî.
01_cardiology last.indd 26 5/25/2005 3:31:00 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
27
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõíèé àðõàã äóòàãäëûí ýì÷èëãýýíèé òàêòèê
Äýãëýì À. Áèåèéí õ¿÷íèé à÷ààëëûã áàãàñãàõ
Á. Èë¿¿äýë æèíã õàÿõ
Â. Àìðàëòûã óðòàñãàõ
Ã. Õàãàñ õýâòðèéí äýãëýì
Ä. Õýâòðèéí äýãëýì
Õîîë À. Äàâñûã õÿçãààðëàõ
Á. Øèíãýíèéã õÿçãààðëàõ
Â. Àìàðõàí øèíãýõ õîîë, áàãà áàãààð îéðõîí
õîîëëîõ
Ýìèéí ýì÷èëãýý À. Ç¿ðõíèé ãëèêîçèä
Á. Øýýñ õººõ ýì¿¿ä
Â. ÀÕÔ ñààòóóëàã÷
Ã. Íèòðàòóóä
Ä. Àíòèêîàãóëÿíò
Ç¿ðõíèé àðõàã äóòàãäëûí ¿å øàòóóä áà ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
¯å øàò Àâàõ àðãà õýìæýý
À øàò 1. Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ, äàâñ øèíãýíèéã
õÿçãààðëàõ
2. Àðõè òàìõè õýðýãëýõã¿é áàéõ
3. ÖÄȪ-íèéã ýì÷ëýõ
4. Äèñëèïèäåìèéã ýì÷ëýõ
5. Ç¿ðõýíä õîðòîé ýì õýðýãëýõã¿é áàéõ
6. ÀÕÔ- ñààòóóëàã÷ õýðýãëýõ
 øàò 1. À øàòíû àðãà õýìæýý
2. ÀÕÔ ñààòóóëàã÷ õýðýãëýõ Áåòàáëîêàòîð
Ñ øàò 1. À øàòíû àðãà õýìæýý
2. Õàâàíãèéí ýì
3. ÀÕÔ-èéã ñààòóóëàã÷
4. Ç¿ðõíèé ãëèêîçèä
5. Áåòàáëîêàòîð
Ä øàò 1. À - Ñ øàòíû á¿õ àðãà õýìæýý
2. Òàñðàëòã¿é èíîòðîô ýì õýðýãëýõ
Ç¿ðõ øèëæ¿¿ëýí ñóóëãàõ
01_cardiology last.indd 27 5/25/2005 3:31:01 PM
28
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
ÝÌÒ –èéí II øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ –èéí I øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
1. ÝÌÒ –èéí I øàòëàëûí àðãà
õýìæýýã àâíà
2. Öýýæ ãýðýëä õàðàõ
3. Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
4. Êîàãóëëîãðàìì
5. Õýâëèéí ýõî / ýëýãíèé
çîãñîíãèøèë, Ẻðíèé õýìæýý,
àñöèò/
6. Ç¿ðõíèé ÝÕÎ øèíæèëãýý
7. Ïëåâðèéí áîëîí õýâëèéí
øèíãýíèéã àâ÷ ýì÷ëýõ áà
øèíæëýõ
8. ÝÌÒ –èéí äàðààãèéí øàòëàëûí
ýìíýëýãò øèíæë¿¿ëýõýýð
èëãýýõ
1. Àñóóìæ àâ÷ ç¿ðõíèé àðõàã
äóòàãäëûí øèíæèéã òîäðóóëàõ
/ àìüñãààäàëò, õàâàí, ã.ì/
2. Ç¿ðõíèé àðõàã äóòàãäàëä õ¿ðãýæ
áàéãàà ¿íäñýí ºâ÷íèéã àñóóìæ
áîëîí áîäèò ¿çëýãýýð èëð¿¿ëýõ
3. ÖÝÀÄ –ûí ¿å øàòûã ¿íýëýõ
4. ÇÖÁ õèéõ
5. Öóñ, øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
6. Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ
/ äàâñ, øèíãýíèéã õÿçãààðëàõ,
òàìõè, àðõè õîðèãëîõ ã.ì/
7. ÀÕÔ ñààòóóëàã÷ õýðýãëýõ, õàâàí
õººõ, çààëòòàé áîë ç¿ðõíèé
ãëèêîçèä õýðýãëýõ
8. ¯íäñýí ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ / ÀÃ,
ÇȪ, Õýðýõ ã.ì/
9. Îíîø òîäðóóëàõ, áàòëàõ
çîðèëãîîð ÝÌÒ – èéí
äàðààãèéí øàòíû ýìíýëýãò
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
4. ǯÐÕÍÈÉ ØÈÃÄÝÝÑ
Òîäîðõîéëîëò Ç¿ðõèéã òýæýýã÷ ñóäàñíû á¿ðýí áîëîí õàðüöàíãóé
äóòàãäëûí óëìààñ ç¿ðõíèé áóë÷èíä íýã ýñâýë õýä
õýäýí ¿õæèëèéí ãîëîìò ¿¿ñýõèéã ç¿ðõíèé øèãäýýñ
(ÇØ) ãýíý.
Øàëòãààí • Òèòýì ñóäàñíû àòåðîñêëåðîç
• Òèòýì ñóäàñíû ýìáîëè
• Òèòýì ñóäàñíû àã÷èë
• Òèòýì ñóäàñíû ãàæ õºãæèë
• Öóñ õýò ºòãºðºõ / æèðýìñëýëòýýñ õàìãààëàõ äààâàð,
ñèñòåìèéí ÷îíîí òóóðàëò, ïîëèöèòåìè, òðîìáîöèòîç /
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýý õàíãàìæ
õî¸ðûí òýíöâýð àëäàãäàõ / ÀÄ ãýíýò áóóðàõ, öóñ
àëäàëò, àîðòûí õàâõëàãûí ãàæèã, áàìáàé áóë÷èðõàéí
ãàðàëòàé õîðäëîãî /
01_cardiology last.indd 28 5/25/2005 3:31:01 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
29
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àíãèëàë 1. Ýìíýë ç¿éí õýëáýðýýð íü:
• Õýâ øèíæèò
• Õýâ øèíæèò áóñ
• Øèíæ òýìäýãã¿é
2. Õóãàöààãààð íü:
• Ààæóó ÿâöòàé. Øèãäýýñèéí ýìíýë ç¿éí áîëîí
ÇÖÁ-èéí øèíæ, ¿ðýâñýë-¿õæèëèéã õàðóóëñàí
ëàáîðàòîðèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéí äèíàìèê ººð÷ëºëò
óäààí áàéíà.
• Ñýäðýëòòýé øèãäýýñ áîëñíîîñ õîéø 72 öàãààñ 28
õîíîãèéí äîòîð øèíýýð áóë÷èí íýìæ ¿õæèõèéã
õýëíý.
• Äàõèëòòàé øèãäýýñ áîëñíîîñ 28 õîíîãèéí äàðàà
¿õæèëèéí øèíý ãîëîìò ¿¿ñýõèéã õýëíý.
3. ¯å øàòààð íü:
• Ìàø õóðö ¿å – ºâ÷èí ýõýëñíýýñ 30 ìèíóòààñ 2
öàã ¿ðãýëæèëíý.
• Õóðö ¿å – áóë÷èí ¿õæèæ, õàéëàõ ¿å íü 2 öàãààñ 16
õîíîã ¿ðãýëæèëíý
• Õóðöàâòàð ¿å – 16 õîíîãîîñ 2 ñàðûí äîòîð ¿ðãýëæëýõ
áà ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿õæñýí õýñýã õîëáîã÷
ýäýýð ñîëèãäîæ ýõëýõ ¿å
Ñîðâèæëûí áóþó øèãäýýñèéí äàðààõ ¿å. Ýíý ¿å íü
2-6 ñàð ¿ðãýëæèëíý.
4. Õ¿íäðýëýýð íü:
• Õ¿íäðýëã¿é
• Õ¿íäðýëòýé:
- Õýì àëäàãäàõ
- Ãåìîäèíàìèêèéí õ¿íäðýë
- Ìåõàíèê õ¿íäðýë
- Òðîìáî ýìáîëèéí õ¿íäðýë
Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãèéí ººð÷ëºëòººð øèãäýýñèéã àíãèëàõ íü
Q ø¿ä èëýðñýí ýñýõýýð À.Q ø¿äòýé øèãäýýñ
Á.Q ø¿äã¿é øèãäýýñ
Áàéðøëààð À. Ç¿¿í õîâäëûí
Á. Áàðóóí õîâäëûí
Â. Òîñãóóðûí
¯å øàòààð íü À. Õóðö ¿å /2-7 õîíîã/
Á. Íàìæìàë ¿å / 7-30 õîíîã/
Â. Ñîðâèæèëòûí ¿å / 30-60 õîíîã/
01_cardiology last.indd 29 5/25/2005 3:31:01 PM
30
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí äàâõàðãûã
õàìàðñàí áàéäëààð íü
À. Òðàíñìóðàëü áóþó íýâò
øèãäýýñ
Á. Ñóáýïèêàðäèàëü øèãäýýñ
Â. Ñóáýíäîêàðäèàëü øèãäýýñ
Ã. Èíòðàìóðàëü øèãäýýñ
Îíîøëîãîî
Ç¿ðõíèé øèãäýýñ ºâ÷íèéã îíîøëîõäîî äàðààõ øàëãóóðààñ 2 íü èëýðñýí
áàéõàä õàíãàëòòàé ãýæ ¿çíý. ¯¿íä:
• Öýýæíèé õ¿÷òýé ºâäºëò 20 ìèíóòààñ óäààí ¿ðãýëæëýõ
• ÇÖÁ-èéí ºâºðìýö ººð÷ëºëò / STñåãìåíòèéí äèíàìèê ººð÷ëºëò /
• Ôåðìåíòèéí èäýâõèæèë 2 äàõèí èõñýõ /ÌÂ –ÊÔÊ, Òðîïîíèí/
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýìíýë ç¿éí îíîøëîãîî íü óðüä÷èëñàí îíîø áºãººä
2 ¿å øàòààñ òîãòîíî.
1. Àñóóëãà
2. Áîäèò ¿çëýã
1. ªâ÷òºíèé àñóóëãààð äàðààõè ç¿éëèéã òîäðóóëíà
À. Çîâèóð áóþó ýìíýë ç¿éí øèíæ¿¿ä
Á. ªâ÷èí ýõýëñýí ò¿¿õ
Â. Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã òîäðóóëàõ
À. Çîâèóð áóþó ýìíýë ç¿éí øèíæ¿¿ä
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéã ýìíýë ç¿éí øèíæýýð íü õýâ øèíæèò áà õýâ øèíæèò
áóñ, øèíæ òýìäýãã¿é ãýñýí õýëáýðò õóâààíà.
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí õýâ øèíæèò õýëáýðèéí ¿íäñýí øèíæ òýìäýã íü
öýýæíèé õ¿÷òýé ºâäºëò þì.
Öýýæíèé õ¿÷òýé ºâäºëò
Øèíæ áàéäàë Äàðàõ, øàõàõ, öýýæ çàäðàõ ìàÿãèéí õ¿÷òýé
ºâäºëò, çàðèìäàà öýýæ õîðñîõ, äýýø õººðºõ,
õîîëîé ðóó øàõàõ ìýäðýìæ òºðíº
Áàéðøèë ªâ÷¿¿íèé àð òàëä
Äàìæèëò Ç¿¿í áóþó õî¸ð ãàð, õ¿ç¿¿, äîîä ýð¿¿ ð¿¿
äàìæèíà
¯ðãýëæëýõ õóãàöàà 20 ìèíóò ò¿¿íýýñ äýýø
Íàìäàëò Íèòðîãëèöåðèíä íàìäàõã¿é, ºâ÷èí íàìäààõ
òàðèàíä ¿ð ä¿íòýé
Äàãàëäàõ øèíæ Àéäàñ òºðºõ, õ¿éòýí õºëñ ãàðàõ,
01_cardiology last.indd 30 5/25/2005 3:31:01 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
31
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õýâ øèíæèò áóñ õýëáýð
Áàãòðààò õýëáýð Àìüñãààäàõ, áà÷óóðàõ, öýýæ äàâ÷äàõ
Õýâëèéí õýëáýð Àþóëõàéä ºâäºõ, Ẻëæèõ, Ẻëæèñ öóòãàõ
Îâîðãûí õýëáýð ÀÄ ãýíýò áóóðàõ, óõààí àëäàõ, ìóóæðàõ
Õýì àëäàëòûí õýëáýð Ïàðîêñèçìàë òàõèêàðäè, øèíý õîðèã ¿¿ñýõ
Òàðõèíû õýëáýð Òàðõèíä öóñ õàðâàõ, òîëãîé ýðãýõ, óõààí
ñàìóóðàõ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã íü øèãäýýñèéí áàéðøèë,
õýìæýý, íàñíààñ øàëòãààëàí ÿíç á¿ð áàéíà.
Á. ªâ÷èí ýõýëñýí ò¿¿õ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñ íü ãýíýò öî÷ìîã ýñâýë óðüäàë øèíæ òýìäãýýð ýõýëäýã.
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí óðüäàë øèíæ òýìäýã íü òîãòâîðã¿é õýëáýðèéí
ç¿ðõíèé áàõûí øèíæýýð ÿâàãääàã.
Óðüäàë øèíæ òýìäýã íü øèãäýýñèéí áàéðøèë, õýìæýýíýýñ ¿ë õàìààðíà.
Â. Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã òîäðóóëàõ
2.Áîäèò ¿çëýã
¯çëýãýýð èëðýõ øèíæ òýìäã¿¿ä:
Óõààí ñàíàà Õýâèéí, áàëàðòàõ, óõààí àëäàõ, õººðëèéí
áàéäàëä îðîõ
Àðüñ ñàëñòûí
áàéäàë
Õºõðºõ, ñààðàëòàõ, õ¿éòýí õºëñòýé áàéõ
Áèåèéí õàëóóí Õýâèéí ýñâýë èõýñíý
Àìüñãàëûí òîî Õýâèéí ýñâýë èõýñíý
Ñóäàñíû öîõèëò Õýâèéí, îëøèðíî, öººðíº
Àðòåðèéí äàðàëò Õýâèéí ýñâýë áóóðíà / øîêèéí ¿åä, ºíäºð
íàñòàíä áóóðíà/
ÿðýýíèé ñóäàñ Õýâèéí ýñâýë ëóãøèõ
Ç¿ðõíèé òàëààñ Ç¿ðõ äýëñýõ, òîìðîõ, 1-ð àâèà á¿äãýðýõ, ýìãýã
øóóãèàí ñîíñîãäîõ
Óóøèãíû òàëààñ Õýâèéí ýñâýë íîéòîí õýð÷èãí¿¿ð ñîíñîãäîõ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí îíîøëîãîîíä ÇÖÁ-èéí àðãûã õýðýãëýõ íü:
• Äàâòàí õèéõ øààðäëàãàòàé
• ªìíºõ ÇÖÁ-òýé õàðüöóóëàí ¿çýõ
• Ýìíýë ç¿éòýé õàðüöóóëàí ¿çýõ
• ªâºðìýö áóñ ººð÷ëºëò èëýðñýí òîõèîëäîëä îíîøëîãîîíû áóñàä
àðãûã õýðýãëýõ
01_cardiology last.indd 31 5/25/2005 3:31:01 PM
32
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
ÇÖÁ íü ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí îíîøëîãîîíä äàðààõ ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýíý.
• Îíîøèéã áàòëàõ ýñâýë ¿ã¿éñãýõ
• Øèãäýýñèéí áàéðøëèéã òîäîðõîéëîõ
• Øèãäýýñèéí õýìæýýã òîãòîîõ
• Øèãäýýñèéí õóãàöààã òîäðóóëàõ
• Øèãäýýñèéí ÿëãàí îíîøëîõ
• Á¿ëýí óóñãàõ ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íã ¿íýëýõ, õÿíàõ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ¿åèéí ÇÖÁ-èéí ººð÷ëºëò¿¿ä
ªâºðìºö
ººð÷ëºëò¿¿ä:
/ Ýìãýã Q
ø¿ä áà ST
ñåãìåíòèéí
ºðãºãäºë /
• Ýìãýã Q ø¿ä íü - ºðãºí íü > 0.04 , ºíäºð íü R –èéí
> 25% áàéõûã õýëíý.
• Ýìãýã Q ø¿ä 2-îîñ èë¿¿ õîëáîëòîíä èëðýõ.
• ST ñåãìåíòèéí ºðãºãäºë 2-îîñ èë¿¿ õîëáîëòîíä
èëðýõ.
• Ýìãýã Q ø¿ä íü ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿õæèëèéã çààõ
áà ºâ÷èí ýõýëñíýýñ õîéø 6 öàãèéí äàðàà ¿¿ñíý.
• ST-èéí ºðãºãäºë íü ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ãýìòëèéã
èëòãýõ áà ºâ÷èí ýõýëñíýýñ õîéø 1-2 öàãèéí äàðàà
èëýðíý.
ªâºðìºö áóñ
ººð÷ëºëò¿¿ä:
• ST ñåãìåíò > 2 õîëáîëòîíä èëðýõ
• ( -- ) T ø¿ä ¿¿ñýõ
• R ø¿ä íàìñàõ íü õî¸ð áà ò¿¿íýýñ îëîí
õîëáîëòîíä èëðýõ
• ST ñåãìåíò áà T ø¿äíèé óðâóó / äèñêîðäàíò/
ººð÷ëºëò
Öýýæíèé ºâäºëò
ÇÖÁ Ôåðìåíòèéí èäýâõèæèë
2 äàõèí
èõñýõ
õýâèéí
õýâèéí ºâºðìºö
áóñ ººð÷ëºëò
Ýìãýã Q , ST, ST
Ýìíýëýãò õýâò¿¿ëýõ
Ýìíýëýãò
õýâò¿¿ëýõ
Ãýðò íü
áóöààõ
Èøåìè / +/ Èøåìè / - /
Ýìíýëýãò
õýâò¿¿ëýõ
Ãýðò íü
áóöààõ
01_cardiology last.indd 32 5/25/2005 3:31:02 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
33
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ëàáîðàòîðûí îíîøëîãîî:
Øèãäýýñèéí îíîøëîãîîíä ëàáîðàòîðûí àðãûã õýðýãëýõ îíöëîãóóä:
• Øèãäýýñèéí õóãàöààíààñ õàìààð÷ ôåðìåíòèéí èäýâõæèëèéã çºâ
ñîíãîí øèíæëýõ
• Ýìíýë ç¿éòýé õàðüöóóëàí ¿çýõ
• Ôåðìåíòèéí èäýâõæèëèéí õóãàöààíààñ õàìààðàí äàâòàí õèéõ
Ëàáîðàòîðèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä:
¯ç¿¿ëýëò Õýâèéí õýìæýý ÇØ-èéí ¿åèéí ººð÷ëºëòèéí
îíöëîã
Öóñíû
óëààí ýñèéí
òóíàõ õóðä
(ÖÓÝÒÕ):
Ýð - 7.5±0.1 ìì/ö
Ýì – 9,7±0,1ìì/ö
2-14 õîíîãò äýýä öýãòýý õ¿ðòýë
èõýñ÷, 3-4 äîëîî õîíîãò ýðãýí
õýâèéí õýìæýýíäýý õ¿ðíý.
Öàãààí ýñ 6,4±0,37 õ 10/ë ªâ÷èí ýõýëñíèé äàðààõ õýäýí
öàãààñ 4 õîíîãèéí äîòîð 12õ10/
ë - 20õ10/ë õ¿ðòýë èõýñ÷ ýðãýýä
áóóðíà.
ÊÔÊ-ÌÂ 0-24 ÌÅ/ë ýñâýë
åðºíõèé ÊÔÊ-ýýñ 6%
áàãà
2-4 öàãèéí äàðàà èõýñ÷ 12 öàãò
äýýä õýìæýýíäýý õ¿ðýí, 24-36
öàãò ýðãýí áóóäàã.
ìèîãëîáèí ýðýãòýé÷¿¿äýä 22-66
ìêã/ë, ýìýãòýé÷¿¿äýä
21-49 ìêã/ë ýñâýë 50-
85 íã/ìë
ªâ÷èí ýõýëñýí 2 öàãààñ èõñýí,
6 öàã ãýõýä õàìãèéí äýýä öýãòýý
õ¿ð÷, 10 öàã ãýõýä õýâèéí
õýìæýýíäýý îðäîã.
ËÄÃ 225-450 u/l (120-240
ÌÅ
ªâ÷èí ýõýëñíýýñ õîéø 8-10 öàãò
èõýñ÷, 48-72 öàãèéí äàðàà äýýä
çýðãýýð èõýñ÷, 8-9 õîíîãò ýðãýí
õýâèéí õýìæýýíäýý áóóðäàã.
ÀÑÀÒ 0.1-0.68 ìêìîëü
(ýð>37u/l, ýì>31 u/l)
ªâ÷èí ýõýëñíýýñ 10 öàãèéí
äàðààãààñ èõñýí, 36 öàãò
õàìãèéí äýýä õýìæýýíä õ¿ð÷, 2-3
õîíîãò ýðãýí õýâèéí õýìæýýíäýý
õ¿ðäýã.
Òðîïîíèí
Ò áà I
Òðîïèí I ç¿ðõíèé
áóë÷èíä áàéäàã
õàìãèéí ºâºðìºö
÷àíàðòàé
Øèãäýýñèéí ýõíèé 6-8 öàãèéí
äîòîð ¿çíý.
01_cardiology last.indd 33 5/25/2005 3:31:02 PM
34
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ä¿ðñëýë îíîøëîãîî:
Øèãäýýñèéí ä¿ðñëýë îíîøëîãîîíä ÝÕÎÊÃ, òèòýì ñóäàñíû ðåíòãåí
øèíæèëãýý, ñöèíòîãðàôèéí øèíæèëãýýã íàðèéí ìýðãýæëèéí, 2- 3-ð
øàòëàëûí ýìíýëýãò õèéãäýíý.
ßëãàõ îíîøëîãîî:
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéã áóñàä ýìãýã¿¿äýýñ ÿëãàí îíîøëîõ õýðýãòýé. ¯¿íä:
• Ç¿ðõ ñóäàñíû áóñàä ºâ÷í¿¿ä / ñòåíîêàðäè, ö¿ëõýí, ïåðèêàðäèò,
ç¿ðõíèé áàãòðàà /
• Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä / óóøèãíû àðòåðèéí ýìáîëè, ç¿¿í òàëûí õàòãàëãàà,
ç¿¿í òàëûí ïíåâìîòîðàêñ /
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòíèé ýìãýã¿¿ä /öî÷ìîã õîëåöèñòèò ïàíêðåàòèò,
õîîëíû õîðäëîãî, õîäîîäíû øàðõëàà /
• Ìýäðýëèéí ýìãýã¿¿ä / öýýæíèé ðàäèêóëîïàòè, õàâèðãà õîîðîíäûí
íåâðàëãè, ìîãîé ÿð /
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
1.Ýìíýëýãò èðýõèéí ºìíºõ øàòíû ÿàðàëòàé òóñëàìæ
ßàðàëòàé
òóñëàìæèéí
çîðèëò
ßàðàëòàé òóñëàìæèéí àðãà õýìæýý
Ǻâ îíîøëîõ Àñóóëãà àâàõ, ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäã¿¿äèéã çºâ ¿íýëýõ
áîëîìæòîé áîë ÇÖÁ õèéõ
ªâäºëò áîëîí
àìüñãààäàëòûã
íàìäààõ
Õ¿÷èëòºðºã÷ ÷èéãëýæ ºãºõ, íèòðîãëèöåðèí õýë äîð
òàâèõ, 5 ìèíóòûí çàéòàé 3 óäàà ºãíº. Íàìäàõã¿é áîë
ìîðôèí, ïåíòàçîöèí, ïðîìåäîëûí àëü íýãèéã 2-4 ìã-
ààð ñóäñààð õèéõ, õýðýâ øààðäëàãàòàé áîë 30 ìèíóò
òóòàì äàâòàõ
Àìü íàñàíä
àþóëòàé õýì
àëäàãäëûã
àðèëãàõ
ÀÄ õàíãàëòòàé ñèíóñûí òàõèêàðäè – áåòàáëîêàòîð
Ñóäàñíû öîõèëò <50 áîë àòðîïèí ñóëüôàò 0,5 ìã
ñóäñààð
Òîñãóóðûí ÷è÷èðãýý – êîðäàðîí 150-300 ìã, âåðàïàìèë
5-10ìã, áåòàáëîêàòîð, ëèäîêàéí 50-100 ìã ñóäñààð
øèíãýëæ õèéõ, 纺âðèéí äåôèáðèëÿòîð õýðýãëýõ
Øààðäëàãàòàé
òîõèîëäîëä
ñýõýýí
àìüäðóóëàõ
àðãà õýìæýý
àâàõ
“ ÀÂÑ” ä¿ðìèéí äàãóó àâàõ
01_cardiology last.indd 34 5/25/2005 3:31:02 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
35
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ìèîêàðäûã
öààøäûí
ãýìòëýýñ
õàìãààëàõ
Ìèîêàðäûí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýðýãöýýã áàãàñãàõ /
áåòàáëîêàòîð /
Òèòýì ñóäàñíû öóñíû óðñãàë ñýðãýýõ / á¿ëýí óóñãàõ
ýì÷èëãýý /
Ýìíýëýãò
ò¿ðãýí õ¿ðãýõ
ªâ÷òºíèéã õºëººð ÿâóóëàõã¿é äàìíóóðãààð 纺íº
2. Ýìíýëýãò ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ
Ýìíýëýãò èðýõ ¿åä îíîø òîäîðõîéã¿é áîë îíîø òîäðóóëàõ àðãà õýìæýý
àâíà. Îíîø òîäîðõîé òîõèîëäîëä ýì÷èëãýýã ñýõýýí àìüäðóóëàõ ýð÷èìò
ýì÷èëãýýíèé òàñàãò ¿ðãýëæë¿¿ëýí õèéíý.
Øèíæèëãýýíèé
òºëºâëºãºº
Ýì÷èëãýý Ñóâèëàã÷èéí õÿíàëò
• ÇÖÁ
• Áèîõèìè /
ôåðìåíò,
ýëåêòðîëèò, ëèïèä/
• Êîàãóëîãðàìì
• ÖÅØ
• ÝÕÎÊÃ / ÇÖÁ
ºâºðìºö áóñ
áàéâàë/
• Õýâòðèéí äýãëýì
• Õ¿÷èëòºðºã÷
÷èéãëýæ ºãºõ
• Ìîðôèí, ïðîìåäîë
1-3 ìã ñóäñààð
• Àñïèðèí 80-160 ìã
óóëãàõ
• Ãåïàðèí ñóäñààð
òàðèõ
• Íèòðîãëèöåðèí
ºãºõ
• Êàðäèîìîíèòîðûí
õÿíàëò
• Öýýæíèé ºâäºëòèéã
àæèãëàí õÿíàõ
• ªòãºí õàòàõààñ
ñýðãèéëýõ
• ÀÄ < 90 ýñâýë >
160 ìì. ìóá
Ñóäàñíû öîõèëòûí
òîî <60 ýñâýë >110
Àìüñãàëûí òîî<8
ýñâýë > 22 òóñ
òóñ áîëâîë ýì÷èä
ìýäýãäýõ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýìèéí ýì÷èëãýý:
Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé çàð÷ìóóä:
1. ªâ÷òºíèé áîëîí ºâ÷íèé îíöëîãò òîõèðóóëàí ýìèéã çºâ ñîíãîí, çîõèõ
òóí õýìæýýãýýð õýðýãëýõ
2. Õýðýãëýõ ÿâöàä èëðýõ ýìèéí ãàæ íºëºº, ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íã õÿíàæ
áàéõ
3. Ýì¿¿äèéã çºâ õîñëóóëàí õýðýãëýõ
4. Ýìèéí ýì÷èëãýýã äàíãààð áîëîí øèãäýýñèéí ýì÷èëãýýíèé
áóñàä àðãóóäòàé õàâñàðãàæ õýðýãëýõ / ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý/
01_cardiology last.indd 35 5/25/2005 3:31:02 PM
36
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
5. Õýðýãëýæ áóé ýìèéí òóõàé òîâ÷ ìýäýýëëèéã ºâ÷òºíä õ¿ðãýñýí áàéõ
Ýìèéí áýëäìýëèéã ñîíãîõäîî õàðãàëçàí ¿çýõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä:
• ÇÖÁ-èéí ººð÷ëºëò
• ÀÄ áà ÇÖÒ
• Øèãäýýñèéí õýëáýð
• Ç¿ðõíèé öóñ øàõàõ ¿éë àæèëëàãàà
Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí ýìèéí ýì÷èëãýý:
- ªâäºëò äàðàõ ýì¿¿ä: ìîðôèí áà ò¿¿íèé á¿ëýã (ïðîìåäîë, îìíîïîí)
- Òðîìá õàéëóóëàõ ýì¿¿ä: ôèáðèíîëèçèí, (ïëàçìèí), ñòðåïòîêèíàçà
(ñòðåïòàçà, öåëèàçà, àâåïèçèí, êàáèêèíàçà) øóóä ¿éë÷ëýëò
àíòèêîàãóëÿíòóóä: ãåïàðèí, ôðàêñèïàðèí.
- Õýì àëäàãäëûí ýñðýã ýì¿¿ä: ëèäîêàèí, áåòà-àäðåíîáëîêàòîðóóä
êîðäàðîí (àìèîäàðîí) ñóëüôàò ìàãíè;
- Øèãäýýñíèé õýìæýýã áàãàñãàõ ýì¿¿ä: íèòðàòóóä, áåòà-
àäðåíîáëîêàòîðóóä, êàëüöèéí àíòàãîíèñòóóä;
- Ìåòàáîëèçìûã ñàéæðóóëàõ ýì¿¿ä: âèòàìèí Å, öèòîõðîì, àëüâåçèí,
ðåòàáîëèë, íåîòîí (ôîñôîêðåàòèí), êñàíòèíîë, íèêðèòèíàò,
ïàíòîòåèí.
- Òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã òîãòâîðæóóëàõ ýì¿¿ä
õýðýãëýíý.
Ýìèéí áýëäìýëèéã ÇÖÁ-èéí ººð÷ëºëòººñ õàìààðàí ñîíãîõ íü:
• Íèòðîãëèöåðèí Ãåïàðèí , Àñïèðèí
• Áåòàáëîêàòîð
• ÀÕÔ ñààòóóëàã÷ ÀÄ èõýññýí òîõèîëäîëä
• Ìàãíåçè
• Ãåïàðèí
• Àñïèðèí
• Íèòðàò
Êàïòîïðèëë áåòàáëîêàòîð
Äèëòèàçåì

Âåðàïàìèë
ÇÖÁ
ST ST
ÇÖÒ
<60 >100
60-100
01_cardiology last.indd 36 5/25/2005 3:31:03 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
37
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìèéí áýëäìýëèéã øèãäýýñèéí õýëáýðýýñ õàìààðàí ñîíãîõ íü:
Øèãäýýñèéí õýëáýð Ýìèéí á¿ëýã
Q ø¿äòýé øèãäýýñ /ç¿ðõíèé
øàõàëòûí ¿ç¿¿ëýëò õýâèéí /
Áåòàáëîêàòîð, àñïèðèí, êàëüöèéí
àíòàãîíèñò / áåòàáëîêàòîð ýñðýã
çààëòòàé áîë/
Q ø¿äòýé øèãäýýñ /ç¿ðõíèé
øàõàëòûí ¿ç¿¿ëýëò áóóðñàí /
ÀÕÔ –èéí ñààòóóëàã÷, àñïèðèí,
áåòàáëîêàòîð
Q ø¿äã¿é øèãäýýñ /ç¿ðõíèé
øàõàëòûí ¿ç¿¿ëýëò õýâèéí /
Êàëüöèéí àíòàãîíèñò /äèëòèàçåì /,
àñïèðèí, áåòàáëîêàòîð
Q ø¿äã¿é øèãäýýñ /ç¿ðõíèé
øàõàëòûí ¿ç¿¿ëýëò õýâèéí /
ÀÕÔ ñààòóóëàã÷, àñïèðèí
3. Ç¿ðõíèé øèãäýýñèéí íºõºí ñýðãýýõ áóþó Ýìíýëãýýñ ãàðñíû
äàðààõ øàòíû òóñëàìæ
Õºäºë㺺íèé äýãëýìèéí øàòëàë
áà øèãäýýñèéí äàðààõ ºäð¿¿ä
Õèéõ õºäºë㺺íèé õýëáýð¿¿ä
Õýâòðèéí ÷àíä äýãëýì 1-2 ºäºð ªâ÷òºíã çºâõºí ãýäðýã íü õàðóóëàí
õýâò¿¿ëíý.
1-ð àëõàì. Õýâòðèéí äýãëýì 2-4
äàõü ºäð¿¿ä
Îðîí äýýðýý ºíäèéæ ñóóõ, ýðãýõ,
õàãàñ ñóóãàà áàéäàëä õîîë èäýõ,
ñàõëàà õóñàõ, ø¿äýý óãààõ,
õºòºâ÷èí äýýð ñóóõ ã.ì.
2-ð àëõàì. Õàãàñ õýâòðèéí
äýãëýì 4-6 äàõü ºäð¿¿ä
Îðíîîñ áîñîæ ñàíäàë äýýð ñóóõ / 5-
10 ìèíóòààð 2 óäàà/ ò¿ðäýã òýðãýýð
ÿâæ áèå çàñàõ, ñóóãàà áàéäàëä
ýì÷èëãýýíèé äàñãàë õèéõ.
3-ð àëõàì. ªðººí äîòîðõè
õÿçãààðëàãäìàë äýãëýì 7-9 äàõü
ºäð¿¿ä
ªðººí äîòðîî àëõàæ ÿâàõ,
ýì÷èëãýýíèé äàñãàë áîñîî áàéäàëä
õèéõ.
4-ð àëõàì. Òàñàã äîòîðõè
õÿçãààðëàãäìàë äýãëýì
Êîðèäîðîîð àëõàæ ÿâàõ / 100-300
ì çàéä 2 óäàà/, ýì÷èëãýýíèé äàñãàë
áîñîî áàéäàëä ¿ðãýëæèëíý.
01_cardiology last.indd 37 5/25/2005 3:31:03 PM
38
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
ÝÌÒ-èéí II øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ –èéí I øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
• I øàòëàëûí àðãà õýìæýýã àâíà.
Öààøèä îíîø òîäðóóëàõ
øèíæèëãýýí¿¿ä õèéíý.
• ÇÖÁ
• Öýýæíèé ðåíòãåí
• Êîàãóëîãðàìì
• Áèîõèìèä - òðàíñàìèíàç, ËÄÃ,
Õîëåñòåðèí, ñõàð, òðèãëèöåðèä
• Ç¿ðõíèé õýò àâèàí øèíæèëãýý /
ãèïî áà àêèíåçèéí á¿ñ /
• Õºäºëìºð çîõèöóóëàëòûí
àñóóäëûã øèéäâýðëýíý.
• ÝÌÒ –èéí III øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýíý.
• Àñóóëãà àâàõ,
• Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäã¿¿äèéã çºâ
¿íýëýõ
• Áîëîìæòîé áîë ÇÖÁ õèéõ
• ªâäºëò áîëîí àìüñãààäàëòûã
íàìäààõ / íèòðîãëèöåðèí õýë
äîð òàâèõ, àíàëüãèí, ìîðôèí,
ïåíòàçîöèí, ïðîìåäîëûí àëü
íýãèéã ñóäñààð õèéõ/
• Ç¿ðõíèé öóñàí õàíãàìæèéã
ñàéæðóóëàõ ýì÷èëãýý õèéíý
• Äýãëýì áàðèìòëóóëàõ
• Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã àðèëãàõ
• Õî¸ðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò
• ÝÌÒ –èéí II øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýíý
5. ÀÐÒÅÐÈÉÍ ÃÈÏÅÐÒÅÍÇÈ
Òîäîðõîéëîëò
Ñ¿¿ëèéí 2 äîëîî õîíîãò öóñíû äàðàëòûã áóóðóóëàõ ýì õýðýãëýýã¿é
õ¿ì¿¿ñèéí ñèñòîëûí äàðàëò íü 140 ìì ÌÓÁ, äèàñòîëûí äàðàëò 90
ìì ÌÓÁ áóþó ò¿¿íýýñ äýýø áàéõûã ÀÃ ãýíý”
Àíãèëàë
ÑÈÑÒÎËÛÍ ÄÈÀÑÒÎËÛÍ
ÄÀÐÀËÒ ÄÀÐÀËÒ
• Äýýä çýðãèéí áóóæ áîëîõ
ò¿âøèí /îïòèìàë/ < 120 < 80
• Õýâèéí < 130 < 85
• Õýâèéí ÀÄ-ûí äýýä ò¿âøèí 130-139 85-89
• ÀÃ-èéí 1-ð çýðýã (õºíãºí) 140-159 90-99
• Äýä àíãèëàë: Çààãèéí 140-149 90-94
• ÀÃ-èéí 2-ð çýðýã (äóíä) 160-179 100-109
• ÀÃ-èéí 3-ð çýðýã (õ¿íä) >180 >110
• ÀÃ-èéí ñèñòîëûí õóâèëáàð >140 < 90
• Äýä àíãèëàë: Çààãèéí 140-149 < 90
Ýìíýë ç¿éí
¿íýëýìæ
ÀÃ-òýé õ¿ì¿¿ñèéí ýìíýë ç¿éí ¿çëýã áîëîí ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýã
õèéõäýý äàðààõ äºðâºí çîðèëòûã òàâèíà, ¿¿íä:
• õýäèéíýýñ ÀÄ èõýññýí áîëîí ÀÃ-èéí çýðãèéã òîäðóóëàõ
• ÀÃ-èéã ¿¿ñãýñýí øàëòãààíûã òîäðóóëàõ
• ÀÃ-ä íýðâýãäñýí ýðõòíèé ãýìòëèéã òîãòîîõ
• ªâ÷òºíèé ýì÷èëãýý, öààøäûí õóâü òàâèëàíä íºëººëæ áîëîõóéö
ÇѪ-íèé õàëãààò õ¿÷èí ç¿éë áîëîí áóñàä ýìãýã¿¿äèéã òîäðóóëàõ
01_cardiology last.indd 38 5/25/2005 3:31:03 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
39
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÀÐÒÅÐÈÉÍ ÃÈÏÅÐÒÅÍÇÈÉÍ ¯Å ØÀÒ

Ýðõòíèé ãýìòëèéí áàéäëààð íü 3 ¿å øàò áîëãîíî.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí I ¿å - Ýíý ¿åä õàÿà òîëãîé ºâäºõ, ä¿éðýõ,
ýðãýõ, ÷èõ øóóãèõ, øèëýí õ¿ç¿¿ õºøèõ, íîéð ìóóäàõ, ç¿ðõ äýëñýõ çýðýã çîâèóð
èëýð÷, àðòåðèéí äàðàëò 160/95 ìì ÌÓÁ-ààñ õýòýðñýí áàéõààñ ººð ÿìàð íýãýí
îðãàíèê ººð÷ëºëò èëðýýã¿é áàéíà.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí II ¿å - Ýíý ¿åä äýýðõ I ¿åä èëýðñýí
øèíæ¿¿äýýñ ãàäíà ãýìòñýí ýðõòýíèé òàëààñ äàðààõ ººð÷ëºëò èëðýíý.
1. Ç¿ðõíèé ç¿¿í õîâäëûí çóçààðàë:
• Áîäèò ¿çëýãýýð /òýìòðýëò áà òîãøèëòîîð/ - ç¿ðõíèé îðîéí ò¿ëõýëò 5, 6-ð
õàâèðãàíààñ äîîøèëæ, ç¿¿í ýãìèéí äóíä øóãàìíààñ ãàäàãøëàíà.
• Ðåíòãåíä – ç¿ðõíèé óðòûí õýìæýý èõñýæ, ºðö õîâäîë õî¸ðûí õîîðîíä
¿¿ñýõ ºíöºã õóðö áîëíî.
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãò /ÇÖÁ/ - I, II, III, aVF õîëáîëòûí àëü íýãýíä R
ø¿äíèé ºíäºð 20 ìì-òýé òýíö¿¿ áóþó ò¿¿íýýñ èõ áàéõ.
- V5 ýñâýë V6 õîëáîëòîíä R ø¿äíèé ºíäºð 26 ìì-òýé òýíö¿¿ áóþó
ò¿¿íýýñ èõ áàéõ.
- V1 õîëáîëòûí S ø¿äíèé ã¿í äýýð V5 ýñâýë V6 õîëáîëòûí R ø¿äíèé àëü
ºíäðèéíõ íü õýìæýýã íýìýõýä 35 ìì áà ò¿¿íýýñ èõ áîëîõ. SV1+RV5
/RV6/ ³ 35 ìì
- AVL õîëáîëòîíä R ø¿äíèé ºíäºð 12 ìì áà ò¿¿íýýñ èõ áàéõ.
2. Ñóäàñíû ãèïåðòðîôè íü í¿äíèé óãèéí àðòåðè íàðèéñàõ, êàëèáð íü æèãä
áóñ áîëîõ, ðåôëåêñ òîäðîõ, àðòåðè âåíèéí çºðëºãò Ãóíà-Ñàëþñûí I,
II, III øèíæ¿¿ä èëðýõ áàéäëààð òîäîðíî.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí III ¿å - Äýýðõ II ¿åä ãàðàõ øèíæ¿¿äýýñ ãàäíà
ãýìòñýí ýðõòýíèé õ¿íäðýë áàñ ¿õæëèéí øèíæ /íåêðîç/ ýíý ¿åä èëðýíý, ¿¿íä:
• Ç¿ðõíèé ¿éë àæèëëàãààíû äóòàãäàë
• Ãèïåðòîíèéí ýíöåôàëîïàòèéí øèíæ
• Òàðõèíä èíñóëüò áîëñíîîñ ñàà, ñààæèëò ¿¿ñýõ
• Í¿äíèé ¸ðîîëä òîðëîãèéí öóñ õàðâàëò, äèñêèéí õàâàí ãàðñàí áàéõ
• Áººðíèé ¿éë àæèëëàãààíû äóòàãäàë çýðýã áîëíî.
• ÀÃ-èéí III ¿åä äýýð äóðüäñàí ººð÷ëºëò á¿ãä èëðýõã¿é, àëü íýã íü
äàâàìãàéëæ áàéæ áîëíî.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí ýìíýëç¿éä èëðýõ ãîë õàì øèíæ íü:
Ç¿ðõíèé áàõ:
• ªâäºëòèéí õàì øèíæ
• ÇÖÁ-èéí ººð÷ëºëò
• Ìýäðýë ñóëüäëûí õàì øèíæ
Ç¿ðõíèé øèãäýýñ:
• ªâäºëòèéí õàì øèíæ
• ÇÖÁ-èéí ººð÷ëºëò
• ¯õæèëò-¿ðýâñëèéí õàì øèíæ
01_cardiology last.indd 39 5/25/2005 3:31:03 PM
40
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõíèé äóòàãäàëä:
• Õàâàãíàõ õàì øèíæ
• Àìüñãààäàõ õàì øèíæ
Òàðõèíû èíñóëüò:
• Òàðõèíû åðºíõèé ãýìòëèéí õàì øèíæ
• Ãîëîìòîò ººð÷ëºëòèéí õàì øèíæ /¿éë àæèëëàãààíû õÿìðàë
íü ñýäðýëò ýõýëñýíýýñ õîéø õîíîãèéí äîòîð á¿ðýí ñýðãýõ/
Õàðààíû òàëààñ:
• Õàðàõ áîëîí ºíãèéã ìýäðýõ ÷àäâàð áóóðàõ, ñîõðîõ
• Í¿äíèé óãèéí ººð÷ëºëò¿¿ä
Áººðíèé òàëààñ:
• Õîðäëîãûí õàì øèíæ
• Ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíä Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãààíû
äóòàãäëûí õàì øèíæ èëðýõ
Òàâèëàíä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä
Ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷èíä
íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä
Áàé ýðõòýíä ãàðàõ
ººð÷ëºëò
Ýðõòýí òîãòîëöîîíä
ãàðàõ ýìíýëç¿éí
õ¿íäðýë
1. Ýìãýãèéí áàéäëûã
òîäîðõîéëîõîä äàðààõè
ç¿éëñèéã àíõààðíà,
¯¿íä:
• Ñèñòîë áà äèàñòîëûí
äàðàëòûí 1-3 äóãààð
ò¿âøèíä áàéõ
• 55-ààñ äýýø íàñíû
ýðýãòýé÷¿¿ä
• 65-ààñ äýýø íàñíû
ýìýãòýé÷¿¿ä
• Òàìõè òàòàõ
• Íèéò õîëåñòåðèí èõñýõ
2. ªâ÷òºíèé öààøäûí
òàâèëàíä ñºð㺺ð
íºëººëºõ áóñàä õ¿÷èí
ç¿éë¿¿ä
• ÈÍËÏ áàãàñ÷, ÁÍËÏ
èõñýõ
• ×èõðèéí øèæèíãèéí ¿åä
øýýñýíä ìèêðîàëüáóìèí
èëðýõ
• Ãëþêîçûí ìýäðýã áàéäàë
èõñýõ
• Òàðãàëàõ
• Õºäºë㺺íèé õîìñäîë
• Ôèáðèíîãåí èõñýõ
• Íèéãýì ýäèéí çàñãèéí
¿¿äýëòýé õ¿íäðýë¿¿ä
• Ãàçàð íóòãèéí õ¿÷èí
ç¿éëýýñ õàìààðàëòàé
áýðõøýýë¿¿ä
- Ç¿¿í õîâäëûí
òîìðîëò /ÇÖÁ,
ÝõîÊÃ, Ðåíòãåíýýð
îíîøëîõ/
- Øýýñýíä óóðàã
èëýð÷, ñèéâýíä
êðåàòèíèí áàãà
çýðýã íýìýãäýõ /1.2-
2 ìã/äë/
- Õýò àâèàí áîëîí
äîïëåðñîíîãðàôèéí
øèíæèëãýýíä ñóäàñ
õàòóóðëûí òîâðóó
ãóÿ, ã¿ðýýíèé
àðòåðè, ãîë ñóäñàíä
èëðýõ
- Í¿äíèé óãèéí
àðòåðè õýñýã ãàçàðò
áîëîí åðºíõèé人
íàðèéññàí áàéõ
Òàðõèíû ñóäñàíä:
• Öóñàí õàíãàìæ
äóòëûí óíàëò
• Òàðõèíû öóñ õàðâàëò
• Öóñàí õàíãàìæ
äóòëûí ò¿ð çóóðûí
õÿìðàë /îáìîðê/
Ç¿ðõíèé òàëààñ:
- øèãäýýñ
- ñòåíîêàðäè
- ç¿ðõíèé äóòàãäàë
Áººðíèé òàëààñ:
• íåôðîàíãèîïàòè
• Ẻðíèé äóòàãäàë/
ñèéâýíãèéí
êðåàòèíèí 177
ììîëü/ë-ýýñ èõñýõ
Ñóäàñíû ººð÷ëºëò:
• ñóäàñíû õýñýã ãàçàðò
ö¿ëõýí ¿¿ñýõ
• âåíèéí ñóäàñíû
ººð÷ëºëòèéí
øèíæ¿¿ä
Í¿äíèé òàëààñ:
• óãò öóñ õàðâàõ
• õàðààíû ìýäðýëèéí
äèñê áà òîðëîãèéí
õàâàí èëðýõ
01_cardiology last.indd 40 5/25/2005 3:31:04 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
41
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÀÐÒÅÐÈÉÍ ÃÈÏÅÐÒÅÍÇÈÉÍ ÎÍÎØËÎÃÎÎ
Çàéëøã¿é õèéõ øèíæèëãýý:
1. Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
2. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý
3. Öóñíû øèíæèëãýýíä êàëè, êðåàòèíèí, ãëþêîçûí õýìæýýã ¿çýõ
4. Í¿äíèé óã õàðàõ
5. Ðåíòãåíä öýýæíèé çóðàã àâàõ
6. Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
7. Ç¿ðõíèé õýò àâèàí îíîøëîãîî
ªâ÷íèé òàâèëàíã ¿íýëýõ ýðñäýëèéí îíîøëîãîîíû øàëãóóðûí àíãèëàë
Áóñàä õàëãààò õ¿÷èí
ç¿éë¿¿ä áà ºâ÷íèé
ò¿¿õ
Öóñíû äàðàëò /ìì ÌÓÁ/
1-ð ò¿âøèí
“纺ëºí”
àðòåðèéí
ãèïåðòåíçè
ÑÀÄ 140/159
ÄÀÄ 90-99
2-ð ò¿âøèí
“äóíä”
àðòåðèéí
ãèïåðòåíçè
ÑÀÄ 160/170
ÄÀÄ 100-109
3-ð ò¿âøèí
“õ¿íä”
àðòåðèéí
ãèïåðòåíçè
ÑÀÄ ³ 180
ÄÀÄ ³ 110
Áóñàä ýðñäýëèéí
õ¿÷èí ç¿éë áàéõã¿é
Áàãà
ýðñäýëòýé
Äóíä
ýðñäýëòýé
Èõ ýðñäýëòýé
1-2 ýðñäýëèéí õ¿÷èí
ç¿éëòýé
Äóíä
ýðñäýëòýé
Äóíä
ýðñäýëòýé
Ìàø èõ
ýðñäýëòýé
3 áà ò¿¿íýýñ èõ
ýðñäýëèéí õ¿÷èí
ç¿éëñòýé, ýñâýë
ýðõòýíèé ãýìòýëòýé,
ç¿¿í õîâäëûí
ãèïåðòðîôè,
êðåàòèíèí 1.2-2 ìã/
äë-ýýñ èõñýõ, ÷èõðèéí
øèæèíòýé, í¿äíèé
óãèéí ººð÷ëºëòòýé
Èõ ýðñäýëòýé Èõ ýðñäýëòýé Ìàø èõ
ýðñäýëòýé
Òàðõè, ç¿ðõ, Ẻðíèé
õ¿íäðýë, äèàáåòèéí
íåôðîàíãèîïàòè,
ñóäàñíû àíåâðèçì
Ìàø èõ
ýðñäýëòýé
Ìàø èõ
ýðñäýëòýé
Ìàø èõ
ýðñäýëòýé
01_cardiology last.indd 41 5/25/2005 3:31:04 PM
42
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Õ¿íäðýëèéí ¿åä õèéãäýõ ¿íäñýí øèíæèëãýýí¿¿ä
Ç¿ðõ ñóäàñíû òàëààñ
ÝÌÒ-èéí 1-ð øàòëàëä ÝÌÒ-èéí 2-ð øàòëàëä
- ªâäºëòèéí õàì øèíæèéã
ñóáúåêòèâ, îáúåêòèâ øèíæýýð
íü èëð¿¿ëýõ ÷àäâàðòàé áàéõ
- Õàâàãíàõ, àìüñãààäàõ õàì
øèíæèéã èëð¿¿ëýõ
- ÇÖÁ
- ¯õæèëò
- ¯ðýâñëèéí õàì øèíæèéã
èëð¿¿ëýõ
- Öýýæ ãýðýëä õàðàõ
Òàðõèíû òàëààñ
ÝÌÒ-ûí 1-ð øàòëàëä ÝÌÒ-ûí 2-ð øàòëàëä
- Òàðõèíû åðºíõèé õàì øèíæ
- Òàðõèíû ãîëîìòîò ãýìòëèéí õàì
øèíæèéã èëð¿¿ëýõ
- Íóãàñíû õàòãàëòûí øèíæèëãýý
- Í¿äíèé óã õàðàõ
Õàðààíû òàëààñ
ÝÌÒ-ûí 1-ð øàòëàëä ÝÌÒ-ûí 2-ð øàòëàëä
Õàðààíû ººð÷ëºëòèéã èëð¿¿ëýõ - Í¿äíèé óã õàðàõ
Áººðíèé òàëààñ
ÝÌÒ-ûí 1-ð øàòëàëä ÝÌÒ-ûí 2-ð øàòëàëä
Õîðäëîãûí õàì øèíæèéã èëð¿¿ëýõ - Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
- Çèìíèöêèéí ñîðèë
- Öóñàíä êðåàòèíèí òîäîðõîéëîõ
- Ýõî øèíæèëãýý
ßëãàí îíîøëoãîî
I. Áººðíèé ºâ÷íèé øàëòãààíòàé àðòåðèéí ãèïåðòåíçè
1. Áººðíèé ýäèéí ºâ÷èí (ÕÏÍ, ÕÃÍ)
2. Áººðíèé ñóäàñíû ýìãýã
3. Óðîëîãèèéí øàëòãààíòàé (Ẻðíèé ïîëèêèñòîç)
4. ×èõðèéí øèæèíãèéí ÃÍÔ
01_cardiology last.indd 42 5/25/2005 3:31:04 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
43
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
II. Äîòîîä ø¿¿ðëèéí øàëòãààíòàé àðòåðèéí ãèïåðòåíçè
1. Òèðåîòîêñèêîç
2. Èöåíêî – Êóøèíãà õàì øèíæ
3. Ôåîõðîìàöèòîìà
4. Àíõäàã÷ ãèïåðàëüäîñòåðîíèçì (Êîíûí ºâ÷èí)
III. Öóñ õºäëºë ç¿éí øàëòãààíòàé àðòåðèéí ãèïåðòåíçè
1. Ãîë ñóäàñíû íàðèéñàë
2. Ãîë ñóäàñíû àòåðîñêëåðîç
3. Ãîë ñóäàñíû õàâõëàãûí äóòàãäàë
IV.Òàðõèíû öóñàí õàíãàìæèéí äóòàãäëûí øàëòãààíòàé àðòåðèéí
ãèïåðòåíçè
1. Òàðõèíû ñóäàñíû àòåðîñêëåðîç
2. Òàðõèíû õàâäàð
V. Ýìèéí øàëòãààíòàé àðòåðèéí ãèïåðòåíçè
ãëþêîêîðòèêîèä
ìèíåðàëîêîðòèêîèä
àíàáîëè÷åñêèå ñòåðîèäû
æèðýìñýëýëòýýñõàìãààëàõ óóõ êîíòðàöåïòèâ ýì¿¿ä
ìîíîàìèíîîêñèäàçíûå èíãèáèòîð
ñèìïàòîìèìåòèê
öèêëîñïîðèí
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí ýì÷èëãýý áà õÿíàëò
Ýì÷èëãýýíèé çîðèëãî:
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçòýé õ¿ì¿¿ñèéí ýì÷èëãýýíèé çîðèëãî íü ç¿ðõ
ñóäàñíû ºâ÷íèé õ¿íäðýë, íàñ áàðàëòûã áóóðóóëàõàä îðøèíî. ¯¿íèé òóëä
çîõèöóóëàí óäèðäàæ áîëîõóéö õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã (ÕÕÇ)-èéã áàãàñãàõ
(òàìõè, ºíäºð õîëåñòåðîë, ÷èõðèéí ºâ÷èí) áîëîí ýìíýë ç¿éí øèíæèéã çºâ
òàíèí, àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéã ýì÷ëýõ øààðäëàãàòàé.
Íýãýíò ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷íèé ýðñäýë áîëîí ÀÄ õî¸ð øóóä ø¿òýëöýýòýé
áàéäàã òóë ÀÄ-ûã áóóðóóëàõ ýì÷èëãýýíèé çîðèëò íü ÀÄ-ûã “õýâèéí” áóþó
“äýýä çýðãýýð áóóðóóëæ áîëîõ ò¿âøèíä” îéðòóóëàõàä ÷èãëýíý.
ªâ÷òºíèé ÇѪ-íèé ýðñäëèéí àíãèëàë íü ÀÄ-ûã áóóëãàõ ýì÷èëãýýã
ýõëýõ áîñãûã òîäîðõîéëîõîä à÷ õîëáîãäîëòîéãîîñ ãàäíà áóóëãàâàë çîõèõ
äàðàëòûí õýìæýýã óðüä÷èëàí òîãòîîæ, ò¿¿íä õ¿ðýõ àðãà çàìûã áîëîâñðóóëàõàä
íýí ÷óõàë.
Ýì÷èëãýýíèé àðãà÷ëàë:
Ýì÷ ºâ÷òºíèé áàéäëûã ¿íýëýí, ÕÕÇ-èéí çóðàãëàëûã ãàðãàñíû äàðàà
(¿¿íä áàñ äàðàëòûí ºñºõ òºëºâèéã òîãòîîæ àâàõ ¸ñòîé) ºâ÷òºíèé ýðñäëèéí
çýðãèéã òîãòîîæ àâíà.
Èíãýñíýýð äàðààõü àñóóäëûã øèéäâýðëýíý. ¯¿íä:
- ªâ÷òºíã íèëýýä óðò õóãàöààíû òóðøèä ñàéòàð àæèãëàñíû ¿íäñýí äýýð
ýìèéí ýì÷èëãýýíä õàìðóóëàõ ýñýõèéã øèéäíý. (áàãà ýðñäýëòýé á¿ëýã)
01_cardiology last.indd 43 5/25/2005 3:31:04 PM
44
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
- Äàðàëò áîëîí õîëáîãäîõ ÕÕÇ-èéã õýäýí äîëîî õîíîã õÿíàñíû äàðàà
ýìèéí ýì÷èëãýýã õèéõ àðãà áàðèëûã òîäðóóëíà. (äóíä ýðñäýëòýé á¿ëãèéí
õóâüä)
- Äàðàëò áóóðóóëàõ ýìèéí ýì÷èëãýýã íýí ÿàðàëòàé ýõëýõ ýñýõ, öààøèëáàë
ýðñäëèéã áóóðóóëàõ áóþó îð÷èí íºõöëèéã íü ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ (èõ áóþó ìàø
èõ ýðñäýëòýé á¿ëãèéí õóâüä ) àæèëëàãàà ÿâóóëíà.
Äàðàà íü ýì÷èëãýýíèé çîðèëãûã íàðèéí ãàðãàíà. ¯¿íä: Äàðàëòûã áóóðóóëàõ,
õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã àðèëãàõ èæ á¿ðýí òºëºâëºãºº ãàðãàíà. Ýíý
òºëºâëºãººíä äàðààõ àñóóäëóóäûã àíõààð÷ øèéäíý:
- Öóñíû äàðàëò áîëîí áóñàä õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã õÿíàõ
- Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ çàìààð äàðàëòûã áóóðóóëàõ áà áóñàä
õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã áàãàñãàõ
- Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéí íºëººã áàãàñãàõ áîëîí íýãýíò á¿ðäñýí ýìíýëç¿éí
ÿâö áàéäëûã çàñàõ ýìèéí ýì÷èëãýýã ýõëýõ
- Ýð¿¿ë àæ òºðºõ õýâøëèéã õýðýãæ¿¿ëýõèéã õ¿í á¿ðò çààí ñóðãàæ, ¿¿íäýý
ýìèéí ýì÷èëãýýíä õàìðàãäñàí ºâ÷òºíèéã òàòàí îðîëöóóëàõ.
Çàãâàð÷ëàë 1
ÀÄ áóóðóóëàõ ýì÷èëãýýíèé õÿíàëò
Õýðýâ àãøèëòûí ÀÄ 140-180 ìì. ÌÓÁ ýñâýë
ñóëðàëòûí ÀÄ 90-110 ìì ÌÓÁ
(Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí 1 áà 2-ð çýðýã áàéâàë)
Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éë áà ýðõòýíã ãýìòýýñýí áàéäàë, õàâñàðñàí áóñàä
ºâ÷íèéã õàðãàëçàíà /õàð/
Àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ àðãà õýìæýýí¿¿äèéã àâíà
Ýðñäëýýð íü àíãèëàõ /àíãèëëûí õ¿ñíýãò/
Õýò èõ
Ýìèéí ýì÷èëãýý Èõ
õèéíý R-3 Äóíä
R-2 Áàãà
R-1
Ýìèéí ýì÷èëãýý
õèéíý ÀÄ áà ÕÕÇ-èéã
3-6 ñàð õÿíàíà ÀÄ áà ÕÕÇ-èéã
6-12 ñàð õÿíàíà
ÑÀÄ >140 ýñâýë ÄÀÄ >90 ÑÀÄ <140 ýñâýë
áîë ýìèéí ýì÷èëãýý ýõýëíý ÄÀÄ <90 áîë õÿíàëòàà
¿ðãýëæë¿¿ëíý.
01_cardiology last.indd 44 5/25/2005 3:31:05 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
45
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÑÀÄ > 150 ýñâýë ÄÀÄ >95 ÑÀÄ <140 ýñâýë
áîë ýìèéí ýì÷èëãýý ýõýëíý ÄÀÄ <90 áîë õÿíàëòàà
¿ðãýëæë¿¿ëíý.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçòýé õ¿ì¿¿ñèéí äóíä ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷èí ¿¿ñãýõ õàëãààò
õ¿÷èí ç¿éëèéã áóóðóóëàõ áà àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ íü:
• Õóâü õ¿íèé çîõèñã¿é àõóé àìüäðàë, äàäàë çàíøèë, äàâñ èõòýé õîîë
õ¿íñ, õºäºë㺺íèé èäýâõã¿é áàéäàë, òàìõè òàòàëòààñ çàéëñõèéõ
• Ýì÷èéí õÿíàëòàíä áàéíãà áàéõ.
Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
- Ýìèéã õýðýãëýõäýý áàãà òóíãààð ýõëýõ. Ýíý íü ýìèéí ñºðºã ãàæ
íºëººëëèéã áóóðóóëàõ ñàéí òàëòàé. Õýðâýý òóõàéí ýìèéã áàãà òóíãààð
õýðýãëýñíýýð òîäîðõîé ººð÷ëºëò ãàð÷ áàéãàà õýäèé ÷ äàðàëòûã
òºäèéëºí ñàéí áóóðóóëàõã¿é áîë ýìèéí òóíã èõýñãýæ áîëíî.
- ÀÄ áóóðóóëàõ ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íã íýìýãä¿¿ëýõ ýìèéí ãàæ íºëººã
áàãàñãàõ çîðèëãîîð òààðàìæ ñàéòàé äàðàëòûí ýì¿¿äèéã õàâñðóóëàí
õýðýãëýíý. Ýõíèé ýìèéã çàëãóóëæ øèíýýð ºã÷ ýõýëæ áóé ýìèéí àíõíû
òóíã áàãààð ýõëýõ íü ýõíèé ýìèéí òóíã íýìýãä¿¿ëýõýýñ áîëãîîìæèëæ
áàéãàà õýðýã þì. Èíãýñíýýð õî¸ð ýìèéí àëü àëü íü òîäîðõîé ò¿âøèíä
áàéæ, ñºðºã ¿ð äàãàâðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëæ ÷àäàõ þì.
- Õýðâýý àíõ óóæ ýõýëñýí ýìèéí òóíã íýìýýä ¿ð ä¿í ìóó, òààðàìæã¿é
ãàæ íºëºº èëýðñýí áîë ººð ýìýýð ñîëèíî.
- 24 öàãèéí ¿éë÷èëãýýòýé ýìèéã ãàíö óäàà õýðýãëýõ. Ýíý ýìèéí äàâóó
òàë íü ÀÄ-ã ààæìààð, óäààí áóóëãàäàã òóë äàðàëòûí õýëáýëçëèéã
áàãàñãàæ, ýðõòýíèéã ãýìòýõýýñ õàìãààëàõ ¿éë÷èëãýýòýé áàéäàã.
Ýìèéí ýì÷èëãýýã ýõëýõ íü
Èõ áóþó ìàø èõ ýðñäýë á¿õèé ºâ÷òºíã¿¿äèéí õóâüä ýìèéí
ýì÷èëãýýã õóðäàí ýõëýõ íü ÷óõàë áèëýý.
Áàãà áóþó äóíä ýðñäýë á¿õèé ºâ÷òºíä ýì÷èëãýýã ýõëýõ ÿâäàë íü
äîð äóðüäñàí ç¿éëñýýñ øàëòãààëíà. ¯¿íä:
- ýì÷èëãýýíèé òàëààð ºâ÷òºíòýé õàðèëöàí ÿðèëöàæ òîõèðîõ
- ºâ÷òºíèé àìüäðàëûí õýâ ìàÿãèéã õàðãàëçàõ
- áóñàä õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñèéã áóóðóóëàõ áîëîìæòîé ýñýõ
- ýð¿¿ë ìýíäèéí ¿éë÷èëãýýã ¿ç¿¿ëýã÷èéí õ¿÷èí ÷àäàë çýðýã áîëíî.
01_cardiology last.indd 45 5/25/2005 3:31:05 PM
46
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Äóíä ýðñäýë á¿õèé á¿ëãèéí õóâüä ýìèéí ýì÷èëãýýã ýõëýõýýñ ºìíºõ
3 ñàðûí òóðøèä àìüäðàëûí çîõèñã¿é õýâ ìàÿãèéã çàñ÷ çàëðóóëàõ ¸ñòîé.
Èíãýýä çîðüñîí ò¿âøèíä õ¿ð÷ ÷àäàõã¿é 6 ñàð áîëâîë ýìèéí ýì÷èëãýý ð¿¿
øèëæèõ íü ç¿éòýé áîëíî.
1-ð çýðýã áóþó õºíãºí àðòåðèéí ãèïåãòåíçèòýé õ¿ì¿¿ñèéí õóâüä
àìüäðàëûí çîõèñã¿é õýâ ìàÿãèéã ººð÷ëºõ àðãà õýìæýýã 6 ñàðûí òóðø
òàñðàëòã¿é àâ÷ áàéæ ñàÿ ýìèéí ýì÷èëãýýíä øèëæèõ àñóóäëûã òàâüæ
áîëíî. Äàðàëò áóóðóóëàõ òàëààð çîðüñîí ò¿âøèíäýý õ¿ð÷ ÷àäààã¿é
íºõöºëä 1 æèëèéí äàðàà ýìèéí ýì÷èëãýýã ýõëýõ íü ç¿éòýé.
Äèàñòîëèéí äàðàëò 90-94 ìì ÌÓÁ, ñèñòîëèéí äàðàëò íü 140-
149 ìì ÌÓÁ áàéäàã ººðººð õýëâýë çààãèéí äàðàëòòàé ýäãýýð á¿ëãèéí
õ¿ì¿¿ñèéí àìüäðàëûí õýì ìàÿãèéã ººð÷ëºõ çàìààð ÀÄ-ûã áóóðóóëæ
áîëíî.
Õýâèéí äýýä õýìæýýíèé äàðàëòòàé (130-139 / 85-89 ìì ÌÓÁ ),
÷èõðèéí øèæèí, Ẻðíèé äóòàãäàë õàâñàðñàí õ¿ì¿¿ñò ýìèéí ýì÷èëãýýã
ýðòõýí, íèëýýä èäýâõòýé ýõëýõ íü îíîâ÷òîé þì.
Äàðàëò áóóðóóëàõ ýìèéã ñîíãîõ íü
Ýìèéí ñîíãîëò äîð äóðüäñàí ç¿éëñýýñ õàìààðàõ òóë àíõààðàõ íü ÷óõàë.
¯¿íä:
- òóõàéí ýìèéí îëäîö ÿìàð âý ãýäãèéã òîäîðõîéëîõ íèéãýì-ýäèéí
çàñãèéí õ¿÷èí ç¿éëñ
- ºâ÷òºí á¿ðèéí ÕÕÇ-èéí áàéäàë
- ºâ÷èíä ãýìòýæ ºðòñºí ýðõòýí, Ẻðíèé ºâ÷èí áîëîí ÷èõðèéí ºâ÷èí
áàéãàà ýñýõ
- äàðàëò áóóðóóëàõ òóõàéí ýìýíä õàðøèëòàé ýñýõ
- ººð ººð àíãèëëûí ýìýíä òóõàéí ºâ÷òºíèé ç¿ãýýñ èëðýõ õàðèó
óðâàëûí áàéäàë
- ºâ÷òºíèé ººð áóñàä ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ýìòýé äàðàëò áóóðóóëàõ ýì
òîõèðîõ ýñýõ
- òóõàéí àíãèëëûí ýìèéã õýðýãëýñíýýð ÇѪ-íèé ýðñäýë áóóðàõã¿é
áàéãàà ýñýõ çýðýã áîëíî.
Äýýð äóðüäñàí íºõöëèéã òîîöîîëñíû ¿íäñýí äýýð ýì÷ çîõèõ ýìèéã çºâ
ñîíãîíî.
Øýýñ õººõ áýëäìýë /ôóðîñåìèä, ãèäðîõëîðèäòèàçèä, ñïèðàíîëàêòîí/
Ýäãýýð õàâàí áóóðóóëàõ ýì íü õÿìäõàí áºãººä ¿ð ºãººæ ñàéòàé, áàãà
òóíãààð õ¿í á¿ðò òîõèðäîã. Òàðõèíû öóñàí õàíãàìæèéí õÿìðàë, ÇØ-ýýñ
óðüä÷èëàí ñýðãèéëæ ÷àääàã.
01_cardiology last.indd 46 5/25/2005 3:31:05 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
47
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãèäðîõëîðèäòèàçèä, õëîðòàëèäîí çýðãèéí òóíã õýòð¿¿ëñýíýýñ êàëè äóòàõ,
ãëþêîçîä òýñâýðëýã áàéõ ÷àíàð íü áóóðàõ, õîâäëûí ýêñòðàñèñòîë èëðýõ,
áýëãèéí ñóëðàë çýðýã èëýð÷ áîëíî. Êàëèéã àëäàãäóóëäàã õàâàí õººõ
ýìèéã êàëè õàäãàëàõ äèóðåòèêòýé õîñëóóëæ õýðýãëýñíèé ç¿ðõ ãýíýò çîãñîõ
ýðñäëèéã áóóðóóëíà.
Ãèäðîõëîðîòèàçèäûã õàìãèéí èõýýð ãýõýä ºäðèéí 25 ìã-ààð ýõëýõ íü
ç¿éòýé.
Äèóðåòèêèéã íýí ÿëàíãóÿà ñèñòîëèéí äàðàëò ºíäºðòýé, ºíäºð íàñòàé
ºâ÷òºíä ºãºõ íü ìàø òîõèðîìæòîé áàéäàã.
Áåòà-àäðåíîáëîêàòîð /ïðîïðàíîëîë, àòåíîëîë/
Áåòà-áëîêàòîðóóä íü õÿìä áºãººä õîð áàãàòàé, äàíãààð áîëîí õàâàí õººõ
ýì, Ñà-èéí ýñðýã áýëäìýë äèãèäðîïèðèäèí, àëüôà-áëîêàòîðóóä çýðýã
áóñàä ýìòýé õîñëóóëæ õýðýãëýõýä ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿í ñàéòàé.
Áåòà-áëîêàòîðûã àìüñãàëûí çàìûí àãøèëòûã ¿¿ñãýäýã ºâ÷èí áóþó
êàïèëëÿð ñóäàñíû ºâ÷èíòýé õ¿ì¿¿ñò ºãºõººñ òàòãàëçàõ íü ç¿éòýé.
Àíãèîòåíçèí õóâèðãàã÷ ôåðìåíòèéã ñààòóóëàã÷ /ÀÕÔ/ /êàïòîïðèë,
ýíàëàïðèë/
ÀÕÔ-èéã ñààòóóëàã÷èä ðåíèí õàìààðàëòàé àðòåðèéí ãèïåðòåíçè, ìºí
ç¿ðõíèé äóòàãäàëòàé ºâ÷òºíä, èíñóëèí õàìààðàëòàé ÷èõðèéí øèæèí
(ìåëëèòóñ), øýýñýíä óóðàã èëðýõ á¿õèé Ẻðíèé ºâ÷íèé ¿åä ¿ð ä¿íòýé.
Êàëüöèéí àíòàãîíèñò /íèôåäèïèí, âåðàïàìèë, äèëòèàçåì/
Êàëüöèéí àíòàãîíèñò á¿õ ýì íü äàðàëòûã áóóðóóëàõàä ñàéí ¿ð ä¿íòýé
áºãººä ýìèéí çîõèìæ ñàéòàé áàéäàã þì. Ýíý ýì íü ñèñòîëèéí äàðàëò
ºíäºðòýé íàñòàé ºâ÷òºí¿¿äèéã òàðõèíû öóñàí õàíãàìæèéí õÿìðàëààñ
ñýðãèéëýõýä íýí à÷ õîëáîãäîëòîé þì.
Óäààí ¿éë÷èëãýýòýé àíòàãîíèñòóóäûã ò¿ëõ¿¿ àøèãëàõ íü ç¿éòýé áºãººä
õàðèí áîãèíî õóãàöààíä ¿éë÷èëäýã õóâèëáàðûã íü àëü áîëîõ àøèãëàõààñ
òàòãàëç. Ýäãýýð ýì¿¿ä íü òàõèêàðäè, ñóóëãàõ, õºëèéí øàãàé õàâàãíàõ,
ºòãºí õàòàõ çýðýã ñºðºã íºëººòýé.
Àíãèîòåíçèí II-ûí àíòàãîíèñò /ëàçîðòàí/
Àíãèîòåíçèí II- ðåöåïòîðûí àíòàãîíèñò ýì íü äàðàëò áóóðóóëàõ, ÀÕÔ
ñààòóóëàã÷òàé àäèë òºñòýé ¿éë÷èëãýýòýé áºãººä ç¿ðõíèé äóòàãäàëä
îíöãîé ñàéí ¿ð ºãººæòýé. Ýíý òºðëèéí ýì íü ãàæ íºëºº áàãàòàé òóë ÀÕÔ-
èéã ñààòóóëàã÷ààñ äàâóóòàé áàéíà .
Àëüôà-áëîêàòîðóóä /ïðàçîçèí/
Àëüôà-áëîêàòîð íü äàðàëòûã áóóðóóëàõàä ¿ð ºãººæòýé áîëîâ÷ õÿíóóð
õýðýãëýõ õýðýãòýé. Ãîë ñºðºã äàãàâàð íü øýýñíèé äàðàà äàðàëò îãöîì
01_cardiology last.indd 47 5/25/2005 3:31:05 PM
48
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
áóóõ ÿâäàë þì. ßëàíãóÿà ºíäºð íàñòàé ºâ÷òºíèé õóâüä òààã¿é áàéäàã.
Ýíý ýìèéã õýðýãëýõ ¿åä ºâ÷òºíèé ÀÄ-ûã õýâòýý áîñîî áàéäàëä õýìæèõ
íü ÷óõàë. Äèñëèïèäåìè áóþó ãëþêîçûí õàðøèëòàé õ¿ì¿¿ñò èë¿¿ çîõèõ
õàíäëàãàòàé.
Áóñàä ýì
Òºâèéí ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä: Èìèäàçîëèí (àãîíèñòóóä), ðèëìåíèäèí,
ìîêñîíèäèí, ðåçåðïèí, ìåòèëäîïà, êëîíèäèí.
Ìåòèëäîïà æèðýìñëýëòèéí ¿åèéí ºíäºð äàðàëòûã áóóðóóëæ ÷àääàãààðàà
÷óõàë áàéíà. Ýíý á¿ëãèéí ýìèéí ãàæ íºëºº íü èõòýé òóë õýðýãëýý áàãàòàé.
Ðåçåðïèíèéã áàãà òóíãààð õýðýãëýâýë èë¿¿ çîõèìæòîé.
Ãèäðàëèçèí ìýò âàçîäèëàòàòîðóóäûã ºðãºí õýðýãëýñýí õýâýýð áàéíà.
Õàðèí ýäãýýð ãèäðàëèçèí áóþó ìèíîêñèäèë ìýòèéí ñóäàñ òýëýã÷ íü
òàõèêàðäè, òîëãîé ºâäºõ, íàòðè áà óñûã õóðèìòëóóëàõ çýðýã ãàæ íºëººòýé
òóë ýí ò¿ð¿¿íä õýðýãëýõ ýì áèø þì.
ÀÄ áóóðóóëàõ ýìèéí ¿éë÷èëãýýíèé øàëãóóð
Ýì÷èëãýý
ýõýëñýíýýñ 1-6 ñàð
- ÀÄ-ûã àëü áîëîõ õýâèéí áóþó ò¿¿íèé îéð ò¿âøèíä
õ¿ðãýõ
- ÀÄ-ã çîðüñîí õýìæýýíä áóóðóóëàõ
- Êðèç ºãººã¿é áàéõ
- Àìüäðàõ ÷àäâàð ñàéæèðñàí áàéõ
- Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñýä ýåðýãýýð íºëººëñºí áàéõ
6 ñàðààñ äýýø
õóãàöààãààð
- ÀÄ-ã çîðüñîí õýìæýýíä õ¿ðãýõ àëü íýã ýðõòíèé
ãýìòýë, õ¿íäðýë èëðýýã¿é áàéõ
- Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã àðèëãàñàí áàéõ
Óäààí õóãàöààãààð - ÀÄ-ã çîðüæ áóóëãàñàí ò¿âøèíä íü òîãòâîðòîé
áàðèõ
- Àëü íýã ýðõòíèé ãýìòýë äààìæðààã¿é áàéõ
- Ç¿ðõ ñóäàñíû ç¿ãýýñ ãàðñàí õ¿íäðýë ýýíýãøèëä
áàéõ
Áóñàä ýìèéí ýì÷èëãýý
Ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷íèé ýðñäëèéã áàãàñãàõàä ÷èãëýæ áóñàä á¿õ õàëãààò
õ¿÷èí ç¿éëòýé òýìöýõ, ºâ÷òºíèé õóâüä ýìíýë ç¿éí ºâºðìºö íºõöëèéã
ñàéæðóóëàõ õýðýãòýé.
×èõðèéí ºâ÷èí, ãèïåðõîëåñòåðåìè, ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñíû, òàðõèíû
ñóäàñíû ºâ÷èí áóþó Ẻðíèé ºâ÷èí çýðýã äàãàëäàõ ºâ÷èíä òîõèðñîí
ýì÷èëãýýã äàâõàð õèéõ õýðýãòýé.
01_cardiology last.indd 48 5/25/2005 3:31:05 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
49
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Öóñ á¿ëýãíýëòèéí ýñðýã ýì÷èëãýý:
Íýãýíò èëýðñýí ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñíû ºâ÷èí áóþó òàðõèíû ñóäàñíû
ºâ÷òýé ºâ÷òºí¿¿äèéí õ¿íäðýë áóþó íàñ áàðàëòûí ìàãàäëàëûã
áóóðóóëàõàä àñïèðèíû ¿ð ºãººæ ºíäºð áàéäàã íü íîòëîãäñîí. Àðòåðèéí
ãèïåðòåíçèéí îëîí óëñûí íèéãýìëýãèéí òºñëèéí ¿ð ä¿íãýýñ ¿çýõýä
õîîë áîëîâñðóóëàõ çàì, áóñàä ýðõòýíèé öóñ àëäàõ ýðñäýëã¿é àðòåðèéí
ãèïåðòåíçèòýé ºâ÷òºíä äàðàëòûã õÿíàõ çàìààð àñïèðèíèéã áàãà òóíãààð
ºãºõ íü çºâ àëõàì áîëíî.
Õîëåñòåðîëûã áóóðóóëàõ ýì÷èëãýý:
Õîëåñòåðîëûí ÿíç á¿ðèéí ò¿âøèíòýé ºâ÷òºí¿¿äèéí àíõäàã÷ áà äàõèñàí
ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñíû ºâ÷íèé ýðñäëèéã áàãàñãàõàä õîëåñòåðîëûí
ò¿âøèíã áóóëãàäàã ýì¿¿ä ñàéí ¿ð ä¿í ºãäºã íü íýãýíò íîòëîãäñîí áèëýý.
Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèòýé áºãººä ºíäºð õîëåñòåðîëòîé, ç¿ðõíèé òèòýì
ñóäàñíû ºâ÷íººð ºâäºõ ºíäºð ìàãàäëàëòàé õ¿ì¿¿ñò õîëåñòåðîë áóóëãàõ
ýì÷èëãýýã õèéõ íü ç¿éòýé.

Äàí áîëîí õàâñàðñàí ýì÷èëãýý
Äàí ýìèéí ýì÷èëãýý – Ãîë àíãèëàëä îðñîí ýì¿¿äýýñ çààñàí õîíîãèéí
òóíãèéí äàãóó äàíãààð ºã÷ ýì÷ëýõýä ÀÄ-ûã áóóëãàõ õýìæýý àäèë áàéäàã.
ÀÄ-ûí àíõíû õýìæýýíýýñ õàìààðàí ÀÄ áóóõ õýìæýý õàðèëöàí àäèëã¿é
áàéäàã. Äàí ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íä ÀÄ 160/95 ìì ÌÓÁ áàéñàí
õ¿ì¿¿ñèéí ñèñòîëûí äàðàëò 7-13 ìì ÌÓÁ-ààð, äèàñòîëûí äàðàëò 4-8 ìì
ÌÓÁ-ààð áóóðäàã áàéíà. Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèòýé èõýíõ ºâ÷òºíèé õóâüä
ÀÄ èéíõ¿¿ áóóðñàí ÷ õýâèéí õýìæýýíäýý ýðãýæ îðäîãã¿é.
Õàâñàðñàí ýì÷èëãýý – ÀÄ áóóðóóëàõ õýä õýäýí ýìèéã õîñëóóëæ ýì÷ëýõ
íü ýìèéã äàíãààð õýðýãëýñýí ¿ð ä¿íãýýñ õàìààã¿é èë¿¿ áàéäàã. Õàâñàðñàí
ýìèéí ýì÷èëãýý õýðýãëýñíýýð äàí ýìèéí ýì÷èëãýý õýðýãëýñíèéã áîäâîë
2 äàõèí èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé. Õàâñàðñàí ýìèéí ýì÷èëãýýã 160/95 ìì ÌÓÁ
äàðàëòòàé ºâ÷òºíä õýðýãëýõýä ñèñòîëûí äàðàëò 12-22 ìì ÌÓÁ-ààð,
äèàñòîëûí äàðàëò 7-14 ìì ÌÓÁ-ààð áóóðàõ áóþó åðºíõèé人 8-15%
áóóðäàã.
01_cardiology last.indd 49 5/25/2005 3:31:06 PM
50
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
ÝÌÒ-èéí II øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ –èéí I øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
I øàòëàëûí àðãà õýìæýýã àâíà.
Öààøèä îíîø òîäðóóëàõ
øèíæèëãýýí¿¿ä õèéõ
• Àéìàã, ä¿¿ðýãò õèéãäýõ øèíæèëãýý
õèéõ
• Íýðâýãäñýí áàé ýðõòýíèé ãýìòëèéã
òîãòîîõ
• Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí
õ¿íäðýë¿¿äèéã îíîøëîõ
øèíæèëãýýã àéìàã, ä¿¿ðãèéí
ÝÌÒ-èéí ò¿âøèíä õèéõ (ÇÖÁ,
ðåíòãåí,ÖÅØ, ØÅØ, öóñàíä ñàõàð,
ëèïèä)
• Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã àðèëãàõ
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé õàâñàðñàí
ñîíãîëòûã õèéõ
• Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí
õ¿íäðýë¿¿äèéã õàâñàðñàí
ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëòîîð ýì÷ëýõ
• Õºäºëìºð çîõèöóóëàëòûí
àñóóäëûã øèéäâýðëýõ
• ÝÌÒ –èéí III øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
• Àñóóëãà àâàõ
• Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã èëð¿¿ëýõ
• ÀÄ ñòàíäàðò àðãààð õýìæèõ, ÀÄ
ò¿âøèíã òîãòîîõ
• ÁÆÈ, á¿ñýëõèé ºãçºãíèé òîéðãèéã
õýìæèõ
• Ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýìíýë ç¿éí
øèíæ òýìäã¿¿äèéã çºâ ¿íýëýõ
• Áîëîìæòîé áîë ÇÖÁ õèéõ
• Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí ¿å øàòûã
òîãòîîõ
• ªâ÷òºíèé òàâèëàíä íºëººëºõ
õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã
òîäîðõîéëîõ
• Àðòåðèéí ãèïåðòåíçèéí ýðñäýë
á¿ëãèéã òîäîðõîéëîõ
• Ýðõòýí òîãòîëöîîíû òàëààñ ãàðàõ
õ¿íäðýëèéã òîäîðõîéëîõ
• Ñóìûí ò¿âøèíä õèéãäýõ
øèíæèëãýýã õèéõ (ÖÅØ, ØÅØ)
• Õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëèéã àðèëãàõ
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò õèéõ
• ÝÌÒ –èéí II øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
01_cardiology last.indd 50 5/25/2005 3:31:06 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
51
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
6. ÐÅÂÌÀÒÎÈÄ ÀÐÒÐÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Òîäîðõîé øàëòãààíã¿é îëîí ¿åíèé ñèíîâèàëü
á¿ðõ¿¿ë, ìºãººðñºí ýäèéã øàëáàëàí äåñòðóêö áîëãîí
äàâøèíãóé ãýìòýýõ ýðõòýí òîãòîëöîîíû õîëáîã÷
ýäèéí ºâ÷èí þì. Ýìýãòýé÷¿¿ä ýðýãòýé÷¿¿äýýñ èë¿¿
ºâ÷èëäºã, ýìýãòýé÷¿¿ä ýðýãòýé÷¿¿äèéí õàðüöàà 3:1.
Ýíý ºâ÷íººð èõýâ÷ëýí äóíäàæ íàñíû õ¿ì¿¿ñ, 50 áà
ò¿¿íýýñ äýýø íàñíûõàí èë¿¿òýéãýýð ºâ÷èëäºã áàéíà.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éë
• Óäàìøèë (D áà DK ëîêóñûí àíòèãåíè àãóóëñàí)
• Âèðóñ
• Õàëäâàð, ãýìòýë,
• Ìýñ àæèëáàð
• Õàðøèë
• Ñèéâýí, âàêöèí òàðèõ
• Òºðºëò, ¿ð õºíäºëò
Àíãèëàë Ðåâìàòîèä ôàêòîð;
• /+/ ýåðýã áàéâàë ñåðîïîçèòèâ
• /-/ ñºðºã – ñåðîíåãàòèâ
Ðåíòãåí øèíæèëãýýð;
• I ¿å- îñòåîïîðîç èëðýíý
• II ¿å- îñòåîïîðîç + ¿åíèé õîîðîíäîõü çàé
íàðèéñíà
• III ¿å- ¿å, ÿñ óðàãäàæ áàðçàéõ, ýðîçè ¿¿ñýõ
• IV ¿å- àíêèëîç èëýðíý
¯éë àæèëëàãààíû àíãèëàëààð íü;
• I ¿å- ìýðãýæëèéí àæèë õèéõýä áýðõøýýëòýé
áîëîâ÷ ººðºº ººðòºº ¿éë÷èëíý.
• II ¿å- ìýðãýæëèéí àæèë õèéõ áîëîìæã¿é áîëîõ
• III ¿å- ººðºº ººðòºº ¿éë÷ëýõ íü õÿçãààðëàãäàõ
• IV ¿å- õºäºë㺺í õèéõ áîëîìæã¿é áîëîõ
ßâöààð íü;
• Àëãóóðõàí äàâøèíãóé
• Õóðäàí äàâøèíãóé
Èäýâõæëýýð íü;
• I-ð ¿å øàò – áàãà
• II-ð ¿å øàò - äóíä çýðýã
• III-ð ¿å øàò - ºíäºð èäýâõæèëòýé
01_cardiology last.indd 51 5/25/2005 3:31:06 PM
52
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ýìíýë ç¿é
• ªâ÷íèé õ¿íäðýë, ÿâö, ÿìàð ýðõòýí òîãòîëöîîã ãýìòýýñíýýð ýìíýë ç¿é
øàëòãààëàõ áîëîâ÷ åðºíõèé øèíæ òýìäã¿¿ä: òàìèð òýíõýý ñóëüäàõ,
òóðàõ, õîîëîíä äóðã¿é áîëîõ, õºëðºõ, áóë÷èí ºâäºõ, áàäàéðàõ øèíæ
òýìäã¿¿ä èëýðäýã.
• Èõýâ÷ëýí õ¿éòíèé óëèðàëä ýõýëäýã, ñýäýðäýã. 60-70% ààæèì, 10-
15%, 15-20% “çàâñðûí” áàéäëààð ýõýëäýã.
• Þóíû ºìíº ¿åýð ºâäºõ çîâèóð èëýðäýã. ªâ÷òºí ºã뺺人 ãàðûí
õóðóóíû ¿åýð õºäºëãºæ ÷àäàõã¿é ãýñýí çîâèóðûã õýëíý. ßëàíãóÿà
ñàðâóóíû æèæèã õýñã¿¿ä õºøèæ õàâäàæ, õî¸ð òàëäàà èæèë ¿ðýâñýæ
ýõýëäýã.
• Öî÷ìîã ¿åä îëîí ¿å õ¿÷òýé ºâäºæ, ¿ðýâñëèéí øèíæ òýìäã¿¿ä òîä
èëýðäýã.
• Ðåâìàòîèä àðòðèòûí ¿åä ýìíýë ç¿éä ìàø îëîí øèíæ òýìäýã èëðýõ
áîëîâ÷ îíîøëîãîîíä Àìåðèêèéí Ðåâìàòîëîãèéí íèéãýìëýãèéí
øàëãóóðûã áàðèìòëàõ íü ç¿éòýé.
Àìåðèêèéí Ðåâìàòîëîãèéí íèéãýìëýãèéí øàëãóóð
Ýìíýë ç¿é
• ªã뺺㿿ð á¿õ áèåèéí ÿëàíãóÿà ìº÷äèéí ¿åýýð õºø¿¿í áîëäîã. Ýíý
øèíæ òýìäýã èäýâõèò õºäºë㺺íèé äàðàà àìàðõàí àëãà áîëíî. ªâ÷èí
äààìæðàõàä òîãòâîðòîé îëîí ¿åíèé ºâäºëò ýñâýë ¿åíèé ¿ðýâñýë
¿¿ñíý.
• ¯åíèé ¿ðýâñýëèéí ýõýí ¿åä øèâí¿¿ðèéí 2, 3-ð ¿å áà ïðîêñèìàëè
ôàëàíã õîîðîíäûí ¿åä áàéðëàíà. Äàðàà íü ºâäºã, òàâõàéíû ¿åíû
ºâäºëò¿¿ä îðíî. Íèéò òîõèîëäëûí 70% ä ¿åíèé àðòðèò èæèë õýìòýé
èëðýõ áà ýõýí ¿åäýý ãýìòñýí ¿åíä ø¿¿äýñò øèíæ¿¿ä ãàðíà. Òýìòðýëò
õèéõýä ýìçýãëýëòýé áàéõ áà ôëþêòóàöûí øèíæ¿¿ä èëýðäýã.
• ªâ÷èí ñýäýð÷ äààìæðàí äàðààãèéí ø¿¿äýñò ¿ðæëèéí øàòàíäàà
øèëæñýí ¿åä ºâ÷òºíä áèå ñóëðàõ, òóðàõ, íîéð õîîëîíäîî ìóóäàõ, ñóë
ôåáðèë õàëóóðàë, ¿åíèé òîãòâîðòîé íèéòëýã ãýìòë¿¿ä èëýðíý. ¯åíä
¿ðæëèéí ýìãýã æàì ÿâàãäñàíû óëìààñ ¿åíèé ýä çóçààð÷ òîãòâîðòîé
õàâàí ¿¿ñíý. Ýíý íü ñàðâóó áà òàâõàéíû ¿åèéã õàìàð÷ áàéñíàà äàðàà
1. ªã뺺íèé õºøèí㺠1 öàãààñ èë¿¿ áàéõ
2. 3 áà ò¿¿íýýñ îëîí ¿åíèé ¿ðýâñýë
3. Ãàð, õºëèéí ñàðâóóíû I, II ¿åíèé ¿ðýâñýë
4. Õî¸ð òàëûã èæèë ãýìòýýõ
5. Àðüñàí äîîð òîâðóó ¿¿ñýõ
6. Ðåâìàòîèä ôàêòîð èëðýõ
7. ¯åíèé ðåíòãåí ººð÷ëºëò
01_cardiology last.indd 52 5/25/2005 3:31:06 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
53
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
íü ºâäºã òîõîé øóóíû ¿å ë¿¿ äàìæèíà. Äýýðõ ¿éë ÿâö äàõèëòòàé
áà äààìæðàõ õàíäëàãàòàé áàéäãààðàà îíöëîã. ªâ÷íèé ñýäðýë á¿ðä
øèíý ¿åèéã õàìàðäãààñ ¿åíèé ãýìòýë ÿíç á¿ðèéí øàòíû ò¿âøèíä
ÿâàãäàæ áàéäàã. ¯åíèé õºäºë㺺í óëàì õÿçãààðëàãäñààð ºâ÷íèé
òºãñãºëèéí øàòàíä àíêèëîç ¿¿ññýíýýñ íýã áà õýä õýäýí ¿å á¿ðýí
õºäºë㺺íã¿é áîëíî. Ñàðâóóíû ¿å õàìãèéí ò¿ð¿¿íä ãýìòýíý. ¯íäñýí
øèíæ íü õàâäàõ, ýìçýãëýëòýé áàéõ, äåôîðìàöèä îðîõ, øèâí¿¿ðèéí
¿åíèé õºäºë㺺í õÿçãààðëàãäàõ øèíæ¿¿ä ãàð÷ òºãñãºëä íü çóçààð÷
õóðóóíóóä ýýð¿¿ë õýëáýðòýé áîëíî.
• Àðüñàí äîîð ðåâìàòîèä çàíãèëàà íü îíîøëîãîîíû ÷óõàë øàëãóóð
áîëäîã. Ýíý çàíãèëàà íü æèæèã áóäààíû õýìæýýíýýñ ñàìàð øèã
õýìæýýòýé õ¿ðòýë, íÿãò Ẻðºíõèé, õîëáîã÷ ýäýýñ òîãòäîã áà
òýìòðýõ ¿åä ýìçýãëýëã¿é, õºäºë㺺íòýé, õàðèí ã¿í áàéðëàñàí ¿åä
õºäºë㺺íã¿é áàéäàã. Çàíãèëààíóóä ãýíýò ãàðàõ áà èõýâ÷ëýí ºâ÷èí
ñýäðýõ ¿åä ¿¿ñäýã. Ò¿¿í÷ëýí òîõîé áîëîí ìºðíèé ¿åíèé íóãàëàõ
õýñýãò îéð îéðõîí áàéðëàæ ãàðäàã. Çàðèìäàà øèâí¿¿ðèéí õîîðîíä
áîëîí àëãà øèâí¿¿ðèéí àðûí ãàäàðãóóä ãàðäàã. Õîâîð òîõèîëäîëä
öýýæ, äàë, òîëãîéãîîð ãàðíà. Çàíãèëàà íü õýçýý ÷ ¿ðýâñäýãã¿é áà áàñ
èäýýëäýãã¿éãýýðýý îíöëîã áàéäàã.
Ðåíòãåíä ãàðàõ ººð÷ëºëò
Ýíý ¿åèéí øèíæ òýìäýã íü ýïèôèçûí ÿñíû ñèéðýãæèëò áºãººä
ýíý íü ýõíèé ¿å øàòàíäàà ¿¿ñäýã. Ðåíòãåíä ÿñíû ñèéðýãæèëò, ÿñíû ýäýýñ
òîä ÿëãàð÷ õàðàãääàã. Äààìæðàõàä ¿åíèé õîîðîíäîõ çàé áàãàñ÷ á¿ð àëãà
áîëäîã. Çàðèìäàà ¿åíèé ãàäàðãóóä ýðîç, ¿çóð ¿¿ñäýã.
Ëàáîðàòîðûí øèíæèëãýýíä ãàðàõ ººð÷ëºëò
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý: Ãåìîãëîáèí, ýðèòðîöèò, ëåéêîöèò
áóóðñàí, ÑÎÝ ÿìàãò èõýññýí õ¿íä õýëáýðèéí ¿åä áîëîí óäààí
õóãàöààíû ºâ÷ëºëèéí ä¿íä ÿìàãò ãèïîõðîì òºìºð äóòëûí öóñ
áàãàäàëò ¿¿ñäýã. Ýíý ¿åä çàðèìäàà ãåìîãëîáèí íü 35-40 ã/ë áîëñîí
áàéäàã. Õ¿íä ºâ÷òºí¿¿äýä ÑÎÝ 60-80 ìì/ã õ¿ðòýë ºññºí áàéäàã.
ÑÎÝ íü ºâ÷íèé èäýâõèæèë, ºâ÷íèé õ¿íä õºíãºí ÿâöààñ øàëòãààëæ
èõ áàãà áàéíà.
• Ðåâìàòîèä ôàêòîð èëðýõ
• Àëüáóìèí áàãàñàõ
• lg J èõýñýõ
• Ñ-èäýâõèò óóðàã èëðýõ
• LE ýñ èëðýõ
Äîòîð ýðõòýíèé ãýìòýë:
Óóøèãíû òàëààñ: ïëåâðèò, èíòåðñòåöèàëü ïíåâìîíèò, óóøãèí äàõü
òîâðóó, ïíåâìîíè.
01_cardiology last.indd 53 5/25/2005 3:31:06 PM
54
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõ: ø¿¿äýñò, íààëäàöòàé ïåðèêàðäèò, äàëä õýëáýðèéí ìèîêàðäèò
Í¿ä: õóóðàé êîíüþêòèâèò, êåðàòèò
Öóñ, öóñ òºëæèõ ñèñòåìûí òàëààñ: öóñ áàãàäàëò
Ñóäàñíû òàëààñ: âàñêóëèò, àðòåðèèò
ßëãàí îíîøèëãîî:
1.Õýðýõ ºâ÷èí
2.¯åíèé õàëäâàðò ºâ÷í¿¿ä
3.Îñòåîàðòðèò
4.Òóëàé ºâ÷èí
5.Ñèñòåìèéí ÷îíîí òóóðàëò
6.Ñèñòåìèéí ñêëåðîäåðìè
Ýì÷èëãýý
À. Äýãëýì
• õºäºë㺺í õÿçãààðëàëò õèéõ (¿ðýâñëèéí ¿åä)
• ñýòãýë ç¿éí òàéâàí áàéõ
• íèéãýì áîëîí ãýð àõóí õàìãààëàëò õèéõ
• ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîâñðîë îëãîõ
• ¿å õàìãààëàõ
• õºäºëìºð çîõèöóóëàëò õèéõ
• áèåèéí òàìèð ýì÷èëãýý
• íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý
• ôèçèê ýì÷èëãýý
• õºäºëìºð ýì÷èëãýý
Â. Ýìèéí ýì÷èëãýý

Áóñàä


Èììóíîäåïðåññàíò

Ä-ïåíèöèëàìèí, ìåòîòðåêñàò,
Àçàòèîïðèí
Àìèíîõèíîëèíû á¿ëýã, àëòíû áýëäìýë
Ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîâñðîë, àìðàëò, áèåèéí
òàìèð, íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý, íèéãìèéí
¿éë÷èëãýý, ñàëèöèëàò áîëîí
áóñàä ¿ðýâñëèéí ýñðýã ýìèéí á¿ëýã
01_cardiology last.indd 54 5/25/2005 3:31:07 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
55
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ðåâìàòîèä àðòðèòûã ýì÷ëýõ ýìèéí á¿ëãèéí òîäîðõîéëîëò
Ýìèéí á¿ëýã Øèíæ ÷àíàð
¯ðýâñëèéí
ýñðýã ýìèéí
á¿ëýã
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé
• ªâäºëòèéã íàìäààõ
• Ýìèéí áàðèõ òóí õàíãàëòòàé áàéõ øààðäëàãàòàé
• Ãàæ íºëºº: õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýíèé õÿìðàë
ªâ÷èí
íàìäààõ ýì
• ªâäºëò èõòýé ¿åä ¿ðýâñëèéí ýñðýã ýìèéí á¿ëýãòýé
õàâñàð÷ õýðýãëýõ
Ñóóðü
ýì÷èëãýýíèé
á¿ëýã
• ¯éë÷èëãýý íü óäààí õóãàöààíä èëðýõ
• Õîðóó øèíæ ÷àíàð èõòýé
Ãëþêîêîðòè-
êîñòåðîèä
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé
• Áèåä õóðèìòëàãääàã ó÷èð õýðýãëýý íü
õÿçãààðëàãäàíà
¯ðýâñëèéí ýñðýã ýì÷èëãýýíèé á¿ëýã
Ýìèéí íýð ªäºðò õýðýãëýõ
“äýýä” òóí
ªäºðò õýäýí
óäàà õýðýãëýõ
Àöåòèëñàëèöèëûí õ¿÷èë 3,6 ã 4
Äèêëîôåíàê (Âîëüòàðåí) 150 ìã 3
Èáóïðîôåí (Áðóôåí, Àïñèôåí) 2,4 ã 3
Èíäîìåòàöèí (Àðòðàöèí,
Èíäîöèä)
150 ìã 3
Íàïðîêñåí (Íàïðîñèí, Ñèíôëåêñ) 1 ã 2
Ïèðîêñèêàì (Ôåëäåí) 20 ìã 1
¯ðýâñëèéí ýñðýã ýìèéí áýëäìýë¿¿äèéí õýðýãëýý:
Àöåòèëñàëèöèëûí õ¿÷èë 3-4 ã ºäºðò, áóòàäèîí 0.45-0.6 ã, íàïðîêñåí 0.75-
1 ã, äèêëîôåíàê (âîëüòàðåí) óóõààð, ëààãààð ºäðèéí òóí 100-150 ìã,
èíäîìåòàöèí 150ìã, áðóôåí 1.2-1.6 ã , ïèðîêñèêàì –30-40 ìã ºäºðò 1-2
óäàà òóñ òóñ õýðýãëýíý.
ªâ÷íèé ýõíèé ¿åä ¿åíèé õýëáýð äàâàìãàéëñàí áîë õèíîëèíû á¿ëãýýð
ýì÷èëíý.
01_cardiology last.indd 55 5/25/2005 3:31:07 PM
56
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
¯¿íä: ðåçîõèí, äåëàãèë, ïëàêâåíèë 0.2-0.25 ã îðîéí õîîëíû äàðàà
1 æèëèéí òóðøèä õýðýãëýíý. Õèíîëèíû á¿ëãèéí ýì¿¿ä íü äàðõëàëûã
äàðàíãóéëàõ ¿éë÷ëýëòýé, ¿ðýâñëèéã áóóðóóëäàã. Óäààí õýðýãëýõýä
ëåéêîïåíè áîëîõ, àðüñàí äýýð òóóðàëò ãàðàõ øèíæ òýìäýã èëýð÷ áîëäîã.
Ýíý ¿åä ýìèéí òóíã áàãàñãàíà. Õàðèí í¿äíèé òàëààñ çîâèóð ãàðàõ
òîõèîëäîëä ýì÷èëãýýã çîãñîîíî. Èéìä õèíîëèíû á¿ëãèéí ýì óóæ áàéãàà
ºâ÷òºí 3 ñàðä 1 óäàà í¿äíèé ýì÷èä í¿äýý øàëãóóëíà.
Èììóíîäåïðåñàíòóóä: àçàòèîïðèí, öèêëîôîñôàìèä 100-150 ìã/ºäºðò,
áàðèõ òóíãààð 50 ìã/ºäºðò, õëîðáóòèí (ëåéêåðàí) 2ìã-ààð ºäºðò 3-4 óäàà, áàðèõ
òóíãààð 2ìã/ºäºðò, ìåòîòðåêñàò 2.5 ìã 2ºäºð ( ýõíèé ºäºð 1 óäàà, õî¸ðäàõü ºäºð 2
óäàà) 5 õîíîãèéí çàâñàðëàãàòàé 7 õîíîãò 7.5 ìã õýðýãëýíý. Èììóíîäåïðåññàíòûã
õýðýãëýýä 2-3 äîëîî õîíîãèéí äàðàà ¿ð ä¿í ìýäýãäýíý.
Ä-ïåíèöèëëàìèí (êóïðåíèë) ýõëýõäýý 250ìã/ºäºðò õèéæ ýõýëíý, õýðýâ
ãàæ íºëºº ãàðàõã¿é áîë 3 ñàð áîëãîæ 500-750 ìã õ¿ðòýë òóíã íýìæ áîëîõ
þì. Ãàæ íºëºº: ëåéêîïåíè, òðîìáîöèòîïåíè, àíåìè èëýð÷ áîëíî. Øýýñýíä
óóðàã èëýðíý. Èéìä ýõíèé 3-4 ñàðä 2 äîëîî õîíîãò, äàðàà íü ñàðäàà 1
óäàà øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý, öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýãýýð õÿíàæ
áàéõ ¸ñòîé.

Ãëþêîêîðòèêîñòåðîèä (ÃÊÑ):
ÃÊÑ-ûí ¿éë÷ëýõ ìåõàíèçì: ¿ðýâñëèéã äàðàõ, ôèáðîáëàñòûí
ïðîëèôåðàöèéã äàðàíãóéëàõ ¿éë÷èëãýýòýé. ÃÊÑ-îîñ ïðåäíèçîëîí,
òðèàìöèëîí, äåêñàìåòàçîí çýðãèéã èõýâ÷ëýí õýðýãëýíý. Äóíäàæ òóí: 10-
20 ìã/ºäºðò õýðýãëýíý. Õýðýâ îëîí ýðõòýí ñèñòåì ãýìòýýñýí áîë ºäºðò
6-8 øèðõýã áóþó 30-40 ìã õýðýãëýíý. Ãàæ íºëºº: õîîë áîëîâñðóóëàõ
òàëààñ õîäîîäíû ¿ðýâñýë, õîäîîäíû øàðõëàà, öóñàí äàõü ãëþêîçä
ìýäðýã áàéäëûã àëäàãäóóëæ, ÿñíû ñèéðýãæèëò ¿¿ñãýíý. Ñýòãýöèéí
òàëààñ ººð÷ëºëò èëýð÷, êàëèé äóòàãäàõ, ñàðûí òýìäýã ººð÷ëºãäºíº.
Êóøèíãèéí õàì øèíæ èëýðäýã: “ñàð” õýëáýðòýé í¿¿ðòýé, öýýæíèé õýñýãò
ººõ õóðèìòëàãäàõ, öóñíû äàðàëò èõñýõ, ¿å ìº÷, ÿñ ºâäºõ øèíæ òýìäýã
èëýð÷ ìºí õàëäâàðò ºðòºìòãèé áîëæ áóãëàà ¿¿ñýõ ãýõ ìýò õ¿íäðýë¿¿ä
ãàð÷ áîëíî. ÃÊÑ ñõåìýýð õýðýãëýíý.
01_cardiology last.indd 56 5/25/2005 3:31:07 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
57
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÝÌÒ-èéí II øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ –èéí I øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
• I øàòëàëûí àðãà õýìæýýã àâíà
Öààøèä îíîø òîäðóóëàõ
øèíæèëãýýí¿¿ä õèéõ
• Àéìàã, ä¿¿ðýãò õèéãäýõ
øèíæèëãýý õèéõ (öóñàíä RF,
ÑÐÁ, ÖÈÊ, ÇÖÁ, ðåíòãåí)
• Ðåâìàòîèä àðòðèòûí ¿åèéí
äîòîð ýðõòýíèé òàëààñ ãàðàõ
ººð÷ëºëòèéã èëð¿¿ëýõ
• “Ïèðàìèä” ýì÷èëãýýíèé
ñóóðü áîëîõ : ýð¿¿ë ìýíäèéí
áîëîâñðîë îëãîõ, àìðàëò
à÷ààëëûã çîõèöóóëàõ, áèåèéí
òàìèð, ôèçèê ýì÷èëãýý, íºõºí
ñýðãýýõ ýì÷èëãýý õèéõ
• Íèéãìèéí òàëààñ: ãýð, àæëûí
îð÷èíä òóñòàé ººð÷ëºëò õèéõ
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò
õèéõ
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ñòåðîèä áóñ
ýì÷èëãýý õèéõ
• Àìèíîõèíîëèíû á¿ëãèéí
ýìèéí ñîíãîëò õèéõ
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ñòåðîèä
ýì÷èëãýý õèéõ
• Õºäºëìºð çîõèöóóëàëòûí
àñóóäëûã øèéäâýðëýõ
• ÝÌÒ –èéí III øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
• Àñóóëãà àâàõ
• ͺ뺺ëºõ õ¿÷èí ç¿éëèéã
èëð¿¿ëýõ
• ÐÀ ¿íäñýí øàëãóóðóóäûã
èëð¿¿ëýõ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã õèéõ
• Ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýìíýë
ç¿éí øèíæ òýìäã¿¿äèéã çºâ
¿íýëýõ
• Áîëîìæòîé áîë ÇÖÁ õèéõ
• Ñóìûí ò¿âøèíä õèéãäýõ
øèíæèëãýýã õèéõ (ÖÅØ, ØÅØ)
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò
õèéõ
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ñòåðîèä áóñ
ýì÷èëãýý õèéõ
• ÝÌÒ –èéí II øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
01_cardiology last.indd 57 5/25/2005 3:31:07 PM
58
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
7. ÕÝÐÝÕ ªÂ×ÈÍ
Òîäîðõîéëîëò À á¿ëãèéí öóñ çàäëàã÷ b-ñòðåïòîêîêêîîð ¿¿ñãýãääýã
õîëáîã÷ ýäèéí ¿ðýâñýëò ºâ÷èí þì. À á¿ëãèéí öóñ
çàäëàã÷ \ñòðåïòîêîêê íü àìüñãàëûí äýýä çàìààð,
èõýâ÷ëýí çàëãèóð, ã¿éëñýí áóë÷èðõàéä íºëººëæ,
öààøäàà öóñààð äàìæèí îëîí ýðõòýí ñèñòåìèéã
ãýìòýýíý. Çàëóó íàñíûõàí èë¿¿ ºâ÷èëäºã.
Àíãèëàë I. Èäýâõæèë
• Èäýâõòýé / I - áàãà èäýâõæèëòýé, II – äóíä çýðýã, III
- ºíäºð èäýâõæèëòýé /
• Èäýâõã¿é
II.Ýðõòýí òîãòîîöîîã ãýìòýýñýí ýìíýë ç¿éí
áàéäëààð
Ç¿ðõ
• Èäýâõòýé À/ àíõäàã÷ ðåâìîêàðäèò, Á/ ýðãýõ
(äàõèëòòàé) ðåâìîêàðäèò
• Èäýâõã¿é À/ õýðýõèéí ìèîêàðäèîñêëåðîç, Á/ ç¿ðõíèé
ãàæèã
Áóñàä ýðõòýí ñèñòåì
• Èäýâõèòýé
À/ ïîëèàðòðèò, ñåðîçèò (ïëåâðèò,ïåðèêàðäèò,
õýâëèéí õàì øèíæ) ,
Á/ õîðåÿ, ýíöåôàëèò, ìýäðýë-ñýòãýõ¿éí õÿìðàë,
Â/ âàñêóëèò, íåôðèò, ãåïàòèò, ïíåâìîíèÿ,
äåðìàòèò, èðèò, èðèäîöèêëèä
• Èäýâõèã¿é
/¯ðýâñëèéí óëìààñ ¿ëäñýí ¿ð äàãàâàðóóä/
III. ßâöààð:
• Öî÷ìîã
• Öî÷ìîãäóó
• Äààìæèðñàí
• Áàéíãûí äàõèëòòàé
• Äàëä õýëáýðèéí
IV. Öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäëûí áàéäëààð:
• Öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäàë èëðýýã¿é
• Öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäëûí ¿å øàòààð: I, II, III
01_cardiology last.indd 58 5/25/2005 3:31:08 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
59
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
• Öóñ çàäëàã÷ À á¿ëãèéí b-ñòðåïòîêîêêîîð ¿¿äýëòýé àìüñãàëûí
äýýä çàìûí ¿ðýâñýë áîëîí öî÷ìîã õýðýõ ºâ÷èí õîîðîíäîî íÿãò
õîëáîîòîé. Àìüñãàëûí äýýä çàìûí õàëäâàð, ÿëàíãóÿà çàëãèóð,
ã¿éëñýí áóë÷èðõàéí õóðö ¿ðýâñëýýð ºâ÷èëñíèé äàðàà 1-6 äîëîî
õîíîãèéí /èõýâ÷ëýí 3 äîëîî/ äàðàà ºâ÷ëºë ýõëýõ ìàãàäëàëòàé.
• Ñòðåïòîêîêêûí õàëäâàð öóñààð äàìæèæ á¿õ ë ýðõòýí ñèñòåìèéí
õîëáîã÷ ýäèéã ò¿ãýýìëýýð ãýìòýýäýã áà ¿¿íèé äîòîð ç¿ðõ ñóäàñ,
¿å ìº÷íèé òîãòîëöîîã èë¿¿ ºâ÷ë¿¿ëíý. Ñòðåïòîêîêêèéí àíòèãåí íü
õ¿íèé ýäèéí àíòèãåíû á¿òýöòýé òºñòýé áàéäàã íü ýìãýã æàìä ÷óõàë
¿¿ðýãòýé. ªñâºð íàñàíä õ¿¿õäèéí äàðõëàëûí òîãòîëöîîíû õºãæèë
íü áèå áÿëäàðûí õºãæëèéã ã¿éöýæ ÷àäàõã¿é ò¿ð çóóðûí òýíöâýðã¿é
áàéäàëä îðæ ºâ÷èíä ºðòºìòãèé áîëíî. ßëàíãóÿà, õàëäâàðò ºâ÷íººð
ºâ÷ëºõ ìàãàäëàë èõýñäýã.
• Æèëä ºâ÷èëæ áàéãàà õîîëîéí ºâ÷ëºëèéí òîîíä àíõààð. Õîîëîéí
ºâ÷ëºëòèéí äàõèëò á¿ð íü õýðýõ ºâ÷èí ¿¿ñýõ ýðñäýëèéã íýìýãä¿¿ëíý.
Õîîëîé ºâäºõ íü õýäõýí õîíîã ¿ðãýëæèëæ, 1-2 õîíîã õàëóóðààä
ººðºº ýäãýð÷ áàéãàà ìýò øèíæ òýìäýã¿¿ä íü àðèëäàã ó÷ðààñ ºâ÷èí
ýäãýðëýý ãýæ ýíä¿¿ðýõ íü ýëáýã áàéäàã.
• ªâ÷òºí õàëóóðàõ, (èõýâ÷ëýí ñóáôåáðèëü õàëóóðàëò), àìàðõàí ÿäàð÷
ñóëüäàõ, òàìèðäàõ, õºëðºõ õàì øèíæ èëýðäýã.
• ªâ÷èí öî÷ìîã áóþó ààæèì ýõëýëòýé áàéæ áîëíî. Þóíû ºìíº
àìüñãàëûí äýýä çàìûí õàëäâàð àâñàí ýñýõ, õàíèàä, çàëãèóð ã¿éëñýí
áóë÷èðõàéí ¿ðýâñýë, ãàéìîðèò, ÷èõíèé ¿ðýâñýë çýðýã õàëäâàðûí
ºã¿¿ëýìæèéã ëàâëà
• Õ¿éòýí, ÷èéãòýé îð÷èíä àæèëëàäàã õ¿í õýðýõ ºâ÷íººð ºâ÷ëºõ íü
ýëáýã
• Äæîíñîíû øàëãóóðûã àøèãëàíà.
01_cardiology last.indd 59 5/25/2005 3:31:08 PM
60
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Õýðýõ ºâ÷íèé îíîøëîãîîíû øàëãóóð
Èõ øàëãóóð Áàãà øàëãóóð
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí
¿ðýâñýë
Îëîí ¿åíèé ¿ðýâñýë
Õîðåÿ
Öàãèðàãëàñàí óëàéëò
Àðüñàí äîîðõ òîâðóó
Ýìíýë ç¿éí
• Õàëóóðàëò
• ¯åíèé ºâäºëò
• Óðüä ºìíº íü õýðýõ ºâ÷èí, õýðýõèéí
øàëòãààíòàé ç¿ðõíèé ºâ÷íººð ºâ÷èëñºí
ò¿¿õ
Ëàáîðàòîð
• ¯ðýâñëèéí øèíæ
• Óëààí ýñèéí òóíàõ õóðä èõñýõ
• Ñ ðåàêòèâ óóðàã èëðýõ
• Öàãààí ýñèéí òîî íýìýãäýõ
• ÇÖÁ-ò PR óðòñàõ
Íýìýëò
Ñòðåïòîêîêêèéí õàëäâàð áàéãàà ýñýõèéã òîäîðõîéëîõ (ASLO áîëîí
áóñàä ñòðåïòîêîêêèéí ýñðýã áèåò èëðýõ, õººìèéí àð÷äàñò À á¿ëãèéí
ñòðåïòîêîêê èëðýõ)
Èõ øàëãóóðààñ õî¸ð ¿ç¿¿ëýëò ýñâýë èõ øàëãóóðààñ íýã, áàãà øàëãóóðààñ
õî¸ð ¿ç¿¿ëýëò èëýðâýë õýðýõ ºâ÷íèé îíîø áàòëàãäàíà. Ñòðåïòîêîêêèéí
õàëäâàð èëýðâýë öî÷ìîã õýðýõ ºâ÷èí áàéõ ìàãàäëàë èõýñíý. Èëðýõã¿é
áîë ìàãàäëàë áóóðíà. ¯¿íä Ñèäåíãåéìûí õîðåÿ, óäààí ¿ðãýëæèëæ
áàéãàà ç¿ðõíèé ¿ðýâñýë õàìààðàõã¿é.
Àñóóìæ
• õîîëîé æèëäýý õýäýí óäàà ºâ÷èëñºí
• õýðýõ ºâ÷íººð ºâ÷èëñºí ò¿¿õ
• îðîí ñóóöíû íºõöºë
Áîäèò ¿çëýã:
• Õîîëîéí ºâ÷èí ñýäðýýã¿é ¿åä ã¿éëñýí áóë÷èðõàé äýýð ñîðâè,
íààëäàö õàðàãäàíà.
• Ñýäðýëòèéí ¿åä ¿ðýâñëèéí øèíæ òýìäýã¿¿ä èëýðíý.
• Àìíû õºíäèéí ¿çëýãýýð ø¿äíèé ºâ÷èí èëýð÷ áîëíî.
• Àìüñãàëûí äýýä çàìûí õàëäâàð áîëîõ À á¿ëãèéí öóñ çàäëàã÷ b
ñòðåïòîêîêêèéã èëð¿¿ëýõ ëàòåêñ ñîðèëûã õýðýãëýõ íü àøèãëàõàä
õÿëáàð.
01_cardiology last.indd 60 5/25/2005 3:31:08 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
61
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õýðýõ ºâ÷íèé Äæîíñîíû îíîøëîãîîíû øàëãóóð
ÈÕ ØÀËÃÓÓÐ
Ç¿ðõíèé ¿ðýâñýë (êàðäèò)-õàìãèéí ò¿ãýýìýë òîõèîëääîã ýìíýëç¿éí
õýëáýð.
Çîâèóð: àìüñãààäàõ, ç¿ðõ äýëñýõ.
Áîäèò ¿çëýãýýð: ç¿ðõíèé àãøèëòûí òîî îëøèðíî.
×àãíàëòààð: ç¿ðõíèé àâèà á¿äãýðñýí, ç¿ðõíèé îðîéä àãøèëòûí
øóóãèàí ñîíñîãäîíî. Øóóãèàíû õ¿÷ íü ñóë, ºâ÷òºíèé áàéðëàëûã
ººð÷ëºõºä øóóãèàí ººð÷ëºãäºõã¿é, ¿éë àæèëëàãààíû øóóãèàíààñ
ÿëãàõ øààðäëàãàòàé. ¯éë àæèëëàãààíû øóóãèàí íü ýð¿¿ë
õ¿¿õä¿¿äýä èëýð÷ áîëíî. Ýíý øóóãèàí íü èë¿¿ òîä, àãøèëòûí
õóãàöààíû àëü íýãýí õýñýãò ñîíñîãäîæ ºâ÷òºíèé áàéðëàëûã
ººð÷ëºõºä øóóãèàíû õ¿÷ ººð÷ëºãäºíº. Õýðýõèéí ¿¿äýëòýé ç¿ðõíèé
¿ðýâñëèéí ¿åä III àâèà ñîíñîãäîõ áóþó ýíý íü ç¿ðõíèé àãøèëòûí
òîî îëøèðñîí ¿åä ïðîòîäèàñòîë áîëîí ïðåñèñòîëûí òºâºð㺺íèé
õýìíýëèéã ¿¿ñãýíý.
Ç¿ðõíèé òîìðîë
Õýðýõ ºâ÷íèé ò¿¿õ áàéõã¿é ýñâýë óðüä ºìíº íü õýðýõèéí ¿¿äýëòýé
ç¿ðõíèé ºâ÷íººð ºâ÷èëñºí ºâ÷òºíä ç¿ðõíèé òîìðîë èëýðâýë
êàðäèòûí øèíæ ãýæ ¿çíý.
¯íõýëöýã õàëüñíû ¿ðýâñýë
¯íõýëöýã õàëüñ ¿ðýâññýí òîõèîëäîëä ¿íõýëöýãèéí ¿ðýëöýõ ÷èìýý
ñîíñîãäîæ, ¿íõýëöýãèéí õºíäèéä øèíãýí õóðèìòëàãäñàí íü èëýðäýã.
ÇÖÁ áîëîí ç¿ðõíèé õýò àâèàíä òîäîðõîé øèíæ òýìäýã èëýðñýí áîë
õýðýõèéí ¿¿äýëòýé ¿íõýëöýãèéí ¿ðýâñëèéã ñýæèãëýíý. Îíîøëîãîîíä
áàãàæèéí øèíæèëãýý õèéíý.
Ç¿ðõíèé çîãñîíãèøëûí äóòàãäàë
Áóñàä èëýðõèé øàëòãààíã¿éãýýð õ¿¿õýä áîëîí çàëóó õ¿ì¿¿ñò ç¿ðõíèé
çîãñîíãèøëûí äóòàãäàë èëýðíý.
Îëîí ¿åíèé ¿ðýâñýë (ïîëèàðòðèò) - èõýíõäýý òîì ¿åèéã (òîõîé,
ºâäºã, ìºð, øàãàé) ãýìòýýíý. Õî¸ð òàëäàà èæèë áóñ áóþó õýðæ
ºâäºíº. ¯ðýâñëèéí øèíæ (õàâàãíàõ, óëàéõ, ºâäºõ, õàëóóí îðãèõ,
õºäºë㺺í õÿçãààðëàãäàõ) èëýðäýã.
Õîðåÿ
ßíç á¿ðèéí, ýìõ çàìáàðààã¿é, óõàìñàðã¿é, ò¿ðãýí õºäºë㺺í
èëýðäýã. Ýäãýýð íü èõýíõäýý áóë÷èíãèéí ñóëðàë áîëîí çàí òºðõèéí
ººð÷ëºëòòýé õàâñàð÷ áàéäàã.
01_cardiology last.indd 61 5/25/2005 3:31:08 PM
62
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Öàãèðàã óëàéëò
Óëáàð ÿãààí ºíãèéí, öàãèðàã õýëáýðòýé, óëàéëòûí ãàäíàõ õ¿ðýý íü
òîä, äîòîð õ¿ðýý íü õýëáýðýý àëäàæ ºí㺠íü ààæèìäàà á¿äãýðñýí.
Óëàéëò íü èõ áèå, ãàð õºëèéí àðüñàí äýýð íýã íýã ð¿¿ãýý í¿¿í
øèëæñýí, ÿíç á¿ðèéí õýìæýýòýé áàéíà.
Àðüñàí äîîðõè òîâðóó
Òîâðóóã òýìòðýõýä õàòóó, ºâäºëòã¿é, ¿åíèé ãàäíàõ ãàäàðãóóä
áàéðëàñàí àðüñòàé õîëáîîã¿é, àðüñ íü ¿ðýâñëèéí øèíæã¿é,
õºäºë㺺íòýé áàéäàã. Èõýâ÷ëýí òîõîé, ºâäºã, øàãàéí ¿åíèé ãàäíà
ãàäàðãóóä áàéðëàäàã.
ÁÀÃÀ ØÀËÃÓÓÐ
Ýìíýëç¿éí øàëãóóð
- Ýäãýýð ºâºðìºö áóñ ýìíýëç¿éí øèíæ¿¿ä íü õýðýõ ºâ÷íèé ¿åä
÷ èëýðäýã. Áóñàä îëîí ºâ÷íèé ¿åä ýäãýýð íü èëýðäýã áîëîõîîð
îíîøëîãîîíû à÷ õîëáîãäîë áàãàòàé áàéäàã áîëîâ÷ Äæîíñîíû èõ
øàëãóóðààñ çºâõºí íýã ¿ç¿¿ëýëò èëýðñýí òîõèîëäîëä îíîøèéã
áàòëàõàä ºâºðìºö áóñ øèíæ¿¿äèéã õýðýãëýíý.
- ªâ÷íèé ò¿¿õýíä õýðýõ ºâ÷èí áóþó õýðýõèéí ¿¿äýëòýé ç¿ðõíèé
ãàæèãààð ºâ÷èëñºí áîë - õýðýõ ºâ÷íèéã òîäîòãîæ ºãíº. Àíàìíåçûã
áàòàëãààæóóëàõ øààðäëàãàòàé, óðüä ºìíº õýðýõèéí ¿¿äýëòýé
ç¿ðõíèé ºâ÷íººð ºâ÷èëñºí íü ìàø òîäîðõîé áàéõ ¸ñòîé.
- ¯åíèé ºâäºëò - èëýðõèé ¿ðýâñëèéí øèíæ áàéõã¿é, íýã áóþó õýä
õýäýí ¿åýð ºâäºõ, õºäºë㺺í õÿãààðëàãäàíà. Õýðýõ ºâ÷íèé îëîí
¿åíèé ¿ðýâñýë èõ øàëãóóðò áàéãàà òîõèîëäîëä ¿åíèé ºâäºëòèéã
îíîøëîãîîíû øàëãóóðò àâ÷ ¿çýæ áîëîõã¿é.
Øèíæèëãýý
Öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí øèíæ - ¿ðýâñëèéí ºâºðìºö áóñ øèíæýä
òîîöîãäîíî. Óëààí ýñèéí òóíàõ õóðä, Ñ ðåàêòèâ óóðàã, öàãààí ýñèéí
òîî èõñýíý. Õýðýâ ºâ÷òºí ¿ðýâñëèéí áóñ äààâðûí áîëîí äààâðûí
áýëäìýë õýðýãëýýã¿é òîõèîëäîëä ¿åíèé áîëîí ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí
¿ðýâñëèéí ¿åä äýýðõè ººð÷ëºëò¿¿ä õýâèéí õýìæýýíýýñ èõýñäýã þì.
Óëààí ýñèéí òóíàõ õóðä öî÷ìîã õýðýõ ºâ÷èí, çàðèì òîõèîëäîëä
öóñ áàãàäàëòûí ¿åä èõñýæ, ç¿ðõíèé çîãñîíãøëûí äóòàãäëûí ¿åä
áóóðäàã. Öóñ áàãàäàëò íü Ñ ðåàêòèâ óóðàãò íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõã¿é.
Öî÷ìîã õýðýõ ºâ÷íèé ¿åä öàãààí ýñèéí òîî èõýñäýã.

Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãò PQ óðòñàõ
Ýíý øèíæ íü áóñàä ¿ðýâñëèéí ¿åä èëýð÷ áàñ áîëíî. Öî÷ìîã õýðýõ
ºâ÷íèéã çºâõºí áàãà øàëãóóðò ¿íäýñëýæ îíîøëîõ áîëîõã¿é. Ó÷èð
01_cardiology last.indd 62 5/25/2005 3:31:08 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
63
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
íü ñòðåïòîêîêêèéí õàëäâàð àâñàí ¿ðýâñëèéí äàðàà ýäãýýð øèíæ
òýìäã¿¿ä èëýð÷ áîëäîã.
Ñòðåïòîêîêêèéí õàëäâàðûí áàòàëãàà
Õýðýõ ºâ÷èí íü À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéí ¿¿äýëòýé çàëãèóð, ã¿éëñýí
áóë÷èðõàéí ¿ðýâñëèéí äàðààãààð ¿¿ñäýã. Õýðýõ ºâ÷èíòýé òºñòýé
áóñàä À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéí ¿¿äýëòýé ºâ÷èí îëîí áàéäàã. Èéìä
ºâºðìºö øèíæèëãýýãýýð À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéí ýñðýã áèåòèéã
ÿëãàðóóëàõ ÷óõàë áàéäàã.
• ASLO íü ñòðåïòîêîêêèéí ýñðýã áèåòèéã èëð¿¿ëýõ ºâºðìºö ñîðèë
þì.
• Õººìèéí àð÷äàñààñ À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéã èëð¿¿ëýõ ëàòåêñ
ñîðèë
Àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò
Àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò íü çàëãèóð, ã¿éëñýí áóë÷èðõàéí
ñòðåïòîêîêêèéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéã òºãñ ýì÷ëýõ, õýðýõ ºâ÷èí ¿¿ñýõýýñ
óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ çîðèëãîòîé. Çàëãèóð, ã¿éëñýí áóë÷èðõàéí öî÷ìîã
¿ðýâñýë îíîøëîãäñîí áîë àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý çàéëøã¿é õèéãäýíý.
Õîîëîéí àð÷äàñûã àâàõã¿éãýýð àíòèáèîòèê ýõýëíý.
Õýðýãëýõ àíòèáèîòèêóóä
À á¿ëãèéí öóñ çàäëàã÷ b ñòðåïòîêîêêèèéí ¿¿äýëòýé
àìüñãàëûí äýýä çàìûí õàëäâàðûí ýì÷èëãýýíèé íýãä¿ãýýð ñîíãîëò íü
áåíçàòèíïåíèöèëëèí þì. Áåíçàòèíïåíèöèëëèí G áóë÷èíä íýã óäàà
òàðèíà. Áóñàä àíòèáèîòèêèéã 10 õîíîã õýðýãëýäýã äýãëýì íü ºâ÷òºí, ýì÷
ãýð á¿ëèéíõýä òºâºãòýé óäààí õóãàöàà áóþó òèéì õÿëáàð ýì÷èëãýý áèø
þì.
Çàëãèóð, ã¿éëñýí áóë÷èðõàéí ñòðåïòîêîêêèéí ¿ðýâñëèéí ýì÷èëãýý
( Õýðýõ ºâ÷íèé àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò)
Àíòèáèîòèê Õèéõ àðãà Òóí Ýì÷èëãýýíèé
õóãàöàà
Ïåíèöèëëèíä
õàðøèëã¿é ºâ÷òºí¿¿äýä
Áåíçàòèí ïåíèöèëëèí G
Áóë÷èíä < 30êã 600000
ÎÓÍ>30êã 1200000
ÎÓÍ
Íýã óäàà
Ôåíîêñèìåòèë-
ïåíèöèëëèí
Óóõààð < 30 êã 250 ìã
2-3 óäàà ºäºðò
> 30 êã 500ìã
2-3 óäàà ºäºðò
10 õîíîã
01_cardiology last.indd 63 5/25/2005 3:31:09 PM
64
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ïåíèöèëëèíä õàðøèëòàé
ºâ÷òºí¿¿äýä
Ýðèòðîìèöèí
ýòèëñóêöèíàò
Ýðèòðîìèöèí ýñòîëàò
Óóõààð
Óóõààð
40ìã/êã/ ºäºðò
(max 1.5 ã / ºäºðò)
ºäºðò 3 óäàà 20-
40ìã/êã/ ºäºðò (max
1.5 ã / ºäºðò) ºäºðò
3 óäàà
10 õîíîã
10 õîíîã
Òàéëáàð:
Äýýðõè ýì¿¿äèéã îðëóóëæ äàðààõ ýì¿¿äèéã õýðýãëýæ áîëíî.
1. Àìïèöèëëèí ýñâýë àìîêñîöèëëèíûã çààâàë 10 õîíîã óóëãàíà.
2. Öåôàëîñïîðèíûã çààâàë 10 õîíîã õýðýãëýíý. Ãýõäýý ¿íýòýé ýì
ãýäãèéã àíõààðíà óó.
3. Ìàêðîëèäûí á¿ëãèéí øèíý ýì¿¿äèéã ñîíãîæ áîëîõ áîëîâ÷ õóãàöàà
íü çàéëøã¿é 10 õîíîã áàéíà.
4. Áåíçàòèíïåíèöèëëèí áîëîí ïðîêàèí áåíçèëïåíèöèëëèíèé
õîëèìîãèéã õýðýãëýæ ýõýëñýí íü ºâ÷òºíä òààã¿é áàéäëûã áàãàñãàæ
áàéíà.
5. À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéí ýñðýã ñóëüôîíàìèä, òåòðàöèêëèíû á¿ëãèéí
ýì¿¿äèéã çºâëºõã¿é.
Õýðýâ òàðèõààð áåíçàòèíïåíèöèëëèí òàðèõààð áàéõã¿é áîë
ôåíîêñèìåòèëïåíèöèëëèíûã çààâàë 10 õîíîã óóëãàíà. Õýðýâ ïåíèöèëëèíä
õàðøèëòàé áîë ýðèòðîìèöèíûã 10 õîíîã óóëãàíà.
Õýðýõ ºâ÷íèé õîåðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò
Óðüä ºìíº íü õýðýõèéí øàëòãààíòàé ç¿ðõíèé ºâ÷òýé, ºâ÷èíã¿é
áàéñíûã õàðãàëçàõã¿é õýðýõèéí ýõíèé ñýäðýëò ºãºõºä àìüñãàëûí
äýýä çàìä áàéõ À á¿ëãèéí ñòðåïòîêîêêèéí õàëäâàð, äàñëûã óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõýä àíòèáèîòèêèéã çàéëøã¿é ¿ðãýëæë¿¿ëýí õýðýãëýíý.
Õýðýõ ºâ÷íèé õî¸ðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò
Àíòèáèîòèê Õèéõ àðãà Òóí
Áåíçàòèí
ïåíèöèëëèí G
Áóë÷èíä <30êã õ¿¿õäýä: 600000
ÎÓÍ-ýýð 3-4 äîëîî
õîíîãèéí çàéòàé,
>30êã õ¿¿õýä áîëîí íàñàíä
õ¿ðýã÷äýä: 1200000 ÎÓÍ-
ýýð 3-4 äîëîî õîíîãèéí
çàéòàé
Ôåíîêñèìåòèë-
ïåíèöèëëèí
óóõààð 250 ìã-ààð ºäºðò 2 óäàà
01_cardiology last.indd 64 5/25/2005 3:31:09 PM
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
65
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ñóëüôîíàìèä
(æèøýý:
ñóëüôàäèàçèí,
ñóëüôàäîêñèí)
óóõààð < 30êã: 500 ìã ºäºðò
>30 êã : 1.0 ã ºäºðò
Ýðèòðîìèöèí óóõààð 250 ìã ºäºðò 2 óäàà
Òàéëáàð:
1. Ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä áåíçàòèí áåíçèëïåíèöèëëèí ãóðâàí äîëîî
õîíîãèéí çàéòàé õèéõ íü äºðâºí äîëîî õîíîãèéí çàéòàé òàðüæ, õýðýõ
ºâ÷íèé ñýäðýëòýýñ ñýðãèéëíý.
2. Ñóëüôîíàìèäûã æèðýìñíèé ñ¿¿ëèéí ãóðâàí ñàðä õýðýãëýæ
áîëîõã¿é.
3. Ïåíèöèëëèí áîëîí ñóëüôîíàìèäàä õàðøèëòàé õóâü ºâ÷òºíä
ýðèòðîìèöèíûã õýðýãëýæ áîëîõ þì.
4. Ç¿ðõíèé ìýñ çàñëûí õàãàëãàà õèéãäñýí ºðòºìòãèé ºâ÷òºíä õî¸ðäîã÷
óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã òàñðàëòã¿é õèéíý. Ýíý íü õàëäâàðò
ýíäîêàðäèòûí óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòýýñ ÿëãààòàé.
Õî¸ðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéí õóãàöààíû ¿íäñýí çàð÷èì
• Ñ¿¿ë÷èéí ñýäðýëò ºãñºíººñ õîéø õóãàöàà, ºâ÷òºíèé íàñ, îð÷íû
ó÷ðóóëàõ õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñ íü õýðýõ ºâ÷íèé ñýäðýëò äàõèëòàíä
íºëººëäºã.
• Õî¸ðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéí õóãàöàà õóâü ºâ÷òºíä
çîõèöóóëàãäàí õèéãäýõ áîëîâ÷ åðºíõèé çàð÷ìóóäûã áàðèìòàëíà
(Õ¿ñíýãò).
• Õýðâýý ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿ðýâñýëã¿é ºâ÷òºíä ñ¿¿ë÷èéí ñýäðýëòýýñ
õîéø 5 äîîøã¿é æèë ýñâýë 18 íàñ õ¿ðòýë, õàëãààò õ¿÷èí ç¿éë èõòýé
òîõèîëäîëä ò¿¿íýýñ ÷ óäààí õóãàöààíä õèéíý.
• Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿ðýâñýëòýéä óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã 25 íàñ
õ¿ðòýë, îð÷íû íºëººëºë áîëîí áóñàä õàëãààò õ¿÷èí ç¿éëñ áàéâàë
ò¿¿íýýñ ÷ óäààí õóãàöààíä õèéíý.
Àðõàã õýðýõèéí ç¿ðõíèé ãàæèãòàé ºâ÷òºíä óðò óäààí õóãàöàà
áóþó íàñàí òóðøèä íü óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéã çºâëºäºã
Õî¸ðäîã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòèéí åðºíõèé çàð÷èì
ªâ÷òºí Õóãàöàà
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿ðýâñýëã¿é
ç¿ðõíèé õýðýõ ºâ÷íèé ¿åä
18 íàñ õ¿ðòýë ýñâýë ñ¿¿ë÷èéí
ñýäðýëòýýñ õîéø 5 æèë òàñðàëòã¿é
õèéíý
01_cardiology last.indd 65 5/25/2005 3:31:09 PM
66
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ç¿ðõ, ñóäàñ, ¿å ìº÷íèé ýìãýã¿¿ä
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí ¿ðýâñýë
áàòëàãäñàí òîõèîëäîëä
25 íàñ õ¿ðòýë áóþó ò¿¿íýýñ öààø
¿ðãýëæë¿¿ëýí õèéíý.
Ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí àðõàã
¿ðýâñëèéí ¿åä
Íàñàí òóðøèä
Õàâõëàãûí ãàæèãòàé Íàñàí òóðøèä
ÝÌÒ-èéí II øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ –èéí I øàòëàëä õèéãäýõ
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
• I øàòëàëûí àðãà õýìæýýã àâíà
• Öààøèä îíîø òîäðóóëàõ
øèíæèëãýýí¿¿ä õèéõ
• Àéìàã, ä¿¿ðýãò õèéãäýõ
øèíæèëãýý õèéõ (öóñàíä ASLO,
ÑÐÁ, ÖÈÊ, ÇÖÁ, ðåíòãåí)
• Áîëîìæòîé áîë ëàòåêñ ñîðèë
õèéõ
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò
õèéõ
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ñòåðîèä áóñ
ýì÷èëãýý õèéõ
• Õîåðäîã÷ óðä÷èëàí ñýðãèéëýò
õèéõ
• Àìèíîõèíîëèíû á¿ëãèéí ýìèéí
ñîíãîëò õèéõ
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã ñòåðîèä
ýì÷èëãýý õèéõ
• Õºäºëìºð çîõèöóóëàëòûí
àñóóäëûã øèéäâýðëýõ
Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóñëàìæèéí III
øàòëàëä øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýõ
• Àñóóëãà àâàõ
• Àìüñãàëûí äýýä çàìûí õàëäâàð
àâ÷ áàéñàí ýñýõèéã àñóóõ, ÿëàíãóÿà
ã¿éëñýí áóë÷èðõàé ¿ðýâññýí
ýñýõèéã òîäîðõîéëîõ
• ͺ뺺ëæ áîëîõóéö õ¿÷èí ç¿éëèéã
èëð¿¿ëýõ (àìüæèðãààíû ò¿âøèí,
ãýð á¿ëèéí îðëîãî, àì á¿ëèéí òîî,
ýöýã ýõèéí áîëîâñðîë, àìüäàð÷ áóé
îðîí ñóóöíû îð÷èí, íºõöºë)
• Õýðýõ ºâ÷íèé îíîøëîãîîíû
øàëãóóðóóäûã èëð¿¿ëýõ
• ÿéëñýí áóë÷èðõàéã áîäèò
¿çëýãýýð ¿íýëýõ
• Ýðõòýí òîãòîëöîîíû ýìíýë ç¿éí
øèíæ òýìäã¿¿äèéã çºâ ¿íýëýõ
• Áîëîìæòîé áîë ÇÖÁ õèéõ
• Ñóìûí ò¿âøèíä õèéãäýõ
øèíæèëãýýã õèéõ (ÖÅØ, ØÅØ)
• Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò õèéõ
• Àíõäàã÷ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëò
õèéõ
• Õî¸ðäîã÷ óðä÷èëàí ñýðãèéëýò
õèéõ
Ýð¿¿ë ìýíäèéí òóñëàìæèéí II øàòëàëä
øèíæë¿¿ëýõýýð èëãýýíý
01_cardiology last.indd 66 5/25/2005 3:31:10 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
02_pulmonolgy last.indd 67 5/25/2005 3:47:20 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
68
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
Á. Áàòñýðýýäýíý Ùàñòèíû Êëèíèêèéí Òºâ Ýìíýëãèéí äàðãà,
Àíàãààõ óõààíû äîêòîð, Ïðîôåññîð
Ö. Íàéäàíñ¿ðýí ÝÌØÓÈÑ-í Óóøãèíû ýìãýã ñóäëàëûí
òýíõèìèéí áàãø, Àíàãààõ óõààíû ìàãèñòð
À. Îþóíáèëýã Óëñûí êëèíèêèéí òºâ ýìíýëãèéí óóøãèíû
ýìãýãèéí òàñãèéí ýðõëýã÷, Àíàãààõ óõààíû
ìàãèñòð, Òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
Ö. Öýðýíõàíä Ùàñòèíû Êëèíèêèéí Òºâ Ýìíýëãèéí Óóøãèíû
ýìãýã ñóäëàëûí òàñãèéí ýì÷, Òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí
ýì÷
02_pulmonolgy last.indd 68 5/25/2005 3:47:20 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
69
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. ÓÓØÈÃÍÛ ÖÎ×ÌÎà ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò Èõýâ÷ëýí íÿíãèéí øàëòãààíààð öóëöàíãèéí äîòîð
¿ðýâñëèéí øèíãýí, ¿ðýâñëèéí ýñ¿¿äèéí íýâ÷äýñ
¿¿ñ÷, óóøèãíû ýäèéí àìüñãàëä îðîëöäîã õýñã¿¿ä
ãýìòýí, õèéí ñîëèëöîî õèéõ áîëîìæã¿é áîëäîã
öî÷ìîã õàëäâàðò ºâ÷íèéã óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë
ãýíý.
ͺ뺺ëºõ õ¿÷èí
ç¿éëñ
Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë íü ãîë òºëºâ íÿíãèéí
õàëäâàðààð ¿¿ñäýã. Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí
çîíõèëîõ øàëòãààíä ñòðåïòîêîêê, ìèêîïëàçì,
Haemophilus influenzae, èíôëóýíç âèðóñ, õëàìèäè,
ëåãèîíåëë, àëòëàã ñòàôèëîêîêê, ïíåâìîêîêê
ãîëëîõ áàéðûã ýçýëæ áàéíà. Íèéòëýã áóñ óóøèãíû
öî÷ìîã ¿ðýâñýë ìèêîïëàçì, õëàìèäè, ëåãèîíåëë,
õàíòàâèðóñ, ìîðàêñåëë, âèðóñýýð, õàðèí äàðõëàë
äóòàãäëûí ñóóðèí äýýð ìåãàëîâèðóñ, 캺ãºíöºð,
ïíåâìîöèñò çýðýã ¿¿ñãýã÷ýýð ¿¿ñãýãäýíý.
Àíãèëàë 1. Áàéðëàë õýìæýýãýýð íü: íýã òàëûí, õî¸ð òàëûí
(õýìæýýã çààíà);
2. ªâ÷íèé õ¿íä õºíãºíèé çýðãýýð: õºíãºí, õ¿íäýâòýð,
õ¿íä, ìàø õ¿íä;
3. ªâ÷íèé ÿâöààð íü: öî÷ìîã ÿâöòàé, ñóíæðóó ÿâö
4. Õ¿íäðýë: óóøèãíû, óóøèãíû áóñ
Ýìíýë ç¿é
Çîâèóð:
• õàëóóðíà,
• ñàëñàðõàã, çýâ øèã ºíãºòýé, öóñíû ñóäàëòàé öýðòýé õàíèàíà,
• àìüñãààäíà,
• öýýæýýð ºâäºíº.
• åðºíõèé õîðäëîãûí øèíæ èëýðíý.
Áîäèò ¿çëýã
• Áèåèéí åðºíõèé áàéäàë õ¿íäýâòýð, õ¿íä, ìàø õ¿íä.
• ªíäºð õàëóóíòàé ¿åä çàðèìäàà äýìèéðýõ øèíæ èëýðíý.
• ªâ÷òºí ýìãýãòýé òàëààð õýâòýõ, õàãàñ ñóóãàà áàéäàëòàé áàéíà.
• Ýìãýãòýé òàëûí õàöàð óëàéõ, çàõûí áîëîí òºâèéí õºõðºëò,
õîðäëîãûí øèíæ òîä èëýðíý.
• Àìüñãààäàëò åðäèéí à÷ààëëûí ¿åä, òàéâàí ¿åä, ¿ãýý òàñàëæ ÿðèõ
áàéäëààð èëýð÷ áîëíî.
02_pulmonolgy last.indd 69 5/25/2005 3:47:21 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
70
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Öýýæèéã õàðàõàä ýìãýãòýé òàë àìüñãàëä õîöîð÷ îðîëöîíî,
• Òýìòðýõýä ýìãýãòýé òàëä äóóíû äîðãèîí ñóëàðñàí,
• Òîãøèõîä ºâ÷íèé ýõýí ¿å, èä ¿åä òîãøèëòûí àâèà ä¿ëèéâòýð,
ä¿ëèé áîëíî.
• Äýëáýíãèéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ýõýí áà ýäãýðëèéí ¿åä óóøèã
÷àãíàõàä öóëöàíãèéí àìüñãàë ñóëàðñàí, îëîí òîîíû øàðæèãíóóð
ñîíñîãäîíî. ªâ÷íèé èä ¿åä óóøèã ÷àãíàõàä ýìãýã ãóóðñàí õîîëîéí
àìüñãàë ñîíñîãäîíî. Óóøèãíû ãîëîìòîò ¿ðýâñëèéí ¿åä æèæèã
íîéòîí õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãäîíî.
• Àìüñãàë ºíãºö, àìüñãàëûí òîî îëøèðíî.
Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ýìíýë ç¿éí ÿëãàà
Øèíæ
òýìäýã
Íÿíãèéí,
(äýëáýíãèéí)
Íÿíãèéí
(ãîëîìòîò)
Âèðóñèéí,
(òîìóóãèéí)
Ìèêîïëàçìûí
(íèéòëýã áóñ)
Çîâèóð ÷è÷ð¿¿äýñòýé
õàëóóðàëò,
öýýæýýð ºâäºõ,
çýâ øèã ºíãºòýé
öýðòýé õàíèàõ,
àìüñãààäàõ
õàëóóðàõ,
öýýæýýð
ºâäºõ,
íîãîîí,
èäýýðõýã
öýðòýé
õàíèàõ,
àìüñãààäàõ
òîëãîé ºâäºõ,
í¿äíèé
àëèì ºâäºõ,
àäèíàìè,
“áàãòðàà” òºñò
õàíèàõ, öóñòàé
õàíèàõ
áèå ñóëðàõ,
õóóðàé
õàíèàõ,
àðòðàëãè,
ìèàëãè
ªâ÷íèé
ýõëýë
Öî÷ìîã,
õàíèàäíû äàðàà
Ààæèì,
õàíèàäíû
äàðàà
Òîìóóãèéí
äýãäýëòèéí
2-3 õîíîãò
Ààæèì, èõ
äààðñàíû
äàðàà
Óóøèã
òîãøèõîä
Òîãøèëòûí äóó
áîãèíîñîõ
Èõýâ÷ëýí
óóøèãíû òîä
÷èìýý
Èõýâ÷ëýí
óóøèãíû òîä
÷èìýý
Èõýâ÷ëýí
óóøèãíû òîä
÷èìýý
Óóøèã
÷àãíàõàä
Öóëöàíãèéí
àìüñãàë ñóëðàõ,
ãóóðñàí õîîëîéí
àìüñãàë,
øàðæèãíóóð
Øèð¿¿í
àìüñãàë,
äóóòàé
íîéòîí
æèæèã
öýâð¿¿ò
õýðæèãí¿¿ð
Øèð¿¿í
àìüñãàë,
äàëíû
õîîðîíä
äóóòàé
íîéòîí
õýðæèãí¿¿ð
Øèð¿¿í
àìüñãàë,
õóóðàé
õýðæèãí¿¿ð,
çàðèìäàà
íîéòîí
õýðæèãí¿¿ð
Áóñàä
øèíæ
Áèåèéí åðºíõèé
áàéäàë õ¿íä,
òàõèêàðäè,
ãèïîòîíè
Áàãà çýðýã
àìüñãààäíà,
òàõèêàðäè
Í¿äíèé áîëîí
àìüñãàëûí
äýýä çàìûí
ñàëñò á¿ðõýâ÷
óëàéõ, öèàíîç,
àìüñãààäàõ,
òàõèêàðäè
Áèåèéí
åðºíõèé
áàéäàë õ¿íä,
òàõèêàðäè,
àìüñãààäàëò
Ëåéêîöèò Íåéòðîôèëèéí
ëåéêîöèòîç òîä
èëýðíý
Áàãà çýðãèéí
íåéòðî ôèëåç
Ëåéêîïåíè
áàéæ áîëíî,
ç¿¿íèé
õàçàéëò
Èõýâ÷ëýí
õýâèéí
¿ç¿¿ëýëò
02_pulmonolgy last.indd 70 5/25/2005 3:47:21 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
71
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óëààí
ýñèéí
òóíàõ õóðä
Ò¿ðãýñíý Ò¿ðãýñíý Ò¿ðãýñíý Õýâèéí
Öýýæíèé
ðåíòãåíä
Óóøèãíû
äýëáýíã
(ñåãìåíòèéã)
õàìàðñàí
íýâ÷äýñò ñ¿¿äýð
Ãîëîìòîò
íýâ÷äýñò
ººð÷ëºëò
Çàâñðûí
ýäèéí
¿ðýâñëèéí
ººð÷ëºëò:
óóøèãíû
óã ºðãºñºõ,
óóøèãíû
çóðàãëàë
òîäðîõ
Çàâñðûí ýäèéí
¿ðýâñëèéí
ººð÷ëºëò:
óóøèãíû
óã ºðãºñºõ,
óóøèãíû
çóðàãëàë
òîäðîõ
Áóñàä
ëàáîðà
òîðèéí
¿ç¿¿ëýëò
Èõýâ÷ëýí öýðýíä
ïíåâìîêîêê,
õîâðîîð
ñòðåïòîêîêê
Öýðýíä
ñòðåïòîêîêê
èëýðíý
M. pneumonia
ãèéí ýñðýã
Àíòèòåëà
ýåðýã
Îíîøëîãîî:
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
Àñóóìæ áîäèò
¿çëýãèéã ¿íäýñëýí
óóøèãíû öî÷ìîã
¿ðýâñýë îíîøèéã
òàâüæ, òîõèðñîí
ýì÷èëãýýã ýõýëíý
Õ¿íä, ìàø õ¿íä õýëáýðèéí óóøèãíû
¿ðýâñëèéã öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý,
ðåíòãåí øèíæèëãýý, öýðíèé åðºíõèé,
áàêòåðèîëîãèéí øèíæèëãýý õèéæ îíîøèéã
áàòëàõ, ñ¿ðüåýãèéí ñîðèëûí øèíæèëãýý,
ç¿ðõíèé áè÷ëýã, õýâëèéí õýò àâèàí
øèíæèëãýý õèéæ ñ¿ðüåý, ¿æèë, íÿíãèéí
ýíäîêàðäèò îíîøèéã ¿ã¿éñãýõ áîëîìæòîé.
Ýì÷èëãýý
Õºíãºí õýëáýðèéí óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéã àìáóëàòîðèéí íºõöºëä
ýì÷ëýõ áîëîìæòîé. Õ¿íä õýëáýðèéí óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýëòýé
ºâ÷òºíèéã ýìíýëýãò õýâò¿¿ëæ ýì÷èëíý.
Õàëäâàðûí
ýñðýã
ýì÷èëãýý:
Õºíãºí õýëáýðèéí óóøãèíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë: àìïèöèëëèí
(àìîêñàöèëëèí) 0.5ã 6 öàãààð, ýñâýë ýðèòðîìèöèí 0.5ã 6
öàãààð óóõààð; õ¿íäýâòýð, õ¿íä óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë;
áåíçèëïåíèöèëëèí 1 ñàÿ ÅÄ 4-6 öàãààð, àìïèöèëëèí
(àìîêñàöèëëèí) 1ã 6 öàãààð ìºí öåôàçîëèí (êëàôîðàí) 1ã 8 –
12 öàãààð, ãåíòàìèöèí 80 ìã 8-12 öàãààð áóë÷èíä òàðüæ õàâñàð÷
õýðýãëýíý.
Ñòàôèëàêîêêèéí ãàðàëòàé óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë ñýæèãëýõ
¿åä ñòàôèëîêîêêèéí ýñðýã ïëàçì, ãàììàãëîáóëèíûã õýðýãëýíý.
Áàðóóí óóøèãíû äýýä äýëáýíãèéí óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí
¿åä ãåíòàìèöèí, öåôàëîñïîðèíû á¿ëãèéí ýì¿¿äèéã äàíãààð
áîëîí õ¿íäýðñýí ¿åä õàâñàð÷ õýðýãëýíý.
02_pulmonolgy last.indd 71 5/25/2005 3:47:21 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
72
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìãýã
æàìûí
ýì÷èëãýý:
¯ðýâñëèéí ýñðýã çîðèëãîîð àñïèðèí õîíîãò 4-6ã òóíãààð 6
öàãèéí çàéòàé, íàòðèéí ñàëèöèëàò 10%-10ìë ñóäñàíä òàðèõ.
ÓÕ¯ ñóíæðóó ÿâöòàé áîë ïðåäíèçîëîí áàãà òóíãààð (15-20ìã)
áîãèíî õóãàöààãààð (7-10 õîíîã) õýðýãëýýä øóóä õàñíà.
Õýò ìýäðýãøëèéã áóóðóóëàõ çîðèëãîîð õëîðôåíàìèí 0.04ã 6
öàãèéí çàéòàé, ýñâýë êåòîòèôåí 1ìã õîíîãò 2 óäàà óóõààð
Õîðäëîãî òàéëàõ çîðèëãîîð 0.9% íàòðè õëîðèä, 5%
ãëþêîçûí óóñìàë, ãåìîäåç, Ðèíãåðèéí óóñìàë, ïîëèãëþêèí,
ðåîïîëèãëþêèí, ïëàçì ñóäñàíä äóñëààð õîíîãò 800 – 1200 ìë
õ¿ðòýë òàðüæ õýðýãëýíý.
Ãóóðñàí õîîëîéí äðåíàæèéí ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ
çîðèëãîîð öýð øèíãýëýõ, õîâõëîõ ýì (áðîìãåêñèí 8 ìã õîíîãò
3 óäàà, ÷èòàìîí õîîëíû õàëáàãààð ºäºðò 3 óäàà, ýñâýë ÀÖÖ
200ìã õîíîãò 4 óäàà)-èéã õýðýãëýíý.
Ãóóðñàí õîîëîé, óóøèãíû õýñýã ãàçðûí õàìãààëàõ òîãòîëöîîã
ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð Â á¿ëãèéí âèòàìèí óóõ, ýñâýë òàðèàãààð,
âèòàìèí À-Å 1 ¿ðëýýð õîíîãò 3 óäàà, ýñâýë ýññåíöèàëü 1õ3 óäàà,
àñêîðáèíû õ¿÷èë 2 ã õîíîãò óóõààð, ðóòèí 2 ã óóõààð)
Øèíæ
òýìäãèéí
ýì÷èëãýý:
Õóóðàé øàíàëãààòàé õàíèàõ ¿åä õàíèàëãà äàðàõ íàðêîòèê
áóñ ýì ëèáåêñèí 1 òàá õîíîãò 3 óäàà ýñâýë áðîíõîöèí õîîëíû
õàëáàãààð 3 óäàà óóëãààä, ¿ð ä¿íã¿é áîë íàðêîòèê ¿éë÷èëãýýòýé
(äèîíèí, êîäåéí) ýì áîãèíî õóãàöààíä õýðýãëýíý.
Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ - àñòìà òºñò øèíæ èëðýõ ¿åä ãóóðñàí
õîîëîéã òýëýõ ýìèéí á¿ëãýýñ ñàëüáóòàìîëûã íýã óäààä 2-4
òóíãààð (0.04ìã) 6 öàãèéí çàéòàé öàöëàãààð, ýñâýë ýóôèëëèí
0.15 ºäºðò 3 óäàà óóõ, õ¿íä õýëáýðèéí ¿åä 2.4% ýóôèëëèíûã
5-10.0 ìë ñóäñààð òàðüæ õýðýãëýíý.
Öýýæýýð ºâäºõ ¿åä àíàëüãèí 50%-2.0 ìë áóë÷èíä òàðèõ, ýñâýë
íîâîêàéíòàé ýëåêòðîôîðåç õèéíý.
Ãÿëòàíãèéí õºíäèéä øèíãýí õóðèìòëàãäâàë ãÿëòàíãèéí õàòãàëò
õèéæ øèíãýíèéã ãàäàãøëóóëíà.
Ç¿ðõ ñóäàñíû äóòàãäëûí øèíæ èëýðâýë êîðäèàìèí 1-2 ìë
àðüñàí äîð òàðèõ, ýñâýë 0.025 % äèãîêñèí 0.5-1ìë ñóäñààð;
Íîéðã¿éäýë èëýðâýë íàòðè áðîìèäèéí 3% óóñìàë àìíû
õàëáàãààð õîíîãò 3 óäàà, ýñâýë ñåäóêñèí 0.05ã óíòàõûí ºìíº;
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
Áàíê, ãîð÷è÷íèê, äîðãèîíò èëëýã, çºâ õàíèàëãàõ, öýð ãàäàãøëàõ
äðåíàæ áàéðëàëä îðóóëàõ.
Áèåèéí õàëóóí áóóæ, õîðäëîãî òàéëàãäñàí ¿åä óòëàãà,
ýëåêòðîôîðåç, äèàòåðìè, ÓÂ× øàðëàãà, ç¿¿ òººí¿¿ð ýì÷èëãýý
õèéíý.
ͺõºí
ñýðãýýõ
ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýíèé áèå ÷èéðýãæ¿¿ëýõ äàñãàë, àìüñãàëûí äàñãàë, íàð,
óñ, àãààðààð ÷èéðýãæ¿¿ëýõ, àéðàã ýì÷èëãýý, àìðàëò ñóâèëàë
ýì÷èëãýý õèéíý.
02_pulmonolgy last.indd 72 5/25/2005 3:47:22 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
73
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. ÓÓØÈÃÍÛ ÖÎ×ÌÎà ÕÀËÄÂÀÐÛÍ ÄÅÑÒÐÓÊÖÈ (ÓÖÕÄ)
Òîäîðõîéëîëò ªâºðìºö áóñ õàëäâàðûí øàëòãààíû óëìààñ óóøèãíû ýä
¿õæèõ áà çàäðàõ áàéäëààð èëýðäýã ýìãýã ïðîöåññèéã óóøèãíû
öî÷ìîã õàëäâàðûí äåñòðóêöè ãýíý. Óóøèãíû èäýýëæ, ¿õæèë
áîëñîí ýä íü ýð¿¿ë ýäýýñýý çààãëàãäñàí õºíäèé ¿¿ñãýæ
õýëáýðæèõèéã óóøèãíû áóãëàà ãýäýã. Õàðèí óóøèãíû ýäèéí
¿õæèë, çàäðàë íü èõ õýìæýýíèé òàëáàéã õàìðàí, òîäîðõîé
õèë çààãã¿é áîëîõûã óóøèãíû èëæðýë ãýíý.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Óóøèãíû öî÷ìîã õàëäâàðûí äåñòðóêöèéí øàëòãààí íü
àýðîáûí íÿí, íºõöºëò àíàýðîáûí ãðàìì ñºðºã íÿí, ñïîð
¿¿ñãýäýãã¿é àíàýðîáûí íÿí (60%) áàêòåðîèä, ôóçîáàêòåð,
àíàýðîáûí êîêê, 캺ãºíöºð, àêòèíîìèöåò, ýãýë áèåòýí
áàéäàã.
Àíãèëàë Ýìíýë ç¿é - á¿òöèéí õýëáýðýýð íü: èäýýò áóãëàà, èëæðýëò
áóãëàà, óóøèãíû èëæðýë ;
Øàëòãààíààð: (¿¿ñãýã÷èéí òºð뺺ñ õàìààðíà.) àýðîá áà
(ýñâýë) íºõöºëò àíàýðîá íÿíãààð ¿¿ñãýãäñýí; çºâõºí àíàýðîá
íÿíãààð ¿¿ñãýãäñýí; aýðîá - àíàýðîá íÿíãààð õàâñàð÷
¿¿ñãýãäñýí; íÿíãèéí áóñ ãàðàëòàé ¿¿ñãýã÷ýýð ¿¿ñãýãäñýí
(캺ãºíöºð, ýãýë áýåòýí ã.ì.)
Ýìãýã æàìààð (õàëäâàðëàñàí ìåõàíèçì) íü: Ãóóðñàí
õîîëîéãîîð, öóñààð õàëäâàð òàðõàõ, ãýìòëèéí óëìààñ, õºðø
çýðãýëäýý ýðõòýí, ýäèéí èäýýò ººð÷ëºëò øóóä íýâòðýõòýé
õîëáîîòîé;
Òàðõàëòààð íü: íýã òàëûí, õî¸ð òàëûí; ãàíö òîîíû, îëîí
òîîíû;
Áàéðëàëààð íü: òºâèéí áàéðëàëòàé, çàõûí áàéðëàëòàé;
Ýìíýë ç¿éí õ¿íä õºíãºíèé èëðýëèéí çýðãýýð íü: õºíãºí,
õ¿íäýâòýð, õ¿íä, ìàø õ¿íä;
ßâöààð: öî÷ìîã, öî÷ìîãäóó, àðõàã;
Õ¿íäðýë: õ¿íäðýëã¿é, õ¿íäðýëòýé;
02_pulmonolgy last.indd 73 5/25/2005 3:47:22 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
74
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óóøèãíû áóãëàà, óóøèãíû èëæðýëèéí ýìíýë ç¿éí ÿëãàà
Óóøèãíû áóãëàà
Óóøèãíû èëæðýë
Áóãëàà ¿¿ñýõ ¿å
øàò
Áóãëàà íýýãäýõ ¿å
øàò
Çîâèóð
÷è÷ð¿¿äýñòýé,
ºíäºð
õàëóóðíà,
èõ õºëºðíº,
àìüñãàë àâàõ
¿åä öýýæýýð
ºâäºíº, õóóðàé,
ýñâýë áàãà
õýìæýýíèé
öýðòýé õàíèàíà,
ÿäàðíà, áèå
ñóëàðíà.
àì ä¿¿ðýí
èäýýòýé, ºìõèé
¿íýðòýé, èõ
õýìæýýíèé öýðòýé
õàíèàíà (õîíîãò
100- 500 ìë).
ªíäºð õàëóóðíà, ÷è÷ð¿¿äýñ
õ¿ðíý, õàíèàíà, ºìõèé
¿íýðòýé, èäýýò öýðòýé õàíèàíà.
Àìüñãààäíà. Öýýæýýð ºâäºíº.
Òóðíà, ÿäàðíà, áèå ñóëàðíà,
õîîëîíä äóðã¿é, ç¿ðõ äýëñýíý,
òîëãîé ýðãýõ, ÷èõ øóóãèõ,
äîòîð ìóóõàéðàõ çýðýã èäýýò
õîðäëîãûí øèíæ¿¿ä òîä
èëýðíý.
Áîäèò ¿çëýãò
Àðüñ öîíõèéíî.
Öýýæ òîãøèõîä
ýìãýãòýé òàëä
òîãøèëòûí
àâèà ä¿ëèé.
Óóøèã ÷àãíàõàä
àìüñãàë ñóë,
øèð¿¿ññýí,
çàðèìäàà
ýìãýã ãóóðñàí
õîîëîéí
àìüñãàëòàé.
ªâ÷òºíèé áèåèéí
áàéäàë ñàéæèð÷
õàëóóí áóóð÷,
õîðäëîãûí
øèíæ¿¿ä áàãàñ÷,
àðèëíà. Öýýæ
òîãøèõîä ýìãýãòýé
òàëä òîãøèëòûí
àâèà ä¿ëèéâòýð,
õýíãýðãýíòýé.
Óóøèã ÷àãíàõàä
ýìãýãòýé õýñýãò
æèæèã, äóíä
öýâð¿¿ò íîéòîí
õýðæèãí¿¿ðòýé.
Èäýýò õîðäëîãî, ñóäàñíû
äóòàãäàë, àìüñãàëûí
äóòàãäëûí øèíæ¿¿äòýé.
Óóøèã òîãøèõ ¿çëýãýýð
ýìãýãòýé õýñýãò òîãøèëòûí
àâèà ä¿ëèéâòýð (á¿äýã), Ýìãýã
ººð÷ëºëò ãÿëòàí ðóó íýâ÷ñýí
¿åä öýýæ òýìòðýõ ¿åä áîëîí
òîãøèõ ¿åä ºâäºëò èëðýõ
Óóøèã ÷àãíàõàä ýìãýãòýé
õýñýãò ºâ÷íèé ýõíèé ºäð¿¿äýä
ýìãýã ãóóðñàí õîîëîéí àìüñãàë
ñîíñîãäîíî. Õºíäèé ¿¿ñýõ
¿åýñ öóëöàíãèéí àìüñãàë ñóë
ñîíñîãäîíî.
02_pulmonolgy last.indd 74 5/25/2005 3:47:22 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
75
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð, àíàìíåç, áîäèò
¿çëýã, áîëîìæòîé áîë öóñíû
åðºíõèé øèíæèëãýý (öàãààí
ýñèéí òîî õýò èõñýõ, öàãààí
ýñèéí òîìú¸î ç¿¿í òèéø õýò
õàçàéõ, íåéòðîôèëèä õîðäëîãûí
ìºõëºã¿¿ä èëðýõ, öóñ áàãàäàëòûí
øèíæ¿¿ä ãàð÷ áîëíî.), öýðíèé
åðºíõèé øèíæèëãýý (õî¸ð,
óóøèãíû èëæðýëèéí ¿åä 3 ¿åòýé
öýð, ìèêðîñêîïò óÿí øèðõýã,
õîëèìîã íÿíãóóä), öýðíèé
áàêòåðèîëîãèéí øèíæèëãýý
(Ãðàìûí áóäàëòòàé áàêòåðèîñêîïò
àíàýðîá íü ýýð¿¿ë, ñïèðàëü
õýëáýðòýé íÿíãóóä õàðàãäàíà),
öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó
) øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
óóøèãíû áóãëààã îíîøèëíî.
Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý,
öýðíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
(óÿí øèðõýã, õîëèìîã íÿíãóóä),
öýðíèé áàêòåðèîëîãèéí
øèíæèëãýý, öýýæíèé ðåíòãåí
(çóðàã ýãö, õàæóó) øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé óóøèãíû áóãëààã
îíîøèëíî. Áèò¿¿ áóãëàà, äðåíàæ
õàíãàëòòã¿é óóøèãíû áóãëàà,
óóøèãíû èëæðýëèéã öóñ, øýýñýíä
áàêòåðèîëîãèéí øèíæèëãýý,
öóñíû áèîõèìèéí øèíæèëãýýãýýð
¿ðýâñëèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä
òîäîðõîéëæ, áóñàä ºâ÷íººñ ÿëãàí
îíîøèëíî. ̺í áóñàä ýðõòýí
òîãòîëöîîíû ¿éë àæèëëàãààíû áà
á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí øèíæèéã
õýâëèéí õýò àâèà, ç¿ðõíèé
öàõèëãààí áè÷ëýã, áóñàä íýìýëò
øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì: Óóøèãíû öî÷ìîã õàëäâàðûí
äåñòðóêöèòýé ºâ÷òºí çààâàë õýâòðèéí äýãëýì ñàõèíà. Ýíý ºâ÷èí ¿¿ñýõ ¿å
øàòàíä õàëäâàðûí ýñðýã ýì÷èëãýý, ýìãýã æàìûí ºâ÷òºíèé äàðõëàà áèåèéí
ýñýðã¿¿öýë ñàéæðóóëàõ, õîðäëîãî òàéëàõ, õ¿íäðýëèéí ýñðýã ýì÷èëãýýã
ãîëëîí õèéíý. Óóøèãíû öî÷ìîã õàëäâàðûí äåñòðóêöè íýýãäýõ ¿å øàòàíä
äýýðõè ýì÷èëãýýíèé ñóóðèí äýýð èäýýò õºíäèéí äðåíàæèéã ñàéæðóóëàõ
(öýð õîâõëîõ, øèíãýëýõ ýì, äîðãèîíò èëëýã, äðåíàæ áàéðëàë), õºíäèéã
óãààõ àðãà õýìæýý àâíà. Ýíý ¿åä ýìèéí ýì÷èëãýý, áàãàæèéí òóñëàìæòàé
ýì÷èëãýý, ìýñ àæèëáàðò ýì÷èëãýýã õîñëóóëàí õèéíý. Óóøèãíû öî÷ìîã
õàëäâàðûí äåñòðóêöèéí õ¿íä õýëáýð, õ¿íä ÿâöòàé, õ¿íäðýë ãàðàõ ¿åä ìýñ
çàñëûí òàñàãò øèëæ¿¿ëýí ýì÷èëíý.
02_pulmonolgy last.indd 75 5/25/2005 3:47:23 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
76
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õàëäâàðûí
ýñðýã
ýì÷èëãýý
Àìïèöèëëèí 1-2 ñàÿ ÅÄ 4-6 öàãààð, ãåíòàìèöèí 80 ìã
8 öàãààð áóë÷èíä,ýñâýë öåôàçîëèí (êëàôîðàí) 1ã 6-8
öàãààð ñóäñààð 2-3 ýìèéí õîñëîë áàéäëààð õýðýãëýõ
íü ¿ð ä¿íòýé áàéäàã. Ñïîð ¿¿ñãýäýãã¿é àíàýðîá íÿíãààð
ÓÖÕÄ ¿¿ñãýãäñýí ¿åä íèòðîèìèäàçîëûí ìåòðîíèäàçîë
0.25ã 6 öàãààð óóõààð, ýñâýë ìåòðîãèë 100 ìë ñóäñààð
äóñëààð 6 öàãààð ëåâîìèöåòèíèéã õýðýãëýõýä ¿ð
ä¿íòýé áàéäàã. Àìüñãàëûí çàìûí âèðóñèéí õàëäâàð
ÓÖÕÄ-èéã ¿¿ñãýõýä íºëººëñºí áîë òîìóóãèéí ýñðýã
ãàììàãëîáóëèíûã áóë÷èíä òàðüæ õýðýãëýíý. Êóðñ
ýì÷èëãýý 5-7 õîíîã. Ïàðàãðèïï, àäåíîâèðóñ, ÐÑ
âèðóñèéí õàëäâàðûí ¿åä êîðèéí ýñðýã ãàììàãëîáóëèí
òàðüæ õýðýãëýíý.
Õîðäëîãî
òàéëàõ
Àìèí õ¿÷ëèéí óóñìàë (äîëèàìèí, ïàíàìèí, àìèêîí),
àëüáóìèí (100ìë 7 õîíîãò 2 óäàà), ãåìîäåç, ïîëèãëþêèí,
ðåîïîëèãëþêèí, äåêñòðàí, 0.9% íàòðè õëîðèä, 5%
ãëþêîçûí óóñìàë, Ðèíãåðèéí óóñìàë, ìºí óóðàã çàäëàã÷
ôåðìåíòèéí èäýâõèæëèéã äàðàõ çîðèëãîîð êîíòðèêàë,
ãîðäîêñ ñóäñàíä äóñëààð òàðüæ õýðýãëýíý.
Äàðõëàà
îðëóóëàõ
ýì÷èëãýý:
Ñòàôèëîêîêêèéí ¿¿ñãýãäñýí áàéæ áîëçîøã¿é ¿åä
ñòàôèëîêîêêèéí ýñðýã ãàììà ãëîáóëèí áóë÷èíä
òàðèõ, ÓÖÕÄ-èéí õ¿íä ÿâöòàé ¿åä ýð¿¿ë õ¿íèé ãàììà
ãëîáóëèí, øèíý öóñ, ïëàçì þ¿ëæ õýðýãëýíý.
Äàðõëàà
äýìæèõ
ýì÷èëãýý
ÓÖÕÄ ñóíæðóó ÿâöòàé áîëîõ ¿åä òèìàëèí 2.ìë áóë÷èíä
òàðüæ õýðýãëýíý.
Øèíæ
òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
Àìüñãàëûí äóòàãäëûí ¿åä õ¿÷èëòºðºã÷ ýì÷èëãýý õèéíý.
Ç¿ðõíèé äóòàãäëûí ¿åä ç¿ðõíèé ãëèêîçèä (ñòðîôàíòèí
0.05%-1ìë, ýñâýë äèãîêñèí 0.025%-1ìë) õýðýãëýíý.
Ãóóðñàí
õîîëîéí
äðåíàæèéí
¿éë
àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
Ýíý çîðèëãîîð öýð øèíãýëýõ, öýð õîâõëîõ ýìèéã
(3% êàëè éîäèäûí óóñìàë 15ìë õîíîãò 3 óäàà ýñâýë
áðîìãåêñèí 8ìã õîíîãò 3 óäàà óóõààð õýðýãëýíý.
ªâ÷òºíã ºäºðò 8 - 10 óäàà äðåíàæ áàéðëàëä îðóóëæ
áàéðëóóëíà. ̺í ãóóðñàí õîîëîéí äóðàíãààð óãààõ
(õàëäâàðûí ýñðýã, àíòèñåïòèê óóñìàë öàöàõ) ýì÷èëãýý
õèéíý.
Õ¿íäðýëèéí
ýñðýã
ýì÷èëãýý
Õàëäâàð-õîðäëîãî, àìüñãàëûí äóòàãäàë, óóøèãíû
õàâàí, ñóäñàí äîòîð öóñ ò¿ãìýë á¿ëýãíýõ õàì øèíæ,
íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí àìüñãàë äóòàãäëûí õàì øèíæ,
óóøèãíû öóñ àëäàëòûí ¿åä õèéãäýõ ýì÷èëãýýã îíîøèéí
äàãóó õèéíý.
02_pulmonolgy last.indd 76 5/25/2005 3:47:23 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
77
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
Óóøèãíû ñåãìåíò, äýëáýí òàéðàõ ìýñ àæèëáàðûã
ºâ÷òºíä áýëòãýë ýì÷èëãýý õèéæ, ìýñ çàñëûí òàñàãò
¿éëäýíý.
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
Áóìáà, ãè÷, äîðãèîíò èëëýã, çºâ õàíèàëãàõ, öýð
ãàäàãøëàõ äðåíàæ áàéðëàëä îðóóëàõ. Áèåèéí õàëóóí
áóóð÷, õîðäëîãî òàéëàãäñàí ¿åä óòëàãà, ýëåêòðîôðåç,
äèàòåðìè, ÓÂ× øàðëàãà, ç¿¿ òººí¿¿ð ýì÷èëãýýíýýñ
ñîíãîæ õèéíý.
ͺõºí
ñýðãýýõ
ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýíèé áèå ÷èéðýãæ¿¿ëýõ äàñãàë, àìüñãàëûí
äàñãàë, íàð, óñ, àãààðààð ÷èéðýãæ¿¿ëýõ, àìðàëò
ñóâèëàë
3. ÃÓÓÐÑÀÍ ÕÎÎËÎÉÍ ÖÎ×ÌÎà ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò Ãóóðñàí õîîëîéí õàíûí ñàëñò á¿ðõ¿¿ëä öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí
ººð÷ëºëòººð ÿâàãäàõ áà ýíý íü èõýâ÷ëýí ººðºº íàìæèæ,
á¿ðýí ýäãýðýë, ¿éë àæèëëàãààíû ñýðãýëòýýð òºãñäºã
ºâ÷íèéã ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñýë ãýíý. Çàðèìäàà
ýíý ºâ÷íèé ¿åä ¿ðýâñýë íü ãóóðñàí õîîëîéí áóñàä
äàâõàðãûã õàìàð÷, óëìààð õàíûã íü á¿õýëä íü ãýìòýýäýã.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí çîíõèëîí ¿¿ñãýäýã
øàëòãààí íü âèðóñèéí õàëäâàð 80-90% íü òîìóóãèéí À,
 âèðóñ, èæ òîìóóãèéí âèðóñ, àäåíîâèðóñ, ðèíîâèðóñ, ÐÑ
âèðóñ áàéäàã. ̺í ñòðåïòîêîêêèéí íÿí, òºäèéã¿é äàðõëàà
ñóëòàé íàñàíä õ¿ðýã÷èä, õ¿¿õä¿¿äýä ìèêîïëàçì, õëàìèäè
íü ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéã ¿¿ñãýäýã.
Àíãèëàë Øàëòãààíààð íü:
Áèîëîãèéí õ¿÷èí ç¿éëýýð ¿¿ñãýãäñýí (Âèðóñèéí, âèðóñ -
áàêòåðèéí, ìèêîïëàçìûí, ïàðàçèòèéí); Õèìè, ôèçèêèéí
õ¿÷èí ç¿éëýýð ¿¿ñãýãäñýí; Õàëóóí õ¿éòýí óëèðëûí
íºëººãººð ¿¿ñãýãäñýí; Øàëòãààí íü òîäîðõîéã¿é; õàâñàðñàí
øàëòãààíààð ¿¿ñãýãäñýí ãýæ àíãèëíà.
Ýìãýã æàìààð íü: Àíõäàã÷, Õî¸ðäîã÷;
Ãóóðñàí õîîëîéí ãýìòñýí ò¿âøèíãýýð íü:
Öàãààí ìºãººðñºí õîîëîé, ãîë ãóóðñàí õîîëîéã äàâàìãàéëàí
ãýìòýýñýí; äóíä ýðýìáèéí ãóóðñàí õîîëîéã äàâàìãàéëàí
ãýìòýýñýí; æèæèã ýðýìáèéí ãóóðñàí õîîëîéã äàâàìãàéëàí
ãýìòýýñýí;
¯ðýâñëèéí øèíæ ÷àíàðààð íü:
óëàéëòàò ¿ðýâñýë, èäýýò ¿ðýâñýë;
¯éë àæèëëàãààíû îíöëîãîîð: áºãëºðºëòã¿é, áºãëºðºëòòýé
ªâ÷íèé ÿâöààð: öî÷ìîã. ñóíæðóó, äàõèëòàò ÿâöòàé ;
02_pulmonolgy last.indd 77 5/25/2005 3:47:24 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
78
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ýìíýë ç¿éí îíöëîã
Ýìíýë ç¿éí øèíæ¿¿ä
Åðºíõèé õîðäëîãûí Ãóóðñàí õîîëîéí ¿ðýâñëèéí
Òîëãîé ºâäºõ, á¿õ áèå
øàõèð÷ ºâäºõ, ÿäðàõ, áèå
ñóëðàõ, óóö íóðóó, ìº÷äèéí
áóë÷èí õºíä¿¿ðëýõ, õºøèõ,
õàëóóðàõ, õîîë óíäàíä
äóðã¿é áîëîõ, ñóáôåáðèëü
õàëóóðàõ, áàêòåðèéí
õàëäâàð õàâñðàõ ¿åä, ýñâýë
óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëýýð
õ¿íäýðñýí ¿åä îëîí õîíîã
÷è÷ð¿¿äýñòýé ºíäºð (39-40
õýì ò¿¿íýýñ äýýø) õàëóóðíà.
Õóóðàé ýñâýë ñàëñàðõàã öýðòýé
õàíèàëãàíà. ¯ðýâñýë òºâºíõèéã
ãóóðñàí õîîëîéòîé íýãýí çýðýã
õàìàðâàë õàíèàëãà íü “õóöóóëàõ”
øèíæòýé áîëíî. ̺í íàéòààõ,
õàìðààñ óñ ãàðàõ, õîîëîé ñýðâýãíýæ
çàãàòíàõ, ñººõ õàíèàëãàõàä öýýæýýð
ºâäºõ çîâèóð õýëíý. Æèæèã ýðýìáèéí
ãóóðñàí õîîëîéã ¿ðýâñýë õàìàðñàí
áîë àìüñãàë ãàðãàõàä ñààäòàé
àìüñãààäàíà, öººí òîõèîëäîëä
õºõðºõ, àìüñãàë áà÷óóðàõ çîâèóð
ãàðíà.
Áîäèò ¿çëýãò:
ªâ÷òºíèé áèåèéí åðºíõèé
áàéäàë ºíäºð õàëóóíòàé ¿åä
õ¿íäýâòýð, áóñàä ¿åä ãîëäóó
äóíä çýðýã áàéíà.
õàìàð óëàéñàí,
íóñ ãîîæñîí, àìüñãààäñàí,
õºëñ íü áóðçàéñàí, àðüñ
óëàéñàí ýñâýë öàéâàð
ºíãºòýé çàðèìäàà õºõ
òóÿàòàé ÷èéãëýã áàéíà.
Öýýæ õàðàõ, òýìòðýõ ¿çëýãò îíö
ººð÷ëºëòã¿é, äóóíû äîðãèî õýâèéí.
Óóøèã òîãøèõîä óóøèãíû òîä
÷èìýýòýé. Óóøèã ÷àãíàõàä öóëöàíãèéí
àìüñãàëòàé, ýñâýë øèð¿¿ññýí àìüñãàë
ñîíñîãäîíî. Çàðèìäàà ãýìòñýí ãóóðñàí
õîîëîéí ò¿âøèí, ø¿¿ðëèéí áàéäëààñ
õàìààð÷ äóíä, òîì öýâð¿¿ò íîéòîí
õýðæèãí¿¿ð, èñãýðñýí ä¿íãýíýñýí
õóóðàé õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãäîíî.
Õàðèí òºãñãºëèéí ãóóðñàíöàðóóä
¿ðýâññýí áîë òîãøèõîä õàéðöãàí
÷èìýýòýé, ÷àãíàõàä öóëöàíãèéí
àìüñãàë ñóëàðñàí èñãýðñýí ä¿íãýíýñýí
õóóðàé õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãäîíî.
Ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ¿åä
áóñàä ýðõòýíèé òàëààñ ººð÷ëºëò áàðàã
ãàðäàãã¿é.
02_pulmonolgy last.indd 78 5/25/2005 3:47:24 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
79
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî:
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð,
àíàìíåç, áîäèò
¿çëýãýýð îíîøèëíî.
Ñóíæðóó ÿâöòàé, äàõèëòàò ÿâöòàé ãóóðñàí
õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéã öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý, öýðíèé åðºíõèé øèíæèëãýý, öýðíèé
áàêòåðèîëîãèéí øèíæèëãýý, öýýæíèé ðåíòãåí
(çóðàã ýãö, õàæóó) øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
áóñàä ºâ÷íººñ ÿëãàí îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý:
ªâ÷òºíã èõýâ÷ëýí ãýðýýð íü ýì÷èëíý. ªâ÷íèé èä ¿åä õýâòðèéí äýãëýì
áàðèìòàëíà. ªâ÷òºíèé õýâòýæ áóé ºðºº òàñàëãàà äóëààí, ñàðóóëõàí
òîõèëîã, àãààðæèëò ñàéòàé, ÷èéãëýã, øóóãèàíã¿é áàéõ ¸ñòîé. ªâ÷òºíèéã
òàéâàí íîéðñîõ, ñýòãýë ñàíààíû òàéâàí áàéäàëä ýì÷ë¿¿ëýõ íºõöºëèéã
õàíãàñàí áàéõ õýðýãòýé.
Øèíæ
òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
Ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ýõíèé ¿åä ãîëäóó øèíæ
òýìäãèéí ýì÷èëãýý õèéíý. ¯¿íä: ïàðàöåòàìîë 0.5ã 6 öàãààð,
õëîðôåíàìèí 0.04ã 6 öàãààð óóõààð, ýñâýë ìèêñàãðèïï 0.5ã 6
öàãààð óóëãàíà. 0.9% íàòðè õëîðèäûí óóñìàë, 2%-èéí ñîäûí
óóñìàëààð óòëàãà õèéõ. Çàðèì òîõèîëäîëä õàíèàëãà äàðàõ,
ãóóðñàí õîîëîé ºðãºñºõ ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿äèéã õýðýãëýíý.
(Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýýã õàð.)
Õàëäâàðûí
ýñðýã
ýì÷èëãýý
Òîìóóãèéí âèðóñýýð ¿¿ñãýãäñýí ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã
¿ðýâñëèéí ¿åä âèðóñèéí ýñðýã áýëäìýë ðåìàíòàäèíûã õýðýãëýíý.
Ìèêîïëàçì, õëàìèäèéí ýñðýã ýðèòðîìèöèí 0.5 6 öàãààð 5-
7 õîíîã óóëãàíà. Áóñàä íÿíãèéí õàëäâàðûí ¿åä ïåíèöèëëèí
(500.000 -1.000.000 íýãæýýð 6 öàãààð 5-7 õîíîã áóë÷èíä òàðèõ),
ýñâýë ñóëüôàíèëàìèäûí á¿ëãèéí (ñóëüôàäèìåòîêñèí, ñî-
òðèìåêñàçîë, ñåïòðèí, áèñåïòîë) ýì¿¿äýýñ õýðýãëýíý.
Âèòàìèí
ýì÷èëãýý
ªâ÷íèé ýõíèé ºäð¿¿äýä âèòàìèí Ñ 5%- óóñìàëûã óóõààð øèíæ
òýìäãèéí ýì÷èëãýýòýé õàìò õýðýãëýíý. Óëìààð âèòàìèí Â-èéí
á¿ëãèéí êîìïëåêñ, ïîëèâèòàìèí, ìóëüòèâèòàìèí, ðåòèíîë /A
âèòàìèí/, òîêîôåðîë (E) óóõààð ºãíº.
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
Ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ¿åä ôèçèê ýì÷èëãýýã ºðãºí
õýðýãëýíý. ªâ÷íèé ÿâö õºíãºí ¿åä öàãààí ìºãººðñºí õîîëîé
áîëîí ãóóðñàí õîîëîéí ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí öóñàí õàíãàìæèéã
ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð öýýæèéã õýò ÿãààí òóÿàãààð /ÓÔÎ/ 5 -10
óäàà øàðëàãà õèéæ, ºâ÷íèé ÿâö õ¿íä ¿åä äèàòåðìè ºäºð á¿ð
õèéíý. ̺í ñîëëþêñ 20-30 ìèíóòààð ºäºðò 1-2 óäàà õýðýãëýõ
íü èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áàéíà.
02_pulmonolgy last.indd 79 5/25/2005 3:47:25 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
80
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Öýð õîâõëîõ, øèíãýëýõ ýì
Öýð õîâõëîõ ýì Öýð øèíãýëýõ ýì
Ñàëñò
ø¿¿ðëèéã
øèíãýëýõ ýì
Ðåôëåêñèéí
çàìààð
¿éë÷ëýõ
Øèìýãä¿¿ëýõ
¿éë÷èëãýýòýé
Óóðàã
çàäëàã÷
ôåðìåí
ò¿¿ä
Öèñòåéíû
á¿ëýã
Ìóêîðå
ãóëÿòîð
÷èãàòóññèí
15 ìë ºäºðò
3 óäàà óóõ,
÷èòàìîí 1
òàá ýñâýë
15 ìë
êàëèéí èîäèä
3% -èéí
óóñìàë 15 ìë
ºäºðò 3 óäàà
òðèïñèíû
óóñìàëûã
óòëàãààð
àöåòèë
öèñòåéí
(ÀÖÖ) 200
ìã õîíîãò 4
óäàà
Áðîì
ãåêñèí 8
ìã ºäºðò
3 óäàà
Ø¿ëòëýã ðàøààí
(óóõ), íàòðèéí
ãèäðîêàðáîíàò
0.5% -2.0% -èéí
óóñìàë (óòëàãà),
íàòðèéí õëîðèä
2% -èéí óóñìàë
(óòëàãà)
4. ÃÓÓÐÑÀÍ ÕÎÎËÎÉÍ ÁÀÃÒÐÀÀ (ÃÕÁ)
Òîäîðõîéëîëò Ãóóðñàí õîîëîéí ñàëñò á¿ðõýâ÷èä ýîçèíîôèë,
ìàñòîöèò, ëèìôîöèòûí íýâ÷äýñ ¿¿ñãýäýã ¿ðýâñýëò
ºâ÷èí. Ýìíýë ç¿éä áà÷óóðàõ, öýýæ äàâ÷äàõ àìüñãàë
áîîãäîõ çýðýã ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ øèíæýýð
èëýðäýã áºãººä ýíý íü àÿíäàà, ýñâýë ýìèéí íºëººãººð
òàâèãääàã ºâ÷íèéã ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà ãýíý.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðààã îëîí øàëòãààí ¿¿ñãýäýã.
Øàëòãààíûã äîòîð íü ãàäààä áà äîòîîä øàëòãààí ãýæ
åðºíõèéä íü 2 àíãèëíà.
Äîòîîä øàëòãààí: äàðõëàëûí áîëîí äîòîîä
ø¿¿ðëèéí òîãòîëöîî, óðãàë ìýäðýëèéí òîãòîëöîî,
ãóóðñàí õîîëîéí ìýäðýã ÷àíàð, óóøèãíû ñóäàñíû
ýíäîòåëè, ìàñòîöèòûí òîãòîëöîî, àðàõèäîíû
ìåòàáîëèçì, β-àäðåíîðåöåïòîðûí ¿éë àæèëëàãààíû
àëäàãäàë, óäàìøëûí õ¿÷èí ç¿éë áàãòàíà.
Ãàäààä øàëòãààí: óðãàìëûí òîîñîíöîð, øàâüæ,
àõóéí áîëîí ¿éëäâýðèéí òîîñîíöîð, ýïèäåðìèéí
ãàðàëòàé (àìüòíû ¿ñ, àðüñ, õàã, çóíãàã, õºëñ,
øóâóóíû ºä ãýõ ìýò), 캺ãºíöºð, ýìèéí (àíòèáèîòèê,
¿ðýâñëèéí ýñðýã àñïèðèí, ò¿¿íèé òºðëèéí ýì), õîîë
õ¿íñíèé àëëåðãåí ãýõ ìýò îëîí àëëåðãåíû õ¿÷èí
ç¿éë õàìààðíà. Àìüñãàëûí çàìûí õàëäâàð. ¯¿íä:
àìüñãàëûí çàìûí âèðóñèéí õàëäâàð, áàãà íàñàíä
ºâ÷èëñºí æèæèã ýðýìáèéí ãóóðñàí õîîëîéí ¿ðýâñýë,
õºõ¿¿ë õàíèàä ãîë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýíý.
02_pulmonolgy last.indd 80 5/25/2005 3:47:25 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
81
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àíãèëàë ªâ÷íèé ÿâöààð íü: õàðüöàíãóé ýð¿¿ë õ¿ì¿¿ñ,
áàãòðàëûí óðüòàë ¿å, áàãòðàëûí ¿å;
Ýìãýã æàìààð íü: äàðõëàëûí, äàðõëàëûí áóñ
(õàðøëûí, õàëäâàð-õàðøëûí, äààâðûí, ìýäðýë-
ñýòãýöèéí, àóòîèììóííû, àäðåíýðã õýëáýð, õîëèíýðã
õýëáýð, ãóóðñàí õîîëîéí àíõäàã÷ õýò ìýäðýãøèë);
¯å øàòààð íü: ñýäðýëèéí ¿å, á¿ðýí áóñ íàìæèëòûí
¿å, òîãòâîðòîé íàìæèëòûí ¿åä;
Õ¿íäðýë: õºø¿¿í áàãòðàà, óóøèã òýëýãäýõ, óóøèãíû
äóòàãäàë, àòåëåêòàç, ïíåâìîòîðàêñ; Óóøèãíû áóñ:
ç¿ðõíèé áóë÷èíãèéí òýæýýëèéí õÿìðàë, óóøãèí ç¿ðõ,
ç¿ðõíèé äóòàãäàë;
Ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðààíû õ¿íä õºíãºíèé çýðýã

¯å øàò Øèíæ òýìäã¿¿ä
غíèéí
áà÷óóðàë
Ãàäààä àìüñãàëûí ¿éë àæèëëàãàà
4-ð øàò
Áàéíãûí
õ¿íä
Ñýäðýë-
òýé
Øèíæ òýìäýã òîä
áàéíà. Áèåèéí
à÷ààëàë äààõ ÷àäâàð
áóóðñàí. Áàéíãûí
ñýäðýë.
Áàéíãà.
1 ñåêóíä äýõ îãöîì ãàðãàëòûí
àãààðûí ýçýëõ¿¿í (FEV1), àìüñãàë
ãàðãàëòûí õóðäíû ýçýëõ¿¿íèé
õýìæýý (PEF)60%, PEF õîíîãèéí
õýëáýëçýë  30%
3-ð øàò
Áàéíãûí
õ¿íäýâòýð
ñýäðýëòýé
ºäºð á¿ð øèíæ òýìäýã
ãàðíà. ªäºð á¿ð β
2
-
àãîíèñò õýðýãëýíý.
Áèåèéí à÷ààëàë
äààõ ÷àäâàð áóóðíà.
7 õîíîãò 2 óäàà
îëîí ºäðººð ñýäðýë
¿ðãýëæèëíý.
7 õîíîãò
1 óäàà
1 ñåêóíä äýõ îãöîì ãàðãàëòûí
àãààðûí ýçýëõ¿¿í (FEV1), àìüñãàë
ãàðãàëòûí õóðäíû ýçýëõ¿¿íèé
õýìæýý (PEF)  60%-80%, PEF
õîíîãèéí õýëáýëçýë  30%
2-ð øàò
Áàéíãûí
õºíãºí
ñýäðýë
7 õîíîãò 2-îîñ äýýø
óäàà, ºäºð á¿ð áèø.
ñýäðýëèéí ¿åä
ôèçèêèéí à÷ààëàë
áóóðíà.
Ñàðä
2-îîñ
äýýø
óäàà
1 ñåêóíä äýõ îãöîì ãàðãàëòûí
àãààðûí ýçýëõ¿¿í (FEV1), àìüñãàë
ãàðãàëòûí õóðäíû ýçýëõ¿¿íèé
õýìæýý (PEF)80%,
PEF õîíîãèéí õýëáýëçýë 20-30%
1-ð øàò
Çàâñàðëàãà-
òàé õºíãºí
ñýäðàë
7 õîíîãò 1-2 óäàà
ñýäðýëèéí õîîðîíä
øèíæ òýìäýã
èëðýýã¿é. Ñýäðýë íü
áîãèíî. ÃÀ¯À õýâèéí.
Ñàðä íýã
óäàà
1 ñåêóíä äýõ îãöîì ãàðãàëòûí
àãààðûí ýçýëõ¿¿í (FEV1), àìüñãàë
ãàðãàëòûí õóðäíû ýçýëõ¿¿íèé
õýìæýý (PEF)80%, PEF õîíîãèéí
õýëáýëçýë 20%
Àíõààðàõ ç¿éë: õºíãºí õýëáýðèéí ñýäðýëèéí ¿åä ºâ÷òºíèé àìü íàñàíä
àþóëòàé ñýäðýë ºã÷ áîëäîã.
02_pulmonolgy last.indd 81 5/25/2005 3:47:26 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
82
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿é:
Ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà ºâ÷èí íü Áàãòðààíû óðüòàë (äîõèî) ¿å, Áàãòðàà
õºäëºëèéí ¿å, Áàãòðàà òàâèãäàõ ¿å ãýñýí 3 ¿å øàòòàé ºðíºíº.
Õàðøëûí áîëîí õàëäâàð-õàðøëûí ÃÕÁ-íû îíîøëîãîîíû øàëãóóð
Õàðøëûí ÃÕÁ Õàëäâàð-õàðøëûí ÃÕÁ
Õàðøëûí áà óäàìøëûí
ºã¿¿ëýìæòýé.
Íàñ õàðüöàíãóé çàëóó
áàéõ (75-80% íü 30 õ¿ðòýë
íàñíûõàí áàéíà)
Öóñ áà öýðýíä ýîçèíîôèë
èõñýõ.
Àðüñíû õàðøëûí ñîðèë
ýåðýã áàéõ
Ñàëüáóòàìîëòîé ñîðèë
õèéõýä (1 ñåêóíä äýõü îãöîì
ãàðãàëòûí àãààðûí ýçýëõ¿¿í
(FEV
1
)

15%-èàð íýìýãäýõ)
ýåðýã áàéõ
Ñýäýýõ ñîðèë ýåðýã áàéõ
(õàìðûí, í¿äíèé ñàëñòûí,
öàöëàãûí àðãààð ýñâýë
ãóóðñàí õîîëîéí õýò
ìýäðýãøëèéã ìåòàõîëèí,
ýñâýë ãèñòàìèíààð ñýäýýõ )
Öóñàíä äàõü ºâºðìºö Ig Å-
èéí àãóóëàìæ íýìýãäýõ
Ýìíýë ç¿é: çîâèóð, àíàìíåç, áîäèò ¿çëýãèéí
ººð÷ëºëò íü àìüñãàëûí çàìûí öî÷ìîã
õàëäâàð, ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñýë,
òîìóó, õàòãàà, óóøèãíû àðõàã ¿ðýâñëèéí
ñýäðýëòýé õîëáîîòîé.
Àìüñãàëûí äýýä çàì, õàìàð çàëãèóð, àìíû
õºíäèéä õàëäâàðûí ãîëîìò, õàìðûí óðòàé
áàéõ.
¯ðýâñëèéí ýñðýã ýì (àñïèðèí) -íä õàðøèëòàé
Öóñíû øèíæèëãýýíä ëåéêîöèòèéí òîî èõýñíý,
óëààí ýñèéí òóíàõ óðâàëûí õóðä ò¿ðãýñíý.
Öýðíèé øèíæèëãýýíä ñàëñò-èäýýò öýð áàéíà.
Öýðíèé íààëäöàíä íåéòðîôèëèéí ëåéêîöèò
ãàðíà, ýìãýã òºðºã÷ íÿí òîäîðõîéëîãäîæ áîëíî.
Öýýæíèé ðåíòãåí øèíæèëãýýíä óóøèãíû
¿ðýâñëèéí ¿åä ñ¿¿äýð ãàðàõ, õýñýã ãàçðûí áà
òàðõìàë óóøèã õàòóóðàõ øèíæ, õàìðûí äàéâàð
õºíäèéä ñ¿¿äýð ãàðíà.
Ãóóðñàí õîîëîé äóðàíäàõàä ãóóðñàí õîîëîéí
ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí ¿ðýâñëèéí øèíæ, ºòãºí
èäýýðõýã ø¿¿ðýëòýé, ãóóðñàí õîîëîéí óãààäàñò
íåéòðîôèëèéí ëåéêîöèò äàâàìãàéëàõ áà ýìãýã
òºðºã÷ íÿí òîäîðõîéëîãäîíî
Îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð, àíàìíåç,
áîäèò ¿çëýã, áîëîìæòîé
áîë öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý, öýðíèé åðºíõèé
øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý,
öýðíèé åðºíõèé øèíæèëãýý,
öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó)
øèíæèëãýý, õàìðûí äàéâàð
õºíäèéí ðåíòãåí øèíæèëãýý áóñàä
íýìýëò øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý
02_pulmonolgy last.indd 82 5/25/2005 3:47:26 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
83
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÃÕÁ-íû ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì: Ñýäðýë (äàõèëò)-èéã öººð¿¿ëýõ, ÿàðàëòàé
òóñëàìæ øààðäàõ áàéäàëä õ¿ðãýõã¿é áàéõ, áèåèéí à÷ààëàë äààõ
÷àäâàðûã áóóðóóëàõã¿é áàéõ, ãàäààä àìüñãàëûí ¿éë àæèëëàãààíû
¿ç¿¿ëýëòèéã õýâèéí õýìæýýíýýñ áóóðóóëàõã¿é áàéõûã ýðìýëçýõ, ýìèéí
ãàæ íºëºº ãàðãàõã¿é áàéõ ¿éë ÿâö þì. Ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì:
ÃÕÁ-íû ýì÷èëãýý íü õ¿í á¿ðò òîõèðñîí, øàëòãààí, ýìãýã æàì, ýìíýë ç¿éí
õýëáýðèéí îíöëîãèéã õàðãàëçñàí áàéâàë çîõèíî.
Ãóóðñàí
õîîëîéí
áàãòðàëûí
¿åèéí /áîëîí
ñýäðýëèéí
¿åèéí/
ýì÷èëãýý
Áàãòàðñàí ¿åä õèéõ ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ãîë çîðèëãî áîë
ãóóðñàí õîîëîéí ãºëãºð áóë÷èíãèéí àãøèëòûã òàâèóëæ, ñàëñò
á¿ðõýâ÷èéí ¿ðýâñëèéã äàðæ, àãààð äàìæóóëàõ ¿éë àæèëëàãààã
ñýðãýýõýä ÷èãëýíý. Ýíý çîðèëãîîð ãóóðñàí õîîëîéã ºðãºñãºõ
ñàëüáóòàìîë öàöëàãààð 2 òóí (0.04 ã) öàöëàãààð 6 öàãèéí
çàéòàé, ýñâýë ýóôèëëèí 2.4% 10 ìë ñóäñààð òàðèõ, ¿ðýâñëèéí
ýñðýã çîðèëãîîð ïðåäíèçîëîí óóõ, ýñâýë òàðèàãààð õýðýãëýäýã.
Àíòèãèñòàìèíû áýëäìýë óóõ, ýñâýë òàðèàãààð (äèìåäðîë 1%-
1 ìë òàðèõ, 0.05ã õîíîãò 6 öàãààð óóõ, ýñâýë õëîðôåíàìèí 0.04
ã 6 öàãààð óóõ)
Ãóóðñàí
õîîëîéí
áàãòðàëààñ
ñýðãèéëýõ
ýì÷èëãýý
Àòîïèéí õýëáýðèéí áàãòðààíû íàìæèëòûí ¿åä: 1.Øàëòãààíû
ýñðýã: ãèïîñåíñèáèëèçàöè ýì÷èëãýý (òîäîðõîéëîãäñîí
àíòèãåíûã áàãààñ èõ òóíä øèëæ¿¿ëýõ õýðýãëýõ); 2.Ýìãýã
æàìûí: ¯ðýâñëèéí ýñðýã áýëäìýë – ïðåäíèçîëîí áàðèõ òóí 10
ìã óóõààð õýðýãëýõ; Ìàñòîöèòûí ìåìáðàíûã áýõæ¿¿ëýã÷ ýì-
êåòîòèôåí 1 ìã õîíîãò 2 óäàà óóõààð 2-3 ñàð;
Õàëäâàð-õàðøëûí õýëáýðèéí áàãòðààíû íàìæèëòûí ¿åä:
1.Øàëòãààíû ýñðýã: ãèïîñåíñèáèëèçàöè ýì÷èëãýý; Àñïèðèíû
áàãòðààíû ¿åä àñïèðèí 1/20 òóíãààñ ýõëýí õýðýãëýõ; Áèåèéí
à÷ààëëûí áàãòðààòàé áîë à÷ààëàëä áàãà áàãààð äàñãàõ;
Ñýòãýö, ìýäðýëèéí ãàðàëòàé áîë àóòîòðåíèíã êóðñ; Äààâðûí
ÃÕÁ áîë äààâàð íºõºõ (õÿíàëòòàé); Õîëèíåðãèéí áàãòðààòàé
¿åä õîëèíîëèòèê âåëëàäîíûã 1 øàõìàëààð îðîéä óóõààð,
àòðîâåíò öàöëàãààð õýðýãëýõ; 2.Ýìãýã æàìûí: ¯ðýâñëèéí
ýñðýã áýëäìýë – ïðåäíèçîëîí áàðèõ òóí 10 ìã óóõààð õýðýãëýõ;
Ìàñòîöèòûí ìåìáðàíûã áýõæ¿¿ëýã÷ ýì- êåòîòèôåí 1 ìã õîíîãò
2 óäàà óóõààð 2-3 ñàð; Õàëäâàð õàðøëûí ÃÕÁ-íû ¿åä
õàëäâàðûí ýñðýã ýì÷èëãýýíä ãåíòàìèöèí 80 ìã 12 öàãààð
òàðèõ, ýñâýë àìïèöèëëèí óóõààð õýðýãëýíý. Íàìæèëòûí
ýì÷èëãýýã äîîðõè ñõåìèéí äàãóó õèéíý.
Ýìèéí áóñ
ýì÷èëãýý
Ç¿¿ ýì÷èëãýý, öýãýí èëëýã
Ýñýðã¿¿öýëòýé áà àìüñãàë ò¿ãæñýí àìüñãàëûí äàñãàë
Ýì÷èëãýýíèé õîîë
Ðàøààí ñóâèëàë /Åñò, Øàðãàëæóóò /
Íàð, óñ, àãààðààð ÷èéðýãæ¿¿ëýõ
ªðãºí õýðýãëýãääýã ãóóðñàí õîîëîéã ºðãºñãºõ ýì¿¿ä
02_pulmonolgy last.indd 83 5/25/2005 3:47:27 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
84
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìèéí á¿ëýã Ýìèéí íýð
Ñèìïàòîìèìåòèêèéí
á¿ëýã: α, β
1
, β
2

àäðåíåðã ðåöåïòîðûã
èäýâõèæ¿¿ëýã÷
Àäðåíàëèí 0.1% -èéí óóñìàë 0.3-0.5ìë àðüñàí äîð,
ýôåäðèí5% 0.5 ìë àðüñàí äîð òàðèõ, áðîíõîëèòèí 10
ìë ºäºðò 4 óäàà óóõ;
Ñèìïàòîìèìåòèêèéí
á¿ëýã: ñîíãîìîë β
2
-
àäðåíîìèìåòèê
ñàëüáóòàìîë 0.04 ã (2-4òóí) öàöëàãààð, ýñâýë1 òàá
óóõààð 6 öàãààð;
Õîëèíîëèòèêèéí á¿ëýã àòðîïèí ñóëüôàò 0.1% 0.5ìë àðüñàí äîð òàðèõ,
áåëëàäîíí 1 òàá. ºäºðò 3 óäàà óóõààð
Ìåòèëêñàíòèíû á¿ëýã Ýóôèëëèí 0.15 õîíîãò 3 óäàà óóõààð, 2.4% ýóôèëëèí
(òåîôèëëèí) 10 ìë ñóäñààð òàðüæ,
Ñïàçìîëèòèê íî-øïà 2% 2 ìë áóë÷èíä ýñâýë 0.04 ºäºðò 3 óäàà
óóõààð
α
1
- àäðåíîáëîêàòîð Äðîïåðèäîë àðòåðèéí äàðàëòûí õÿíàëò äîð 0.25%-
èéí óóñìàëûã 1-3ìë õºø¿¿í áàãòðààíû ¿åä áóë÷èíä
òàðüæ
Ãëþêîêîðòèêîèä Ïðåäíèçîëîí 30-60 ìã ñõåìýýð óóõààð ýñâýë
ñóäñààð, ýñâýë áóë÷èíä òàðèõ, äåêñàìåòàçîí 4-8 ìã
ñóäñààð ýñâýë áóë÷èíä òàðüæ õýðýãëýíý.
5. ÃÓÓÐÑÀÍ ÕÎÎËÎÉ ÒÝËÝÃÄÝÕ ªÂ×ÈÍ (ÃÕÒª)
Òîäîðõîéëîëò Òºðºëõèéí ¿éë àæèëëàãààíû äóòóó õºãæèëòýé ãóóðñàí
õîîëîéä àðõàã èäýýò ¿ðýâñýë áèé áîëñíîîñ ò¿¿íèé
õàíàíä ýðãýøã¿é á¿òöèéí ººð÷ëºëò ¿¿ñ÷ óëìààð
ºðãºñäºã àðõàã ÿâöòàé, õýñýã ãàçðûã õàìàðñàí áèå
äààñàí îëäìîë ºâ÷èí þì.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Ãóóðñàí õîîëîé òýëýãäýõ ºâ÷íèé øàëòãààí íü á¿ðýí
òºãñ òîãòîîãäîîã¿é áàéíà. Òºðºëõèéí ãàðàëòàé
ãóóðñàí õîîëîéí ìº÷ð¿¿äèéí á¿ðýí òºãñ áàéäëûí
àëäàãäàë (òºðºëõèéí “ãóóðñàí õîîëîéí õàíûí
ñóëðàë”, ãóóðñàí õîîëîéí ãèëãýð áóë÷èíãèéí, óÿí ýä,
ìºãººðñºí äàâõàðãûí äóòóó õºãæèë, ãóóðñàí õîîëîé-
óóøèãíû õýñýã ãàçðûí õàìãààëàõ òîãòîëöîîíû
àëäàãäàë, Êàðòàãåíåð-Çèâåðòèéí õàì øèíæ) íü
õàëäâàðûí àâàõ ¿åä ãóóðñàí õîîëîéí õàíûí ìåõàíèê
øèíæòýé àëäàãäàëä îðóóëäàã. Òºðºëõèéí äàðõëàëûí
äóòàãäàë, öàãààí ìºãººðñºí õîîëîé-ãóóðñàí õîîëîéí
ìº÷ð¿¿äèéí ãàæ õºãæèë (òðàõåîáðîíõîìåãàëè,
öàãààí ìºãººðñºí õîîëîé-óëààí õîîëîéí öîðãî ã.ì.),
ìóêîâèñöèäîç íü ÃÕÒª ¿¿ñýõýä íºëººòýé.
02_pulmonolgy last.indd 84 5/25/2005 3:47:27 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
85
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àíãèëàë Ýìãýã æàìààð íü: àíõäàã÷, õî¸ðäîã÷;
Ýìíýë ç¿éí ÿâöààð íü: õºíãºí, èëýðõèé, õ¿íä,
õ¿íäýðñýí;
Ãóóðñàí õîîëîéí òýëýãäñýí õýëáýðýýð íü: áîðòîãî
õýëáýðèéí, óóòàíöàð õýëáýðèéí, õîëèìîã ;
Òàðõàëòààð íü: I, II, III çýðýã
ªâ÷íèé ¿å øàòààð íü: íàìæèëòûí ¿å, ñýäðýëèéí
¿å, öººí ñýäðýëòýé, îëîí ñýäðýëòýé, áàéíãûí
ñýäðýëòýé;
Àìüñãàëûí áîëîí ç¿ðõíèé äóòàãäëûí çýðãýýð
íü: àìüñãàëûí áà ç¿ðõíèé äóòàãäàë èëðýýã¿é;
àìüñãàëûí ä¿òàãäàëòàé /1.2.3-ð çýðýã/; óóøèã-ç¿ðõíèé
äóòàãäàëòàé
Ýìíýë ç¿é
Çîâèóð
• Èäýýòýé öýðòýé õàíèàíà (30ìë - 1 ë õ¿ðòýë), öýð ºã뺺㿿ð èõ
ÿëãàðíà. Áîðòîãî õýëáýðèéí ÃÕÒª-èé ¿åä öýðíèé ÿëãàðàëò ñàéí
áàéäàã, õàðèí óóòàíöàð õýëáýðèéí ÃÕÒª-èé ¿åä òºäèéëºí ñàéí
áèø áàéíà. Öýð 2-3 äàâõàð ¿å ¿¿ñãýíý. Öýðã¿é /õóóðàé/ ÃÕÒª ¿åä
¿íäñýí øèíæ íü öóñòàé õàíèàõ çîâèóð áàéäàã.
• Óóøèã-ç¿ðõíèé àðõàã äóòàãäëààð õ¿íäýðñýí ¿åä áóþó ãóóðñàí
õîîëîéí àðõàã áºãëºðºëò ¿ðýâñýëòýé õàâñàðñàí òîõèîëäîëä
àìüñãààäàõ, öýýæýýð ºâäºõ, áà÷óóðàõ
• Åðºíõèé õîðäëîãûí øèíæ
Áîäèò ¿çëýãò
ªâ÷íèé èä ¿åä èäýýò õîðäëîãûí øèíæ, õóìñ òºìáèéæ, “öàãèéí øèë”
áîëñîí, õóðóóíû ¿ç¿¿ð¿¿ä á¿ä¿¿ð÷ “áºìáºðèéí äîõèóð” ìýò áîëîõ øèíæ
ãàðíà. Ýìíýë ç¿éí ãîë øèíæ íü óóøãèéã ÷àãíàõàä ýìãýãòýé õýñýãò òîì,
äóíä öýâð¿¿ò íîéòîí õýðæèãí¿¿ð õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé ñîíñîãäîõ áàéäàë
þì.
Øèíæèëãýý
Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýíä ¿ðýâñëèéí øèíæ, öýðíèé åðºíõèé
øèíæèëãýýíä 3 ¿åòýé öýð, ìèêðîñêîïò ºâºðìºö áóñ ¿ðýâñëèéí øèíæ,
íÿíãóóä; öýýæíèé ðåíòãåí øèíæèëãýýíä: óóøèãíû çóðàãëàëûí ººð÷ëºëò
“çºãèéí ¿¿ð”-íèé øèíæýýð èëðýõ, ýìãýãòýé òàë õýìæýýãýýðýý áàãàñàõ,
ãîëòûí ýðõòýí ýìãýãòýé òàë ðóó òàòàãäàõ; áðîíõîãðàììä: áîðòîãî
(óóòàíöàð, ýýð¿¿ë, õîëèìîã) õýëáýðèéí ãóóðñàí õîîëîéí çóðàãëàë;
02_pulmonolgy last.indd 85 5/25/2005 3:47:28 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
86
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð,
àíàìíåç, áîäèò
¿çëýã, áîëîìæòîé áîë
öóñíû åðºíõèé áîëîí
öýýæíèé ðåíòãåí
øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
ªâ÷òºíèé çîâèóð, àíàìíåç, áîäèò ¿çëýã,
öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý, öýðíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý, öýðíèé áàêòåðèîëîãèéí
øèíæèëãýý, öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö,
õàæóó ) áðîíõîãðàôèéí øèíæèëãýý áîëîí
áóñàä (ïèêôëîóìåòðèéí áîëîí ñïèðîìåòðèéí
øèíæèëãýý, ãóóðñàí õîîëîéí äóðàíãèéí
øèíæèëãýý íýìýëò øèíæèëãýý) òóñëàìæòàé
ÿëãàí îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý:
Ýì÷èëãýýíèé
åðºíõèé çàð÷èì
Ãóóðñàí õîîëîé òýëýãäýõ ºâ÷íèé ¿åä õàëäâàðûí ýñðýã,
ãóóðñàí õîîëîéí äðåíàæ ñàéæðóóëàõ (ãóóðñàí õîîëîéí
öýâýðëýõ ýì÷èëãýý), õîðäëîãî òàéëàõ, áèåèéí ýñýðã¿¿öýë
ñàéæðóóëàõ, õ¿íäðýëèéí ýñðýã, àìüñãàëûí äýýä çàìûí
àðõàã õàëäâàðûí ãîëîìòûã ýì÷ëýõ, ôèçèê, íºõºí ñýðãýýõ
öîãö ýì÷èëãýý õèéíý. Ãóóðñàí õîîëîé òýëýãäýõ ºâ÷íèé
¿íäñýí ýì÷èëãýý íü ãóóðñàí õîîëîéã öýâýðëýõ ýì÷èëãýýíä
÷èãëýãäýíý. Çàðèì òîõèîëäîëä ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
õèéíý.
Õàëäâàðûí
ýñðýã ýì÷èëãýý
Ãóóðñàí õîîëîé òýëýãäýõ ºâ÷íèé ñýäðýëèéí ¿åä ºðãºí
õ¿ðýýíèé ¿éë÷èëãýýòýé àíòèáèîòèê (ïåíèöèëëèí,
àìïèöèëëèí, îêñàöèëëèí, àìîêñîöèëëèí, öåôàëîñïîðèí,
òåòðàöèêëèíû á¿ëãèéí ýì) õýðýãëýíý.
Ãóóðñàí õîîëîé
öýâýðëýõ
ýì÷èëãýý
Èäýâõèòýé áà èäýâõèã¿é àðãààð ãóóðñàí õîîëîéã öýâýðëýõ
áîëîìæòîé. I øàòëàëûí ò¿âøèíä èäýâõèã¿é ñàíàöè
ýì÷èëãýý:öýð õîâõëîõ, øèíãýëýõ áýëäìýë¿¿ä óóõ, äîðãèîíò
èëëýã, ºâ÷òºíèé öýðèéã ãàäàãøëóóëàõ (äðåíàæ) áàéðëàëä
îðóóëàõ àðãààð õèéíý. II øàòëàëûí ýìíýëãèéí ò¿âøèíä
èäýâõèòýé ñàíàöè ýì÷èëãýý ãóóðñàí õîîëîéí óÿí äóðàíãààð
ðåçèíýí ãóóðñíû òóñëàìæòàé õèéíý.
Õîðäëîãî
òàéëàõ ýì÷èëãýý
0.9%-èéí íàòðè õëîðèäûí óóñìàë, ïîëèãëþêèí,
ðåîïîëèãëþêèí, 5%-èéí ãëþêîçûí óóñìàë, 4%-èéí íàòðè
áèêàðáîíàòûí óóñìàë, Ðèíãåðèéí óóñìàë, òðèñîëü,
øààðäëàãàòàé ¿åä ïëàçì çýðãèéã ñóäñààð äóñëààð òàðüæ
õýðýãëýíý.
Áèåèéí
ýñýðã¿¿öýë
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
Óóðàã, âèòàìèíààð áàÿëàã õîîë ºãíº, øààðäëàãàòàé ¿åä
àëüáóìèí, öóñíû ñèéâýí çýðãèéã òàðüæ, Ò-àêòèâèí, òèìàëèí,
àíàáîë, íóêëåéíàò íàòðè, ëåâàìèçîë óóõ, òàðèõ õýëáýðýýð
õýðýãëýíý.
02_pulmonolgy last.indd 86 5/25/2005 3:47:28 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
87
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õ¿íäðýëèéí
ýñðýã:
Ẻðíèé áîëîí äîòîð ýðõòýíèé àìèëîèäîçûí ¿åä õèéãäýõ
ýì÷èëãýýã Ẻð ýìãýã ñóäëàëûí õýñãýýñ õàð.
Àìüñãàëûí äýýä
çàìûí àðõàã
õàëäâàðûí
ãîëîìòûã
ýì÷ëýõ
÷èõ õàìàð õîîëîéí ýì÷èéí çºâºë㺺㺺ð òºëºâëºãººò ìýñ
àæèëáàð õèéëãýõ, õýñýã ãàçðûí ýìèéí ýì÷èëãýý
Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
Õýñýã ãàçðûã õàìàðñàí õ¿íäðýëã¿é õýëáýðèéí ÃÕÒª-èé ¿åä
óóøèãíû ñåãìåíò, äýëáýí òàéðàõ ìýñ àæèëáàðûã ºâ÷òºíä
áýëòãýë ýì÷èëãýý õèéæ, ìýñ çàñëûí òàñàãò õèéíý.
ͺõºí ñýðãýýõ
ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýíèé áèå ÷èéðýãæ¿¿ëýõ äàñãàë, àìüñãàëûí
äàñãàë, çºâ àìüñãàëàõ, çºâ õàíèàëãàõ, íàð, óñ, àãààðààð
÷èéðýãæ¿¿ëýõ, àìðàëò ñóâèëàë
Ôèçèê ýì÷èëãýý Áàíê, ãîð÷è÷íèê, äîðãèîíò èëëýã, çºâ õàíèàëãàõ, öýð
ãàäàãøëàõ äðåíàæ áàéðëàëä îðóóëàõ. Áèåèéí õàëóóí áóóæ,
õîðäëîãî òàéëàãäñàí ¿åä óòëàãà, ýëåêòðîôîðåç, äèàòåðìè,
ÓÂ× øàðëàãà, ç¿¿ òººí¿¿ð ýì÷èëãýýíýýñ ñîíãîæ õèéíý.
6. ÃÓÓÐÑÀÍ ÕÎÎËÎÉÍ ÀÐÕÀà ¯ÐÝÂÑÝË (ÃÕÀ¯)
Òîäîðõîéëîëò Àãààð äàìæóóëàõ çàìä ãàäíû ÿíç á¿ðèéí õîðò õ¿÷èí
ç¿éë¿¿ä óäààí õóãàöààãààð ¿éë÷èëñíèé óëìààñ ãóóðñàí
õîîëîéí ñàëñò á¿ðõýâ÷, õàíûí ã¿í äàâõàðãóóäàä
¿ðýâñëèéí ïðîöåññ ÿâàãäàí äààìæèð÷ ãóóðñàí
õîîëîéí õàíàíä ñîðâèæëûí ººð÷ëºëò ¿¿ñýõ, ø¿¿ðýë
ÿëãàðàõ, öýâýðø¿¿ëýõ, õàìãààëàõ ¿éë àæèëëàãàà
íü àëäàãäñàíòàé õîëáîîòîé ýìíýë ç¿éä õàíèàõ, öýð
ãàðàõ, àìüñãààäàõ ãóðâàë øèíæýýð èëýðäýã, ñýäðýë
íàìæèëò ýýëæëýí ÿâàãääàã àðõàã äààìæðàõ ÿâöòàé
ºâ÷íèéã ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñýë ãýíý.
ͺ뺺ëºõ õ¿÷èí
ç¿éëñ
Ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë;
Òàìõèíû óòàà, àãààðûí áîõèðäîëò, ìýðãýæëèéí õîðò
õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä: îðãàíèê òîîñîíöîð, õîðò õèéí¿¿ä,
õàëäâàð ÃÕÀ¯-èéí ñýäðýõ øàëòãààí áîëäîã.
Äîòîîä õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä:
Ìóêîâèñöèäîç, ÿíç á¿ðèéí øàëòãààíò àíõäàã÷
äàðõëàë õîìñäîë, (ãóóðñàí õîîëîé òýëýãäýõ ºâ÷èí,
óóøèãíû áóãëàà, ñ¿ðüåýãèéí óëìààñ) óóøèãíû çàðèì
ìýñ çàñëûí äàðààõü áàéäàë çýðýã îðíî.
02_pulmonolgy last.indd 87 5/25/2005 3:47:29 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
88
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àíãèëàë Ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñëèéí õýëáýð¿¿ä:
ýíãèéí (áºãëºðºëòã¿é), èäýýò (áºãëºðºëòã¿é),
áºãëºðºëò, èäýýò áºãëºðºëò;
Ýìãýã æàìààð íü: àíõäàã÷, õî¸ðäîã÷;
ªâ÷íèé ÿâöààð íü: íóóö, öººí ñýäðýëòýé, îëîí
ñýäðýëòýé, äàõèëòòàé;
ªâ÷íèé ¿å øàòààð íü: ñýäðýëèéí, íàìæèëòûí;
Õ¿íäðýë: Óóøèãíû ýìôèçåì, öóñòàé õàíèàõ,
àìüñãàëûí äóòàãäàë, àðõàã óóøãèí ç¿ðõ;
Ýìíýë ç¿é
Çîâèóð:
• Õàíèàõ, öýð ãàðàõ
• Àìüñãààäàõ
• Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðëèéí õàì øèíæ
• Ãèïåðêàïíèéí õàì øèíæ
Áîäèò ¿çëýãò:
• Ýíãèéí ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñëèéí ýõýí, èä ¿åä áèåèéí áàéäàë
äóíä. Öýýæ õàðàõ, òýìòðýõ, òîãøèõ ¿çëýãò îíöûí ýìãýã ººð÷ëºëòã¿é.
Óóøèã ÷àãíàõàä àìüñãàë øèð¿¿ññýýí, íîéòîí õýðæèãí¿¿ðòýé.
• Ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã èäýýò ¿ðýâñýëòýé áîë õóðóóíû ¿ç¿¿ð á¿ä¿¿ðýõ
“áºìáºðèéí äîõèóð”-ûí øèíæ, õóìñ áºìáèéõ “öàãèéí øèë”-íèé øèíæ
ãàðíà. ªâ÷íèé ÿâö õ¿íä ¿åä õ¿ç¿¿íèé âåí¿¿ä ºðãºñºõ, çàõûí õàâàí
èëðýõ, çàðèìäàà ºâ÷òºí îðòîïíîý áàéðëàëòàé áàéíà. Çàõûí õºõðºëò
(àêðîöèîíîç) íü õ¿éòýíä èë¿¿ àæèãëàãäàíà. Àðüñ, ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí
òàðõìàë á¿ëýýí õºõðºëò ¿¿ñäýã. Èäýýò õîðäëîãûí øèíæ òîä èëýðíý.
Öýýæ õàðàõ, òýìòðýõ, òîãøèõ ¿çëýãò îíöûí ýìãýã ººð÷ëºëòã¿é. Óóøèã
÷àãíàõàä àìüñãàë øèð¿¿ññýí, íîéòîí õýðæèãí¿¿ðòýé.
• Ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã áºãëºðºëò ¿ðýâñýë (ÃÕÀÁº¯) èõýíõäýý
öýýæíèé õýíõýðöýã òîðõ õýëáýðòýé. Öýýæ òýìòðýõýä öýýæíèé óÿí
÷àíàð áóóðñàí, äóóíû äîðãèîí ñóëàðñàí. Óóøèã òîãøèõîä õàéðöãàí
÷èìýýòýé, óóøèãíû çàéì÷èõ õºäºë㺺í áàãàññàí, óóøèãíû äîîä õèë
äîîøèëñîí, ç¿ðõíèé òóéëûí õèë áàãàññàí. Óóøèã ÷àãíàõàä àìüñãàë
ãàðãàëò óðòàññàí, øèð¿¿í àìüñãàëòàé. Óóøèãíû ýìôèçåìèéí óëìààñ
àìüñãàë ñóëàðñàí, èõýâ÷ëýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãäîíî. Çàðèìäàà
òîãòâîðã¿é íîéòîí õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãääîã.
• Ç¿ðõ ñóäàñíû ñèñòåìèéí òàëààñ áîäèò ¿çëýãýýð ñèíóñèéí òàõèêàðäè
öººí òîõèîëäîëä èëýðíý. Àðòåðèéí äàðàëò (ÿëàíãóÿà ñèñòîëûí)
èõýñ÷ áîëíî. Óóøèãíû ýìôèçåì, óóøãèí ç¿ðíèé õàì øèíæèéí óëìààñ
ç¿ðõíèé àâèà á¿äãýðñýí, óóøèãíû àðòåðè äýýð II àâèà ºðãºëòòýé,
ç¿ðõíèé îðîé, àéìõàé ìºãººðñíèé îð÷èì öýã äýýð ãàëîïèéí õýìíýë
02_pulmonolgy last.indd 88 5/25/2005 3:47:29 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
89
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ñîíñîãääîã.
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýí òîãòîëöîî: Óóøèãíû ýìôèçåìýýð õ¿íäðýõ
¿åä ýëýã òîìîð÷ óíæèíà. Ýíý íü çîãñîíãîøëûí óëìààñ òîìîðñîí
ýëýãíýýñ ÿëãààòàé íü øýýñ õººõ ýì õýðýãëýñíèé äàðàà õýìæýý íü
ººð÷ëºãäºõã¿é, òýìòðýõýä ýìçýãëýëã¿é, çàõûí õàâàíã¿é áàéíà.
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë ÝÌÒ-í 1-ð
øàòëàë
ªâ÷òºíèé
çîâèóð,
áîäèò ¿çëýã,
áîëîìæòîé áîë
öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
Öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó) øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé ýíãèéí ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñëèéã
îíîøèëæ ýì÷èëíý. Èäýýò ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã
¿ðýâñýë, ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã áºãëºðºëò ¿ðýâñëèéí
¿åä öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý, öýðíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý, öýðíèé áàêòåðèîëîãèéí øèíæèëãýý,
ñïèðîìåòðèéí øèíæèëãýý, ïèêôëîóìåòðèéí
øèíæèëãýý, ãóóðñàí õîîëîéí äóðàíãèéí øèíæèëãýý,
áðîíõîãðàôèéí øèíæèëãýý áîëîí áóñàä íýìýëò
øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý
Õàëäâàðûí
ýñðýã
ýì÷èëãýý
Àìïèöèëëèí, àìîêñàöèëëèí (0.5-1ã òóíãààð õîíîãò 4 óäàà);
ýñâýë àìîêñàöèëëèí + êëàâóëàíû õ¿÷èë, àìïèöèëëèí +
ñóëüáàêòàì (0.5ã 6 öàãààð); öåôàçîëèí( êëàôîðàí 0.5 -1ã
òóíãààð õîíîãò 2-3 óäàà òàðèàãààð), öåôóðîêñèì (öèïðîëåò
0.25ã òóíãààð õîíîãò 2 óäàà); ýðèòðîìèöèí 0.5-1 ã 6 öàãààð
óóõ 7-10 õîíîã; Âàêöèí ýì÷èëãýý: ªâ÷èí áàéíãà ñýäðýõ
õàíäëàãàòàé ºâ÷òºíä æèë á¿ðèéí íàìàð òîìóóãèéí ýñðýã
âàêöèí - âàêñèãðèï 1 òóí 0.5 ìë 1 óäàà àðüñàí äîð, ýñâýë
áóë÷èíä òàðèíà. ÃÕÀÁº¯-èéí äàõèëòòàé ñýäðýë á¿õèé ºâ÷òºíä
áðîíõîâàêñîí, ðèáîìóíèëçýðýã îëîí á¿ðäýëòýé âàêöèíûã
õýðýãëýíý. Âèðóñèéí ýñðýã áýëäìýë àìàíòàäèí / ìèäàíòàí /
âàêöèí õèéëãýýã¿é ºâ÷òºíä òîìóó äýãäýëòèéí ¿åä 0.1 ã òóíãààð
2 óäàà 10-15 õîíîãèéí òóðø óóëãàíà
¯ðýâñëèéí
ýñðýã
ýì÷èëãýý:
Íàòðè ñàëèöèëàò 10%-èéí óóñìàëûã 10 ìë òóíãààð ñóäñàíä
òàðüæ õýðýãëýíý. Óðãàìëûí ãàðàëòàé /ôèòîíöèä/ ñîíãèíî,
ñàðìèñíû ø¿¿ñ, ýâêàëèïòûí õàíä, àíüñíû íàâ÷íû êîíäåíñàò
çýðãèéã àýðîçîëü õýëáýðýýð õýðýãëýõýä ¿ð ä¿í ñàéòàé.
02_pulmonolgy last.indd 89 5/25/2005 3:47:30 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
90
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãóóðñàí
õîîëîéí
äàìæóóëàõ
¿éë
àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ:
Ãóóðñàí õîîëîéí äàìæóóëàõ ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõàä
öýð õîâõëîõ, øèíãýëýõ ýì ãóóðñàí õîîëîéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí
ýì÷èëãýýã õàð. ÃÕÀÁº¯-èéí ñýäðýëèéí ¿åä ãåïàðèí (5000 íæ
òóíãààð õîíîãò 8-12 öàãààð àðüñàí äîð òàðèõ 3-4 äîëîî õîíîãò
òóíã áóóðóóëæ õýðýãëýõ) õèéõ çààëòòàé. Ãåïàðèí öóñ øèíãýëýõ,
õàðøëûí ýñðýã ¿éë÷èëãýýíýýñ ãàäíà öýð øèíãýëýõ ¿éë÷èëãýý
¿ç¿¿ëäýã.
Ãóóðñàí
õîîëîé òýëýõ
ýì
ÃÕÀÁº¯-èéí ¿åä ºâ÷íèé ñýäðýë, íàìæèëòûí ¿å øàò, ºâ÷òºíèé
íàñíû áàéäëûã õàðãàëçàí, óóõààð, öàöëàãà õýëáýðýýð,
òàðèàãààð ñîíãîæ õýðýãëýíý. ÃÕÁ-íû ýì÷èëãýý õàð.
Äàðõëàà
äýìæèõ
áýëäìýë
Ãóóðñàí õîîëîéí èäýýò ¿ðýâñëèéí ¿åä Ò-àêòèâèí 100 ìã
òóíãààð 3 ºí溺ä 1óäàà, ëåâîìèçîë (äåêàðèñ) 100-150 ìã
òóíãààð õîîëíû äàðàà õîíîãò 2-3 óäàà 2-3 õîíîã äàðààëàí
õýðýãëýýä, 4-5 õîíîã çàâñàðëàí, 10-12 äîëîî õîíîãèéí òóðø
õýðýãëýíý. Áèîñòèìóëÿòîð ýêñòðàêò àëîý, øèëëýã, ÔèÁÑ, õ¿í
îðõîîäîéí õàíä, ïàíòîêðèíû õàíä /30 äóñëààð õîíîãò 3 óäàà/,
âèòàìèí À- Å õýðýãëýíý.
Õîðäëîãî
òàéëàõ
ýì÷èëãýý
Ãóóðñàí õîîëîéí èäýýò ¿ðýâñëèéí ¿åä 0.9%-èéí íàòðè
õëîðèäûí óóñìàë, ïîëèãëþêèí, ðåîïîëèãëþêèí, 5%-èéí
ãëþêîçûí óóñìàë, øààðäëàãàòàé ¿åä ïëàçì çýðãèéã ñóäñààð
äóñëààð òàðèíà.
Óóøèã
ç¿ðõíèé
äóòàãäëûí
ýì÷èëãýý:
Õ¿÷èëòºðºã÷ ýì÷èëãýý, ç¿ðõíèé ¿éë àæèëëàãàà äýìæèõ -
ç¿ðõíèé ãëèêîçèä, õàâàí õººõ, öóñ øèíãýëýõ, ç¿ðõíèé òýæýýëèéí
¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ (ïàíàíãèí, ðèáîêñèí óóõ, òàðèõ
õýëáýðýýð, êîêîðáîêñèëàçà)
Óóøèãíû
ãèïåðòåíçèéí
ýì÷èëãýý:
Íèòðàòûí óäààí ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä (íèòðîñîðáèä, èçîäåíèò,
ñóñòàê, òðèíèòðîíã), êàëüöèéí àíòîãîíèñò (íèôåäèïèí),
ýóôèëëèí õýðýãëýíý.
Ç¿ðõíèé
áàðóóí
õîâäëûí
äóòàãäëûí
ýì÷èëãýý
Âåðîøïèðîí õîíîãò 150-200 ìã òóíãààð, ç¿ðõíèé ãëèêîçèä,
øýýñ õººõ ýì (ñàëóðåòèê), àíòèêîàãóëÿíò, íèòðàò, êàëüöèéí
àíòîãîíèñò, ãëþêîêîðòèêîéä, õ¿÷èëòºðºã÷ ýì÷èëãýý õèéíý.

02_pulmonolgy last.indd 90 5/25/2005 3:47:30 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
91
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
7. ÓÓØÈà ÕÈÉÃÝÝÐ ÒÝËÝÃÄÝÕ ªÂ×ÈÍ /ÓÓØÈÃÍÛ ÝÌÔÈÇÅÌ/
Òîäîðõîéëîëò Àìüñãàëûí çàìûí òºãñãºëèéí ãóóðñàíöðóóäààñ öààøõè õýñýã
ºðãºñºæ, õýìæýýãýýðýý òîìðîí òýëýãäýë ¿¿ñýõ áà öóëöàí
õîîðîíäûí òàñëàâ÷ ¿ã¿é áîëñíîîð çýðãýëäýýõ öóëöàíãóóä
õîîðîíäîî íèéëæ, òýëýãäýë ¿¿ñýõ ýìãýã áàéäëûã óóøèã
õèéãýýð òýëýãäýõ ºâ÷èí (ÓÝ) ãýíý.
Í º ë º º ë º õ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Äîòîîä øàëòãààí: α
1
- àíòèòðèïñèíû òºðºëõèéí äóòàãäàë,
ýëàñòèíû á¿òöèéí ººð÷ëºëò, ìóêîïîëèñàõàðèäûí
ñîëèëöîîíû àëäàãäàë, àìüñãàëûí ãóóðñàíöðóóä áîëîí
óóøèãíû àðòåðèéí æèæèã ñàëààíóóäûí òºðºëõèéí ñóë
õºãæèë, àãààð äàìæóóëàõ çàìûí ìºãººðñ, áóë÷èíãèéí
äàâõàðãûí äóòóó õºãæèë, ãëèêîïðîòåèäûí äóòàãäàë, áýëãèéí
äààâðûí (àíäðîãåí, ýñòðîãåí) õàðüöàà àëäàãäàõ, õºãøðºëò.
Ãàäààä øàëòãààí: àãààðûí áîõèðäîë, òàìõèíû óòàà, àæèë
ìýðãýæëèéí îíöëîã (¿ëýýâýð õºãæèì÷èí, øèë ¿ëýýã÷), àæèë
ìýðãýæëèéí õîðò õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëºº, àìüñãàëûí ýðõòýíèé
àðõàã ¿ðýâñýëò ºâ÷í¿¿äèéí äàõèëòàò ñýäðýë, õàëäâàð çýðýã
áàãòàíà.
Àíãèëàë Ýìãýã æàìààð íü: àíõäàã÷, õî¸ðäîã÷;
Ǻâõºí àãààðæèëò èõýññýí ÓÝ: Õºãøðºëòèéí, äàñàí
çîõèöëûí, óóøèã îãöîì àãààðààð òýëýãäýõ;
Àöèíóñûí á¿òýö àëäàãäñàí ÓÝ-èéí õýëáýð¿¿ä: àíõäàã÷
óóøèãíû ýìôèçåì, õî¸ðäîã÷ òàðõìàë óóøèãíû ýìôèçåì,
õýñýã ãàçðûã õàìàðñàí- ñîðâèæëûí îéðîëöîîõ, õýëòýíöðèéí
çàõàä ¿¿ññýí, öýâð¿¿ò /áóëëåçîí/ îíöëîã õýëáýð- õ¿¿õäèéí
äýëáýíãèéí ýìôèçåì, Ìàêëåîäûí õàì øèíæ;
Áàéðøëààð íü: òàðõìàë, õýñýã ãàçðûí;
Ìîðôîëîãèéí øèíæýýð íü: àöèíóñûã á¿õýëä íü õàìàðñàí
(ïàíàöèíàð), àöèíóñûí òºâä áàéðëàõ (öåíòðèàöèíàð),
àöèíóñûí çàõàä áàéðëàõ (ïåðèàöèíàð), ñîðâèæëûí
îéðîëöîîõ (èððåãóëÿð), öýâð¿¿ò (áóëëåçîí);
Ýìíýë ç¿é
Çîâèóð:
• ªâ÷òºí àìüñãààäíà, àìüñãàë ãàðãàõàä ñààäòàé.
• Õî¸ðäîã÷ ýìôèçåìèéí ¿åä èõýâ÷ëýí õèé áºãø¿¿ëýí õàíèàäàã.
• Öýð õîâõðîõäîî ìóó, áàãà õýìæýýòýé.
• À÷ààëàë äààõ ÷àäâàð ýðñ áóóðíà.
• Òóðàõ, ÿäðàõ, áèå ñóëðàõ øèíæ¿¿ä ºâ÷íèé ñ¿¿ëèéí ¿å øàòàíä
ãàðíà
Áîäèò ¿çëýãò:
ÿíçãèé àìüñãàë àâ÷, àìüñãàëàà ãàðãàõ ¿åäýý õî¸ð õàöðàà òºìáèéëãºæ,
àìàà æèìèéí, óðóóëûí çàâñðààð àìüñãàëàà óðòààð ¿ëýýæ ãàðãàäàã
02_pulmonolgy last.indd 91 5/25/2005 3:47:31 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
92
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
îíöëîãòîé. Ýíý íü óíòàæ áàéõ ¿åä èë¿¿ òîä àæèãëàãääàã. àíõäàã÷
óóøèãíû ýìôèçåìèéí ¿åä çàëóó íàñíû, àñòåíèê ãàëáèðòàé õ¿ì¿¿ñ áàéäàã.
Ýìôèçåìèéí ¿åä öýýæ õàðàõ ¿çëýãýýð òîðõ õýëáýðòýé, òýìòðýõýä äóóíû
äîðãèîí ñóëàðñàí. Óóøèã òîãøèõîä õàéðöãàí ÷èìýýòýé, óóøèãíû çàéì÷èõ
õºäºë㺺í áàãàñíà. Óóøèã ÷àãíàõàä öóëöàíãèéí àìüñãàë ñóëàðñàí.
Õî¸ðäîã÷ ýìôèçåìèéí ¿åä òàðõìàë èñãýðñýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ð
ñîíñîãäîíî. Óóøãèí ç¿ðõíèé õàì øèíæ èëýðíý.
Îíîøëîãîî:
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð, àíàìíåç,
áîäèò ¿çëýã, áîëîìæòîé áîë
öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé îíîøèëíî.
Öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó)
øèíæèëãýý, ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã, ñïèðîìåòðèéí øèíæèëãýý,
áóñàä íýìýëò øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé îíîøèëíî.
Àíõäàã÷ áà õî¸ðäîã÷ óóøèãíû ýìôèçåìèéí ÿëãàí îíîøëîãîîã õ¿ñíýãòýíä
õàðóóëëàà.
Àíõäàã÷ áà õî¸ðäîã÷ óóøèãíû ýìôèçåìèéí ÿëãàà
¯ç¿¿ëýëò¿¿ä Àíõäàã÷ ýìôèçåì Õî¸ðäîã÷ ýìôèçåì
Íàñ 30 - 40 íàñ 40-ººñ äýýø íàñ
ªâ÷íèé ýõëýë (¿íäñýí
çîâèóð)
àìüñãààäàõ õàíèàëãàõ
Áèåèéí æèí Òóðàíõàé, ýñâýë
õýâèéí
Õýâèéí ýñâýë òàðãàí
Ãóóðñàí õîîëîéí ¿ðýâñëèéí
øèíæ
Èëðýõã¿é, ýñâýë áàãà
çýðýã èëýðíý
Òîä èëýðíý
Áèåèéí à÷ààëàë äààõ
÷àäâàð
Ýðñ áóóðñàí ªâ÷íèé ñ¿¿ëèéí ¿å
øàòàíä áóóðíà
Óóøèãíû ãèïåðòåíçè Èëðýõã¿é, ýñâýë
õîæóó
Ýðò ýõýëíý
Ðåíòãåí øèíæèëãýýíä:
¿ðýâñëèéí øèíæ èëðýõ
áàéäàë
Èëðýõã¿é Èëýðíý
Ðåíòãåí øèíæèëãýýíä:
óóøèãíû òàëáàéí çàõààð
óóøèãíû çóðàãëàë öººðºõ
øèíæ
Èëýðíý Èëðýõã¿é
02_pulmonolgy last.indd 92 5/25/2005 3:47:31 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
93
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
¯éë àæèëëàãààíû
øèíæèëãýýíä ãóóðñàí
õîîëîéí áºãëºðëèéí øèíæ
òîä èëðýõ áàéäàë
ªâ÷èí äàâøèíãóé
ÿâàãäàõ ¿åä èëýðíý
Èëýðíý
Àìüñãàë àâàõ ¿åä
ýñýðã¿¿öýë èëðýõ
Õýâèéí Èõýñíý
Óóøèãíû ¿ëäýãäýë àãààðûí
áàãòààìæ èõñýõ øèíæ
Èëýðíý Èëðýõã¿é
Óóøèã ñóíàõ (ðàñòÿæèìîñòü) Èõýñíý Áàãàñíà
Óóøèãíû íýâ÷¿¿ëýõ ÷àäâàð Ýðñ áóóðíà Õýâèéí, ýñâýë áàãà
çýðýã áóóðíà
Àðòåðèéí ãèïîêñåìèéí
èëðýë
Ǻâõºí áèåèéí
à÷ààëëûí ¿åä èëýðíý
Èëýðíý, áèåèéí
à÷ààëëûí ¿åä óëàì
èõýñíý
Ãèïåðêàïíè Ǻâõºí áèåèéí
à÷ààëëûí ¿åä èëýð÷
áîëîõ þì
Èëýðíý, áèåèéí
à÷ààëëûí ¿åä óëàì
èõýñíý
Ýìãýã á¿òöèéí ººð÷ëºëò Àöèíóñûã á¿õýëä íü
õàìàðñàí ýìôèçåì
Àöèíóñûí òºâä
áàéðëàõ ýìôèçåì,
ãóóðñàí õîîëîéí
¿ðýâñëèéí øèíæ òîä
èëýðíý
Ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã áºãëºðºëò ¿ðýâñýë, óóøèãíû ýìôèçåì íü
èõýâ÷ëýí íýã íºãººòýéãýý äàãàëäàí õàâñàð÷ ÿâàãääàã. Ýäãýýð ºâ÷í¿¿äèéí
ºðíºë ýð÷òýé ÿâàãäàõ ¿å øàòàíä ÿëãàí îíîøëîõîä áýðõøýýëòýé áàéäàã.
Èéìýýñ ýíý ¿åä óóøèãíû àðõàã áºãëºðºëò ºâ÷èí õýìýýõ á¿ëýãò õàìðóóëàí,
äîòîð íü óóøèãíû ýìôèçåì äàâàìãàéëñàí, ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñýë
äàâàìãàéëñàí ãýæ õóâààæ àâ÷ ¿çíý. Óóøèãíû àðõàã áºãëºðºëò ºâ÷íèé
óóøèãíû ýìôèçåìèéí õýëáýð (À õýëáýð), ãóóðñàí õîîëîéí ¿ðýâñëèéí
õýëáýð (Â õýëáýð)-èéí îíöëîãèéã çààñàí øèíæ¿¿äèéã äàðààõü õ¿ñíýãòýä
¿ç¿¿ëëýý.
Óóøèãíû àðõàã áºãëºðºëò ºâ÷íèé À áà  õýëáýð¿¿äèéí ÿëãàà

¯ç¿¿ëýëò¿¿ä
Ýìôèçåìèéí õýëáýð
(À õýëáýð)
Ãóóðñàí õîîëîéí
¿ðýâñëèéí õýëáýð
(Â õýëáýð)
ªâ÷íèé ýõëýë
(¿íäñýí çîâèóð)
50-70 íàñàíä äàâøèíãóé
íýìýãäýõ àìüñãààäàõ
øèíæýýð èëýðíý
40 - 55 íàñíààñ õîéø öýðòýé
õàíèàëãàõ øèíæýýð èëýðíý
Õ¿éñ Ãîëäóó ýðýãòýé÷¿¿ä Ãîëäóó ýðýãòýé÷¿¿ä
Áèåèéí ãàëáèð Àñòåíèê Íîðìîñòåíèê, ýñâýë
ãèïåðñòåíèê
02_pulmonolgy last.indd 93 5/25/2005 3:47:32 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
94
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Áèåèéí æèí áàãàññàí Èõýâ÷ëýí íýìýãäñýí
Àìüñãààäàëò Èë¿¿ òîä, áàéíãûí èëýðíý Õàðüöàíãóé ñóë èëýðíý.
Áèåèéí à÷ààëàë, ãóóðñàí
õîîëîéí ¿ðýâñëèéí
ñýäðýëèéí ¿åä
Õàíèàëãàõ Áàãà çýðýã èëýðíý,
àìüñãààäàõ øèíæèéí
ýõýëæ ¿¿ññýíèé äàðàà íü
ýíý øèíæ ãàðíà
Òîä èëýðíý, äàðàà íü
àìüñãààäàõ øèíæ èëýðíý.
Öýð Ñàëñàðõàã, áàãà õýìæýýòýé Ãîëäóó ñàëñàðõàã-èäýýò,
ýñâýë èäýýò, èõ õýìæýýòýé
Ãóóðñàí õîîëîéí
õàëäâàð
Õîâîð Áàéíãà
Àìüñãàëûí
äóòàãäàë
Õàëäâàðûí ¿åä öî÷ìîã
õýëáýðèéí àìüñãàëûí
äóòàãäàë, ìºí ñ¿¿ëèéí çå
øàòàíä
Äîëãèîí ìàÿãèéí ÿâöòàé
Óóøèãíû
ãèïåðòåíçè
Áàãà çýðýã èëýðíý Òîä èëýðíý
Óóøãèí ç¿ðõíèé
ýìíýë ç¿éí
øèíæ¿¿ä èëðýõ
áàéäàë
ªâ÷íèé ñ¿¿ëèéí ¿å øàòàíä Áàéíãà òîä èëýðíý
Öýýæíèé ýçýëõ¿¿í
èõñýõ ýìíýë ç¿éí
øèíæ
Òîä èëýðíý Èëðýõã¿é
Õàâàí Èëðýõã¿é Èëýðíý
Óóøèã ÷àãíàõ
¿çëýãýýð
Ñóëàðñàí öóëöàíãèéí
àìüñãàë ñîíñîãäîíî
Øèð¿¿ññýí öóëöàíãèéí
àìüñãàëûí ñóóðèí äýýð
èñãýðñýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ð
ñîíñîãäîíî
Öýýæíèé ðåíòãåí
øèíæèëãýýíä
Óóøèãíû çóðàãëàë öººðºõ,
óóøèã õýò àãààðààð
òýëýãäñýí, áóëë ¿¿ññýí
øèíæ èëýðíý
Óóøèãíû çóðàãëàë
îëøèðñîí, õýñýã ãàçðûí
ôèáðîç ººð÷ëºëò èëýðíý
Óóøèãíû
àìüäðàëûí
áàãòààìæ
Ýðñ áóóðíà Õýâèéí, ýñâýë áàãà çýðýã
áóóðíà
Óóøèãíû
õ¿÷èëñýí
àìüäðàëûí
áàãòààìæ
Õýâèéí, ýñâýë áàãà çýðýã
áóóðíà
Ýðñ áóóðíà
Óóøèãíû
¿ëäýãäýë àãààðûí
ýçýëõ¿¿í
Èõýñíý Õýâèéí, ýñâýë áàãà çýðýã
èõýñíý
Óóøèãíû íèéò
áàãòààìæ
Èõýñíý Õýâèéí ýñâýë áàãà çýðýã
èõýñíý
02_pulmonolgy last.indd 94 5/25/2005 3:47:32 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
95
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àðõàã
ãèïîêñåìèéí
èëðýë
Ðà Î
2
áóóðàõ
Òàéâàí ¿åä - çºâõºí ºâ÷íèé
ñ¿¿ëèéí ¿å øàòàíä
Áèåèéí à÷ààëëûí ¿åä ýðò
ýõýëíý
Æàì ¸ñîîð áàéíãà
Òîä èëýðíý
Àðõàã ãèïåðêàïíè
Ðà ÑÎ
2
èõñýõ
ºâ÷íèé ñ¿¿ëèéí ¿å øàòàíä
ºâ÷íèé ñ¿¿ëèéí ¿å øàòàíä
Æàì ¸ñîîð áàéíãà
Óóøèãíû
íýâ÷¿¿ëýõ ÷àäâàð
Ýðñ áóóðíà Áàãà çýðýã áóóðíà
Ýì÷èëãýý:
Ýì÷èëãýýíèé
åðºíõèé
çàð÷èì
Îäîîãîîð óóøèãíû ýìôèçåìèéí ýì÷ëýõ ºâºðìºö ýì÷èëãýý
àëãà áàéíà. 10 ãàðóé æèëèéí ºìíº õ¿íèé α
1
àíòèòðèïñèíûã
îðëóóëàõ ýì÷èëãýý õèéãäýæ ýõýëñýí áîëîâ÷ ýíý íü êëèíèêèéí
ïðàêòèêò ºðãºí õýðýãëýãääýãã¿é. Ýì÷èëãýýíèé ¿íäñýí çàð÷èì
áîë óóøèãíû ýìôèçåìòýé ºâ÷òºíèé àìüäðàëûí ÷àíàðûí
àñóóäëûã äýýøë¿¿ëýõ åðºíõèé àðãà õýìæýý þì. Òàìõè òàòàõûã
çîãñîîõ íü à÷ õîëáîãäîëòîé. ¯íäñýí ºâ÷íèé ýì÷èëãýý íü
óóøèãíû àðõàã áºãëºðºëò ºâ÷íèéã ýì÷ëýõòýé òºñòýé.
Õî¸ðäîã÷
òàðõìàë
óóøèãíû
ýìôèçåìèéí
¿åä :
Ãóóðñàí õîîëîéí àðõàã ¿ðýâñëèéã ýðò îíîøèëæ ýì÷ëýõ
õàëäâàðûí ýñðýã àìïèöèëëèí 0.5ã 6 öàãààð, ¿ðýâñëèéí ýñðýã,
öýð øèíãýëýõ, õîâõëîõ ýì (ÃÕÕ¯ õàð.), ãóóðñàí õîîëîé òýëýõ ýì
(ÃÕÁ-íèé ýì÷èëãýý õàð), óóøèã ç¿ðõíèé õàì øèíæèéí ýì÷èëãýý,
õ¿÷èëòºðºã÷ ýì÷èëãýý
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
öýýæíèé èëëýã, àìüñãàëûí äàñãàë, çºâ àìüñãàëàõ, õàíèàëãàõ
àðãûã ºâ÷òºíä ñóðãàõ
Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
Ïíåâìîòîðàêñààð õ¿íäðýõ ¿åä ÿàðàëòàé òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ
(ãÿëòàíãèéí õºíäèé㺺ñ õèéã ñîðóóëæ àâàõ).
Áóëëåçîí ýìôèçåìèéí ¿åä: òîðàêîñêîïèéí òóñëàìæòàé
áóëëýêòîìè õèéõ ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý õèéíý.
Óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýëò
Òàìõè òàòàëòòàé òýìöýõ, ÃÕÀ¯-ýýñ ñýðãèéëýõ, àãààðûí
áîõèðäîëûã áàãàñãàõ, ¿éëäâýðèéí àæëûí íºõöºë áàéäëûã
ñàéæðóóëàõ

02_pulmonolgy last.indd 95 5/25/2005 3:47:33 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
96
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
8. ÃßËÒÀÍÃÈÉÍ ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò Ãÿëòàíãèéí õàëüñ ¿ðýâññýíýýñ òýäãýýðèéí ãàäàðãóó
äýýð ôèáðèí íýâ÷èí õóðàõ þì óó ýñâýë õºíäèéä íü
¿ðýâñëèéí ø¿¿äýñ øèíãýí õóðèìòëàãäàõûã ãÿëòàíãèéí
¿ðýâñýë ãýíý.
Àíãèëàë Øàëòãààíààð: (Í. Â. Ïóòîâ) ãÿëòàíãèéí õàëäâàðûí
¿ðýâñýë, ãÿëòàíãèéí õàëäâàðûí áóñ ¿ðýâñýë;
Ýìãýã ïðîöåññèéí øèíæ ÷àíàðààð íü: õóóðàé
(ôèáðèíò), ø¿¿äýñò;
Ø¿¿äýñò ãÿëòàíãèéí ¿ðýâñëèéí ø¿¿äñèéí
øèíæ ÷àíàðààð íü: øàð óñàðõàã (èéëäýñò),
óñàðõàã ôèáðèíëýã, èäýýò, èëæèðñýí, öóñàðõàã,
ýîçèíîôèëèéí, õîëåñòåðèíû, õèëåçîí, õàâñàðñàí;
Ãÿëòàíãèéí ø¿¿äñèéí ýìãýã æàìààð íü: ø¿¿äýñ
¿¿ñýõ, ø¿¿äýñ òîãòâîðæèõ, ø¿¿äýñ øèìýãäýõ;
ßâöààð íü: öî÷ìîã, öî÷ìîãàâòàð, àðõàã;
Áàéðøëààð íü: òàðõìàë, õÿçãààðëàãäìàë (Îðîéí,
õàâèðãàíû, ºðöíèé, ãîëòûí îéðîëöîîõ, äýëáýí
õîîðîíäûí);
Øàëòãààí: Ãÿëòàíãèéí ø¿¿äýñò ¿ðýâñëèéí øàëòãààíûã õýä õýäýí äýä
á¿ëýãò àíãèëíà.
Ãÿëòàíãèéí õºíäèéä øèíãýí õóðàõ øàëòãààí
ä/ä Øèíãýíèé òºðºë ¯íäñýí øàëòãààí
1 Òðàíññóäàò Ç¿ðõíèé çîãñîíãîøëûí äóòàãäàë
2
Õàëäâàðûí
øàëòãààíò ýêññóäàò
Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí ¿åèéí áîëîí
óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí äàðààõü ãÿëòàíãèéí
¿ðýâñýë, ñ¿ðüåý áóñàä íÿíãèéí õàëäâàð
3
Õàëäâàðûí áóñ
øàëòãààíò ýêññóäàò
Óóøèãíû àðòåðèéí òðîìáîýìáîëè
4
Õàâäðûí øàëòãààíò
ýêññóäàò
Õàâäðûí ¿ñýðõèéëýë, ëåéêîç, ìåçîòåëèîìà
5
Ãÿëòàíãèéí
õºíäèéä öóñ õóðàõ
/ãåìîòîðàêñ/
Ãýìòýë, õàâäðûí ¿ñýðõèéëýë, ãÿëòàíãèéí õîðò
õàâäàð
6. Õèëîòîðàêñ
Ëèìôîìà, öýýæíèé áà òóíãàëãèéí ñóäàñíû
ãýìòýë, êàðöèíîìà
02_pulmonolgy last.indd 96 5/25/2005 3:47:33 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
97
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãÿëòàíãèéí ø¿¿äýñò ¿ðýâñëèéí ýìíýë ç¿é
Çîâèóð:
• Öýýæíèé ýìãýãòýé òàë õºíä¿¿ðëýõ, ºâ÷íèé ýõýí ¿åä ãÿëòàíãèéí
ºâäºëòòýé, õèé õàíèàíà, öýýæ õ¿íäýð÷ äààãäàõã¿é áîëîõ, øèíãýí
íýìýãäýõèéí õèðýýð àìüñãààäàëò íýìýãäýíý.
• ªâ÷òºí õàëóóð÷, áèå ñóëàðíà, õºëºðíº, õîîëîíä ìóóäíà, äîòîð
ìóóõàéðíà
Áîäèò ¿çëýãò:
Áèåèéí áàéäàë èõýâ÷ëýí õ¿íäýâòýð, õ¿íä áàéíà. Ýìãýãòýé
òàë ðóó õàçàéñàí àëáàäìàë áàéäàëòàé áàéíà. Ãÿëòàíãèéí õºíäèéä èõ
õýìæýýíèé øèíãýí õóðñàí ¿åä õàãàñ ñóóãàà áàéðëàëòàé. Çàõûí áîëîí
òºâèéí õºõðºëòèéí øèíæ èëýðíý. Ø¿¿äýñ èõ õóðñàí ¿åä õ¿ç¿¿íèé âåí
á¿ä¿¿ð÷, ÷èíýðñýí, ëóãøèæ õàðàãäàíà. Öýýæèéã õàðàõàä ýìãýãòýé òàë
àìüñãàëä õîöîð÷ îðîëöîíî. Ýìãýãòýé òàëûí õàâèðãà õîîðîíäûí çàé
ãºëèéñºí, òýð òàëûí öýýæ òîâîéñîí õàðàãääàã. Àìüñãàë ºíãºö, îëøèðñîí.
Öýýæ òýìòðýõýä ýìãýãòýé òàëûí õàâèðãà õîîðîíä õºíä¿¿ð, áóë÷èíãèéí
÷àíãàðàëòàé, äóóíû äîðãèîí ñóëàðñàí, ýñâýë òîäîðõîéëîãäîõã¿é. Óóøèã
òîãøèõîä òîãøèëòûí äóó ä¿ëèé, òóéëûí ä¿ëèé ÷èìýýòýé. Ãÿëòàíãèéí
ø¿¿äýñò ¿ðýâñëèéí ¿åä Ñîêîëîâ-Ýëëèñ-Äàìóàçîãèéí øóãàì, Ãðîêêî-
Ðàóõôóñèéí ãóðâàëæèí, Ãàðëÿíäûí ãóðâàëæèí òîäîðõîéëîãäîíî. Óóøèã
÷àãíàõàä öóëöàíãèéí àìüñãàë ýðñ ñóëàðñàí, ýñâýë ñîíñîãäîõã¿é.
Ãÿëòàíãèéí õóóðàé ¿ðýâñëèéí ýìíýë ç¿é
Çîâèóð:
• Öýýæýýð õàòãàñàí “ãÿëòàíãèéí” ºâäºëòòýé. ªâäºëòèéí áàéðëàë
íü ¿ðýâñëèéí òàðõàëòààñ õàìààðíà. Èõýâ÷ëýí äàëíû äîîä õýñýã,
ñóãàí äîîãóóð ºâäºíº.
• Õàëóóðàõ, áèå ñóëðàõ, ÿäðàõ, òîëãîé ºâäºõ, á¿õ áèåèéí áóë÷èíãààð
õ¿÷òýé áèø ºâäºõ, õºëðºõ, õîîëîíä äóðã¿é áîëíî.
Áîäèò ¿çëýã:
Ýìãýãòýé òàëààð õàæóóëäàæ õýâòñýí, áîñîîä ÿâàõ ¿åäýý ýìãýãòýé òàë
ðóóãàà õàçàéñàí (ìýõèéñýí) àëáàäìàë áàéðëàëòàé áàéíà. Èõ õýìæýýíèé
íààëäàö ¿¿ññýí ¿åä àìüñãàëûí äóòàãäàë, óóøãèí ç¿ðõíèé õàì øèíæ
èëýð÷ áîëíî. Öýýæ õàðàõ ¿çëýãýýð öýýæíèé ýìãýãòýé òàë àìüñãàëä õîöîð÷
îðîëöîíî. ªíãºö àìüñãàëíà. Öýýæ òýìòðýõ ¿çëýãýýð ýìãýãòýé õýñýãò
ãÿëòàíãèéí ø¿ðãýëò òîäîðõîéëîãäîíî. Óóøèã òîãøèõ ¿çëýãýýð óóøèãíû
òîä ÷èìýýòýé. Õýðýâ óóøèãíû ïàðåíõèìòýé õàìò ãýìòñýí áîë òîãøèëòûí
àâèà ä¿ëèéâòýð. Óóøèã ÷àãíàõàä ãÿëòàíãèéí ø¿ðãýëöýõ ÷èìýý ¿ðýâñëèéí
ïðîöåññ ÿâàãäàæ áàéãàà õýñýãò ñîíñîãäîíî.

02_pulmonolgy last.indd 97 5/25/2005 3:47:34 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
98
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð,
àíàìíåç, áîäèò ¿çëýãò
òóëãóóðëàí îíîøèëíî.
Öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó) øèíæèëãýý,
ãÿëòàíãèéí øèíãýíèé øèíæèëãýýãýýð ñ¿ðüåýãèéí
ñîðèë, ãóóðñàí õîîëîéí äóðàíãèéí øèíæèëãýý
áîëîí áóñàä íýìýëò øèíæèëãýýíèé òóñëàìæòàé
îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýíèé
åðºíõèé
çàð÷èì
Ø¿¿äýñò ¿ðýâñëèéí ¿åä ãÿëòàíãèéí õàòãàëò õèéõ, ¿íäñýí ºâ÷íèé
ýì÷èëãýý, ¿ðýâñëèéí ýñðýã ºâ÷èí íàìäààõ, õýò ìýäðýãøèë
áóóðóóëàõ ìºí øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý õèéíý.
Ýìèéí
ýì÷èëãýý:
¯íäñýí
ºâ÷íèé
ýì÷èëãýý:
Ãÿëòàíãèéí ø¿¿äýñò ¿ðýâñëèéí ¿íäñýí (øàëòãààíû) ºâ÷íèé
ýì÷èëãýýã õèéíý. Óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë áîë ºâºðìºö
áóñ õàëäâàðûí ýñðýã àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý ãîëëîí õèéíý.
Ñ¿ðüåýãèéí ¿åä ñ¿ðüåýãèéí ýñðýã ºâºðìºö ýì÷èëãýý, õîëáîã÷
ýäèéí ñèñòåìèéí ºâ÷èí îíîøëîãäñîí ¿åä ãëþêîêîðòèêîèä,
öèòîñòàòèê ýì÷èëãýý. Õàâäðûí ¿åä öèòîñòàòèê, õèìè ýì÷èëãýý,
òóÿà, ìýñ çàñëûí áîëîí øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýýã çààëòààð
õèéíý.
¯ðýâñëèéí
ýñðýã, ºâ÷èí
íàìäààõ, õýò
ìýäðýãøèë
áóóðóóëàõ
ýì÷èëãýý
Ýíý çîðèëãîîð èíäîìåòàöèí (ºäºðò 3 óäàà), àñïèðèí (õîíîãèéí
òóí 4-6ã), íàòðè ñàëèöèëàò, ìåòèíäîë; 10% õëîðò êàëüöèéí
óóñìàë; äèìåäðîë, õëîðôåíàìèí, êëàðàòèí, êåòîòèôåí çýðýã
ýìèéí áýëäìýëèéã õýðýãëýíý.
Øèíæ
òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
Á¿õ ãÿëòàíãèéí ¿ðýâñýëòýé õîëáîîòîé õàíèàëãà, õ¿÷òýé
ºâäºëò, ç¿ðõ ñóäàñíû äóòàãäëûí øèíæ èëýðâýë øèíæ òýìäãèéí
ýì÷èëãýý õèéíý.
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
ªâäºëòèéí ¿åä íîâîêàéíòàé ýëåêòðîôîðåç. ¯ðýâñëèéí
øèìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîîð êàëüöè õëîðèä (ëèäàçà, ãåïàðèí)-òàé
ýëåêòðîôîðåç, ÓÂ×
02_pulmonolgy last.indd 98 5/25/2005 3:47:34 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
99
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
9. ÓÓØÃÈÍ Ç¯ÐÕ
Òîäîðõîéëîëò Óóøèã, ãóóðñàí õîîëîé, óóøèãíû ñóäàñ, ºðö, öýýæíèé
õýíõýðöãèéí ýìãýã ººð÷ëºëòèéí óëìààñ öóñíû áàãà
ýðãýëòèéí äàðàëò èõýñ÷, ç¿ðõíèé áàðóóí õîâäîë òîìðîõ,
(ýñâýë) òýëýõ õàì øèíæèéã óóøãèí ç¿ðõ ãýíý.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
Óóøãèí ç¿ðõíèé ÿâöààñ õàìààðàí øàëòãààí íü ÿíç á¿ð
áàéäàã. Öî÷ìîã óóøèãíû ç¿ðõíèé øàëòãààí: óóøèãíû
àðòåðèéí ãîë ñóäàñ, ò¿¿íèé òîì ñàëààíû òðîìáîýìáîëè,
öýýæíèé õºíäèéí äàðàëò ãýíýò èõñýõ, àÿíäàà ãÿëòàíãèéí
õºíäèéä õàâõëàãààò õèé õóðàõ, õºøèí㺠áàãòðààíû II-
III çýðýã, ò¿ãýýìýë òàðõñàí óóøèãíû öî÷ìîã ¿ðýâñýë,
ãÿëòàíãèéí õºíäèéä èõ õýìæýýíèé øèíãýí õóðñàí ø¿¿äýñò
¿ðýâñýë;
Öî÷ìîãäóó óóøèãíû ç¿ðõíèé øàëòãààí: óóøèãíû àðòåðèéí
äàõèëòòàé õýëáýðèéí æèæèã òðîìáîýìáîëè, ãóóðñàí õîîëîéí
áàãòðààíû óæèã äàõèëò, óóøèãíû õîðò õàâäðûí ãàðàëòàé
ëèìôèéí ñóäàñíû ¿ðýâñýë, õàâõëàãò ïíåâìîòîðàêñ,
òºâèéí áîëîí çàõûí ãàðàëòàé àðõàã àãààðæèëò áàãàäàëò
(áîòóëèçì, ñàà (ïîëèîìèåëèò), ìèàñòåíè;
Àðõàã óóøèãíû ç¿ðõíèé øàëòãààí:
• ãóóðñàí õîîëîé óóøèãíû;
• ºðö, öýýæíèé õýíõýðöãèéí;
• ñóäàñíû ãýñýí 3 á¿ëýãò àíãèëäàã.
Ãóóðñàí õîîëîé, óóøèãíû øàëòãààí: Ãóóðñàí õîîëîéí
àðõàã ¿ðýâñýë, ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà, ãóóðñàí õîîëîéí
òýëýãäýõ ºâ÷èí, óóøèãíû ïîëèêèñòîç, óóøèãíû òýëýãäýë,
óóøèãíû òàðõìàë õàòóóðàë, óóøèãíû ôèáðîç, ãðàíóëîìàòîç
(ñàðêîèäîç), óóøèã òîîñæèõ ºâ÷èí.
ªðö, öýýæíèé õýíõýðöãèéí øàëòãààí: áîòóëèçì,
ïîëèîìèåëèò, ìèàñòåíè çýðýã ºâ÷íèé óëìààñ òºâèéí áîëîí
çàõûí ãàðàëòàé àãààðæèëò áàãàäàëò (ãèïîâåíòèëÿöè)
¿¿ñýõ, öýýæíèé õýíõýðöýã, íóðóóíû ãýìòýëòýé õîëáîîòîé
ýìãýã ººð÷ëºëò (êèôîç, êèôîñêîëèîç), ãÿëòàíãèéí
íààëäàö, òàðãàëàëòààñ áîëñîí Ïèêâèêèéí õàì øèíæ.
Ñóäàñíû øàëòãààí: Óóøèãíû àíõäàã÷
ãèïåðòåíç, óóøèãíû àðòåðèéí ñóäàñíû ¿ðýâñýë,
óóøèãíû àðòåðèéí æèæèã ñàëààíû äàõèëòàò
òðîìáîýìáîëè, óóøèã òàéðñàíààñ óóøèãíû ñóäàñíû
Àíãèëàë ßâöààð íü: öî÷ìîã (öî÷ìîã), öî÷ìîãàâòàð, àðõàã;
Äàñàí çîõèöîõ ýýíýãøëèéí áàéäëààð íü: ýýíýãøèëòýé,
ýýíýãøèëã¿é;
Äàâàìãàéëñàí øàëòãààí, ýìãýã æàìààð íü: ñóäàñíû,
ãóóðñàí õîîëîé-óóøèãíû, ºðö-öýýæíèé õýíõýðöãèéí;
02_pulmonolgy last.indd 99 5/25/2005 3:47:34 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
100
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿é
Óóøèãíû àðòåðèéí äýëáýíãèéí áîëîí ñåãìåíòèéí ñàëààíóóä
áºãëºðºõ ¿åä öî÷ìîã, öî÷ìîãäóó óóøãèí ç¿ðõ ¿¿ñíý. Øèíæ òýìäã¿¿ä íü
õóðäàí õóãàöààíä äààìæðàõ áºãººä ýìíýë ç¿éä ¿íäñýí 4 õàì øèíæýýð
èëýðíý.
• Óóøèãíû ãÿëòàíãèéí òàëààñ ãàðàõ õàì øèíæ: Óóøèãíû àðòåðèä öóñíû
óðñãàë ñààòàæ, àãààðæóóëàëò ïåðôóçèéí õàðüöàà ýðñ àëäàãäñàíòàé
õîëáîîòîé õàì øèíæ ãàðíà. ªâ÷òºí èõ àìüñãààäíà, àãààðæóóëàëò
äýýä çýðãýýð íýìýãäýõ áîëîâ÷ õ¿÷èë òºðºã÷èéí äóòàãäàë, àìüñãààäàëò
àðèëàõã¿é. Êîëëàïñ áîëíî. Õ¿÷èëòºðºã÷èéí äóòàãäàë, ç¿ðõíèé àãøèõ
÷àäâàð áóóðàõ, à÷ààëàë èõñýõ çýðýã øàëòãààíû óëìààñ ç¿¿í õîâäëûí
äóòàãäàë, öààøèëáàë óóøèãíû õàâàí ¿¿ñ÷ áîëíî. Ýíý òîõèîëäîëä
ºâ÷òºí õàíèàëãàõ, öóñòàé öýð ãàðàõ øèíæ¿¿ä èëýðäýã.
• Ç¿ðõíèé òàëààñ ãàðàõ õàì øèíæ: Ýíý íü áàðóóí õîâäëûí öî÷ìîã
äóòàãäàë, ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñíû äóòàãäàë ãýñýí õî¸ð õýëáýðýýð
èëýðíý. Áàðóóí õîâäëûí öî÷ìîã äóòàãäëààð èëðýõ ¿åä ã¿ðýýíèé
âåí¿¿ä ºðãºññºí, í¿¿ð õàâàãíàíà, õºõºðíº, ýëýã òîìîðíî. N.vagus-
ûí ¿éë àæèëëàãàà èäýâõèæèí ç¿ðõíèé õîðèã ¿¿ñ÷ áîëíî. Ç¿ðõíèé
à÷ààëàë íýìýãäñíýýð óóøèãíû àðòåðèéí õàâõëàãûí äóòàãäàë ¿¿ñ÷,
óóøèãíû àðòåð äýýð àãøèëòûí øóóãèàí, II àâèà ºðãºëòòýé ñîíñîãäîíî.
Àðòåðèéí äàðàëò áóóðíà. Ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñíû äóòàãäëààð èëðýõ ¿åä
ãèïîñåìè, ç¿ðõíèé à÷ààëàë èõñýõ, ç¿ðõíèé òèòýì ñóäàñ ðåôëåêñèéí
çàìààð íàðèéñàõ, àðòåðèéí äàðàëò áóóðàõ çýðýã øàëòãààíû óëìààñ
òèòýì ñóäàñíû äóòàãäàë ¿¿ñ÷, ºâ÷¿¿íèé àðààð õ¿÷òýé ºâäºíº. Ç¿ðõíèé
øèãäýýñ áîëîõ àþóëòàé. Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã äýýð ç¿ðõíèé
áóë÷èíãèéí èøåìè, øèãäýýñèéí øèíæ¿¿ä ãàðíà.
• Òàðõèíû òàëààñ ãàðàõ õàì øèíæ: Òàðõèíû ñóäàñíû õàòóóðàëòàé
ºâ÷òºíä îëîíòàà òîõèîëäîíî. Óóøèãíû àðòåðèéí ýìáîëèéí ¿åä
òàðõèíû ãèïîêñè íýìýãäýæ, óõààí àëäàõ, òàòàõ, äîðîî áèå çàñàõ, õýñýã
ãàçðûí öóñàí õàíãàìæ àëäàãäñàí øèíæ ãàðíà. Ýíý òîõèîëäîëä òàðõèíû
ñóäàñíû ýìáîëè, öóñ õàðâàõ çýðýã îíîø àíäóóðàí òàâèãäàõ íü öººíã¿é
áàéäàã.
• Õýâëèéí òàëààñ ãàðàõ øèíæ.: Ýíý ¿åä ãýäñýýð õ¿÷òýé ºâäºõ, õýâëèéí
áóë÷èí ÷àíãàðàõ, äîòîð ìóóõàéðàõ, Ẻëæèõ øèíæ¿¿ä èëýð÷ áîëíî.
Óóøèãíû äîîä äýëáýíãèéí àðòåðè ãýìòýæ, äîîä äýëáýíä øèãäýýñ ¿¿ñ÷,
ºðöíèé ìýäðýë öî÷ðîí, ºâäºëò íü õýâëèéí óðä õàíà ðóó äàìæäàãòàé
õîëáîîòîé. Öî÷ìîãäóó óóøãèí ç¿ðõíèé õàì øèíæ óóøèãíû àðòåðèéí
òðîìáîýìáîëè äàõèëòàò õýëáýðýýð ÿâàãäàõ, õºø¿¿í áàãòðàà, õàâõëàãàò
ïíåâìîòîðàêñ, êàðöèíîìàòîçûí ¿åä ãàðíà.
02_pulmonolgy last.indd 100 5/25/2005 3:47:35 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
101
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àðõàã óóøãèí ç¿ðõíèé ýìíýë ç¿é:
Àðõàã óóøãèí ç¿ðõíèé õàì øèíæ íü ¿íäñýí ºâ÷íèé ýìíýë ç¿é, àìüñãàëûí
äóòàãäàë, öóñíû áàãà ýðãýëòèéí ãèïåðòåíçèéí, áàðóóí õîâäëûí òîìðîëûí
øèíæ, áàðóóí õîâäëûí äóòàãäëûí ýìíýë ç¿éí øèíæýýð èëýðäýã. Àðõàã
óóøãèí ç¿ðõíèé õàì øèíæèéí ¿åä àìüñãààäàõ, ç¿ðõ äýëñýõ, õàíèàëãàõ,
ç¿ðõ îð÷ìîîð ºâäºõ, õàâàãíàõ, áàðóóí õàâèðãàíû íóìàí äîð ºâäºõ çîâèóð
õýëíý.
Áîäèò ¿çëýãò: Àìüñãàëûí ýðõòýí òîãòîëöîîíû òàëààñ ¿íäñýí ºâ÷íèé
øèíæ äàâàìãàéëíà. Çàõûí õàâàíòàé, ã¿ðýýíèé âåíû ÷èíýðýëò, ºðãºñºëò,
ëóãøèëò òîäîðõîéëîãäîíî. Ç¿ðõíèé ñóäàñíû áàãöûí ºðãºí èõýññýí. Ç¿ðõ
÷àãíàõàä óóøèãíû àðòåðè äýýð II àâèà òîäðîõ, óóøèãíû àðòåðè äýýð III öýãò
àãøèëòûí øóóãèàíòàé áàéíà. Áàðóóí õîâäëûí òîìðîëûí ¿åä àþóëõàéä
ç¿ðõíèé ò¿ëõýëò èëðýõ, ç¿ðõíèé õèë õÿçãààð áàðóóí òèéø òîìðîõ, Ãðåõåì-
Ñòèëëèéí àãøèëòûí øóóãèàí èëðýõ, IY öýãò I àâèà òîäðîõ øèíæ èëýðíý.
Ïëåøèéí øèíæ ãàðàõ áà ýëýã òîìîðñîí

Îíîøëîãîî
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð,
àíàìíåç, áîäèò ¿çëýãò
òóëãóóðëàí îíîøèëíî.
Öýýæíèé ðåíòãåí (çóðàã ýãö, õàæóó)
øèíæèëãýý, ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãèéí
òóñëàìæòàé áóñàä íýìýëò øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé îíîøèëíî.
Ýì÷èëãýý
Óóøãèí ç¿ðõíèé ýì÷èëãýý íü ¿íäñýí ºâ÷íèé ýì÷èëãýý, óóøãèí
ç¿ðõíèé ýìãýã æàìûí ýì÷èëãýýíèé öîãö áàéäàã.
Óóøèãíû
àðòåðèéí
äàðàëòûã
áóóðóóëàõ:
Çàõûí ñóäàñ òýëýõ ýì êàëüöèéí àíòîãîíèñòûí á¿ëãèéí ýì:
íèôåäèïèí 10 ìã ºäºðò 3 óäàà, êîðèíôàð;
Íèòðàòûí á¿ëãèéí ýì: íèòðîñîðáèä, èçîäåíèò, òðèíèòðîíã
Ìåòèëêñàíòèíû á¿ëýã: 2.4%-èéí ýóôèëëèí 10 ìë ñóäñààð,
Õàâàí õººõ: âåðîøïèðîí 0.25ã 1-2 òàá õîíîãò 3 óäàà óóõ, ýñâýë
ãèïîòèàçèä 0.25 ºã뺺ä 2 òàá óóõ, äèàêàðá 0.25 ºã뺺ä 2 òàá óóõ,
ôóðîñåìèä, ëàçåêñ óóõ ýñâýë òàðèõ;
Öóñ
øèíãýëýõ
Ãåïàðèí, òðåíòàë, êóðàíòèë, àñïèðèí áàãà òóíãààð õýðýãëýíý.
Ç¿ðõíèé
ãëèêîçèä:
Ç¿ðõíèé
áîäèñûí
ñîëèëöîîã
ñàéæðóóëàõ
Áàðóóí õîâäëûí äóòàãäàë òîä èëýðñýí ¿åä ç¿ðõíèé ãëèêîçèäûã
(äèãîêñèí, ñòðîôàíòèí) òàðèõ, óóõ õýëáýðýýð õàâàí õººõ, çàõûí
ñóäàñ òýëýõ ýìòýé õàâñðàí õýðýãëýíý.
Êàëè îðîòàò 1 òàá ºäºðò 3 óäàà óóõ, ïàíàíãèí, ðèáîêñèíûã óóõ,
ýñâýë òàðèíà.
02_pulmonolgy last.indd 101 5/25/2005 3:47:35 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
102
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãëþêîêîð
òèêîèä ýì
õýðýãëýõ:
Àðõàã óóøãèí ç¿ðõíèé ¿åä õ¿÷èëòºðºã÷èéí äóòàãäàë, ãèïåðêàïíè
¿¿ñýõ, õ¿÷èë ø¿ëòèéí òýíöâýðò áàéäàë àëäàãäàí, àëüäîñòåðîí
èõýýð ¿¿ñ÷, ãëþêîêîðòèêîèäûí ÿëãàðàë áàãàñäàã òóë
ïðåäíèçîëîíûã áàãà òóíãààð (5-10 ìã) õýðýãëýíý.
Ýðèòðî
öèòîçûã
ýì÷ëýõ:
Ãåìàòîêðèò 65% áàéõ ¿åä 250 - 400 ìë öóñûã ñóäàñíààñ àâàõ,
õàíàõ àðãûã õýðýãëýýä, ãåïàðèíòàé (òðåíòàë) ðåîïîëèãëþêèí
ñóäñàíä äóñëààð õèéíý.
Õ¿÷èë
òºðºã÷
ýì÷èëãýý:
Ïàðåíõèìèéí àìüñãàëûí äóòàãäëûí ¿åä ãèïåðêàïíè èëðýýã¿é,
ãèïîêñåìèòýé ¿åä 40-60%-èéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí õîëèìîãèéã 6-9
ë/ìèí õóðäòàéãààð õàìðûí ãóóðñààð ºãíº.
Õàâñàðñàí õýëáýðèéí àìüñãàë äóòàãäëûí ¿åä 30%-èéí
õ¿÷èëòºðºã÷èéã 1-2 ë /ìèí õóðäòàé ãóóðñààð àìüñãàëóóëíà./
Àðõàã àìüñãàëûí äóòàãäëûí ¿åä 30% õ¿ðòýë õ¿÷èëòºðºã÷
àìüñãàëóóëíà.
10. ժد¯Í ÁÀÃÒÐÀÀ
Òîäîðõîéëîëò Ìóêîáðîíõîñòàçûí óëìààñ ýìíýë ç¿éä ãóóðñàí õîîëîé
áºãëºðºõ, àìüñãàëûí, öóñíû ýðãýëòèéí, ãèïîêñèéí
ýíöåôàëîïàòèéí õàì øèíæýýð èëýðäýã ãóóðñàí õîîëîéí
áàãòðààíû ñóíæðóó ÿâöûã õºø¿¿í áàãòðàà ãýíý.
ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ
ÃÕÁ ºâ÷íèé õàðøëûí õýëáýðèéí ¿åä àëëåðãåíû õ¿÷èí
ç¿éë¿¿ä, õàðèí õàëäâàð-õàðøëûí ÃÕÁ-íû ¿åä õàëäâàðûí
õ¿÷èí ç¿éë íü õºø¿¿í áàãòðààã ¿¿ñãýõ øàëòãààí áîëíî.
Õºø¿¿í áàãòðààã ¿¿ñãýõ õî¸ðäîã÷ øèíæ ÷àíàðòàé øàëòãààí
íü àìüñãàëûí çàìûí âèðóñèéí õàëäâàð, ìýäðýë-ñýòãýöèéí
áóõèìäàëä ºðòºõ, àäðåíîìèìåòèê (ÿëàíãóÿà ñàëüáóòàìîë),
ãëþêîêîðòèêîèä, òàéâøðóóëàõ ýì, õîëèíîìèìåòèê, ãèñòàìèíû
ýñðýã ýì áýëäìýëèéã çàìáàðààã¿é õýðýãëýõ áàéäàë çýðýã
áîëíî.
Àíãèëàë Ýìãýã æàìààð íü: áîäèñûí ñîëèëöîîíû õýëáýð,
àíàôèëàêñèéí õýëáýð, àíàôèëàêñè òºñò õýëáýð;
¯å øàòààð íü: (áîäèñûí ñîëèëöîîíû õýëáýð): ýýíýãøëèéí,
á¿ðýí áóñ ýýíýãøëèéí, ýýíýãøèëã¿é;

Ýìíýë ç¿é: Áîäèñûí ñîëèëöîîíû õýëáýðèéí õºø¿¿í áàãòðàà íü 3 ¿å
øàòààð ÿâàãäàíà.
I ¿å øàòàíä
Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ, àìüñãàëûí õàì øèíæ èëýðíý.
• Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ õàì øèíæ: Áàãòðàà õºäëºë õîíîãò 2-îîñ èë¿¿
óäàà, ºã뺺ä áàãòàð÷ íîéðíîîñ ñýðíý. ªòãºí öýðòýé õàíèàõ, áàãòðàà
õºäëºëèéí õîîðîíä óóøãèíä ä¿íãýíýñýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ð ñîíñîãäîíî
• Àìüñãàëûí õàì øèíæ: ãèïåðâåíòèëÿöè, àìüñãàëûí òîî 1 ìèíóòàíä 18
óäàà àðòåðèéí öóñàíä ãèïîêàïíè èëýðíý.
02_pulmonolgy last.indd 102 5/25/2005 3:47:36 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
103
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
II ¿å øàòàíä:
• Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ, ñóáàòåëåêòàçèéí õàì øèíæ: Áàãòðàà õºäëºë
òîä (õîíîãò 5 - 6 õ¿ðòýë), óóøèãíû äîîä õýñãýýð ñóáàòåëåêòàçèéí
øèíæ¿¿ä òîãøèëòîîð ä¿ëèéâòýð, õàéðöãàí öîîæèëæ òîäîðõîéëîãäîíî,
Óóøèã ÷àãíàõàä óóøãèíä ä¿íãýíýñýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ð òàðõìàëààð
ñîíñîãäîíî.
• Àìüñãàëûí õàì øèíæ: àìüñãàëûí äóòàãäàë ã¿íçãèéð÷, ãèïåðâåíòèëÿöè,
àìüñãàëûí òîî 1 ìèíóòàíä 24 õ¿ðòýë, àðòåðèéí ãèïîêñåìè, áîäèñûí
ñîëèëöîîíû àöèäîç áàãà çýðýã èëýðíý.
• Ãåìîäèíàìèêèéí õàì øèíæ: òàõèêàðäè (ñóäàñíû ëóãøèëòûí òîî 90- 119
õ¿ðòýë), àðòåðèéí äàðàëò èõñýõ 160/100 ìì ì.ó.á., ãèïîâîëåìèéí øèíæ
ãàðíà.
III ¿å øàòàíä:
Ãóóðñàí õîîëîé òàðõìàë áàéäëààð öýðýýð áºãëºðºõ íü óóøèãíû äîîä õýñãýýð
àòåëåêòàçèéí áîëîí àñôèêñèéí øèíæýýð èëýðíý.
• Ãóóðñàí õîîëîé áºãëºðºõ, ñóáàòåëåêòàçèéí õàì øèíæ: Áàãòðàà õºäëºëèéí
øèíæ íü õàíèàõ øèíæ äàðàãäàõ, öýð ãàðàõàà áîëèõ, óóøèãíû òîãøèëòûí
àâèà óóøèãíû äîîä õýñãýýð ä¿ëèé áîëîõ, õàéðöãàí ÷èìýý àðèëíà, àìüñãàë
ñóëàðíà. Óóøèã ÷àãíàõàä ä¿íãýíýñýí ñóë õóóðàé õýðæèãí¿¿ðèéí òîî
öººðíº. Õýðæèãí¿¿ð íü àìüñãàë ãàðãàëò äýýð èë¿¿ ñîíñîãäîíî. Õ¿÷èëñýí
àìüñãàë ãàðãàëòûí ¿åä ä¿íãýíýñýí õóóðàé õýðæèãí¿¿ðèéí òîî, äóó íü
òîäîðíî, àìüñãàë àâàëò, ãàðãàëò äýýð õî¸óëàíä íü ñîíñîãäîíî. “×èìýýã¿é
óóøèã”-íû õàì øèíæ íèéò ºâ÷òºíèé 1/3 -ä òîõèîëääîã.
• Àìüñãàëûí õàì øèíæ: àìüñãàëûí äóòàãäàë óëàì ã¿íçãèéð÷, àìüñãàëûí
òîî 1 ìèíóòàíä 40 õ¿ðòýë, àðüñ øîðîîí ñààðàë ºíãºòýé áîëîõ, àðòåðèéí
ãèïîêñåìè, ýäèéí, öóñíû ýðãýëòèéí ãèïåðêàïíè, àìüñãàëûí àöèäîç òîä
èëýðíý.
• Ãåìîäèíàìèêèéí õàì øèíæ: òàõèêàðäè (ñóäàñíû ëóãøèëòûí òîî 120-130
õ¿ðòýë), óóøèãíû ãàðàëòàé àðòåðèéí äàðàëò èõñýõ 220/120 ìì ì.ó.á.èëýð÷
áîëíî. Á¿õ ºâ÷òºíä öî÷ìîã óóøãèí ç¿ðõíèé øèíæ, öóñíû ýðãýëòèéí
äóòàãäàë IIÀ - IIÁ (çîãñîíãèøëûí ãåïàòîìåãàëè, äîîä ìº÷äèéí õàâàí)
èëýðíý.
• “Ãèïîêñèéí ýíöåôàëîïàòè”-èéí õàì øèíæ: óõààí ñàíàà á¿äãýðýõ,
Êåðíèãèéí øèíæ (äàãçíû áóë÷èíãèéí ÷àíãàðàë) ýåðýã, Áàáèíñêèéí øèíæ
ãàðàõ
Îíîøëîãîî:
ÝÌÒ-í 2-ð øàòëàë
ÝÌÒ-í 1-ð øàòëàë
ªâ÷òºíèé çîâèóð, àíàìíåç,
áîäèò ¿çëýãýýð îíîøèëæ
ÿàðàëòàé àðãà õýìæýý àâíà.
Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý, êîàãóëîãðàìì,
ðåíòãåí øèíæèëãýý, ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã,
ç¿ðõíèé ýõî áîëîí áóñàä íýìýëò øèíæèëãýýíèé
òóñëàìæòàé îíîøèëíî.

02_pulmonolgy last.indd 103 5/25/2005 3:47:36 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
104
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýì÷èëãýý
Õºø¿¿í
áàãòðààíû
ýì÷èëãýýíèé
åðºíõèé
çàð÷èì
Ñèìïàòîìèìåòèê ýìèéí òóíã õýòð¿¿ëýí õýðýãëýñýí, ãàæ íºëºº
èëýðñýí ¿åä, β
2
-àãîíèñò õýðýãëýõýä ¿ð ä¿íã¿é áàéãàà ¿åä
òýäãýýðèéã ýì÷èëãýýíýýñ õàñàõ; ãëþêîêîðòèêîéä õýðýãëýõ,
öóñ õàíàõ, õ¿÷èë ø¿ëòèéí òýíöâýð çîõèöóóëàõ, ïëàçìîôåðåç
õèéõ; ãóóðñàí õîîëîéí áºãëºðëèéã àðèëãàõ, ãåìîñîðáöè,
àìüñãàëûí àïïàðàòàíä îðóóëàõ, àöèäîçûí ýñðýã ýì÷èëãýý,
áàðóóí õîâäëûí öî÷ìîã äóòàãäëûã àðèëãàõ (õàâàí õººõ, öóñ
øèíãýëýõ, ç¿ðõ äýìæèõ), öóñíû á¿ëýíò áºãëºð뺺ñ óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ, õàëäâàðûí ãîëîìòûã ýì÷ëýõ;
Áîäèñûí
ñîëèëöîîíû
õýëáýðèéí
õºø¿¿í
áàãòðààíû I
¿å øàòíû
ýì÷èëãýý
Õºø¿¿í áàãòðààíû I ¿å øàòíû ýì÷èëãýý:
Ãëþêîêîðòèêîéä ýì÷èëãýý
1. Ïðåäíèçîëîíûã 60 ìã 4 öàãèéí çàéòàé õºøèíãº
áàãòðààíààñ ãàðòàë íü õèéõ
2. Ïðåäíèçîëîíûã 60 ìã ñóäñààð õèéõ 2-3 öàãèéí òóðøèä ¿ð
ä¿í ºãºõã¿é áîë 90 ìã áîëãîíî. Öààøèä õîîðîíäîõü çàéã
óðòàñãàæ áîëíî. Õºøèí㺠áàãòðààíààñ ãàðñàíû äàðàà
òóíã 20- 30 ìã áîëãîíî.
3. Ïðåäíèçîëîíûã 250 ìã øóóä ýñâýë 2 öàãèéí òóðøèä
äóñëààð 250 ìã àâàõààð õèéõ ñòàòóñààñ ãàðòàë õèéõ.
Äàðàà íü òóíã 25-- 50% õ¿ðòýë áóóðóóëíà.
Ýóôèëëèí 2,4 % - 5 ìë ñóäñààð õèéõ /ÀÄ õÿíàëò äîð/
Øèíãýí þ¿ëýõ: Ãèïîâîëåìèéí øèíæ èëýðâýë ðåîïîëèãëþêèí,
çàõûí öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð 5 %-èéí ãëþêîç,
0.9%-èéí íàòðè õëîðèäûí óóñìàë ãýõ ìýò. 2.5- 3.5 ë øèíãýí
þ¿ëýõ. Øèíãýíèéã ãåïàðèíæóóëñàí áàéäëààð õýðýãëýíý. Ýíý
¿åä øýýñíèé ãàðö 1 öàãò 80 ìë-ýýñ áàãàã¿é áàéõ ¸ñòîé.
Õ¿÷èëòºðºã÷ ýì÷èëãýý: 30-45%-èéí õ¿÷èëòºðºã÷ õýðýãëýíý.
Õýðýâ àìüñãàëûí àðõàã äóòàãäëûí ñóóðèí äýýð ¿¿ññýí áîë
27- 28 %-èéí õ¿÷èëòºðºã÷ õýðýãëýíý.
Öýð ãàðàëòûã ñàéæðóóëàõ ýì÷èëãýý: Íàòðè éîäèäûí 10%-èéí
óóñìàëûã õîíîãò 10- 30 ìë (60 ìë õ¿ðòýë ), 3 %èéí óóñìàëûã
õîîëíû õàëáàãààð 2 öàã òóòàì óóõ, öýýæèíä äîðãèîíò ìàññàæ
õèéõ
Àöèäîçûí ýñðýã: 4%-èéí ñîäûí óóñìàë 150- 200 ìë ñóäñààð
õèéíý.
Ìåäèàòîð áîäèñûí ÿëãàðàëòûã áóóðóóëàõ çîðèëãîîð
êîíòðèêàë, ãîðäîêñ 10 000 íæ 0,9 %èéí íàòðè õëîðèäûí
óóñìàëòàé ñóäñààð õèéõ
Ãåïàðèí ýì÷èëãýý: Á¿ëýí ¿¿ñýõýýñ ñýðãèéëýõ, öóñíû
áàãà ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð õèéíý. Ãåïàðèí õîíîãò
20 000 íæ 6 öàãèéí çàéòàé õèéíý.
02_pulmonolgy last.indd 104 5/25/2005 3:47:37 PM
Óóøèãíû ýìãýã¿¿ä
105
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Áîäèñûí
ñîëèëöîîíû
õýëáýðèéí
õºø¿¿í
áàãòðààíû
II ¿å øàòíû
ýì÷èëãýý
Ïðåäíèçîëîíû òóíã 1.5- 3 äàõèí èõýñãýæ ñóäñààð õèéõ 2
öàãèéí äîòîð ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áîë 30 ìã òóíãààð íýìýõ ¯ð
ä¿íòýé áîë 30 bu òóíãààð 1.5- 3 öàãèéí òóðø õèéõ. Ýóôèëëèí,
ãåïàðèí, øèíãýí, ñîäûí óóñìàëûã õýðýãëýíý. ¯ð ä¿í ºãºõã¿é
áîë ãóóðñàí õîîëîéã óãààõ, àïïàðàòûí àìüñãàëä îðóóëàõ àðãà
õýìæýý àâíà. ̺í øèíæ òýìäýã, ýìãýã æàìûí ýñðýã ýì÷èëãýý
õèéíý.
Àïïàðàòûí àìüñãàëä çàéëøã¿é îðóóëàõ çààëò: Óõààí ñàíàà
õÿìðàõ, ç¿ðõ çîãñîõ, àðèòìèéí õ¿íä õýëáýð;
Àïïàðàòûí àìüñãàëä îðóóëæ áîëîõ çààëò: äàâøèíãóé àöèäîç
(pH 7,2 áàãà), Pa O
2
äàâøèíãóé áóóðàõ, Pa CO
2
äàâøèíãóé
èõñýõ, àìüñãàë äàðàíãóéëàãäàõ, õººðëèéí áàéäàëä îðîõ,
àìüñãàëûí áóë÷èíãóóä öóöàõ;
Áîäèñûí
ñîëèëöîîíû
õýëáýðèéí
õºø¿¿í
áàãòðààíû
III ¿å øàòíû
ýì÷èëãýý:
ßàðàëòàé àïïàðàòûí àìüñãàëä îðóóëíà. Äóðàíãèéí
òóñëàìæòàé ãóóðñàí õîîëîéã óãààíà. Ïðåäíèçîëîíû òóíã
öàãò 120 ìã òóí õ¿ðòýë èõýñãýíý. I, II ¿åèéí ýì÷èëãýýã õèéíý.
Àöèäîçûí ýñðýã ýì÷èëãýý õèéíý. 2%, 4%èéí ñîäûí óóñìàë
ñóäñààð õèéíý. 4 öàã òóòàìä PaO
2
, PaCO
2
, pH õýìæèõ öóñíû
õèéí øèíæèëãýýã õèéíý.
Àíàôèëàêñèéí
õýëáýðèéí
õºø¿¿í
áàãòðààíû
ýì÷èëãýý
0.2- 0.3 ìë àäðåíàëèíû óóñìàëûã 10- 20 ìë íàòðè õëîðèäûí
óóñìàëä øèíãýëæ ñóäñààð õèéíý. 15 ìèíóòûí äàðàà ¿ð
ä¿í ºãºõã¿é áîë 0.1% - 0.5 ìë àäðåíàëèíûã ñóäñààð õèéíý.
Èçàäðèí 0.1- 0.5 ìêã/êã òóíã ñóäñààð õèéõ
Ïðåäíèçîëîí 120 ìã ñóäñààð, ¿ðãýëæë¿¿ëýýä 250 ìë
ãëþêîçòîé õàìò 1 ìèíóòàíä 40 äóñàë áàéõààð õèéíý. ¯ð
ä¿í ºãºõã¿é áîë 90- 120 ìã òóíã äàõèí ñóäñààð õèéíý.
Àòðîïèí ñóëüôàò (0.5ìë), 2.4% ýóôèëëèí 10ìë ñóäñààð
õèéíý.
Àöèäîçûí ýñðýã ýì÷èëãýý: Òàðõèíä õàâàí ¿¿ñýõýýñ óðüä÷èëàí
ñýðãèéëæ ôóðîñåìèä 80 - 120 ìã ûã 40 % 20 -- 40 ìë
ãëþêîçòîé õàìò α- àäðåíîáëîêàòîð: äðîïåðèäîë 1- 2 ìë
íàòðè õëîðèäèéí óóñìàëòàé ñóäñààð õèéíý.
Àíàôèëàêñè
òºñò õºø¿¿í
áàãòðààíû
ýì÷èëãýý
Àíàôèëàêñèéí õýëáýðèéí ýì÷èëãýýòýé àäèë. Ýìãýã æàìûí
¿¿äíýýñ Ì õîëèíîëèòèê ò¿ëõ¿¿ õýðýãëýõ. /àòðîïèí ñóëüôàò
òàðèàãààð, àòðîâåíò, áåðîäóàë öàöëàãààð/
02_pulmonolgy last.indd 105 5/25/2005 3:47:37 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ
çàìûí ýìãýã¿¿ä
03_Gastrology last.indd 107 5/25/2005 3:43:56 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
108
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
Á. Öýðýíäàø ÝÌß -íû ýëýã ñóäëàëûí åðºíõèé ìýðãýæèëòýí,
Àêàäåìè÷, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ñ. Áàäàìæàâ ÝÌß -íû Ãàñòðîýíòåðîëîãèéí åðºíõèé
ìýðãýæèëòýí, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ã. Ýíõäîëãîð ÝÌØÈÓÑ- èéí Äîòðûí òýíõìèéí ýðõëýã÷,
Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ñ.Ãàíòóÿà ÝÌß-û Õ¿íèé íººöèéí áîäëîãî, òºëºâëºëò,
õºãæèë õàðèóöñàí ìýðãýæèëòýí, Àíàãààõ
óõààíû ìàãèñòð
Í. Áàÿðìàà Êëèíèêèéí 2 ð ýìíýëãèéí äîòðûí 4 ð òàñãèéí
ýðõëýã÷, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ð. Àìàðàà Êëèíèêèéí 2 ð ýìíýëãèéí äîòðûí 1 ð òàñãèéí
ýðõëýã÷, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ö. Ñàðàíòóÿà ÝÌØÈÓÑ- èéí Äîòðûí òýíõìèéí áàãø, Àíàãààõ
óõààíû äîêòîð
Á. Îþóíöýöýã ÝÌØÈÓÑ -èéí Äîòðûí òýíõìèéí áàãø, Àíàãààõ
óõààíû äîêòîð
Í. Áèðà ÝÌØÓÈÑ -èéí Ãàñòðîýíòåðîëîãèéí òýíõìèéí
áàãø, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Õ.Îþóíöýöýã ÝÌØÓÈÑ- èéí Ãàñòðîýíòåðîëîãèéí òýíõìèéí
áàãø, Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
03_Gastrology last.indd 108 5/25/2005 3:43:57 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
109
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. ÕÎÄÎÎÄ, ÓËÀÀÍ ÕÎÎËÎÉÍ ÑªÐêª ªÂ×ÈÍ
Òîäîðõîéëîëò Óëààí õîîëîéí äîîä õóíèã÷ áóë÷èí ñóëàðñíû óëìààñ
õîäîîä, äýýä ãýäýñíèé àãóóëàãäàõóóí óëààí õîîëîéä
îðñíîîñ èëðýõ ýìíýë ç¿é, óëààí õîîëîéí á¿òýö ç¿éí
ººð÷ëºëò á¿õèé ýìãýãèéã õîäîîä óëààí õîîëîéí
ñºð㺺 ºâ÷èí ãýíý.
Øàëòãààí 1. Óëààí õîîëîéí á¿òöèéí áàéðëàëûí ººð÷ëºëò:
• ªðöíèé èâýðõèé
• Òàðãàëàëò
• Óëààí õîîëîéí õàãàëãààíû äàðàà
2. Áóë÷èíãèéí øàëòãààíòàé
• Ñèñòåìèéí ñêëåðîäåðìè
• Ðåôëþêñ ýçîôàãèò
3. Äààâðûí ººð÷ëºëò
• Æèðýìñëýëò
• Áèåèéí þìíû àëäàãäàë
4. Ãàäààä øàëòãààí
• Òàìõè
• Øîêàëàä, êîôå, ºòãºí öàé óóõ,
• Àðõè
• Ýì (êàëüöèéí àíòîãîíèñò, b-àäðåíîáëîêàòîð,
íèòðàò, àíòèõîëèíýðãèéí ýì ãýõ ìýò)
Àíãèëàë Óëààí õîîëîéí ñºð㺺ò ¿ðýâñýëèéã äóðàíãèéí
øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëòºíä ¿íäýñëýí Ëîñ Àíæåëîñèéí
àíãèëëûã áàðèìòàëíà.
1. “À ” çýðýã
2. ” ” çýðýã
3. ”Ñ ”çýðýã
4. ”Ä ”çýðýã

Ýìíýë ç¿é
1. Ѻð㺺íèé øèíæ: öýýæ õîðñîõ, ýñãýëýí ç¿éëýýð ãóëãèõ, ºâ÷¿¿íèé
àðààð ºâäºõ, ãîðîéõ
2. Áóñàä ýðõòýíýýñ ãàðàõ øèíæ: õîîëîé ñººõ, áà÷óóðàõ, õàíèàëãàõ,
àìüñãààäàõ, ç¿ðõýýð ºâäºõ,
Õ¿íäðýë
1. Óëààí õîîëîéí íàðèéñàë
2. Áàððåòûí óëààí õîîëîé
3. Àñïèðàöûí ïíåâìîíè
03_Gastrology last.indd 109 5/25/2005 3:43:57 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
110
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
• Ðåíòãåí øèíæèëãýý: õàíà õººæ õàâàãíàõ, õóíèàñíû õ¿÷äýë àëäàãäàõ,
áàðèéí øîõîé õîäîîäíîîñ óëààí õîîëîé ðóó áóöàæ îðîõ, ºðöíèé
èâýðõèé, óëààí õîîëîéí íàðèéñàë
• ðÍ ìåòðèéí øèíæèëãýý: óëààí õîîëîéí ðÍ 4-ñ äîîøëîõ íü 5 ìèíóòààñ
óðò ¿ðãýëæëýõ
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý
• Öóñíû áèîõèìèéí øèíæèëãýý
• Óÿí äóðàíãèéí øèíæèëãýý: ñàëñòûí ººð÷ëºëòèéã òóñãàõäàà Ëîñ-
Àíæåëîñûí àíãèëëûã áàðèìòëàí “À ”, ” ”, ”Ñ ”, ”Ä ” çýðãýýð ¿íýëíý.
Ýì÷èëãýý
1. Äýãëýì:
• 15-20 ñì ºíäºð äýðòýé óíòàõ
• Àðõè, òàìõè õîðèõ, ººõ, òîñ, øîêîëàä, êîôå, õèéæ¿¿ëñýí óíäàà,
ãàà, õàëóóí íîãîî çýðãèéã õÿçãààðëàõ
• Æèí õàñàõ, òóðàõ
• Îðîéí õîîëûã óíòàõààñ 3-4 öàãèéí ºìíº èäýõ
• Õýò áàðèó õóâöàñ ºìñºõã¿é
2. Ýìèéí ýì÷èëãýý
2.1. Õîäîîäíû ø¿¿ðýë áóóðóóëàõ ýì 4-8 äîëîî õîíîã óóõ
• Öèìåòèäèí 200 ìã òóíãààð ºäºðò 3-4 óäààóóõ
• Ðàíèòèäèí 150 ìã òóíãààð ºäºðò 3 óäàà óóõ
• Ôàìîòèäèí 40 ìã òóíãààð ºäºðò 1-2 óäàà óóõ
2.2. Óñòºðºã÷èéí èîíûã õîðèãëîõ ýì
• Îìåïðàçîë õîíîãò 30-40 ìã òóíãààð óóõ
2.3.Õºäºë㺺íèéã çîõèöóóëàõ çîðèëãîîð ïðîêèíåòèê ýì 10 õîíîã óóõ
• Ìåòîêëîïðàìèä (Öåðóêàë,Ðåãëàí) 10 ìã òóíãààð ºäºðò 3 óäàà
õîîëíîîñ 30 ìèíóòûí ºìíº óóíà.
• Ìîòèëèóì èë¿¿ ¿éë÷èëãýýòýé 10 ìã-ààð ºäºðò 3 óäàà õîîëíîîñ
20- 30 ìèíóòûí ºìíº óóëãàíà.
2.4. ñàëñò õàìãààëàõ ýì
• Ñóêðàëüôàò 0,5 – 1 ã õîîëíîîñ 30-40 ìèíóòûí ºìíº, óíòàõûí
ºìíº, ºëºí ¿åä óóíà.
• Àíòàöèä (Àëìàãåëü, Ôîñôîëþãåëü, Ìàëîêñ )15ìë òóíãààð ºäºðò
3-4 óäàà óóíà)
03_Gastrology last.indd 110 5/25/2005 3:43:57 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
111
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã, çýðãýýñ õàìààðñàí ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì:
2.5. À çýðãèéí ¿åä óñòºðºã÷èéí èîíûã õîðèãëîõ ýì
• Îìåïðàçîë (Ðàáåïðàçîë) õîíîãò 20 ìã ºäºðò 1 óäàà
• Ëàíçîïðàçîë 30 ìã ºäºðò 1 óäàà
• Ïàíòîïðàçîë áà ýçîìåïðàçîë 40 ìã ºäºðò 1 óäàà
Äýýðõ ýìèéí àëü íýãèéã ñîíãîæ 2-4 äîëîî õîíîã óóíà.
Äàðàà íü ðàíèòèäèí 150 ìã ºäºðò 2 óäàà ýñâýë îðîé óíòàõûí ºìíº 2
øèðõýãýýð 1 ñàð óóíà.
2.6. B, C çýðýãòýé ¿åä
• Îìåïðàçîë (Ðàáåïðàçîë) õîíîãò 20 ìã ºäºðò 2 óäàà, ýñâýë 40
ìã óíòàõûí ºìíº 6-8 äîëîî õîíîã óóíà.
• Ðàíèòèäèíû òóíã 300-1200 ìã õ¿ðòýë íýìæ õýðýãëýíý.
2.7. Äóðàíãààð øàëáàðõàé èëðýýã¿é áîëîâ÷ öýýæ õîðñîõ çîâèóðòàé
ºâ÷òºíä Í2 ðåöåïòîð õîðèãëîõ ýì ðàíèòèäèí 150 ìã ºäºðò 1-2 óäàà,
ïðîêèíåòèê ýì öèçàïðèä 10 ìã ºäºðò 3 óäàà 2-4 äîëîî õîíîã óóëãàíà.
2.8. Õýðýâ öºñíèé ñºð㺺òýé áîë óñòºðºã÷èéí èîí õîðèãëîõ ýì, ïðîêèíåòèê,
õîäîîä óëààí õîîëîé á¿ðõýýõ, õó÷èõ ýì óóíà.
Îìåïðàçîë 20 ìã ºäºðò 1- 2 óäàà
14-21 õîíîã ýì÷èéí
çààâðààð óóíà.
öèçàïðèä, ìîòèëèóì, 10 ìã ºäºðò 3 óäàà
Ñóêðàëüôàò 1ã ºäºðò 2-3 óäàà

Ìýñ çàñàë ýì÷èëãýýíèé çààëò
• Óëààí õîîëîéí íàðèéñàë
• Èâýðõèé õàâ÷èãäàõ
• Øàðõíààñ öóñ àëäàõ

03_Gastrology last.indd 111 5/25/2005 3:43:57 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
112
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. ÕÎÄÎÎÄÍÛ ÀÐÕÀà ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò Õîäîîäíû ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí ¿ðýâñýë, ýñèéí íºõºí
òºëæèëòèéí àëäàãäàë, áóë÷èðõàéí ýñ¿¿äèéí
õàòèíãèðøèë ¿¿ñ÷, õîäîîäíû ø¿¿ðýë ÿëãàðàë áîëîí
õºäºë㺺íèé ¿éë àæèëëàãàà àëäàãääàã ýìãýãèéã
õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë (ÕÀ¯) ãýíý.
Øàëòãààí • íÿíãèéí ãàðàëòàé
• íÿíãèéí áóñ ãàðàëòàé
• øàëòãààí òîäîðõîéã¿é
Àíãèëàë 1. Õýëáýðýýð:
• 1.Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë A õýëáýð (autoimmune)
• 2.Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë B õýëáýð (bacterial)
• 3.Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë C õýëáýð (chemical
• 4.Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë D õýëáýð áóþó îíöëîã
õýëáýð¿¿ä
• 5. Õàâñàðñàí õýëáýð
2. Øàëòãààíààð:
• 1.Íÿíãèéí ãàðàëòàé (Helicobacter pylori, áóñàä íÿí)
• 2. Íÿíãèéí áóñ ãàðàëòàé (ýì, öºñ, õèìèéí áîäèñ)
• 3. Øàëòãààí òîäîðõîéã¿é
3. Ýìãýã á¿òöýýð:
• Helicobacter pylori õàëäâàðûí çýðýã: 0, I, II, III
• ¯ðýâñëèéí çýðýã:õºíãºí, äóíä, õ¿íä
• Èäýâõæèë: èäýâõæèëã¿é, ñóë, äóíä, ºíäºð
èäýâõæèëòýé)
• Õàòèíãèðøèëò ººð÷ëºëò: õàòèíãèðøèëã¿é,
ãîëîìòîò, òàðõìàë õàòèíãèðøèëò
• Ãýäýñíèé ìåòàïëàçè ººð÷ëºëò:
èëýðñýí, èëðýýã¿é
4. Áàéðëàëààð:
• Õîäîîäíû ¸ðîîë
• Íóãàëóóðûã õàìàðñàí
• Õîäîîäíû á¿õ õýñãèéã õàìàðñàí
5. Õîäîîäíû ø¿¿ðýë ÿëãàðàëòààð:
• õýâèéí
• áàãàññàí
• èõýññýí
• ýðñ áóóðñàí - àíàöèä
03_Gastrology last.indd 112 5/25/2005 3:43:58 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
113
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿é
1. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë A õýëáýð: õîäîîäíû õ¿÷èë áàãàäñàíààñ ¿¿ñýõ
áèæ øèíæ, âèòàìèí Â12 äóòàãäàë, áóñàä àóòîèììóíû ýìãýãòýé õàâñðàõ,
õîäîîäíû èõ áèå õýñãèéí õàòàíãèðøèëò ººð÷ëºëò, öóñàíä ãàñòðèíû
õýìæýý èõ >100ng/ml
2. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë B õýëáýð: õîäîîä ãýäýñíèé áèæ, õýâëèéí äýä
õýñýãò ºâäºõ õàì øèíæ , õîäîîäíû ñàëñòàä õåëèêî íÿí, öóñàíä íÿíãèéí
ýñðýã áèåò, õîäîîäíû íóãàëóóð õýñãýýñ ¿ðýâñýë ýõëýí á¿õ õýñãèéã õàìðàõ,
õîäîîäíû ø¿¿ðëèéí ¿éë àæèëëàãààíû ÿíç á¿ðèéí àëäàãäàë
3. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë C õýëáýð: öºñ áà ãýäýñíèé ø¿¿ñíèé ñºð㺺,
ñàëñò ãýìòýýõ ýìèéí íºëºº, ñºð㺺 øèíæ
Õ¿íäðýë
1. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë A õýëáýð: öóñ áàãàäàëò
2. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë B õýëáýð: øàðõëàà ºâ÷èí, ëèìôîìà
3. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë C õýëáýð: øèíæ òýìäýãèéí øàðõ
Îíîøëîãîî
• Ñèéâýíä ãàñòðèíû àãóóëàìæ
• Õåëèêî íÿíã òîäîðõîéëîõ óðåàçûí ñîðèë, ñèéâýíä ýñðýã áèåò èëýðíý.
• Õîäîîäíû ø¿¿ðëèéí øèíæèëãýý – õîíîãèéí ðÍ ìåòð
òîäîðõîéëíî.
• Óÿí äóðàíãèéí øèíæèëãýýíä ñàëñò óëàéñàí ¿ðýâñëèéí øèíæ
èëýðíý.
• Õîäîîäíû ðåíòãåí øèíæèëãýýãýýð õîäîîäíû õýëáýðèéí
ººð÷ëºëò¿¿äèéã (õîäîîä ñóíàëò, “äýãýý ìàÿãèéí õîäîîä” ãýõ ìýò )
èëð¿¿ëíý.
• Õýâëèéí õýò àâèàíû øèíæèëãýýãýýð õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí
ýðõòíèé äàãàëäàõ ýìãýãèéã îíîøëîíî.
• Ýìãýã á¿òýö ç¿éí øèíæèëãýý
• Öóñíû äýëãýðýíã¿é øèíæèëãýý
Ýì÷èëãýý
1. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë A õýëáýð
1.1. Õîäîîäíû ø¿¿ðëèéí ¿éë àæèëëàãààã çîõèöóóëàõ ýì¿¿ä :
• Ïàíêðåàòèí /0,25 ºäºðò 3 óäàà õîîëíû ºìíº óóíà/ 14-21 õîíîã
• Òàâàí ñàëààíû õàíä/15 ãð + 50 ìë óñàíä õàíäàëæ ºã뺺 1 óäàà
óóíà / 21-28 õîíîã
• Õîäîîäíû õ¿÷èë/1%, 15 ìë ýýð ºäºðò 3 óäàà óóíà / 7-14 õîíîã
• Ýóôèëëèí/0,15 ãð- ààð ºäºðò 3 óäàà óóíà/14-21 õîíîã
03_Gastrology last.indd 113 5/25/2005 3:43:58 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
114
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1.2. Õîäîîäíû öóñàí õàíãàìæ ñàéæðóóëàõ, íºõºí òºëæ¿¿ëýõ, öóñ
òºëæ¿¿ëýõ, áîäèñûí ñîëèëöîîã ñàéæðóóëàõ ýì¿¿ä :
• Íèêîòèíû õ¿÷èë 1 ìë -1 óäàà áóë÷èíä òàðèíà. 21-30 õîíîã
• Êîìïëàìèí 0.15 3 óäàà óóíà. 21-30 õîíîã
• Âåíòåð 1 ãð-ààð 3 óäàà óóíà. 14-21 õîíîã
• Öèàíîêîáàëàìèä 500-1000ìêã- õ 1 óäàà áóë÷èíä òàðèíà.
15-20 õîíîã
• Íåðàáîë 0,001 1 øàõìàëààð ºäºðò 2 óäàà óóíà. 14-21 õîíîã
• Ðåòàáîëè 5% -1 ìë-ýýð 7 õîíîãò 1 óäàà áóë÷èíä òàðèíà. 4 óäàà
2. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë B õýëáýð
2. 1. Õåëèêî íÿí óñòãàõ 3 ýìèéí õîñëîë ýì÷èëãýý
• Îìåïðàçîë 20ìã-ààð 2 óäàà ªã뺺,îðîé õîîë óíäíààñ 30 –í ìèíóòûí
äàðàà óóíà. +
• Àìîêñàöèëëèí 1 ãð-ààð 2 óäàà ªã뺺, îðîé îìåïðàçîë óóñíààñ õîéø
10 –20 ìèíóòûí äàðàà óóíà. +
• Ìåòðîíèäàçîë 0.5 ãð-ààð 2 óäàà ªã뺺 îðîé àìîêñàöèëëèí óóñíààñ
õîéø 10-í ìèíóòûí äàðàà óóíà.
2. 2. Õîäîîäíû õ¿÷èë áóóðóóëàõ ýì.
Ôàìîòèäèí 20ìã, îìåïðàçîë 20ìã, çàíòàê 150ìã Îðîéä íýã óäàà óóíà.
2.3. Õîäîîäíû õ¿÷èë ñààðìàãæóóëàõ áýëäìýë
2.4.Âåíòåð 1 ãð ªäºðò 3 óäàà õîîë èäýõýýñ ºìíº óóíà.
Õîäîîäíû òàðõìàë ¿ðýâñýë, ãîëîìòîò õàòèíãàðøèë, ãýäýñíèé ìåòàïëàçèÿ
èëýðñýí,õîäîîäíû õ¿÷èë áàãàññàí òîõèîëäîëä õîäîîäíû ñàëñòûí íºõºí
òºëæèëò ñàéæðóóëàõ, á¿ðõýýõ ¿éë÷èëãýýòýé âèñìóòûí äàâñ àãóóëñàí
áýëäìýëèéí àëü íýãèéã ñóóðü ýì áîëãîí àâ÷, õî¸ð àíòèáèîòèêòàé õàâñðàí
ãóðâàëñàí ýì÷èëãýýã õèéäýã (5, 16)
Äå-Íîë 120 ìã-ààð 4 óäàà õîîë èäýõèéí ºìíº óóíà 28 õîíîã
Àìîêñàöèëëèí 0.5 ãð-ààð 4 óäàà õîîë èäñýíèé äàðàà óóíà 10 õîíîã
Ìåòðîíèäàçîë 0.5 ãð-ààð 3 óäàà õîîë èäñýíèé äàðàà óóíà 10 õîíîã
Íÿíãèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿äýýñ êëàðèòðîìèöèí,
òåòðàöèêëèí, ôóðîçîëèäîí, ýðèòðîìèöèíûã ñîíãîí àâ÷ áîëíî. Ãóðâàëñàí
ýì÷èëãýýíä Íp óñòãàãäàõã¿é áîë ñóóðü ýìèéã (îìåïðàçîë, ëàíçîïðàçîë,
äå-íîë) 3- í àíòèáèîòèêòàé õàâñðàí õýðýãëýíý.
Øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý:
Õîäîîäíû õºäºë㺺íèé ¿éëèéí õÿìðàëààñ õàðãàëçàí
03_Gastrology last.indd 114 5/25/2005 3:43:58 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
115
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. Áóë÷èíãèéí àã÷èë òàâèóëàõ (íî-øïà, àòðîïèí, ïàïàâåðèí ãèäðîõëîðèä,
ãàëèäîð, áåëëåðãàìèí),
2. Õºäºë㺺í ò¿ðãýñãýõ (öåðóêàë, öèçàïðèä, ìîòèëèóì) ýì¿¿ä ºãíº.
3. Õîäîîäíû ø¿¿ðëèéí ¿éë àæèëëàãààã õàðãàëçàí õ¿÷èë ñààðìàãæóóëàõ
áóþó áàãàñãàõ ¿éë÷èëãýýòýé
(àëìàãåëü, ìààëîêñ, ðåííè, çàíòàê, ðàíèòèäèí, îìåïðàçîë) ýì¿¿ä,
4. Õ¿÷èë ¿¿ñýëòèéã èõýñãýõ, ôåðìåíò áà õ¿÷èë îðëîõ ýì¿¿ä
(ýóôèëëèí, íèêîòèíû õ¿÷èë, êîìïëàìèí, ïåïñèí, òàâàí ñàëààíû õàíä,
ôåñòàë, ìåçèì- ôîðòå) ºãíº.
5. ÕÀ¯-èéí ñýäðýë íàìæèæ áàéãàà ¿åä ç¿¿, öàõèëãààí (ýëåêòðîôîðåç),
ðàøààí ýì÷èëãýý õèéíý.

3. Õîäîîäíû àðõàã ¿ðýâñýë C õýëáýð
3.1. Öºñ õººõ, öºñ õîëáîõ ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä :
Õîëåñòèðàìèí 4ãð 60-80 ìë áóöàëñàí óñàíä íàéðóóëæ ºäºðò 2-3 óäàà
óóíà. 7-10 õîíîã
Óðñîôàëüê 0.25 ãð- ààð 2 óäàà óóíà. 14-21 õîíîã
Ìàãíèÿ ñóëüôàò 30ãð 100 ìë áóöàëñàí óñàíä íàéðóóëæ 30ìë-ýýð ºäºðò
3 óäàà óóíà. 7 õîíîã
3.2. Õºäºë㺺í çîõèöóóëàõ ¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä :
Ìåòîêëîïðàìèä (ðåãëàí, öåðóêàë) 0.01 ãð-ààð 3 óäàà 15-20 ìèíóòûí
ºìíº óóíà.10-14 õîíîã
Ìîòèëèóì 0,01 ãð-ààð 3 óäàà õîîëíîîñ 15-20 ìèíóòûí ºìíº óóíà.10-14
õîíîã
3.3. Õîäîîäíû ñàëñòûã öºñíèé ¿éë÷ëýëýýñ õàìãààëàõ ýì
Âåíòåð (ñóêðàëüôàò) 1 ãð- ààð 3 óäàà õîîë èäýõýýñ ºìíº óóíà. 21
õîíîã
Ïðîñòîãëàíäèí Å-èéí á¿ëãèéí ýì¿¿äèéã õýðýãëýíý.
̺í õàíûí ýñèéí H+K+ÀÒÔàçà ôåðìåíòèéã ñààòóóëàã÷ á¿ëãèéí ýì¿¿ä
(îìåïðàçîë, ëàíçîïðàçîë, ïàðèåò) õýðýãëýíý.
Ìèçîïðîñòîë 0,2 ãð-ààð 4 óäàà õîîë èäýõèéí ºìíº óóíà. 14-21 õîíîã
Öèòîòåê 0,4 ãð-ààð 2 óäàà õîîë èäýõèéí ºìíº óóíà.14-21 õîíîã
Îìåïðàçîë 20ìã õ 2 óäàà õîîë èäñýíèé äàðàà óóíà.14-21 õîíîã
Ëàíçîïðàçîë 30ìã-ààð 2 óäàà õîîë èäñýíèé äàðàà óóíà. 14-21 õîíîã
Õ¿¿õäèéí ïðàêòèêò õýðýãëýõ ýìèéí òóí, õýìæýý
À. Õåëèêî íÿíã óñòãàõ ýì÷èëãýý
• Õîäîîäíû ø¿¿ðýë õýâèéí ¿åä õýðýãëýõ ãóðâàë ñõåì:
-Äåíîë (âåíòðîë) 120ìã ºäºðò 2 óäàà õîîë èäýõýýñ 30
03_Gastrology last.indd 115 5/25/2005 3:43:58 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
116
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ìèíóòûí ºìíº óóõ
-Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý: àìîêñàöèëèí 50ìã/ êã, ºäºðò 2 óäàà ýñâýë
êëàðèòðîìèöèí
15ìã/ êã, ñóìàìåä 10ìã/êã ºäºðò 2-3 óäàà
-òðèõîïîë 15/êã ºäºðò 3 óäàà 14 õîíîã óóõ
• Õîäîîäíû ø¿¿ðýë èõýññýí ¿åä õî¸ðîë ñõåìèéã õýðýãëýíý.
-îìåïðàçîë 1-2ìã/êã õîíîãò 1 óäàà
-àìîêñàöèëëèí (êëàðèòðîìèöèí, ñóìàìåä) ºäºðò 3 óäàà
ñõåìèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 14 õîíîã
• Õîäîîäíû ø¿¿ðýë èõýññýí, óëàéëòòàé ¿åä äºðâºë ñõåìèéã õýðýãëýíý.
-îìåïðàçîë
-ÀÁ: àìîêñàöèëëèí ý äýýðõè òóíãààð 7 õîíîã óóíà.
-Äåíîë

Á. Àíòàöèäóóä:
Àëìàãåëü íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí òóíãèéí 1/2-ýýð ºäºðò 3 óäàà õîîë
èäñýíèé 30-40 ìèíóòûí äàðàà óóíà.
Â. Ðåôëþêñèéí ¿åä õýðýãëýõ ïðîêèíåòê¿¿ä.
öåðóêàëü, ìîòèëóì 1ìã/êã –ààð òîîöîí ºäºðò 3 óäàà õîîë èäýõýýñ
30 ìèíóòûí ºìíº óóíà.
03_Gastrology last.indd 116 5/25/2005 3:43:58 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
117
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. ÕÎÄÎÎÄ ÄÝÝÄ ÃÝÄÝÑÍÈÉ ØÀÐÕËÀÀ ªÂ×ÈÍ
Òîäîðõîéëîëò Õîäîîäíû õºíººëò áà õàìãààëàõ õ¿÷èí ç¿éëèéí
òýíöâýðò õàðüöàà àëäàãäñàíààð ñàëñòûí á¿ðýí á¿òýí
áàéäàë ººð÷ëºãäºæ øàðõëàà ¿¿ñãýäýã àðõàã äàõèëòàò
ÿâöòàé, õîäîîä ãýäýñíèé õºäºë㺺íèé ø¿¿ðëèéí
çîõèöóóëãûí àëäàãäëààð èëýðäýã ýìãýãèéã õýëíý.
Øàëòãààí Øàëòãààí òîäîðõîé áóñ: ìýäðýë ñýòãýöèéí õÿìðàë,
óäàìøèë ç¿é, àðõè, òàìõè, õåëèêî íÿí, ýì çýðýã ýìãýã
æàìûí îëîí õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººò ýìãýã
Àíãèëàë 1. Áàéðëàëààð:
• Õîäîîäíû øàðõëàà
• Äýýä ãýäýñíèé øàðõëàà
• Õîäîîä äýýä ãýäýñíèé õîñîëñîí øàðõëàà
2. ßâöààð:
• Öººí äàõèëòòàé
• Îëîí äàõèëòòàé
• Øàëòãààí òîäîðõîéã¿é
3. Ýìãýã á¿òöýýð:
• ÿí
• ªíãºö
• Ǻâ õýëáýðòýé
• Ǻâ áóñ õýëáýðòýé
• Ç¿ñýãäñýí
• Îëîí øàðõ
• Í¿¿ñýí øàðõ
4. Óÿí äóðàíãèéí øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëòººð:
• Èäýâõèæèëèéí ¿å- active stage: ÀI, AII
• Ýäãýðýëòèéí ¿å-healing stage: HI, HII
• Ñîðâèæèëòûí ¿å- scar stage:SI, SII
• Õåëèêî íÿíãèéí èëðýëòýýð:
Helicobacter pylori (+), ( - )
• Ýðõòíèé àíàòîìèéí áàéðëàë: êàðäè, ñóáêàðäè,
èõ áèå, íóãàëóóð, ãàðàõ àìñàð, èõ áà áàãà ìàõèà,
óðä áà àðä õàíà, áóëöóó ò¿¿íèé õàíà, äýýä
ãýäýñíèé áàéðëàëààð
5. ¯å øàòààð:
• Ñýäðýëèéí ¿å
• Íàìæìàë ¿å
6. Õ¿íäðýë òîõèîëäîõ õýëáýð:
• Öóñ àëäàëò
• Øàðõ öîîðîõ
• Íóãàëóóðûí íàðèéñàë
• Õºðø ýðõòýí ð¿¿ íýâ÷èõ
• Õàâäàðò õóâèðàõ
• Ïåðèâåñöèðèò
03_Gastrology last.indd 117 5/25/2005 3:43:59 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
118
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿é
1. ªâäºõ õàì øèíæ: ýðò áà õîæóó ºâäºëò, ºëºí ¿åèéí ºâäºëò
2. Áèæ õàì øèíæ: õîäîîäíû õ¿÷èë èõýññýí áèæ äàâàìãàéëàõ
3. Ìýäðýë ñóëüäëûí õàì øèíæ
4. Øàðõëààíû õ¿íäðýëèéã èëòãýõ øèíæ òýìäýã
Õ¿íäðýë
• öóñ àëäàëò
• øàðõ öîîðîõ
• íóãàëóóðûí íàðèéñàë
• õºðø ýðõòýí ð¿¿ íýâ÷èõ
• õàâäàðò õóâèðàõ
• ïåðèâåñöèðèò
Îíîøëîãîî
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýýíä ãåìîãëîáèí áàãàñíà.
• ªòãºíä äàëä öóñ èëð¿¿ëýõ
• Öóñíû á¿ëýã áîëîí ðåçóñ õ¿÷èí òîäîðõîéëîõ
• Óÿí äóðàíä øàðõëàà èëýðíý.
• Ýäèéí øèíæèëãýýíä ýñèéí ººð÷ëºëò ãàðíà.
• Õîäîîä ãýðýëä õàðàõàä Áàðè /+/, Ýä /-/
• Õåëèêî íÿí èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýý õèéõ /35 </
• Õîäîîäíû ø¿¿ðëèéí áàéäëûã òîäîðõîéëîõ ðÍ ìåòð øèíæèëãýý
Ýì÷èëãýý
1. Õîîë ýì÷èëãýý:
¹1à ºâ÷íèé ñýäýðëèéí ¿åä, ¹1á íàìæèëò ýõëýõ ¿åä ºãíº.
2. Ýìèéí ýì÷èëãýý:
-õåëèêî íÿí óñòãàõ ãóðâàëñàí, äºðâºëñºí ýì÷èëãýý

Ñõåì 1
Äåíîë 120 ìã õ4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 10 õîíîã
Àìîêñèöèëëèí 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
Ìåòðîíèäàçîë 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
Ôàìîòèäèí 20 ìã õ 2 ºã뺺 , îðîé 6- 8 äîëîî õîíîã
Ñõåì 2
Ôàìîòèäèí 20 ìã õ 2 ºã뺺 , îðîé 6- 8 äîëîî õîíîã
Àìîêñèöèëëèí 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
Ìåòðîíèäàçîë 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
03_Gastrology last.indd 118 5/25/2005 3:43:59 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
119
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ñõåì 3
Îìåïðàçîë 40 ìã Îðîéä óíòàõûí ºìíº
Àìîêñèöèëëèí 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
Ìåòðîíèäàçîë 0,5 ã õ 4 óäàà ºã뺺 2, îðîé 2 7 õîíîã
• Øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý:
áóë÷èíãèéí àã÷èë òàâèóëàõ (íî-øïà, àòðîïèí, ïàïàâåðèí ãèäðîõëîðèä,
ãàëèäîð, áåëëåðãàìèí),
õºäºë㺺í çîõèöóóëàõ (öåðóêàë, öèçàïðèä, ìîòèëèóì) ýì¿¿ä ºãíº.
• ªâ÷èí íàìæèæ áàéãàà ¿åä ç¿¿, öàõèëãààí, ðàøààí ýì÷èëãýý õèéíý.

Õ¿¿õäèéí ïðàêòèêò õýðýãëýõ ýìèéí òóí, õýìæýý
Õîäîîä äýýðõè ãýäýñíèé øàðõëàà ºâ÷èí
À. Õîäîîäíû ø¿¿ñ ñààðìàãæóóëàã÷: - àíòàöèäóóä:
Àëìàãåëü, ôîñôîëþãåëü –èéã ºäºðò 4-5 óäàà õîîë èäñýíýýñ õîéø
1-3 öàãèéí äàðàà 4-6 äîëîî õîíîã óóíà.
Á. Ì1 õîëèíîëèòèê¿¿ä:
Ãàñòðîöåïèí, ïèôàìèí 1 (2-1 øàõìàëààð õîîë èäýõýýñ 30
ìèíóòûí ºìíº, ºäºðò 2 óäàà 4-6 äîëîî õîíîã óóíà.
Â. Í2 ãèñòàìèí áëîêàòîðóóä.
- öèìèòèäèí 400ìã –ààð ºäºðò 4 óäàà óóíà.
- Ðàíèòàäèí ( çàíòàê ) 150 ìã-ààð ºäºðò 2 óäàà 2-4 äîëîî õîíîã
óóíà.
Ã. Õîäîîäíû ñàëñòûí íºõºí òºëæèëòèéã äýìæèõ ýì¿¿ä.
- äåíîë 1 øàõìàëààð õîîë èäýõýýñ 30 ìèíóòûí ºìíº ºäºðò 3-4
óäàà 3-4 äîëîî õîíîã óóíà.
- ñóêðàëôàò 1 øàõìàëààð õîîë èäýõýýñ 30 ìèíóòûí ºìíº ºäºðò 3
óäàà 4-6 äîëîî õîíîã óóíà.
03_Gastrology last.indd 119 5/25/2005 3:43:59 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
120
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4. ÍÀÐÈÉÍ ÃÝÄÝÑÍÈÉ ÀÐÕÀà ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò ªâºðìºö áóñ øàëòãààíû íºëººãººð íàðèéí ãýäýñíèé
ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéã õàìàðñàí ¿ðýâñëèéí íýâ÷äýñò
ººð÷ëºëò áîëæ, ãýäýñíèé õºäºë㺺íèé õÿìðàë ¿¿ñäýã,
óäààí ÿâöòàé ýìãýãèéã íàðèéí ãýäýñíèé àðõàã ¿ðýâñýë
ãýäýã.
Øàëòãààí • Ýìãýã òºðºã÷ íÿí, âèðóñ, øèìýã÷èéí õàëäâàð
• Áîëçîëò ýìãýã òºðºã÷ íÿí
• Õîîëëîëòûí äýãëýì àëäàõ
• Õîîë õ¿íñíèé õàðøèë
• Òóÿàíû õîðäëîãî
• Ýìèéí íºëºº
Àíãèëàë 1. Øàëòãààíû õ¿÷èí ç¿éëèéã òóñãàõ
Ýìãýã á¿òýö ç¿é
• ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí õàòèíãàðøèëò ººð÷ëºëòã¿é
• ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí õàòèíãàðøèëòòàé
Ýìíýë ç¿éí ÿâö
• õºíãºí
• äóíä
• õ¿íä
Ýìíýë ç¿é
1. Õýâëèéí ( ãýäýñíèé ) áóþó õýñýã ãàçðûí øèíæ: ñóóëãàëò
2. Äèñáàêòåðèîç
3. Áîäèñûí ñîëèëöîîíû àëäàãäàëûí øèíæ
Õ¿íäðýë
1. Ìàëàáñîðáö
2. Öóñ áàãàäàëò
Îíîøëîãîî
• Öóñíû áèîõèìè: ñèéâýíãèéí óóðàã, ÿëàíãóÿà àëüáóìèí, ººõ òîñ,
ýðäñèéí àãóóëàìæ
• Ðåíòãåíèé øèíæèëãýýíä: íàðèéí ãýäýñíèé äàìæóóëàëòûã /ïàññàæ/ ¿çýõ
• Ãýäýñíèé äóðàíãèéí øèíæèëãýýíä ãýäýñíèé ñàëñò óëàéñàí áàéíà.
• Àìüä ñîðüö áà ýìãýã á¿òýö ç¿éí øèíæèëãýý:
• Äýýä ãýäýñíèé ø¿¿ñ, ãýäýñíèé àìüä ñîðüöîíä íÿíãèéí øèíæèëãýý
õèéõ
• Áààñíû ýìíýë ç¿éí øèíæèëãýý

03_Gastrology last.indd 120 5/25/2005 3:43:59 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
121
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýì÷èëãýý
1.Õîîë ýì÷èëãýý áîë ñóóðü ýì÷èëãýý þì. Ýì÷èëãýýíèé õîîë ¹4
2.Ýìèéí ýì÷èëãýý
2.1. ¯ðýâñýë èäýâõèòýé ¿åä áîãèíî ¿éë÷èëãýýòýé ñóëüôàíèëàìèä /
ôòàëàçîë, ñóëüãèí , íîðñóëüôàçîë 0.5 ã òóíãààð ºäºðò 3 - 4 óäàà /
10 - 14 õîíîã óóíà. Øààðäëàãàòàé áîë äàðààãèéí êóðñûã ººð ýìýýð
¿ðãýëæë¿¿ëíý.
2.2. Õîîë áîëîâñðóóëàëò, øèíãýýëò ñàéæðóóëàõ ôåðìåíò / ïåïñèí,
ïàíêðåàòèí, ôåñòàë, ïàíçèíîðì, ìåçèì ôîðòå / 1 - 2 øàõìàëààð
ºäºðò 3 - 5 óäàà õîîëëîõûí ºìíº ýñâýë äàðàà íü óóíà. Óäààí
õóãàöààãààð / 2 - 3 ñàð / õýðýãëýõ
2.3. Òýæýýëèéí äóòàãäëûã çàñàõ: óóðàã / 5 - 10 % -èéí àëüáóìèí,
äîëîî õîíîãò 1 - 2 óäàà, íèéò 4 - 6 óäàà ñóäñààð õèéõ /, ººõ òîñ
/ ýññåíöèàëå 1 - 2 øàõìàëûã ºäºðò 2 - 3 óäàà, 100 - 150 øèðõýã
/, òºðºë á¿ðèéí àìèí äýìèéã õýðýãöýýíèé äàãóó òàðèõ áóþó óóõ
áàéäëààð õýðýãëýíý. Óñ - äàâñíû óóñìàëûã áèåèéí æèíä áîäîí
óóëãàõ áóþó òàðèíà. Êàëè îðòàò, ïàíàíãèí, ãëþêîíàò êàëüöè,
òºìðèéí áýëäìýë çýðãýýð äóòàãäàæ áóé ýðäýñ äàâñûã íºõíº.
2.4. Áîäèñûí ñîëèëöîîã ýð÷èìæ¿¿ëýã÷ áýëäìýë: ðåòàáîëèë 5 % - èéí
1 ìë, íåðîáîëèë 1 % -èéí 1 ìë óóñìàë çýðýã àíàáîëèê äààâðûã
òàðèõ áóþó óóíà.
2.5. Ãýäýñíèé íÿíãèéí áè÷èë îð÷èíã õýâèéí áîëãîõûí òóëä íÿí óñòãàõ
ýìèéã 7 - 10 õîíîãèéí õóãàöààòàé õèéæ, áèîëîãèéí áýëäìýëèéã 1
- 3 ñàðûí òóðø óóíà.
03_Gastrology last.indd 121 5/25/2005 3:43:59 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
122
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
5. Á¯Ä¯¯Í ÃÝÄÝÑÍÈÉ ÀÐÕÀà ¯ÐÝÂÑÝË
Òîäîðõîéëîëò Á¿ä¿¿í ãýäýñíèé õºäºë㺺í, ø¿¿ðýë, øèìýõ
àæèëëàãààíû õÿìðàëààð èëýðäýã ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí
ººð÷ëºëò á¿õèé àðõàã ¿ðýâñýëò ýìãýã ãýíý.
Øàëòãààí • Ýìãýã òºðºã÷ íÿí, âèðóñ, øèìýã÷èéí õàëäâàð
• Áîëçîëò ýìãýã òºðºã÷ íÿí
• Õîîëëîëòûí äýãëýì àëäàõ
• Õîîë õ¿íñíèé õàðøèë
• Òóÿàíû õîðäëîãî
• Ýìèéí íºëºº
Àíãèëàë 1. Øàëòãààíû õ¿÷èí ç¿éëèéã òóñãàõ
2. Ýìãýã á¿òýö ç¿é
• ºíãºö
• óëàéëò
• øàëáàðõàéò
• õàòèíãàðøèëò
3. Òàðõàëòààð
• òàðõìàë
• õýñýã÷èëñýí
4.¯å øàò
• ñýäðýë
• íàìæìàë
5. Ãýäýñíèé õºäºë㺺íèé àëäàãäàë
• ãýäýñíèé õºäºë㺺í õóðäàñ÷, õ¿÷äýë èõýññýí
• ãýäýñíèé õºäºë㺺í áóóð÷ õ¿÷äýë ñóëàðñàí

Ýìíýë ç¿é
1. Õýâëèéí ºâäºëò: õýâëèéí äîîä áîëîí õàæóó áàãàíààð áèò¿¿, õàòãàà
ìàÿãèéí ºâäºëò ¿¿ñýõ, èõýâ÷ëýí õîîë óíä èäýõ, áààñ ãàäàãøëóóëàõ, õèé
ãàðãàëòòàé õîëáîîòîé
2.Ãýäýñíèé áèæ øèíæ: õýâëèé ä¿¿ð÷ öàðäàéõ, õóðæèãíàí äóóãàðàõ, õèé
ãàðãàõ, áààñ ÿëãàðàëò ººð÷ëºãäºõ, áààñ õàòàëò áîëîí ñóóëãàëò. Ñóóëãàëò
óñàðõàã øèíãýí, ñàëñíû õîëüö á¿õèé, ä¿ëýëò èõòýé, ºäºðò îëîí óäàà,
õýìæýý íü áàãà.
Îíîøëîãîî
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý
• Áààñíû åðºíõèé øèíæèëãýý
• Áààñàíä ãýäýñíèé íÿíãèéí áè÷èë îð÷íû ººð÷ëºëòèéã òîäîðõîéëîõ
• Á¿ä¿¿í ãýäýñíèé ðåíòãåí øèíæèëãýý: á¿òöèéí ººð÷ëºëò, ò¿¿íèé
03_Gastrology last.indd 122 5/25/2005 3:44:00 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
123
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
òàðõàëò, ãýäýñíèé õºäºë㺺íèé õÿìðàëûí õýëáýðèéã òîäðóóëàõ
• Á¿ä¿¿í ãýäýñíèé óÿí äóðàíãèéí øèíæèëãýý
• Ýäèéí ýìãýã á¿òýö ç¿éí øèíæèëãýý
Ýì÷èëãýý
1. Ýì÷èëãýýíèé õîîë: ¹ 3 áààñ õàòàëò äàâàìãàéëñàí ¿åä, õîîë ¹ 4.
ñóóëãàëòûí ¿åä
2. Ýìèéí ýì÷èëãýý: óóõ, øóëóóí ãýäýñíèé ëàà, áè÷èë áóðãóéã
õýðýãëýíý.
2.1. Íÿí óñòãàõ áýëäìýë: ãýäýñíèé íÿíãèéí áè÷èë îð÷íû ººð÷ëºëòºíä
òóëãóóðëàí ñîíãîíî.
• ñóëüôàíèëàìèä / ñóëüãèí 0.5ã , ôòàëàçîë 0.5 ã, ñóëüôàçèí 0.5ã/
• îêñèõèíîëèíû áýëäìýë/ýíòåðîñåïòîë 0.25ã, ìåêñàôîðì,èíòåñòîïàí
• íèòðîôóðàíû á¿ëýã/ ôóðàçîëèäîí 0.05ã, ôóðàçîëèí 0.05ã, ôóðàäîíèí
0.05ã /
• ºðãºí õ¿ðýýíèé ¿éë÷èëãýýòýé íÿí óñòãàõ áýëäìýë / ëåâîìèöåòèí
0.25ã, ýðèðîìèöèí 0.25ã, íèñòàòèí 0.25ã /
2.2. Áèîëîãèéí áýëäìýë: áèôèäóìáàêòåðèí 5 õ¿í òóí, ëàêòîáàêòåðèí 3
õ¿í òóí, õèëàê 30 äóñëààð ºäºðò 2 - 3 óäàà óóíà.
2.3. Áîäèñûí ñîëèëöîîã äýìæèõ: àìèíäýì
2.4. Ãýäýñíèé õºäºë㺺íèéã çàñàõ
• õºäºë㺺íèéã çîõèöóóëàã÷ áýëäìýë / ìîòèëèóì, öèñàïðèä 10 ìã
òóíãààð, õîîëíîîñ 15 ìèíóòèéí ºìíº ºäºðò 3 óäàà óóõ /
• õºäºë㺺í óäààøèðñàí ¿åä òóóëãàõ ýì /õèâýã, àãàð, ìåòèëöåëëþëîçà,
òºðºë á¿ðèéí äàâñàí òóóëãà, äèñàõàðèä; ãèø¿¿íý, ñåíà çýðýã
óðãàìëûí ñóóðüòàé òóóëãàõ ýì, áèñîêîäèë, äóëüêîëàêñ, òîñîí
òóóëãà.
• õºäºë㺺í ò¿ðãýññýí òîõèîëäîëä ãºëãºð áóë÷èíãèéí àã÷èëò òàâèóëàõ
/ íî - øïà 2 % - èéí 2 ìë óóñìàë, áàðàëãèí 5 ìë óóñìàë /,
õîëèíîëèòèê / àòðîïèí ñóëüôàò 0.1 % - èéí 1 ìë, ïëàòèôèëëèí 0.2
% - èéí 1 ìë óóñìàë/
3.ªâ÷íèé íàìæìàë ¿åä íºõºí ñýðãýýõ õºäºë㺺í, ôèçèê ýì÷èëãýý
03_Gastrology last.indd 123 5/25/2005 3:44:00 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
124
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
6. ªÂªÐÌªÖ ÁÓÑ ØÀÐÕËÀÀÒ ÊÎËÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Òîäîðõîé áóñ øàëòãààíû óëìààñ á¿ä¿¿í ãýäýñ,
ÿëàíãóÿà øóëóóí ãýäýñíèé ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéã õàìàðñàí
òàðõìàë øèíæ ÷àíàðòàé öóñàðõàãøèõ, øàðõëàõ,
èäýý õóðèìòëàãäàõ, ¿õæèõ áà ààæìààð õîëáîã÷ ýäýýð
ñîëèãäîõ ýìãýãèéã ºâºðìºö áóñ øàðõëààò êîëèò
ãýíý.
Øàëòãààí • òîäîðõîé áóñ
Àíãèëàë 1. Ãýäñèéã õàìàðñàí áàéäàë
• á¿ä¿¿í ãýäýñíèé òºãñãºë õýñýã
• ãýäýñíèé ç¿¿í òàëûã õàìàðñàí
• òàðõìàë
2.Ýìíýëç¿éí ÿâö
• öî÷ìîã
• àðõàã. Àðõàã ÿâöòàé: îëîí äàõèëòòàé,
òàñðàëòã¿é ¿ðãýëæëýõ õýëáýð
3. ªâ÷íèé ÿâö
• õºíãºí
• äóíä
• õ¿íä
4.Óÿí äóðàíä èëðýõ ººð÷ëºëò
• èäýâõèæèëòýé
• èäýâõèæèëã¿é õýëáýð ãýæ àíãèëíà.
Ýìíýë ç¿é
1. Ãýäýñíèé áèæ: öóñ, ñàëñ, èäýý õîëüöòîé ñóóëãàëò
2. Ãýäýñíèé áóñ øèíæ:
• àðüñ, ñàëñòûí ººð÷ëºëò / ýðèòåìà, ïèîäåðìè, äîîä ìº÷íèé
øàðõëàà, àìíû ãýìòýë /
• í¿äíèé ººð÷ëºëò / êîíüþêòèâèò, èðèò, óâåéò, ýïèñêëåðèò /
• ïîëèàðòðèò
• õîëàíãèò, ýëýãíèé èäýâõèòýé àðõàã ¿ðýâñýë
• íåôðèò
• ïîëèãèïîâèòàìèíîç
• öóñ áàãàäàëò çýðýã áîëíî.
Õ¿íäðýë
• Øóëóóí ãýäýñíèé àìñàð õýñãèéí öóóðàëò, áóãëàà, öîîðîëò,
• Á¿ä¿¿í ãýäýñíèé öóñ àëäàëò
03_Gastrology last.indd 124 5/25/2005 3:44:00 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
125
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Á¿ä¿¿í ãýäýñ öîîðîõ áà ãÿëòàíãèéí ¿ðýâñýë
• Ãýäýñíèé õîðäëîãîò òýëýëò
• Õîðò õàâäàðò øèëæèõ
Îíîøëîãîî
• öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý /öóñ áàãàäàëò áóé ýñýõèéã èëð¿¿ëýõ/
• äàëä öóñ àëäàëò èëð¿¿ëýõ ñîðèëûã õèéõ
• áààñíû åðºíõèé áà íÿí ñóäëàëûí øèíæèëãýý
• áèîõèìèéí øèíæèëãýý
• á¿ä¿¿í ãýäýñíèé ðåíòãåí øèíæèëãýýãýýð òàðõàëò òîãòîîõ
• øóëóóí ãýäýñíèé äóðàíãèéí øèíæèëãýý
• á¿ä¿¿í ãýäýñíèé äóðàí: ¿ðýâñëèéí èäýâõèæèë òîãòîîõ
• ýìãýã á¿òýö ç¿éí øèíæèëãýýã õèéõ
• äàðõëààíû òîãòîëöîîíä ººð÷ëºëò ãàðàõ / lg A, lgM/
Ýì÷èëãýý
1. Ýì÷èëãýýíèé õîîë ¹4
2. Ýìèéí ýì÷èëãýý: óóõ, øóëóóí ãýäýñíèé ëàà, áóðãóé õýëáýðýýð
õýðýãëýíý.
2.1. Óäààí ¿éë÷èëãýýòýé ñóëüôàíèëàìèäûí áýëäìýë: / ñóëüôàñàëàçèí,
ñàëàçîìåòîêñèí, ñàëàçîïèðèäàçèí, ìåñàëàçèí / 2ã –4 ã – ààñ 10 – 12 ã
õ¿ðòýë õ¿íäðýëèéí áàéäëààñ õàìààð÷ òóíã òààðóóëíà. 5 – 7 õîíîãèéí
òóðø óóñíû äàðàà ýìíýëç¿éí ñàéæðàë àæèãëàãäàõ ¿åýñ òóíã áàãàñãàí,
áàðèõ òóíä îðóóëäàã. ªäºðò 1 – 1.5 ã òóíãààð 1 æèëèéí òóðø óóíà.
2.2. Ãëþêîêîðòèêîñòåðîéäûí áýëäìýë. Ïðåäíèçîëîíûã 40 – 80 ìã òóíãààð
ñóäñààð òàðüæ ýõëýõ áà ýìíýëç¿éí ñàéæðàë àæèãëàãäàõ ¿åýñ óóõààð
õýðýãëýíý. Óóõ òóíã 7 õîíîã òóòàì 5 ìã – ð áóóðóóëíà. Áàðèõ òóí 5 – 15 ìã
áà 6 ñàðûí òóðø óóíà.
2.3. Öèòîñòàòèê ýì: àçèîòèîïèðèí, ìåðêàïòîïóðèí – 2 – 2.5 ìã/êã, 1 ñàðààñ
èë¿¿ã¿é õóãàöààãààð õýðýãëýíý.
2.4.Øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý
• Õî¸ðäîã÷ õàëäâàðààñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ íÿí óñòãàõ ýì
• Õîðäëîãî áîëîí áîäèñûí ñîëèëöîîíû õÿìðàëûã çàñàõ
• Ñóóëãàëòûã çîãñîîõ ýì / ðåàñåê 1 øàõìàë, ýñâýë 35 äóñëààð
ºäºðò 2 áà 3 óäàà, õîîëíîîñ 30 ìèíóòèéí ºìíº , èìîäèóì 1
êàïñóëààð ºäºðò 4 óäàà, êîäåéí ôîñôàò 0.0015 ã – ð ºäºðò 3
óäàà óóõ / õèéæ áîëíî.
03_Gastrology last.indd 125 5/25/2005 3:44:00 PM
Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýìãýã¿¿ä
126
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. Ìýñ çàñàë ýì÷èëãýýíèé çààëò:
• Öóñ àëäàëò çîãñîõã¿é
• Ãýäýñíèé õîðäëîãîò òýëýëò
• Ãýäýñ öîîðîõ
• Ãýäýñíèé ò¿ãæðýë
• Õàâäàðò øèëæèõ
• Ýìýí ýì÷èëãýýíä ¿ð ä¿íã¿é îëîí äàõèëòòàé õ¿íä õýëáýð
Õ¿¿õäèéí ïðàêòèêò õýðýãëýõ ýìèéí òóí, õýìæýý
À. Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý:
• 5- ÀÑÊ èéí á¿ëãèéí ýì¿¿äèéã 0.5-2 ãð-ààð õîíîãò òîîöîí 3-4 äîëîî
õîíîã óóãààä öààøèä òóíã 1/3-ýýð áóóðóóëàí õ¿íä õºíãºíèé áàéäëààñ
õàìààðàí íèéò 6-12 ñàð óóíà. Ýíý áýëäìýëýý ôîëèéí õ¿÷èëòýé õàìò
õýðýãëýíý.
• Äóíä çýðãèéí áîëîí õ¿íä ÿâöòàé, 5-ÀÑÊ-èéí áýëäìýë 14 õîíîã
õ¿ðòýë õýðýãëýýä ¿ð ä¿íã¿é áàéãàà ¿åä ïðåäíèçîëîíûã 1-1.5ìã/êã-
ààð òîîöîí ¿äýýñ ºìíº óóæ, ýìíýë ç¿éí ñàéæðàë ºãñºí ¿åýñ ( áààñ
öóñã¿é ) òóíã áóóðóóëàí 3-6 ñàð õýðýãëýíý.
• Òðèõîïîë 15-30 ìã/êã-ààð òîîöîîí ºäºðò 2 óäàà 4 äîëîî õîíîã óóíà.

Á. Äàðõëàà äýìæèõ áýëäìýë.
• a èíòåðôåðîí 500000-1 ñàÿ ÅÄ—ýýð 3 õîíîã òóòàìä áóë÷èíä
òàðèíà.
• öèòîñòàòèê: àçàòèîïðèí 1ìã/êã –ààð áîäîæ çºâõºí áóñàä ýì÷èëãýý
ÿìàð ÷ ¿ð ä¿íã¿é òîõèîëäîëä õýðýãëýíý.
Â. Ñóóëãàëòûí ýñðýã ýì÷èëãýý.
• èìîäèóì 1/2-ýýð áîëãîîìæòîé õýðýãëýíý.
03_Gastrology last.indd 126 5/25/2005 3:44:00 PM
Áººð, äîòîîä
ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
04_nephrology last.indd 127 5/25/2005 3:50:05 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
128
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
Õ. Ãýëýãæàìö Ìîíãîë óëñûí õ¿íèé ãàâúÿàò ýì÷, Äîêòîð,
Ïðîôåññîð, ÝÌß-íû Áººð ñóäëàëûí åðºíõèé
ìýðãýæèëòýí
Ò. Àðèóíàà ÝÌØÓÈÑ-èéí Áººð ñóäëàëûí òýíõèì Äýä
ïðîôåññîð
Æ. Ýíõòóÿà ÝÌØÓÈÑ-èéí Áººð ñóäëàëûí òýíõìèéí
ìàãèñòð, àõëàõ áàãø
Õ. Îòãîîëîé ÝÌØÓÈÑ-èéí Öóñ, äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã
ñóäëàëûí òýíõèìèéí àõëàõ áàãø, Àíàãààõ
óõààíû äîêòîð
04_nephrology last.indd 128 5/25/2005 3:50:06 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
129
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. ÖÎ×ÌÎà ÏÈÅËÎÍÅÔÐÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Áººðíèé àÿãàíöàð, òýâøèíöýð, çàâñðûí ýäèéã
õàìàðñàí õàëäâàðûí øàëòãààíò ¿ðýâñýëò ºâ÷èí.
Áàãà íàñíû õ¿¿õä¿¿ä, æèðýìñýí ýìýãòýé÷¿¿ä, íàñòàé
ýðýãòýé÷¿¿äýä èõýâ÷ëýí òîõèîëäîíî. Çàðèì ¿åä øýýñ
äàìæóóëàõ çàìä áàãàæèéí øèíæèëãýý áîëîí àæèëáàð
õèéñíèé äàðàà, ÷èõðèéí øèæèí áîëîí Ẻð ÷óëóóæèõ
ºâ÷èíòýé õ¿ì¿¿ñò òîõèîëäîæ áîëíî.
Ø à ë ò ã à à í ,
õ¿÷èí ç¿éë:
Áººðíèé ýäýä õàëäâàð òàðõàõ çàì:
1.Óðóóäàõ çàì: îéðîëöîîõ áîëîí áóñàä
ýðõòýí¿¿äèéí õàëäâàðûí ãîëîìòîîñ öóñ áîëîí
òóíãàëãèéí ñóäñààð äàìæèõ
2.ªãñºõ çàì: øýýñ äàìæóóëàõ äîîä çàìààñ õàëäâàð
äàìæèõ
ªâ÷èí ¿¿ñãýã÷ íÿí:
- E.Coli 80% - 85%
- Áóñàä íÿíãóóä: êëåáñèåëëà, ïðîòåè, ñòàôèëîêîêê,
ïñåâäîìàíîç, öººí òîõèîëäîëä êàíäèäûí òºðëèéí
캺ãºíöºð
Àíãèëàë Ýìíýë ç¿éí ÿâöààð íü:
• Õºíãºí: ñóáôåáðèëü õàëóóðàëò, áèå ñóëüäàæ
ÿäðàõ, äèçóðèéí øèíæ áîëîí óóö íóðóóãààð õºøèæ
÷èëæ ºâäºíº.
• Äóíä: ºíäºð õàëóóðàëòòàé, õºëñ äààâàðëàíà,
åðºíõèé õîðäëîãûí øèíæòýé, óóö íóðóóãààð ºâäºõ,
äèçóðèéí øèíæ òîä èëýðíý.
• Õ¿íä ¿åä: õàëóóí òîãòìîë ºíäºð, èõ õºëºð÷, ÷è÷ðýí,
í¿¿ðíèé òºðõ õóðö áîëíî. Ñóäàñíû ëóãøèëò
ò¿ðãýñ÷, ä¿¿ðýëò ñóëàðíà. Áººðíèé áóãëàà ¿¿ññýí
¿åä áèåèéí áàéäàë óëàì õ¿íäýð÷ ºäºð øºíèéí
áèåèéí òåìïåðàòóðûí çºðºº èõýñíý. Á¿ñýëõèé
îð÷ìîîð õ¿÷òýé ºâäºëò ºã÷, ºâ÷òºí õºëºº õýâëèé
ð¿¿ãýý àòèðñàí àëáàäìàë áàéäàëòàé áîëíî.
Õýâëèéí áóë÷èíãèéí ÷àíãàðàë àæèãëàãäàíà.
04_nephrology last.indd 129 5/25/2005 3:50:06 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
130
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Èëðýõ çîâèóð:
• Ãýíýò ºíäºð õàëóóðíà, äàãæèæ ÷è÷èðíý, õîîë óíäàíä äóðã¿é áîëæ
îãèóëæ Ẻëæ¿¿ëíý.
• Áººðíèé îð÷ìîîð ÷èíýð÷ ºâäºíº, çàðèì ¿åä ºâäºëò èõýñ÷, øýýëýéí
äàãóó äàìæèæ ºâäºíº.
• Øýýñ äàìæóóëàõ äîîä çàìûí õàëäâàðòàé õàâñàðñàí òîõèîëäîëä
øýýñíèé ãàðö õýìæýý áàãàñ÷, øýýõ ¿åä øýýñíèé ñ¿âýýð õîðñîæ
ºâäºíº.
Ýìíýë ç¿é:
• ªâ÷òºíèé áèåèéí áàéäàë õ¿íä, õ¿íäýâòýð, ºíäºð õàëóóíòàé, óðóóë
îìãîëòîæ õóóðàéøñàí, õýë çóçààí ºíãºðòýé
• Áººð îð÷èì òýìòðýõýä ýìçýãëýëòýé, õýâëèéí áóë÷èíãèéí
÷àíãàðàëòàé, Ïàñòåðíàöêèéí øèíæ òîä èëýðíý.
• Õ¿íä ¿åä åðºíõèé õîðäëîãûí áîëîí, óñã¿éæëèéí øèíæ òîä èëýðíý.
Àðüñ õóóðàéøñàí, õýë ºíãºðòýé, óðóóë îìãîëòîæ õàòñàí áàéíà.
Õ¿íäðýë:
• Áººðíèé ýäèéí áîëîí ººõëºãèéí áóãëàà
• Áººðíèé ýäèéí ¿õæèë
• Óðîñåïñèñ
• Áººðíèé öî÷ìîã äóòàãäàë
• Àðõàã ïèåëîíåôðèò
Îíîøëîãîî:
Çîâèóð ¿çëýã, øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëò¿¿ä äýýð òóëãóóðëàí îíîøëîíî.
04_nephrology last.indd 130 5/25/2005 3:50:06 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
131
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîîíû
øàòëàë
Øàëãóóð Èëðýõ ººð÷ëºëò
I øàòëàë Àíàìíåç Øýýñ áýëãèéí çàìûí õàëäâàðààð
ºâäñºí, äààð÷ õºðñºí,
ïèåëîíåôðèòýä õ¿ðãýõ õ¿÷èí
ç¿éëèéí àíàìíåçòàé (õàíèàä
òîìóóãààð ºâäñºí, øýýñ äàìæóóëàõ
çàìä îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé
àæèëáàð õèéëãýñýí ãýõ ìýò)
Çîâèóð Õàëóóðàëò, äèçóðèéí øèíæ,íóðóó
á¿ñýëõèé îð÷ìûí ÷èíýðñýí
ºâäºëò
Áîäèò ¿çëýã Åðºíõèé õîðäëîãûí øèíæ:
àðüñ õóóðàéøñàí, óðóóë
îìãîëòñîí, õýë çóçààí ºíãºðòýé,
õýâëèéí áóë÷èíãèéí ÷àíãàðàë,
Ïàñòåðíàöêèéí øèíæ ýåðýã
Ëàáîðàòîðèéí
øèíæèëãýýíä
Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýýíä:
øýýñíèé õýìæýý áàãà, áóëèíãàðòàé,
öàãààí ýñèéí òîî 5-10 õ/ ò ò¿¿íýýñ
äýýø óëààí ýñ 2 õ/ò èõ, íèòðèòèéí
ñîðèë ýåðýã, óóðàã 0,5-1,0 ã/ë
õ¿ðòýë ÿëãàðíà.
Øýýñíèé íÿí ºñãºâºðëºõ
øèíæèëãýýíä:
1 ìë øýýñýíä 100 000 äýýø íÿí
óðãàñàí áàéíà.
II, III øàòëàë Áàãàæèéí
øèíæèëãýýíä
Õýò àâèàí øèíæèëãýýíä:
Ẻð õýìæýýãýýðýý òîìðîõ ýñâýë
õýâèéí áàéíà, Ẻðíèé ýäèéí ýõî
îéëò æèãä áóñ áîëñîí áàéíà.
Ðåíòãåí øèíæèëãýýíä: øýýñíèé
çàìûí ñààä áàéãàà ýñýõèéã
òîäðóóëíà. Áóãëàà, êàðáóíêóë
áàéãàà ýñýõ,
Öî÷ìîã ïèåëîíåôðèòèéí îíîøëîãîîíû ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä
ßëãàõ îíîø:
Õýñýã ãàçðûí øèíæ õàðüöàíãóé á¿äýã, åðºíõèé õîðäëîãûí øèíæ òîä
04_nephrology last.indd 131 5/25/2005 3:50:06 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
132
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
èëðýõ ó÷èð äàðààõü ºâ÷í¿¿äýýñ ÿëãàí îíîøèëíî. ¯¿íä:
• õàíèàä òîìóó
• õàòãàëãàà
• ãýäýñíèé õàëäâàðóóä
• ìóõàð îëãîéí õóðö ¿ðýâñýë
• öºñíèé õ¿¿äèéí ¿ðýâñýë
• ºíäãºâ÷èéí õóðö ¿ðýâñëýýñ ÿëãàí îíîøëîíî.
Ýì÷èëãýý:
• Ýìíýëýãò õýâò¿¿ëæ ýì÷èëíý. Øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí ñààäã¿é áîë
ýì÷èëãýýã I, II øàòëàëûí ýìíýëã¿¿äýä ÿâóóëíà. Øýýñ äàìæóóëàõ
çàìûí ñààäòàé, õ¿íäðýëòýé ¿åä ýì÷èëãýýã III øàòëàëûí ýìíýëýãò
ÿâóóëíà.
• Ýõíèé õîíîãóóäàä õýâòðèéí äýãëýì ñàõèóëíà.
• Èë÷ëýã èõòýé õîîë ºãíº. Õîíîãò 1,5-2 ë øèíãýí óóëãàíà.
• Øàëòãààíû ýñðýã ýì÷èëãýýã ÿâóóëàõûí ºìíº øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí
ñààä áàéãàà ýñýõèéã òîäðóóëíà.
- Ñààäòàé áîë ýì÷èëãýýã III øàòëàëûí ýìíýëýãò ÿâóóëàõ áà ñààäûã
àðèëãàõ, øýýñíèé óðñãàëûã ÷ºëººòýé áîëãîõ àðãà õýìæýý àâíà.
- Ñààäã¿é áîë àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý õèéíý. Øýýñíèé áàêòåðèîëîãèéí
øèíæèëãýýíèé õàðèó ãàðòàë ãýäýñíèé ñàâõàíöàðò èë¿¿ ¿éë÷èëäýã
àíòèáèîòèêóóäûã ñîíãîí àâíà.
• Õºíãºí õýëáýðèéí ¿åä ýì÷èëãýýã I øàòëàëûí ýìíýëýãò ÿâóóëàõ
áà àìèíîãëèçèäûí á¿ëãèéí àíòèáèîòèêîîñ ãåíòàìèöèíûã 60-80
ìã 8-12 öàãèéí çàéòàé áóë÷èí òàðèõ áà õàãàñ íèéëýã ïåíèöèëëèí
àìïèöèëëèí, îêñàöèëëèíûã óóõààð (õ¿ñíýãò 3) õàâñðóóëàí õýðýãëýâýë
èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé.
• Õ¿íä áîëîí äóíä çýðãèéí ¿åä ýì÷èëãýýã II, III øàòëàëûí ýìíýëýãò
ÿâóóëæ II,III á¿ëãèéí öåôàëîñïîðèí ñóäñààð òàðüæ, àìèíîãëèêîçèäûã
áóë÷èíä òàðèí õàâñðóóëàí õýðýãëýíý.
04_nephrology last.indd 132 5/25/2005 3:50:06 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
133
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Öî÷ìîã ïèåëîíåôðèòèéí ýì÷èëãýýíä õýðýãëýãäýõ àíòèáèîòèêóóä

Àíòèáèîòèêóóä Õ î í î ã è é í
òóí
Õýðýãëýõ àðãà
Õ
à
ã
à
ñ

í
è
é
ë
ý
ã
ï
å
í
è
ö
è
ë
ë
è
í
Àìèíîïåíèöèëëèí
-àìïèöèëëèí
-àìîêñàöèëëèí
Êàðáîêñèïåíèöèëëèí
-êàðáåíèöèëëèí
-òèêàðöèëëèí
b-ëàêòàìàç+ïåíèöèëëèí
-àóãìåíòèí
-óíàçèí
1,5-2,0ã
1,5-3,0ã
4,0-8,0ã
12,0-18,0ã
1,125-1,88 ã
0,375-0,75 ã
Áóë÷èíä,ñóäñààð
Óóõ
Áóë÷èíä
Ñóäñààð
Óóõ, ñóäñààð
Óóõ
Ö
å
ô
à
ë
î
ñ
ï
î
ð
è
í
I ¿å:
-öåôàçîëèí
-öåôàëåêñèí
II ¿å:
-öåôóðîêñèì
-öåôàêëîð
III ¿å:
-öåôîòàêñèì
-öåôòàçèäèì
-öåôòðèàêñîí
2,0 ã
0,5-1,0 ã
0,25-0,5 ã
0,75 ã
2,0-4,0 ã
1,0-2,0 ã
1,0-2,0 ã
Áóë÷èíä, ñóäñààð
Óóõ
Óóõ
Óóõ
Ñóäñààð
Áóë÷èíä, ñóäñààð
Áóë÷èíä, ñóäñààð
À
ì
è
í
î
ã
ë
è
ê
î
ç
è
ä
I ¿å:-ãåíòàìèöèí
II¿å:-àìèêàöèí
III ¿å:-íåòðîìèöèí
3ìã/êã
10ìã/êã
6ìã/êã
Áóë÷èíä
Áóë÷èíä,ñóäñààð
Áóë÷èíä

• Õàëóóí áóóðñàí, ºâ÷òºíèé åðºíõèé áàéäàë ñàéæèðñàí ¿åä òàðèàã
çîãñîîæ íÿíãèéí ýñðýã áýëäìýëèéã óóõààð øèëæ¿¿ëíý.
• Àíòèáèîòèêèéã õàëóóí áóóð÷, øýýñíèé øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëò¿¿ä
çàñàðòàë íü õýðýãëýíý.
• Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýýíèé äàðàà õóðö ¿ðýâñëèéí øèíæ¿¿ä àðèëñàí ¿åä
óðãàìàë áîëîí íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý õèéíý. Õóñíû ø¿¿ñ, òýõèéí
øýýã, àíüñíû íàâ÷, áààâãàéí ÷èõíèé óñàí õàíäìàëûã óóíà.
04_nephrology last.indd 133 5/25/2005 3:50:07 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
134
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. ÀÐÕÀÃ ÏÈÅËÎÍÅÔÐÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Õóðö ïèåëîíåôðèòèéã á¿ðýí ýì÷ëýýã¿é áîëîí
áýëãèéí çàìûí õàëäâàð, øýýñíèé çàìûí ñààòàë çýðýã
íü àðõàã ïèåëîíåôðèò ¿¿ñýõýä íºëººëíº.
Ø à ë ò ã à à í ,
õ¿÷èí ç¿éë:
ªâ÷èí ¿¿ñýõýä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë:
• Øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí ñààòàë ÷óëóó,
ò¿ð¿¿ áóë÷èðõàéí òîìðîë, õàâäàð, Ẻð óíæèõ
• Øýýñíèé ñ¿â áóðãóéäàõ, äàâñàã äóðàíäàõ
• Íàñ, õ¿éñíèé îíöëîã
• Æèðýìñëýëò
• ×èõðèéí øèæèí, áýëãèéí çàìûí ºâ÷èí
(ïðîñòàòèò, êîëüïèò,àäíåêñèò)
• áèå ìàõáîäûí äàðõëàëûí
õàðèó óðâàëûí áàéäàë
• Àæèë àìüäðàëûí íºõöºë: óäààí çîãñîõ, äààðàõ,
õýò ÿäðàõ, àõóéí ñî¸ë, àðèóí öýâýð, õîîëëîëò
Àíãèëàë Õàëäâàð Ẻðèéã õàìàðñàí áàéäëààð;
• 1 òàëûí Ẻðèéã õàìàðñàí
• 2 òàëûí Ẻðèéã õàìàðñàí
Áººðèéã ãýìòýýñýí áàéäëààð;
• Àíõäàã÷ áóþó õ¿íäðýëã¿é:
øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí ñààäã¿é
• Õî¸ðäîã÷ áóþó õ¿íäðýëòýé:
øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí ñààäòàé.
Ýìíýë ç¿éí õýëáýðýýð;
• Äàõèëòàò õýëáýð
• Äàëä õýëáýð
¯å øàòààð;
• Ñýäðýëèéí ¿å
• Íàìæèõ ¿å
Õàëäâàð äàìæèõ áàéäëààð;
• øýýñýýð: ºãñºõ çàìààð
• öóñààð : óðóóäàõ çàì
Ýìíýë ç¿é:
• Áººð îð÷ìîîð ÷èëæ õºøèæ ºâäºíº, áèå ñóëàð÷ àìàðõàí ÿäàðíà,
• Øýýñíèé ãàðö ººð÷ëºãäºæ, øýýñíèé ñ¿âýýð ºâäºõ, øýýñ îéð îéðõîí
õ¿ðýõ çýðýã øèíæ¿¿ä õàìò èëýðíý
• Áèå çàðàéæ, ÷è÷ð¿¿äýñ õ¿ðýí ñóáôåáðèëü õàëóóðíà.
• Äàëä õýëáýðèéí ïèåëîíåôðèòèéí ¿åä Ẻð íóðóóãààð áàãà çýðýã
04_nephrology last.indd 134 5/25/2005 3:50:07 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
135
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ºâäºõ áà øýýñíèé øèíæèëãýýíä îíöûí ººð÷ëºëò ãàðäàãã¿é òóë
îíîøëîõîä ò¿âýãòýé. Îíîøèéã òîäðóóëàõûí òóëä ñýäýýõ ñîðèë áîëîí,
áàãàæèéí øèíæèëãýý õèéíý.
• ªâ÷èí íèëýýä àðõàãøñàí õîæóó ¿åä àðòåðèéí äàðàëò èõäýõ øèíæ
èëýðíý.
Îíîøëîãîî:
ÝÌÒ-ûí 1-ð øàòëàëä ÝÌÒ-ûí II øàòëàëä
• Ýìíýë ç¿é: çîâèóð
àíàìíåç, áîäèò ¿çëýã
• Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Ýìíýë ç¿é: çîâèóð àíàìíåç, áîäèò
¿çëýã
• Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
Íå÷èïîðåíêèéí ñîðèë
• Øýýñíèé áàêòåðèîëîãè
• Çèìíèöêèéí ñîðèë
• Áººðíèé ðåíòãåí øèíæèëãýý:
ÿëãàðóóëàõ, ºãñºõ óðîãðàìì
• Áººðíèé ýõî øèíæèëãýý

Øèíæèëãýý Èëðýõ ººð÷ëºëò¿¿ä
Ýìíýë ç¿é Óóö íóðóóãààð õºøèæ ºâäºõ, í¿ä í¿¿ðýýð
öýëõýð÷ õàâàãíàõ, äèçóðèéí øèíæ¿¿ä
èëýðíý.
Øýýñíèé øèíæèëãýý Øýýñíèé õóâèéí æèí áóóð÷, øýýñýýð 0,5-
1,0 ã/ë õ¿ðòýë óóðàã ÿëãàð÷, öàãààí ýñèéí
òîî îëøèð÷ íÿí ÿëãàðíà.
Øýýñíèé áàêòåðèîëîãèéí
øèíæèëãýý
Íèòðèòèéí ñîðèë ýåðýã ãàðàõ áà íÿí
óðãóóëàõ øèíæèëãýýíä 1ìë øýýñýíä 105
äýýø íÿí óðãàíà.
Çèìíèöêèéí ñîðèë Áººðíèé ºòãºð¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà
àëäàãäàæ ãèïî-èçîñòåíóðè, íèêòóðèéí
øèíæ èëýðíý.
04_nephrology last.indd 135 5/25/2005 3:50:07 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
136
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßëãàðóóëàõ óðîãðàìì* Àÿãàíöàð òýâøèíöýð ºðãºññºí áàéõ áà 2
Ẻðíèé çóðàãëàë èæèë áóñ áàéíà. ÐÊÈ
0,4-ººñ èõýñíý. Øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí
ñààäûã òîäðóóëíà.
Õýò àâèàí øèíæèëãýý* Áººðíèé õýìæýý áàãàñàõ, òýâøèíöýðèéí
ººð÷ëºëò, öóëëàã ýä íèìãýðýõ, êàïñóë íü
çóçààðàõ çýðýã øèíæ¿¿ä ãàðíà.
Áººðíèé èçîòîïèéí
øèíæèëãýý*
Áººðíèé õýìæýý æèãä áóñ æèæãýðñýí,
èçîòîïèéí ìóðóé æèãä áóñ ººð÷ëºãäñºí,
ÿëãàðóóëàõ ¿éë àæèëëàãàà óäààøèðñàí
áàéíà.
Àðõàã ïèåëîíåôðèòèéí ¿åä ýìíýë ç¿é áîëîí øèíæèëãýýíä èëðýõ
ººð÷ëºëò¿¿ä
* øèíæèëãýýí¿¿äèéã II,III øàòëàëûí ýìíýëã¿¿äýä õèéíý.
ßëãàõ îíîø:
1. Àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèòèéí ¿åä øýýñíèé õýìæýý áàãàñàæ õàâàãíàíà.
Øýýñýýð ÿëãàðàõ óóðãèéí õýìæýý èõ, óëààí ýñ áîðòãîíöîðóóä
ÿëãàðíà.
2. Áººðíèé çàâñðûí ýäèéí ¿ðýâñýë ýìèéí áîëîí õèìèéí áîäèñûí
íºëººãººð ¿¿ñäýã. ªâ÷íèé ýõíèé ¿åýñ øýýñ èõ õýìæýýòýé ÿëãàð÷
øýýñíèé õóâèéí æèí áàãàñíà. Øýýñýíä íÿí èëðýõã¿é.
3. Áººðíèé ñ¿ðüåý ºâ÷íèé ¿åä øýýñýýð îëîí öàãààí ýñ ÿëãàðíà. Öóñòàé
øýýíý. Óäààí õóãàöààãààð ñóáôåáðèëü õàëóóðíà. Äèçóðèéí øèíæ òîä
èëýðíý.
4. Á¿ñýëõèé íóðóóíû îñòåîõîíäðîç, ðàäèêóëèòûí ¿åä íóðóóíû
ðåíòãåí çóðàãò ººð÷ëºëòòýé. Íóðóó îð÷ìûí ºâäºëò íü õºäºë㺺íòýé
õîëáîîòîé íýìýãäýõ áà øýýñíèé øèíæèëãýýíä ººð÷ëºëòã¿é áàéíà.
Ýì÷èëãýý:
Øýýñíèé çàìûí ñààäã¿é, Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãààíû àëäàãäàëã¿é áàéãàà
íºõöºëä ýì÷èëãýýã I,II øàòëàëûí ýìíýëã¿¿äýä ÿâóóëíà.
1.Äýãëýì: ¿ðýâñëèéí èäýâõèæèë ºíäºð, õàëóóðàëò åðºíõèé õîðäëîãûí
øèíæ èõòýé ¿åä õàëóóí áóóðòàë õýâòðèéí äýãëýì ñàõèíà. Èäýâõèæèë
áàãà ¿åä õàãàñ õýâòðèéí äýãëýì ñàõèíà.
2. Õîîë ýì÷èëãýý: èë÷ëýã èõòýé õîîë èäíý. Øèíãýí õîíîãò 1,5ë
äîîøã¿é áàéíà.
3.Øàëòãààíûã àðèëãàõ: øýýñýíä íÿíãèéí àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàðûã
òîäîðõîéëæ òîõèðîõ àíòèáèîòèêèéã ñîíãîíî. (Öî÷ìîã ïèåëîíåôðèò )

04_nephrology last.indd 136 5/25/2005 3:50:07 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
137
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý õèéæ áàéõäàà äîîðõ õ¿ñíýãòýíä ¿ç¿¿ëñýí õýä
õýäýí çàð÷ìûã áàðèìòàëíà. Àíòèáèîòèêèéã õîñëîë áàéäëààð àâàõ,
ñîíãîõäîî äàðààõü ñõåìèéí äàãóó ñîíãîíî.
Øýýñ äàìæóóëàõ çàìûí ñààäòàé ýì÷èëãýýã III øàòëàëûí ýìíýëýãò ÿâóóëæ
ñààäûã àðèëãàõ àðãà õýìæýý àâíà.

Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì:
• Øýýñýíä íÿí óðãóóëæ àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàðûã òîäîðõîéëîõ
• Øýýñíèé îð÷èíã õàðãàëçàí ¿çýõ : õîîëîîð çîõèöóóëàõ ýñâýë òóõàéí
îð÷èíä òîõèðñîí àíòèáèîòèêèéã õýðýãëýõ
• Àíòèáèîòèêèéã çºâ õîñëóóëàõ: áàêòåðèîñòàòèê, áàêòåðèöèä
¿éëäýëòýé ýì¿¿äèéã õîñëóóëàõã¿é áàéõ
• Áººðíèé ¿éë àæèëëàãààíû áàéäàë: ¿éë àæèëëàãààíû àëäàãäàëòàé
áîë ýìèéí òóíã áàãàñãàæ õýðýãëýíý.
• Æèðýìñýí, õºõ¿¿ë ýìýãòýé÷¿¿äýä óðàã áîëîí íÿðàéä õîð áàãàòàé
àíòèáèîòèê ñîíãîõ
Àðõàã ïèåëîíåôðèòèéí ýì÷èëãýýíä àíòèáèîòèê ýìèéã õýðýãëýõ
çàð÷èì
4.Óðîñåïòèê ýì¿¿ä. Àíòèáèîòèê ýì¿¿äòýé óðîñåïòèê ýì¿¿äèéã
õàâñðóóëàí õýðýãëýâýë ýì÷èëãýýíèé èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé.
Óðîñåïòèê¿¿ä Õîíîãèéí òóí Õýðýãëýõ àðãà
Ôòîðõèíîëîí:
-Îôëîêñàöèí
-Öèïðîôëîêñàöèí
-Ïåôëîêñàöèí
Ôòîðã¿é õèíîëîí
-íèòðîêñîëèí (5-íîê)
-ãðàìóðèí
-öèíîáàê
0,4ã
0,2-0,4 ã
0,25-1,0 ã
0,2-0,4 ã
0,8-1,2 ã
0,8 ã
0,4 ã
1,5 ã
1,0 ã
Óóõ
Ñóäñààð
Óóõ
Ñóäñààð
Óóõ
ñóäñààð
óóõ
óóõ
óóõ
Íàôòèðèäèí:
-íåãðàì
-ïàëèí
2,0-4,0 ã
0,8ã
Óóõ
óóõ
Àðõàã ïèåëîíåôðèòèéí ýì÷èëãýýíä óðîñåïòèê ýìèéí á¿ëã¿¿ä


04_nephrology last.indd 137 5/25/2005 3:50:08 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
138
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
5.Áººðíèé öóñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ:
êóðàíòèë 25 ìã -ààð õîíîãò 3-4 óäàà óóõ
6.Óðãàìàë ýì÷èëãýý: øýýëãýõ áîëîí ñóë áàêòåðèöèä ¿éëäýëòýé óðãàìëûí
áýëäìýë¿¿äèéã õàíäàëæ óóëãàíà. Õóñíû íàâ÷, àíüñíû íàâ÷, òýõèéí øýýã,
çýýðãýíý, áààâãàéí ÷èõíèé çýðãèéí óñàí õàíäûã õîíîãò 3-4 óäàà 7-10
õîíîã óóíà.
7. Ðàøààí ñóâèëàë: ºâ÷íèé ñýäðýë íàìäñàí ¿åä Ẻðíèé öóñàí õàíãàìæ,
ÿëãàðóóëàëòûã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð ãèäðîêàðáîíàò, ñóëüôàò àãóóëñàí
ðàøààí óóëãàæ, âàííàä îðóóëíà.
8. Äàõèëòààñ ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý: îëîí äàõèí îéðõîí äàõüäàã
áîë äàõèëòààñ ñýðãèéëæ óðîñåïòèê ýì¿¿äèéã áàãà òóíãààð, óðãàìàë
ýì÷èëãýýòýé ýýëæëýí 1 ñàðûí òóðø õýðýãëýíý.

Ýì¿¿ä Õîíîãèéí òóí
Íèòðîôóðàíòîèí
Òðèìåòîïðèì
Êî-òðèìîêñàçîë
Íîðôëîêñàöèí
Öåôàëåêñèí
50 ìã
100 ìã
0,24 ã
200 ìã
125 ìã
Ñàíàìæ: äýýðõ ýì¿¿äèéã äàõèëòààñ ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð óóõäàà:
• ºäºðò íýã óäàà óíòàõûí ºìíº,
• 7 õîíîãò 3 óäàà òîãòìîë óóõ,
• áýëãèéí õàðüöààíû ºìíº ýñâýë äàðàà óóíà.
Ñõåì 1. Àðõàã ïèåëîíåôðèòèéí àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý

04_nephrology last.indd 138 5/25/2005 3:50:08 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
139
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àðõàã ïèåëîíåôðèò
Àíòèáèîòèê+
Óðîñåïòèê
ýì¿¿ä
Õî¸ðäîã÷ Àíõäàã÷
Øýýñýíä íÿí
óðãóóëàõ øèíæèëãýý
Øýýñíèé îð÷èí
E
.
C
o
l
i
Ê
ë
å
á
ñ
è
å
ë
ë
Ñ
ò
à
ô
è
ë
ë
î
ê
î
ê
ê
Ø
¿
ë
ò
ë
ý
ã
Õ
¿
÷
è
ë
ë
ý
ã
Î
ð
÷
è
í

¿
ë

õ
à
ì
à
à
ð
à
õ
à
ì
ï
è
ö
è
ë
ë
è
í
À
ì
î
ê
ñ
à
ö
è
ë
ë
è
í
À
ì
è
í
î
ã
ë
è
ê
î
ç
è
ä
à
ì
î
ê
ñ
à
ö
è
ë
ë
è
í
Ö
å
ô
à
ë
î
ñ
ï
î
ð
è
í
À
ì
è
í
î
ã
ë
è
ê
î
ç
è
ä
ï
å
í
è
ö
è
ë
ë
è
í
Î
ê
ñ
à
ö
è
ë
ë
è
í
ä
è
ê
ë
î
ê
ñ
à
ö
è
ë
ë
è
í
ò
ð
è
ì
å
ò
î
ï
ð
è
ì
,

ï
å
í
è
ö
è
ë
ë
è
í
í
è
ò
ð
î
ô
ó
ð
à
í
ñ
ò
ð
å
ï
ò
î
ì
è
ö
è
í
,

ã
å
í
ò
à
ì
è
ö
è
í
,
ý
ð
è
ò
ð
î
ì
è
ö
è
í
,
ñ
ó
ë
ü
ô
à
í
è
ë
à
ì
è
ä
,

í
à
ë
è
ä
è
ê
ñ
è
é
í

õ
¿
÷
è
ë
,

ô
à
ë
î
ð
è
ä
î
í
ë
å
â
î
ì
è
ö
å
ò
è
í
,

ö
å
ô
à
ë
î
ñ
ï
î
ð
è
í
Ñààäûã àðèëãàõ
04_nephrology last.indd 139 5/25/2005 3:50:08 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
140
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. ÖÎ×ÌÎà ÃËÎÌÅÐÓËÎÍÅÔÐÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Öî÷ìîã ãëîìåðóëîíåôðèò ãýäýã íü õî¸ð Ẻðèéã
õàìàðñàí Ẻðíèé ò¿¿äãýíöýð äàâàìãàéëñàí
¿ðýâñýë ºâ÷èí áºãººä Ẻðíèé ñóâãàíöàð áîëîí
çàâñðûí ýä òîäîðõîé õýìæýýãýýð õàìðàãäàíà.
Èõýâ÷ëýí Ẻðíèé áèå äààñàí ºâ÷èí áàéõààñ
ãàäíà çàðèì ýìãýã áàéäàë, ýðõòýí òîãòîëöîîíû
ºâ÷íèé ¿åä öî÷ìîã íåôðèò òîõèîëäîíî.
Àíãèëàë Øàëòãààíààð íü:
• õàëäâàð – äàðõëààíû
• õàëäâàðûí áóñ – äàðõëààíû
Ýìíýëç¿éãýýð íü:
• íýã õàì øèíæèò õýëáýð
• á¿ðäýë õàì øèíæèò õýëáýð
• íåôðîç øèíæèò õýëáýð
I. Ýìíýëç¿é
À. Ò¿äãýíöýðèéí öî÷ìîã ¿ðýâñëèéí õàì øèíæ:
§ óóöààð õî¸ð òàëäàà ºâäºõ
§ õàëóóðàõ
§ öóñòàé øýýõ
§ ïîðòåèíóðè, öèëèíäðóðè
§ õó÷âàð ýñ¿¿ä ãàðàõ
§ ò¿¿äãýíöýðèéí ø¿¿ëò áóóðàõ
§ ëåéêîöèòîç
§ ÑÎÝ èõñýõ
Á. Ç¿ðõ ñóäàñíû õàì øèíæ
• Àðòåðèéí öóñíû äàðàëò èõñýõ
• Ìàãàäã¿é ç¿ðõíèé ç¿¿í õîâäëûí öî÷ìîã äóòàãäàë
• Ç¿ðõíèé öîõèëòûí òîî óäààøðàõ õàíäëàãà
• Í¿äíèé óãèéí ººð÷ëºëò
Â. Õàâàãíàõ õàì øèíæ
• ªã뺺ä í¿¿ðýýð õàâàãíàõ
• Õ¿íä ¿åä á¿õ áèåýð õàâàãíàæ, ÷ýýæ, õýâëèéä óñ õóðàëäàíà.
Ã. Òàðõèíû õàì øèíæ
• Òîëãîé ºâäºõ, ýðãýõ
• Áººëæèñ öóòãàõ, Ẻëæèõ
• Í¿äíèé õàðàà, ñîíñãîë ìóóäàõ
• Ñýòãýë õººðºë, íîéðã¿éòýõ
04_nephrology last.indd 140 5/25/2005 3:50:08 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
141
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
II. Îíîøëîãîî
• Õàâàíãèéí áàéðëàë, ¿¿ññýí õóãàöàà, øèëæèëò
õºäºë㺺í,õàòóó 纺ëºí
• Øýýñíèé õýìæýý, ºíãº, õººñ
• Öóñíû äàðàëò
• Óóö íóðóóãààð ºâäºõ
• Òîëãîé ºâäºõ,áèå ñóëðàõ, õîîëîíä äóðã¿é áîëîõ,
àìüñãààäàõ, ç¿ðõ äýëñýõ
• Îëîí øýýõ, øýýõýä ºâäºõ
• ªâ÷èí ýõýëñýí øàëòãààí ( õàíèàä òîìóó,
õàëäâàðààð ºâ÷èëñºí,äààðàõ, íîðîõ ã.ì )
• Àðüñ öàéâàð, í¿¿ð áýëöãýð
• Õ¿íä ¿åä ñóóãàà, õàãàñ ñóóãàà áàéäàëòàé
àìüñãààäñàí, õºõºðñºí
• Á¿õ áèåýð õàâàãíàñàí, õºíäèéí¿¿äýä øèíãýíòýé, çàðèìäàà õàâàí
áàãà áàéíà
• Öóñíû äàðàëò èõäýõ ( 140/95 –160/110 ),
áðàäèêàðäè
• Í¿äíèé óãò àðòåðè íàðèéí âåíè ºðãºí
• Õîíîãèéí øýýñ áàãàñàíà (îëèãóðè, àíóðè )
• Ïðîòåèíóðè (1 ã/ë - 16 –30 ã/ë )
• Ãåìàòóðè ( ìèêðîãåìàòóðè 5-15 –ààñ 50-100 õ/ò, öººí òîõèîëäîëä
ìàêðîãåìàòóðè)
• Öèëèíäðóðè ( ãºëãºð, áèæèðìýãò )
• Áàãà çýðýã àíåìè, ëåéêîöèòîç, ÑÎÝ èõñýõ
• Õ¿íä ¿åä ãèïî-äèñïðîòåèíåìè
• ÑÐÁ, ÄÔÀ, ÀÑË-Î, ÀÑÊ, ÀÑÃ èõñýíý
• Õ¿íä (îëèãóðè, àíóðè ) ¿åä ìî÷åâèí èõñýíý
• Áººðíèé ÷àíä àâèàí øèíæèëãýý ( õî¸ð Ẻðíèé õýìæýý õýì
æèãä, ÿëèìã¿é òîìîðñîí, õýò àâèàí îéëò èõýñíý )
• Îíîø òàâèõàä áýðõøýýëòýé ¿åä Ẻðíèé ýäèéí øèíæèëãýý
õèéíý
• ßëãàõ îíîøëîãîîíû çîðèëãîîð ðåíòãåí, ðàäèîèçîòîïèéí
øèíæèëãýý õèéíý
Àñóóìæ
Áîäèò ¿çëýã
Ëàáîðàòîðèéí
øèíæèëãýý
Áàãàæèéí
øèíæèëãýý
04_nephrology last.indd 141 5/25/2005 3:50:09 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
142
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßëãàõ îíîøëîãîî
ßëãàí îíîøëîõ ºâ÷í¿¿ä ßëãàà íü
Àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèò Àíàìíåç,õàâàí,øýýñíèéóóðàã<1,0ã/ë,
óëààí ýñ, áîðòãîíöîð, ç¿ðõ, í¿äíèé óãèéí
ººð÷ëºëò, Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãààíû
áóóðàëò
Àðõàã ïèåëîíåôðèò Øýýñýíä óóðàã áàãà, öàãààí ýñ èõ, íÿí
èëýðíý. Õàâàãíàõã¿é, Ẻðºíä ãîëîìòîò
ººð÷ëºëò
Áººðíèé àìèëîèäîç Èõýíõäýý àðõàã èäýýðò ºâ÷íèé ñóóðèí
äýýð ¿¿ñíý.Øýýñíèé õàì øèíæ, õàâàãíàíà,
Ẻð òîì áàéíà
Ç¿ðõíèé öóñ
òîãòîíãèøëèéí Ẻð
Ç¿ðõíèé ãàæèã, áóë÷èíãèéí ºâ÷íèé óëìààñ
öóñ ýðãýëòèéí àëäàãäàë ¿¿ññýí áàéíà
Õîëáîõ ýäèéí ºâ÷íèé
óëìààñ Ẻð ºâ÷ëºõ
ÑÊÂ, Ñêëåðîäåðìè, çàíãèëààò ïåðèàðòåðèò
çýðýã ºâ÷íèéã äàãàëäàæ ¿¿ñíý
Êàïèëëÿðîòîêñèêîç Õºë ãàðààð öóñàðõàã òóóðàëò ãàðñíû äàðàà
øýýñýíä ººð÷ëºëò ãàðíà
Ýì÷èëãýý
Äýãëýì Ýìíýëýãò õýâò¿¿ëýí ýì÷èëíý.ªâ÷íèé õóðö ¿åä õýâòðèéí
äýãëýì ñàõèíà.
Õîîë óíäíû
äýãëýì
Õîîëíû äàâñ, øèíãýíèéã õÿçãààðëàíà. ªâ÷íèé èä ¿åä
óóðàã áàãà ºãíº. Àìàðõàí øèíãýõ æèìñ íîãîî, ñ¿¿
öàãààí èäýý ºãíº.
Øèíæ
òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
• Øýýëãýõ ýì¿¿ä - Ãèïîòèàçèä 0,025 õ 2-4, ôóðîñåìèä
0,04 õ 1-2, óðåãèò 50 – 100 ìã, âåðîøïèðîí 0,025 õ
3 óäàà óóëãàíà. Ëàçèêñ 40 – 120 ìã áóë÷èíä, ñóäñàíä,
ìàííèòîë êã æèíä 1,0 –ààð áîäîæ ñóäñàíä òàðèíà.
• Õàâàí èõ ¿åä ïëàçì, àëüáóìèí, ðåîïîëèãëþêèí
çýðãèéã 300 – 500 ìã –ààñ 1000 ìã õ¿ðòýë ëàçèêñòàé
õàâñðàí õýðýãëýæ áîëíî.
• Öóñíû äàðàëò áóóëãàõ – Ðàóâîëüôèéí /ðàóíàòèí,
ðàóñåäèë, ñåðïàçèë/ áýëäìýë¿¿ä, áåòòà-áëîêàòîð
/àíàïðèëèí, àòåíîëîë, îáçèäàí /, ìåòèëäîôà /
äîïåãèò, àëüäîìåò /, ãåìèòîí, àäåëüôàí, äåïðåññèí
/, ÀÕÔ-èéí èíãèáèòîð/ êàïòîïðèë, ýíàëàïðèë,
ýíàï/, êàëüöèéí àíòàãîíèñò /íèôåäèïèí, êîðèíôàð,
êîðäàôåí/ óóëãàíà.
• Ç¿ðõíèé öî÷ìîã äóòàãäëûí ¿åä: äèãîêñèí , ýóôèëëèí,
ëàçèêñ
04_nephrology last.indd 142 5/25/2005 3:50:09 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
143
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìãýã æàìûí
ýì÷èëãýý
Ñòåðîèä áóñ ýì÷èëãýý:
èíäîìåòàöèí, èáóïðîôåí, âîëüòàðåí 0,25 õ3
Êóðàíòèë 0,025õ 3-6
Ãåïàðèí 5000 – 10000 ÅÄ õ 3-4 óäàà
àðüñàí äîîð
Äåëàãèë 0,25 õ 3 óóõ
Ñòåðîèä ýì÷èëãýý õèéõ çààëò;
• Ìàø õ¿íä õýëáýð / Áººðíèé öî÷ìîã äóòàãäàë, ç¿ðõíèé
ç¿¿í õîâäëûí öî÷ìîã äóòàãäàë, Ẻðíèé ýêëàìïñè /
• Ñòåðîèä áóñ ýì÷èëãýýíä çàñðàë àâàõã¿é óíæèðñàí
ÿâöòàé /3 – 4 äîëîî õîíîãîîñ äýýø/ áîë ñòåðîèä
ýì÷èëãýý õèéíý. Ïðåäíèçîëîí õîíîãò 50 – 80 ìã
óóëãàõ áóþó òàðèõ / 4 – 6 äîëîî õîíîã / ¿ð ä¿í ºãºõã¿é
áîë äàðõëàà äàðàíãóéëàõ: Èìóðàí õîíîãò 100 – 150
ìã õàâñàð÷ óóëãàæ áîëíî. Õàâñàð÷ àíòèáèîòèê,
àíòèàöèä, êàëèéí áýëäìýë õýðýãëýíý.


Ýð¿¿ë ìýíäèéí øàòëàëûí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-èéí
øàòëàë
Îíîøëîãîî Ýì÷èëãýý Õ¿íäðýëèéí ¿åä
I øàò Àñóóìæ, ýìíýëç¿é
Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
Ñòåðîèä
áîëîí
ñòåðîèä áóñ
ýì÷èëãýý
Ç¿ðõíèé ç¿¿í
õîâäëûí
äóòàãäàë,
ýêëàìïñè
II øàò Êëèíèê, áèîõèìèéí
ëàáîðàòîðèéí,
×àíä àâèàíû
Öèòîñòàòèê
ãåïàðèí
ýì÷èëãýý
Áººðíèé öî÷ìîã
äóòàãäàë, õ¿íä
íåôðîç õàì øèíæ
III øàò Èììóíîëîãèéí,
Ẻðíèé ýäèéí
Ïóëüñ
ýì÷èëãýý,
ïëàçìîïåðåç
Áººðíèé öî÷ìîã
äóòàãäàë
/ äèàëèç /
04_nephrology last.indd 143 5/25/2005 3:50:09 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
144
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4. ÁªªÐÍÈÉ ÀÐÕÀà ÄÓÒÀÃÄÀË
Òîäîðõîéëîëò Áººðíèé àðõàã äóòàãäàë íü Ẻðíèé á¿òýö, ¿éë
àæèëëàãààíû õîìñäîëîîñ ¿¿ññýí ýìíýëç¿é,
ëàáîðàòîðèéí èæ á¿ðäýë õàì øèíæ þì. Õî¸ð Ẻðèéã
õàìàðñàí äàâøèíãóé ÿâöòàé àðõàã ºâ÷íèé çàéëøã¿é
òºãñãºë íü Ẻðíèé àðõàã äóòàãäàë áîëíî.
Áººðíèé àðõàã
äóòàãäàëä
õ¿ðãýäýã
ãîë ºâ÷íèé
á¿ëã¿¿ä
• Áººðíèé ò¿¿äãýíöýð, çàâñðûí ýä ñóâãàíöàðûí
àðõàã ¿ðýâñë¿¿ä
• Áººðèéã ºâ÷ë¿¿ëäýã õîëáîõ ýäèéí ò¿ãýýìýë
ºâ÷í¿¿ä
• Áîäèñûí ñîëèëöîîíû ýìãýã¿¿ä
• Áººðíèé òºðºëõèéí áîëîí óäàìøëûí ýìãýã¿¿ä
• Ñóäàñíû àíõäàã÷ ýìãýã¿¿ä
• Øýýñíèé çàìûí àðõàã ñààòëóóä
Àíãèëàë Áººðíèé àðõàã äóòàãäëûí ¿å øàòààð íü 3 õóâààíà.
• Ýõëýëèéí ¿å
• Ýýíýãøèë, õàãàñ ýýíýãøëèéí ¿å
• Òºãñãºëèéí ¿å

Áººðíèé àðõàã äóòàãäëûí ¿å øàòûí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä
¯å
øàò
Ýìíýëç¿éí
øèíæ
Øýýñíèé
ººð÷ëºëò
Ò¿¿äãýíöýðèéí
ø¿¿ëò
( ìë/ìèí )
Ñèéâýíãèéí
êðåàòèíèí
( ìêìîëü/ë )
I Èëðýõã¿é Èõ øýýíý,
øºíº øýýíý
40 - 50 400 õ¿ðòýë
II Áàãà çýðýã
èëðýíý
Èõ øýýíý,
øºíº øýýíý.
Õ/æ áóóðíà
15 - 30 900 õ¿ðòýë
III Òîä èëðýíý Øýýñ
áàãàñàæ,
øýýñã¿éòýíý
5 - 15 900 -ãààñ äýýø
Ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýã. Ýíý íü ¿å øàòààñ õàìààðíà.
• Ýðò ¿åèéí: Àìàíä ýâã¿é àìòàãäàæ, õîîëîíä äóðã¿é áîëæ Ẻëæèñ
öóòãàæ Ẻëæ¿¿ëíý.Õîäîîä ãýäýñíèé õÿìðàëûí øèíæ ãàðíà. غíº
øýýíý, øýýñ öàéíà. Áàãà çýðýã òóðíà, àðüñ õóóðàéøèíà.
• Õàãàñ ýýíýãøëèéí ¿å: Äýýðõè øèíæ òýìäýã¿¿ä ã¿íçãèéðíý. Õàð ìàõàà
áàðæ òóðíà. Àðüñ öîíõèéæ öóñ áàãàäàëò èëðýíý. Öóñíû äàðàëò óëàì
èõ áîëíî.
• Òºãñãºëèéí ¿å: Äýýðõè øèíæ òýìäýã¿¿ä óëàì ã¿íçãèéðíý. Àìíààñ íü
04_nephrology last.indd 144 5/25/2005 3:50:10 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
145
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Òîëãîé
ºâäºíº,
òºâèéí áîëîí
çàõûí ìýäðýëèéí
òîãòîëöîîíä
ºð÷ëºëò
îðæ, êîìà
áîëíî
ò¿¿äãýíöýðèéí
ø¿¿ëò” Ìî÷åâèí,
êðåàòèíèí,
øýýñíèé õ¿÷èë“
Ýëåêòðîëèòèéí
ººð÷ëºëò, àöèäîç
áîëíî
Áººðíèé
àðõàã
äóòàãäàë
õîæóó
¿å
Øýýñíèé
øèíæèëãýýíä
óóðàã, öóñíû
ýñ , áîðòãîíöîð
öººðíº.Øýýñíèé
íÿãò áóóðíà
Àðüñ
çýâõèéð÷
ñààðàëòàíà,çàãàòíàíà,
öóñ õóðæ, ìààæñàí
îðîì ãàðíà, õóóðàéøèæ
õîãæðóóòíà, èäýýò
¿ðýâñýë,òóðààë,
áóë÷èí
õàòèíãèðøèíà
Õîîëîíä
äóðã¿é
áîëæ, õîîë
áîëîâñðóóëàõ
çàìûí ¿ðýâñýë,
øàðõëàà, öóñ
àëäàëò áîëíî
Àðòåðèéí
äàðàëò èõñýíý,
¿íõýëöýãèéí
¿ðýâñýë,
öóñ áàãàäàëò
,àìüñãààäàõ,ç¿ðõ
äýëñýõ, ç¿¿í
õîâäîë òîìðîõ
Àìüñãàëûí
çàìûí ¿ðýâñýë,
óóøãèíû
õàâàãíàëò,
Êóñìàóëûí
àìüñãàë
Í¿äíèé
óãèéí
ººð÷ëºëò
ã¿íçãèéðíý. Àðòåðè
íàðèéñíà, âåíè
ºðãºñíº.
Öóñ õóðíà,
ñîðèâæèíî.
ø¿âòýð ¿íýðòýíý. Àðüñ õóóðàéøèæ ,çýâõèéð÷ öàéð÷ øàðãàëòàíà.Ýðñ
òóðíà.Öóñ áàãàäàëò ã¿íçãèéðíý. Ýðõòýí ñèñòåìèéí ººð÷ëºëò¿¿ä òîä
èëýðíý.
Îíîøëîãîî
Áººðíèé àðõàã äóòàãäëûí ýðò ¿åä ýìíýëç¿éí èëðýõ øèíæ òýìäýã áàãà
òóë çºâõºí ëàáîðàòîðèéí áà áàãàæèéí øèíæèëãýýíä òóëãóóðëàí
îíîøëîíî.
Õîæóó ¿åä îëîí ýðõòýí ñèñòåìèéí òàëààñ ººð÷ëºëò ãàðíà. Îíîøèéã
ýìíýëç¿é, ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíä òóëãóóðëàí îíîøëîíî.
Áººðíèé àðõàã äóòàãäëûí õîæóó ¿åèéí øèíæ¿¿ä
04_nephrology last.indd 145 5/25/2005 3:50:10 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
146
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîîíû ¿íäýñëýë
• Õî¸ð Ẻðèéã õàìàðñàí àðõàã ºâ÷íèé àíàìíåç
• Øýýñ ÿëãàðóóëàëò ººð÷ëºãäºæ èõ øýýõ, øºíº øýýõ õàì øèíæ
• Áººðíèé àðõàã äóòàãäëûí ýìíýëç¿éí øèíæ¿¿ä
• Áººðíèé ä¿ðñ îíîøëîãîîíä èõýâ÷ëýí Ẻð æèæãýðñýí áàéíà
• Öóñíû ñèéâýíä ìî÷åâèíà, êðåàòèíèí èõýñíý.
• Áººðíèé ø¿¿ëò áóóðñàí áàéíà.
Ýì÷èëãýý
Êîíñåðâàòèâ ýì÷èëãýý
• Õîîë. Øýýñ ñàéí ãàð÷ áàéãàà ¿åä øèíãýí õàíãàëòòàé óóëãàíà.
Óóðãèéã äóòàãäëûí çýðãýýñ õàìààð÷ õÿçãààðëàíà. Àðòåðèéí äàðàëò
èõ áîë õîîëíû äàâñ áàãà ºãíº. Õîîëíû èë÷ëýãèéã í¿¿ðñ óñ, ººõ
òîñîîð íºõºæ ºãíº.
• ¯íäñýí ºâ÷èí ñýäýðñýí áîë ò¿¿íèé ýìãýã æàìûí ýì÷èëãýýã
Ẻðíèé äóòàãäëûí çýðãèéã õàðãàëçàí õèéíý.



Èììóíîñóïðåññîð Àíòèáèîòèê
Ãëþêîêîðòèêîñòåðîèä Íèòðîôóðàí
Àíòèêîàãóëÿíò íàëèäèêñèéí õ¿÷ëèéí áýëäìýë
Àíòèàãðåãàíò

• Öóñíû äàðàëò áóóëãàõ ýìèéã / ãåìèòîí, äîïåãèò, áåòòà-
àäðåíîáëîêàòîð, ãèäðîëàçèí, ÀÕÔ-èéí èíãèáèòîð,êàëüöèéí
àíòàãîíèñò / øýýëãýõ ýìòýé / ëàçèêñ, ôóðîñåìèä / õàâñàðíà.
Äàðàëòûã çîõèõ ò¿âøèíä áóóëãàíà.
• Ñèéâýíãèéí ýëåêòðîëèòóóäûã / íàòðè, êàëè, êàëüöè, ôîñôîð
/ òýãøèòãýõ ýì÷èëãýý õèéæ ,¿å øàòààñ õàìààð÷ íýìýõ áóþó
õÿçãààðëàíà.
•Àöèäîçûí ¿åä: õîíîãò 10 – 15 ã ñîä óóëãàõ, 300 – 500 ìë 5% ñîäîîð
áóðãóéäàíà. Ñóäñààð ñîäèéí óóñìàë òàðèíà. Ëóóâàí, ìàíæèí, òºìñ,
àïåëüñèí, àëèì èä¿¿ëýõ íü òóñòàé.
• Ç¿ðõíèé äóòàãäëûí ¿åä êîðãëèêîí çîõèìæòîé, õàðèí äèãîêñèíûã 1,5
– 2 äàõèí áàãà òóíãààð õýðýãëýíý.
• Öóñ áàãàäàëò: òåñòîñòåðîí ïðîïèîíàò 5% - 1 ìë ºäºð á¿ð, ôåððóì
Ëåê 1000 ìã ñóäñàíä 7 õîíîãò 2 óäàà, Âèòàìèí Â6, Â12, ôîëèéí
Ïèåëîíåôðèòèéí ñýäðýë Ãëîìåðóëîíåôðèòèéí ñýäðýë
04_nephrology last.indd 146 5/25/2005 3:50:10 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
147
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
õ¿÷èë, èæèë á¿ëãèéí öóñ 7 õîíîãò 1 óäàà õèéíý. Ýðèòðîïîýòèí
õýðýãëýíý.
• Àçîòåìèéí ¿åä: ýðò ¿åä ëåñïåíåôðèë 100 äóñëààð ºäºðò 3 –4
óäàà óóíà., êîôèòàë 50 – 100 ìã, ãëþêîç 10 –20% ñóäñàíä òàðèíà.
Íåðàáîë, ðåòàáîëèë óóëãàíà. ÿíçãèéðñýí ¿åä õîäîîä óãààõ, ñèôîí
áóðãóé òàâèõ, ñîðáåíò /êàðáîëåí 10 – 20 ã /, äàâñàí òóóëãà 30-60 ã,
50-75 ã êñèëèò óóëãàíà. Ãýäýñíèé äèàëèç ßíãèéí óóñìàëààð õèéæ
áîëíî.
Çàñðàë àâàõã¿é äóòàãäàë ã¿íçãèéð÷ òºãñãºëèéí øàòàíä îðâîë çààëò,
ýñðýã çààëòûã õàðãàëçàí ãåìîäèàëèç ýì÷èëãýýíä øèëæ¿¿ëæ áîëíî.
Áººðíèé àðõàã äóòàãäàë õàì øèíæèéí ýì÷èëãýýíèé øàòëàë
Ýìíýëãèéí
øàò
Áººðíèé àðõàã
äóòàãäàë I
Áººðíèé àðõàã
äóòàãäàë II
Áººðíèé àðõàã
äóòàãäàë III
I +
II +
III +
5. ÁªªÐÍÈÉ ÖÎ×ÌÎà ÄÓÒÀÃÄÀË
Òîäîðõîéëîëò Áººðíèé ¿éë àæèëëàãàà öî÷ìîã àëäàãäñàíààñ
¿¿ñýõ õàì øèíæ þì. Áººðíèé ãàäàãø ÿëãàðóóëàõ
¿éë àæèëëàãàà þóíû ºìíº àëäàãäàæ, Ẻðººð
ÿëãàðäàã áîäèñóóä áèåä õóðàëäàíà
Áººðíèé àðõàã
äóòàãäàëä õ¿ðãýäýã
ãîë ºâ÷íèé á¿ëã¿¿ä
• Øîêèéí
• Õîðäëîãûí
• Öî÷ìîã õàëäâàð
• Ñóäàñíû áºãëºðºë
• Øýýñíèé çàìûí öî÷ìîã áºãëºðºë
Àíãèëàë Áººðíèé ºìíºõ:
• Öóñ ýðãýëòèéí àëäàãäàë (Á¿õ òºðëèéí øîê,
ýðãýõ öóñíû õýìæýý áàãàñàõ, Ẻðíèé áè÷èë
öóñ ýðãýëò áóóðàõ ã.ì)Áººðíèé;
• Áººðíèé öóëëàã ýäèéí ãýìòýë (Öî÷ìîã
ãëîìåðóëîíåôðèò õ¿íä ìåòàëëûí äàâñ, ýìèéí
áîäèñ, õèìèéí áîäèñ ã.ì)Áººðíèé äàðààõ;
•Øýýñíèé óðñãàëûí ñààä ¿¿ñýõ (Øýýñ
ÿëãàðóóëàõ çàì äàâñààð áºãëºðºõ, íºæººð
áºãëºðºõ, ÷óëóóãààð áºãëºðºõ ã.ì)
04_nephrology last.indd 147 5/25/2005 3:50:11 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
148
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

Ýìíýëç¿éí øèíæ íü øàëòãààíààñ íü ¿ë õàìààðàí øàòàëñàí 4 ¿åýð
ÿâàãäàíà. Ýõëýëèéí ¿å, øýýñã¿éòýõ ¿å, øýýñ ÿëãàðàõ ¿å, ýäãýðëèéí ¿å
ãýæ õóâààãäàíà.
1. Ýõýí ¿å: äóòàãäàëä õ¿ðãýñýí ºâ÷èí ýìãýãèéí øèíæ, øýýñ òàòðàõ
áàéäëààð èëýðíý.
2. Øýýñã¿éòýõ ¿å: õîíîãèéí øýýñ ýðñ áàãàñàõ áóþó îãò ãàðàõã¿é áîëíî.
Óñ, ýëåêòðîëèò,õ¿÷èë ñóóðü, àçîòûí ñîëèöîîíä ã¿íçãèé ººð÷ëºëò
ãàðíà. Õîðäëîãûí øèíæ¿¿ä òîä èëýðíý.
3. Øýýñ ÿëãàðàõ ¿å: ààæìààð øýýñ íýìýãäýæ õîíîãò ãàðàõ øýýñ èõ
/õîíîãò 3-5 ë / áîëæ, õîðäëîãî áóóðíà. Èõ ñóëüäàíà.
4. Ýäãýðýõ ¿å: 0,5 – 1 æèë ¿ðãýëæèëíý. Øýýñíèé íÿãò ààæìààð
ñýðãýíý.
Áººðíèé öî÷ìîã äóòàãäëûí ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà íü øàëòãààí, õ¿íä
õºíãºí, ýì÷èëãýý ýõýëñýí õóãàöàà çýðýã îëîí õ¿÷èí ç¿éëýýñ õàìààðíà.
Îíîøëîãîî
• Àñóóìæààð Ẻðíèé öî÷ìîã äóòàãäàëä õ¿ðãýõ ÿìàð íýã øàëòãààí
áàéñàí ýñýõ
• Õîíîãò ãàð÷ áàéãàà øýýñíèé õýìæýý /500 ìë-ýýñ áàãà áóþó îãò
øýýõã¿é/
• Óñ äàâñíû ñîëèëöîîíû àëäàãäëûí øèíæ / áèåä óñ õóðàëäàõ, Ê
èõñýõ /
• Àöèäîçûí øèíæ èëðýõ / òºâèéí ãàðàëòàé àìüñãààäàëò /
• Öóñíû ñèéâýíä ìî÷åâèíà, êðåàòèíèí èõñýõ / êðåàòèíèí >120
ìêìîëü/ë /
• Óðåìèéí õîðäëîãûí øèíæ¿¿ä ýðõòýí ñèñòåìèéí òàëààñ èëðýõ
ßëãàõ îíîøëîãîî
Áººðíèé àðõàã äóòàãäàë
• Ýìíýëç¿éí øèíæ¿¿ä ààæìààð ýõýëíý.
• Áººðíèé àðõàã äóòàãäàëä õ¿ðãýñýí ºâ÷íèé ºã¿¿ëýìæòýé
• ªâ÷òºí òóðñàí áàéíà.
• Áººð õýìæýýãýýð èõýâ÷ëýí æèæãýðñýí áàéíà.
• Ýðõòýí ñèñòåìä óðåìèéí àðõàã õîðäëîãûí ººð÷ëºëò¿¿ä
ãàðñàí áàéíà.
04_nephrology last.indd 148 5/25/2005 3:50:11 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
149
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýì÷èëãýý
Ýìíýëç¿éí I – II ¿åèéí ýì÷èëãýý


¯¿ñãýã÷ øàëòãààíûã
àðèëãàõ
Óñ, ýëåêòðîëèòûí
çîõèöóóëãà
Àçîòåìèéí ýñðýã
Õàëäâàðûí ýñðýã
àðãà õýìæýý
Øàëòãààí ìýäýãäýæ àáéâàë
ò¿¿íèéã òàñëàí çîãñîîõ
Øîêèéí áàéäëààñ ãàðãàõ
ãèïîâîëåìè,áè÷èë ýðãýëò, ÄÂÑ
ïîëèãëþêèí, ðåîïëîèãëþêèí ãåïàðèí
àëüáóìèí, òðåíòàë õºë人ñºí
êóðàíòèë øèíý ñèéâýí
Øèíãýíèé áàëàíñ áàðèõ:
/ìàííèòîë, ëàçèêñ,ôóðîñåìèä /
Ñèéâýíä íàòðè ¿çýõ
Êàëè èõýñâýë: / 10% êàëüöè
ãëþêîíàò,
ñîäûí óóñìàë, 40% ãëþêîç 50 ìë 1
5 ÅÄ èíñóëèí /
Àöèäîçûí ¿åä / 5% ñîäûí óóñìàë /
Óóðàãã¿é õîîë / 1500-2000 êêàë,
í¿¿ðñ óñ / 40% ãëþêîç,àìèí õ¿÷ëèéí
õîëèìîã, èíòðàëèïèä,
àíàáîëèê ñòåðîèä ºãíº.
Ýíòåðñîðáåíòóóä: êàðáîëèí, êñèëèò
Õîäîîä óãààõ, öýâýðëýõ áóðãóé
/ Ñèôîí /
Àìûã ñîîäòîé óóñìàëààð çàéëàõ
Øààðäëàãàòàé ¿åä Ẻðºíä
õîðòîé íºëºº áàãàòàé àíòèáèîòèê
• Ïåíèöèëëèí,ëåâîìèöåòèí,
Ýðèòðîìèöèí,öåôàëîñïîðèí
1/2 - 1/3 òóíãààð ºãíº.
04_nephrology last.indd 149 5/25/2005 3:50:11 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
150
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

Ýìèéí ýì÷èëãýý õèéãýýä /øýýñ ãàðàõã¿é/ çàñðàõã¿é áîë
ãåìîäèàëèç ýì÷èëãýý ÿàðàëòàé õèéíý. Äèàëèçûí òºâä øèëæ¿¿ëíý.
Ãåìîäèàëèçûí çààëò:
1. Áèåä óñ èõ õóðàëäàõ
2. Êàëè 6,5 –7 ìëìîëü/ë áîëæ èõñýõ
3. Êðåàòèíèí 500- 600 ìêìîëü/ë –ýýñ èõ áîëîõ
4. Àöèäîçûí øèíæ ëàáîðàòîðèéí áà êëèíèêýýð èëðýõ
5. Óðåìèéí õîðäëîãûí õ¿íä áàéäàë
Ýìíýëç¿éí III ¿å áóþó øýýñ ãàðàõ ¿åèéí ýì÷èëãýý:
• Øèíãýíèé áàëàíñèéã õÿíàæ, øèíãýí óóëãàõ, ñýëáýõ
• Ýëåêòðîëèòèéã õÿíàõ ÿëàíãóÿà ñèéâýíãèéí êàëèéã
ýìíýëç¿é, ëàáîðàòîðèéí ¿ç¿¿ëýëò, ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýãýýð
òîãòìîë õÿíàíà.
• Õàëäâàðààñ ñýðãèéëíý.
• Øýýñ ÿëãàðàëò ñýðãýõýýð ãåìîäèàëèç ýì÷èëãýýã çîãñîîíî.
Ýìíýëç¿éí IV ¿åèéí ýì÷èëãýý: ýíý íü 1 æèë õ¿ðòýë õóãàöààíä
¿ðãýëæèëíý.

-Ýì÷èéí õÿíàëòàíä áàéíà.
-Áººðíèé ºòãºð¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààíû ñýðãýëòèéã õÿíàíà.
-Áººð øýýñíèé çàìûí õàëäâàðààñ ñýðãèéëíý.
-Øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë õºäºëìºð çîõèöóóëíà.
Ǻâëºãºº;
Õàíèàä òîìóóãààñ ñýðãèéëýõ, õýò ÿäàð÷, õ¿íä àæèë õèéõã¿é áàéõ, ìºí
òîäîðõîé õóãàöààíä æèðýìñëýõã¿é
Ýìíýëãèéí òóñëàìæèéí øàòëàë: ýíý íü ¿¿ññýí øàëòãààí ýìíýëç¿éí
áàéäëààñ õàìààðàõ áîëîâ÷ äàðààõ åðºíõèé çàð÷ìûã áàðèìòàëæ
áîëíî.
Ýìíýëç¿éí I. IV ¿å ÝÌÒ – ûí I- II øàòàíä, ýìíýëç¿éí II - III ¿å
ÝÌÒ – ûí II – III øàòàíä ýì÷ëýãäýíý.

04_nephrology last.indd 150 5/25/2005 3:50:11 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
151
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
6. ÀÐÕÀÃ ÃËÎÌÅÐÓËÎÍÅÔÐÈÒ

Òîäîðõîéëîëò Öî÷ìîã ãëîìåðóëîíåôðèòýýð ºâ÷뺺ä 1-1,5
æèëýýñ äýýø áîëæ áàéãàà øýýñíèé õàì øèíæ,
õàâàãíàëò, àðòåðèéí öóñíû äàðàëò èõäýõ
õàì øèíæ¿¿äèéí õóâèëáàð, õîñëîëóóäààð
èëýðäýã ºâ÷èíã àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèò ãýíý.
Àíõäàã÷, õî¸ðäîã÷ ãýæ õóâààíà. Àíõäàã÷ íü
öî÷ìîã ãëîìåðóëîíåôðèòèéí äàðàà äààìæðàí
ÿâàãäàíà. Õî¸ðäîã÷ íü áóñàä ýðõòýí ñèñòåìèéí
ºâ÷í¿¿äèéí ¿åä òîõèîëäîíî.
Àíãèëàë Ýìíýëç¿éí õýëáýðýýð íü:
• Äàëä
• Õàâàãíàõ
• Äàðàëò èõäýõ
• Õîëèìîã
• Öóñòàé øýýõ õýëáýð ãýæ àíãèëíà.

Ýìíýëç¿éí õýëáýð¿¿ä
• Äàëä õýëáýð. Äàëä õýëáýð íü íåôðèòèéí ¿åèéí øýýñíèé õàì
øèíæýýð èëðýõ áºãººä õàâàãíàõ, öóñíû äàðàëò èõäýõ õàì øèíæ
¿íäñýíäýý èëðýõã¿é.
• Xàâàãíàõ õýëáýð / íåôðîç /. Ãîë èëðýë íü íåôðîç õàì øèíæ þì.
• Öóñíû äàðàëò èõäýõ õýëáýð.Öóñíû äàðàëò, øýýñíèé õàì øèíæýýð
èëðýíý.
• Õîëèìîã õýëáýð. Õàâàãíàõ õàì øèíæ / íåôðîç /, öóñíû äàðàëò èõäýõ
õàì øèíæ õàâñðàí èëýðäýã. Àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèòèéí õ¿íä õýëáýð
þì.
• Öóñòàé øýýõ õýëáýð. ªâºðìºö õýëáýð áºãººä ãîë íü øýýñíèé õàì
øèíæ îíöëîã íü øýýñýíä öóñíû óëààí ýñ èõýýð ãàðíà.
Ìàø èõ
õàâàãíàíà
/ àíàñàðêà
Ïðîòåèíóðè
/ õîíîãò
> 3,5 ã /
Ñèéâýíãèéí
óóðàã,
áàãàñíà
Ñèéâýíãèéí
Õîëåñòåðèí
èõýñíý
Öóñíû äàðàëò èõäýíý.
Ç¿¿í õîâäîë òîìîðíî.
Í¿äíèé óã ººð÷ëºãäºíº.
Øýýñýíä óóðàã, óëààí ýñ
áîðòãîíöîð
òîäîðõîéëîãäîíî.
04_nephrology last.indd 151 5/25/2005 3:50:12 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
152
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèòèéí ýäãýýð õýëáð¿¿ä íü ìîðôîëîãèéí
ººð÷ëºëòèéí ÿâö, õóâèðëààñ õàìààðàí ýìíýëç¿éí íýã õýëáýð íü íºãººäºº
øèëæèí õóâèð÷ áîëíî.
Òîäîðõîé õóãàöàà ºíãºðñíèé äàðàà Ẻðíèé àðõàã äóòàãäëûí øèíæ
èëýð÷ ýìíýëç¿éí øèíæòýé õàâñðàí èëýðäýã áîëîõûã àíõààðàõ õýðýãòýé.
5. Îíîøëîãîîíû øàëãóóð øèíæ¿¿ä.
1. ªâ÷òíèé çîâèóð ÿëàíãóÿà öî÷ìîããëîìåðóëîíåôðèòýýð ºâ÷èëñºí
äóðñàìæ, ãëîìåðóëîíåôðèòýýð ºâ÷èëæ áîëîõ áóñàä ýðõòýí
ñèñòåìèéí ºâ÷íººð ºâ÷èëæ áàéñàí òóõàé òîäðóóëíà.
2. Áîäèò ¿çëýãýýð àðüñíû ºíãº, ÷èéãëýã, õàâàí ò¿¿íèé áàéðëàë, îíöëîã
áàéäàë, àðòåðèéí öóñíû äàðàëò, ç¿ðõíèé òàëààñ ãàðñàí ººð÷ëºëò:
ç¿ðõíèé àâèàí ººð÷ëºëò, ç¿¿í õîâäëûí òîìðîëò, øýýñíèé ºíãº,
õººñðºëò, ºäºð øºíèéí øýýñíèé õýìæýý çýðãèéã òîäðóóëíà.
3. Ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýãýýð øýýñíèé õóâèéí æèí, óóðãèéí õýìæýý,
õîíîãò àëäàæ áóé óóðãèéí õýìæýý, öóñíû óëààí ýñ, öàãààí ýñ,
áîðòãîíöîðóóäûí òîîã ãàðãàíà. Öóñíû ñèéâýíãèéí íèéò óóðàã, óóðãèéí
á¿ëã¿¿ä, õîëåñòåðèí, òðèãëèöåðèä, êàëè, íàòðè, ìî÷åâèí, êðåàòèíèí
¿çíý.
4. Áàãàæèéí øèíæèëãýý: Ẻðíèé õýò àâèà øèíãýýõ áàéäàë, Ẻðíèé
õýìæýý,öóëëàã ýäèéí çóçààí, èíäåêñ, õî¸ð Ẻðíèé õýì æèãä áàéäëûã
òîãòîîíî. Øààðäëàãàòàé òîõèîëäîëä ðàäèîèçîòîïèéí ðåíîãðàôè,
ñöèíòèãðàôè õèéíý.
5. Ýðãýëçýýòýé ¿åä Ẻðíèé ýäèéí / áèîïñè / øèíæèëãýý õèéæ
ìîðôîëîãèéí õýëáýð, èììóíîìîðôîëîãèéí èäýâõèæëèéã òîãòîîíî.
ßëãàõ îíîøëîãîî
1. Àðõàã ïèåëîíåôðèòýýñ äàðààõ øèíæ¿¿äýýð ÿëãàí îíîøëîíî.
• Øýýñýýð ãàðàõ óóðãèéí õýìæýý 1 ã/ë-ýýñ èõ áàéíà.
• Øýýñíèé òóíàäàñò öóñíû óëààí ýñ, áîðòãîíöîðóóä èõ ãàðíà.
• Èõýâ÷ëýí ÿìàð íýã õýìæýýãýýð õàâàãíàíà.
• Õî¸ð Ẻðºíä á¿òöèéí áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû õýì æèãä
ººð÷ëºëò ãàðíà.
• Èõýâ÷ëýí õ¿¿õýä, çàëóó íàñíû ýðýãòýé÷¿¿ä èë¿¿ ºâ÷èëíº.
• Àðòåðèéí öóñíû äàðàëò õîëèìîã áîëîí äàðàëò èõäýõ õýëáýðèéí
¿åä èõ áîëíî.
• Øýýñýíä áàêòåðè èëðýõã¿é
2. Ýññåíöèàë àðòåðèéí ãèïåðòåíçèãýýñ ÿëãàí îíîøëîíî.
• Ãëîåðóëîíåôðèòèéí ¿åä äàðàëòòàé õîëáîîòîé ñóáüåêòèâ çîâèð
õàðüöàíãóé áàãà èëýðíý.
04_nephrology last.indd 152 5/25/2005 3:50:12 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
153
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Èõýâ÷ëýí çàëóó íàñíû õ¿ì¿¿ñ ºâ÷èëíº.
• Öóñíû äàðàëò èõäýëò, øýýñíèé õàì øèíæ çýðýã ýõëýõ áóþó
çàðèìäàà øýýñíèé õàì øèíæ íü ò¿ð¿¿ëæ ãàðíà.
• Ç¿ðõíèé ç¿¿í õîâäîëûí òîìðîëò, í¿äíèé óãèéí ººð÷ëºëò íü
ýññåíöèàë äàðàëòûã áîäâîë õàðüöàíãóé áàãà áàéíà.

Ýì÷èëãýý
Äýãëýì • ªâ÷íèé ñýäðýëèéí ¿åä Ẻðíèé ìýðãýæëèéí òàñàã áóþó
äîòðûí òàñàãò õýâò¿¿ëýí ýì÷èëíý.Õóóðàé äóëààí ºðººíä
2-3 äîëîî õîíîã õýâòðèéí, õàãàñ õýâòðèéí äýãëýìä
áàéëãàíà.
Õîîë
ýì÷èëãýý
• Õîîëíû äýãëýìèéã ºâ÷íèé ýìíýëç¿éí õýëáýð, ò¿¿íèé ÿâö,Ẻðíèé
¿éë àæèëëàãààíû àëäàãäëûí çýðãýýñ õàìààðàí çîõèöóóëíà.
Õîîë íü õàíãàëòòàé èë÷ëýãòýé óóðàã, ººõ òîñ, í¿¿ðñ óñ àãóóëñàí
áàéõûí õàìò âèòàìèí Ñ,Â, ÐÐ, Ð áàÿëàãòàé æèìñ, íîãîî ñ¿¿
öàãààí èäýýíèé ç¿éë áàéõ õýðýãòýé. Áººðíèé ¿éë àæèëëàãààíû
àëäàãäàëã¿é áîë óóðãèéã êã æèíä 1 ã, íåôðîçòîé áîë 1,5 ã
ºãíº. Äàëä, öóñòàé øýýõ õýëáýðèéí ¿åä õîîëíû õÿçãààðëàëò
øààðäëàãàã¿é. Ñýäðýëèéí ¿åä íü óóðàã, õîîëíû äàâñ áàãà çýðýã
áàãàñãàíà. Öóñíû äàðàëò èõñýõ õýëáýðèéí ¿åä óñ øèíãýí, õîîëíû
äàâñûã íàðèéí õÿçãààðëàíà. Íåôðîç õýëáýðèéí ¿åä õîîëíû
íàðèéí äýãëýì ñàõèóëíà. Õàâàí èõ ¿åä õîîëíû äàâñ /õîíîãò 3-4
ã/, øèíãýíèéã / 600-800 ìë / óäààí õóãàöààíä ÷àíä õÿçãààðëàíà.
Õîîëíû óóðãèéã êã æèíä 1,5-2,5 ã õ¿ðòýë ºãºõ íü ç¿éòýé. Õîëèìîã
õýëáýðèéí ¿åä íåôðîç áîëîí äàðàëò èõäýõ õýëáýðèéí õîîëíû
äýãëýìèéí ¿íäñýíä çîõèöóóëíà.
Øèíæ
òýìäãèéí
ýìèéí
ýì÷èëãýý
• Öóñíû äàðàëò áóóëãàõààð: Ðàóâîëüôèéí áýëäìýë¿¿äèéã/
ðàóíàòèí, ñåðïàçèë / øýýëãýõ / ãèïîòèàçèä, ôóðîñåìèä,
óðåãèò,âåðîøïèðîí / ýìòýé õîñëîí õýðýãëýíý. Öóñíû äàðàëò
ºíäºð ¿åä áåòòà-àäðåíîáëîêàòîð, ìåòèëäîôà,êàëüöèéí
àíòàãîíèñò, ÀÕÔ-èéí èíãèáèòîð / ýíàëàïðèë, ðàìàïðèë,
ëèçèíîïðèë / ýì¿¿äèéã äàíãààð áîëîí õîñëîí õýðýãëýíý.
• Õàâàí èõ ¿åä: ãèïîòèàçèä 50-100 ìã, ôóðîñåìèä 40-80 ìã,
ëàçèêñ ñóäñààð 40-120 ìã õîíîãò òàðèíà. Ìàø èõ õàâàíòàé
¿åä ïëàçì, àëüáóìèí ýñâýë 20%-èéí ìàííèòîëûí óóñìàë
300-400 ìë ñóäñàíä äóñëààð 5-6 ºäºð äàðààëàí òàðèíà.
Ëàçèêñ õîíîãò 300-400 ìã ò¿¿íýýñ ÷ èõ òóíãààð òàðüæ
áîëíî.
• Öóñòàé øýýõ õýëáýðèéí ¿åä àñêîðáèíû õ¿÷èë, ðóòèí,
àñêîðóòèí, õ¿íä ¿åä âèêàñîë, àìèíîêàïðîíû õ¿÷èë
õýðýãëýíý.
04_nephrology last.indd 153 5/25/2005 3:50:12 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
154
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìãýã
æàìûí
ýì÷èëãýý
Ýìãýã æàìûí ýì÷èëãýýíä äàðààõ ýì¿¿äèéã õýðýãëýíý.¯¿íä:
ãëþêîêîðòèêîñòåðîèä, èììíîäåïðåññàíò, àíòèêîàãóëÿíò,
àíòèàãðåãàíò, 4-àìèíîõèíîëèíû áýëäìýë,¿ðýâñëèéí ýñðýã
ýì¿¿ä áîëíî.
• Ïðåäíèçîëîí õîíîãèéí òóí 60-80 ìã-ààð 4-6-8 äîëîî
õîíîãîîñ 3-6 ñàð óóëãàíà.Òóíã ààæìààð íýìýãä¿¿ëæ,
ýì÷èëãýýíèé òóíã îëæ, ýäãýðëèéí ¿åä òóíã ààæìààð
áóóëãàíà.
• Èììóíîäåïðåññàíò / èìóðàí, öèêëîôîñôàìèä / èìóðàí êã
æèíä 2-3 ìã-ààð áîäîæ õîíîãò 150-200 ìã, öèêëîôîñôàìèä
êã æèíä 1,5-2 ìã-ààð áîäîæ õîíîãò 100-150 ìã,íèéòäýý 4-8-
10 äîëîî õîíîã õýðýãëýíý. Ýìèéí õ¿íäðýëèéã õÿíàíà.
• 4-àìèíîõèíîëèí / ðåçîõèí, äåëàãèë,õëîðîõèí / õîíîãò
0,5-0,75 ã-ààð 3-6 äîëîî õîíîã óóëãàíà.
• Àíòèêîàãóëÿíò / ãåïàðèí, ôåíèëèí / ãåïàðèí õîíîãò 20-
40 ìÿíãàí íýãæèéã 4-6 öàãèéí çàéòàé àðüñàí äîîð òàðüæ
äóíäæààð 3-10 äîëîî õîíîã õýðýãëýíý. Ôåíèëèíèéã
ïðîòðîìáèíû èíäåêñèéã 45-60% áàéõààð áîäîæ 1-2 ñàð
óóëãàíà.
• Àíòèàãðåãàíò / äèïèðèäàìîë, êóðàíòèë, ïåðñàíòèí
/ êóðàíòèë õîíîãò 200-400 ìã-ààð 6-8 äîëîî õîíîã
õýðýãëýíý.
• Ñòåðîèä áóñ ¿ðýâñëèéí ýñðýã ýì¿¿ä / èíäîìåòàöèí,
ìåòèíäîë, âîëüòàðåí,èáóïðîôåí / èíäîìåòàöèí 25 ìã-
ààð õîíîãò 4-6 óäàà 4-8 äîëîî õîíîã óóíà.
• Õàâñàðñàí ýì÷èëãýý.
• 4 á¿ðäýë ýì÷èëãýý /ãëþêîêîðòèêîñòåðîèä, èììóíî -
äåïðåññàíò, àíòèêîàãóëÿíò, àíòèàãðåãàíò / äýýð äóðäüñàí
òóíãààð 6-8 äîëîî õîíîã õèéíý.
• Ïóëüñ-ýì÷èëãýý ïðåäíèçîëîí 1000-1200 ìã-èéã
ôèçèîëîãèéí óóñìàëä õèéæ 20-30 ìèíóòèéí òóðø ñóäñàíä
äóñëààð 3 ºäºð äàðààëàí õèéíý. Èìóðàíûã 800-1000 ìã-
èéã 2-3 õîíîã ìºí àäèë òàðèíà.
1. Óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý
• Äàëä õýëáýðèéí ¿åä äýãëýì ñàõèóëæ âèòàìèí ýì÷èëãýý, ÿëàíãóÿà õàâàð,
ºâºë âèòàìèí Ñ,Â6, Â1,Â12, àñêðóòèí, íèêîòèíû õ¿÷èë õýðýãëýíý.
• Öóñíû äàðàëò èõäýõ õýëáýðèéí ¿åä õîîë óíäíû äýã ñàõèóëæ, äàðàëò
áóóëãàõ ýìèéã / äîïåãèò, ãåìèòîí, àäåëüôàí, êîðèíôàð, ãèïîòèàçèä,
àíòàãîíèñò êàëüöè, ýíàëàïðèë / çîõèõ òóíãààð ºãíº.
• Öóñòàé øýýõ õýëáýðèéí ¿åä âèòàìèí Ñ, Ð / ëèìîí, ñîíãèíî, íîõîéí
õîøóóíû õàíä /, øýýñýíä öóñ èõñýõ ¿åä íü âèòàìèí Ñ, ãëþêîíàò êàëüöè,
ðóòèí, äèìåäðîë, âèòàìèí Ê, ÅÀÊ çýðãèéã õýðýãëýíý.
• Íåôðîç õýëáýðèéí ¿åä ñýäðýë ñýðãèéëýõ òóíãààð ïðåäíèçîëîí,
àíòèêîàãóëÿíò, 4-àìèíîõèíîëîíû áýëäìýë, ìåòèíäîë õýðýãëýíý.
Ëàçèêñ,âåðîøïèðîí çýðãèéã óóëãàíà.
• Õîëèìîã õýëáýðèéí ¿åä ÄÀÐÀËÒ ÈÕÄÝÕ, ÍÅÔÐÎÇ ÕÝËÁÝÐÈÉÍ ¯ÅÈÉÍ
ýì÷èëãýýí¿¿äèéã çîõèñòîé õàâñðàí õýðýãëýíý.
04_nephrology last.indd 154 5/25/2005 3:50:13 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
155
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
7. ÍÅÔÐÎÇ ÕÀÌ ØÈÍÆ
Òîäîðõîéëîëò Áººðíèé ò¿¿äãýíöðèéí ýìãýãèéí óëìààñ
øýýñýýð èõ õýìæýýíèé óóðàã àëäàí öóñíû
óóðàã, ººõ òîñíû õýìæýý àëäàãäàí ýìíýë
ç¿éä õàâàãíàëòààð èëðýõ ýìíýë ç¿é áîëîí
ëàáîðàòîðèéí õàì øèíæèéí á¿ðäýëèéã íåôðîç
õàì øèíæ ãýíý.
Øàëòãààí Íåôðîç õàì øèíæèéí 60%-70% íü Ẻðíèé áèå
äààñàí ºâ÷èí ÿëàíãóÿà ãëîìåðóëîíåôðèòèéí
øàëòãààíò íåôðîç õàì øèíæ ýçýëäýã.
Àíãèëàë 1.Àíõäàã÷ ÍÕØ
• Ãëîìåðóëîíåôðèò
2.Õî¸ðäîã÷ ÍÕØ
• Äàðõëààíû ºâ÷í¿¿ä (Ò¿ãýýìýë ÷îíîí ÿðøèë õýðõ
òºñò ¿åíèé ¿ðýâñýë, ñèñòåìèéí âàñêóëèò)
• Áîäèñûí ñîëèëöîîíû ºâ÷èí (÷èõðèéí øèæèí,
àìèëîéäîç)
• Õîðò õàâäàð (Õîðò ëèìôîìà, ëèìôî- ãðàíóëåìàòîç,
êàðöèíîìà, ÿñ, ýëýã, óóøèã, óìàé, õºõíèé õîðò
õàâäàð)
• Ýìèéí áîäèñ õîðóóä (íèéëýã òàðèëãà, èéëäýñ,
êàïòîïðèë, ïåíèöèëëàìèí, òîëìåòèí, ëåâàìèçîë,
àëò, õàð òóãàëãàíû áýëäìýë¿¿ä)
• Õàëäâàðò ºâ÷í¿¿ä (ãåïàòèò Â, ¿æèë, ñ¿ðüåý,
òýìá¿¿, õóìõàà, öóñàðõàã õàëóóðàë óóøèã, ÿñíû
èäýýò ºâ÷í¿¿ä, ÄÎÕ)

Ýìãýã æàì:
Øýýñýýð èõ õýìæýýãýýð óóðàã àëäñàíòàé õîëáîîòîé ýìíýë ç¿éí îëîí
øèíæ¿¿ä äàãàëäàí ãàð÷ èðíý. (ñõåì 1)
Ïðîòåèíóðè
Ãèïîàëüáóìèíåìè Øýýñýýð 纺âºðëºã÷ óóðãóóäûã
àëäàõ
Ïëàçìûí îíêîòèê äàðàëò áóóðàõ Öóñ áàãàäàëò

Ãèïåðëèïèäåìè Õàâàí Ãèïîâèòàìèíîç Ä
Ãèïåðêîàãóëÿöè
Äàðõëàà ñóëðàõ
04_nephrology last.indd 155 5/25/2005 3:50:13 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
156
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿é:
Íåôðîçûí ÿâö:
Íåôðîç õàì øèíæèéí ýìíýë ç¿éí ÿâö äààìæðàõ áàéäàë íü ¿íäñýí ºâ÷èí
áîëîí Ẻðºíä ãàð÷ áóé ìîðôîëîãèéí ººð÷ëºëòººñ õàìààðíà.
Íåôðîç õàì øèíæèéí ýìíýë ç¿éí ÿâöûí îíöëîã
• Õàâàãíàíà, øýýñ áàãà ãàðíà.
• Àì èõ öàíãàæ, õàòíà.
• Áèå ñóëüäàíà, ÿäàðíà, òîëãîé ºâäºíº.
•Õîîëíû äóðøèë áóóð÷,îãèóëæẺëæèíº.
•Àìüñãààäíà, á¿ñýëõèé îð÷ìîîð ÷èíýð÷
ºâäºíº.
• Àìüñãààäàíãóé áàéäàëòàé, í¿ä í¿¿ð
öýëõýð÷ õàâàãíàñàí.
• Àðüñ õóóðàéøñàí, àðüñíû íèìãýí
õýñã¿¿äýýð ÿçðàëòóóäòàé.
• ¯ñ õóìñ õýâðýãøèæ õóãàðàìòãàé áîëñîí,
õóéõàíä äàðàõàä 纺ëºí õàâàãíàñàí.
• Óóøèã ÷àãíàõàä äîîä õýñãýýð
öóëöàíãèéí àìüñãàë ñóëàðñàí.
• Õýâëèé öàðäãàð, õýëáýð àëäàãäñàí,
öàëãèõ øèíæ òîä èëýðíý.
• Ýðýãòýé÷¿¿äýä òºìñºã õàâàãíàñàí ÿâàõ,
ñóóõàä áýðõøýýëòýé áàéíà.
• Í¿ä, í¿¿ðíýýñ ýõýëíý.
• Áîãèíî õóãàöààíä ò¿ðãýí òàðõàæ á¿õ
áèå, ìº÷人ð õàâàãíàíà.
• Ǻºëºí, ñýâñãýð á¿ëýýí õàâàí
• Áèåèéí áàéðëàëààñ õàìààð÷
øèëæèìòãèé áàéíà.
• Äàðàõàä ã¿íçãèé õîíõîð ¿ëäýýæ ò¿ðãýí
àðèëíà.
Çîâèóð
Õàâàíãèéí
îíöëîã
Áîäèò
¿çëýã
04_nephrology last.indd 156 5/25/2005 3:50:13 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
157
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýë ç¿éí ÿâö Ýìíýë ç¿éí îíöëîã
Äàõèëòòàé
õýëáýðèéí ÿâöòàé
Ýíý ¿åä ºâ÷íèé ýõëýë áîëæ èëðýýä áàéí áàéí
ñýäýð÷, ýì÷èëãýýíä çàñàð÷ ñàéæèðäàã. Óäààí
õóãàöààíä íàìæìàë áàéäàëä áàéíà. Áººðºíä
ìèíèìàëü ººð÷ëºëòòýé áàéíà. 10-20 æèëèéí
äàðàà Ẻðíèé àðõàã äóòàãäàëä õ¿ðãýíý.
Ààæèì äààìæðàõ
ÿâöòàé íåôðîç
Õîëáîã÷ ýäèéí ýìãýã¿¿ä, õàâäàðûí øàëòãààíò
íåôðîçóóä áàãòàíà. Ðåìèññèéí õóãàöàà
õàðüöàíãóé áîãèíî, èäýâõèòýé ýì÷èëãýýíèé
ä¿íä 5-6 æèë ¿ðãýëæèëæ Ẻðíèé àðõàã
äóòàãäàëä õ¿ðãýíý. Áººðºíä ìåìáðàíîç,
ìåìáðàíîïðîëèôåðàòèâ, ôèáðîáëàñò
ººð÷ëºëòòýé áàéíà.
Õóðäàí äààìæðàõ
ÿâöòàé íåôðîç:
Áîãèíî õóãàöààíä 1-3 æèëèéí äîòîð
Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãàà àëäàãäàí Ẻðíèé
äóòàãäàëä õ¿ðãýíý. Öî÷ìîãäóó õîðóó ÿâöòàé
ýêñòðàêàïèëëÿð íåôðèò, àóòîèììóííû ÃÍ,
äèàáåò, àìèëîéäîç, ìèåëîìûí íåôðîç

Õ¿íäðýë:

1. Òàðõèíû õàâàí: òîëãîé õ¿÷òýé ºâäºõ îãèóëæ, Ẻëæ¿¿ëýõ, í¿ä á¿ðýëçýõ
õàðàà ººð÷ëºãäºõ, þì õî¸ð÷ëîãäîõ, õ¿íä ¿åä ýêëàìïñè áîëíî.
2. Íåôðîçèéí êðèç: õîîëîíä äóðã¿é áîëæ îãèóëæ Ẻëæ¿¿ëíý. Àðüñàí
äýýã¿¿ð æèæèã óëààí òóóðàëòóóä ãàðàõ ìºí õýâëèéãýýð õ¿÷òýé õàòãóóëæ
ºâäºíº. Èõ õýìæýýãýýð óóðàã àëäñàíû óëìààñ ïðåêàëëèêðåèíîãåí,
êèíèíîãåíû íèéëýãæèëò íýìýãäýí, êèíèíû ñèñòåì èäýâõèæèí ò¿¿íèé
ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîõ áðàäèêèíèí ñóäàñíû íýâ÷èìõèé ÷àíàðûã
èõýñãýæ áèîëîãèéí èäýâõèòýé áîäèñóóä ìýäðýëèéí òºãñãºëèéã
öî÷ðîîñíîîñ ºâäºëò ºãíº.
3. Çàõûí ñóäàñíû ôëåáîòðîìáîç: öóñ ºòãºð÷ öóñíû çóóðàìòàé ÷àíàð
èõýäñýíýýñ çàõûí ñóäñóóäàä òðîáîçûí õ¿íäðýë ºãíº.
4. Áàêòåð, âèðóñèéí õàëäâàð: áèåèéí åðºíõèé ýñýðã¿¿öýë ñóëàð÷ II
õàëäâàðò ºðòºìòãèé áîëîõ áà øýýñ äàìæóóëàõ çàì áîëîí àìüñãàëûí
çàìûí õàëäâàðààð õ¿íäýðíý.
Îíîøëîãîî:
Îíîøëîãîîã ýìíýë ç¿éí øèíæ áîëîí ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíä ãàðàõ
ººð÷ëºëò¿¿äýä òóëãóóðëàí õèéíý.

04_nephrology last.indd 157 5/25/2005 3:50:14 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
158
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîîíû ¿íäñýí øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò
• Õàâàí
• Ïðîòåèíóðè 3,5 ã/õîíîãò
• Ãèïîïðîòåèíåìè
• Äèñïðîòåèíåìè: ãèïîàëüáóìèíåìè, ãèïåð ãëîáóëèíåìè
• Ãèïåðëèïèäåìè, ãèïåðõîëåñòåðèíåìè

Îíîøëîãîîíû øàòëàë:
Îíîøëîãîîã ÿâóóëàõäàà ýìíýëãèéí òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýòýé óÿëäóóëàí
äàðààõü øàòëàëààð ÿâóóëíà.
ÝÌÒ-ûí II øàòëàë
ÝÌÒ-ûí I øàòëàë 1øàòëàë + ¿íäñýí ºâ÷íèéã òîäðóóëàõ
Ñóáüåêòèâ øèíæ:
Øàëòãààíûã òîäðóóëàõ,
õàâàãíàõ, øýýñíèé ãàðö
áàãàñàõ
Øýýñíèé õàì øèíæ: Øýýñíèé óóðàã õîíîãò
3,5 ãð-ààñ èõ, ìºõëºãò, ãÿëãàð áîëîí
âîñêîâèä áîðòãîíöîð òîãòìîë ãàðíà.
Öóñíû áèîõèìèéí øèíæèëãýýíä:
ãèïîïðîòåèíåìè, ãèïîàëüáóìèíåìè, ãèïåð
ëèïèäåìè, ãèïåð õîëåñòåðèíåìè
Ýìíýë ç¿éí øèíæ: Õýò àâèàí øèíæèëãýýíä:õýâëèéí
áîëîí ïëåâðèéí õºíäèéä ñóë øèíãýí
òîäîðõîéëîãäîíî.
Í¿äíèé óãèéí øèíæèëãýýíä: Õàðààíû
ìýäðýëèéí õºõëºã õººæ õàâàãíàñàí.

ßëãàí îíîøëîãîî:
Ýìíýë ç¿éä õàâàãíàõ øèíæýýð èëðýõ òóë áóñàä øàëòãààíò õàâàíãóóäààñ
ÿëãàí îíîøèëíî.
Ýìãýã¿¿ä Îíöëîã
Ç¿ðõíèé øàëòãààíò õàâàí Öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäëûí
¿åä õàâàí ìº÷ä¿¿äýýð èë¿¿
áàéíà. Çàõûí ýðõòíèé õºõðºëò
àæèãëàãäàíà. Õàâàí à÷ààëëûí
äàðàà, ¿äýýñ õîéø èë¿¿ íýìýãäýíý.
Øýýñíèé øèíæèëãýýíä óóðàã áàãà
çýðýã èëýðíý.
04_nephrology last.indd 158 5/25/2005 3:50:14 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
159
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýëýãíèé øàëòãààíò õàâàí Ýëýãíèé õàòóóðàë, ýëýãíèé âåíèéí
áºãëºðºë, - ýëýãíèé õàòóóðëûí ¿åä
ýëýãíèé àðõàã ºâ÷íèé àíàìíåçòàé,
áèîõèìèéí øèíæèëãýýíä ýëýãíèé
¿éë àæèëëàãààíû ººð÷ëºëòòýé,
ñåðîçîí õºíäèéí¿¿äýä øèíãýí
õóðèìòëàãäàõ õàíäëàãàòàé,
Äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí
ýìãýã
Áàìáàéí äààâðûí áóóðñàí
(ìèêñåäåì) ¿åä í¿ä í¿¿ðýýð
õººíãºòºæ õàâàãíàñàí ìýò áàéõ
áîëîâ÷ äàðàõàä õîíõîð ¿ëäýýõã¿é.
Ãèïîòîíè, áðàäèêàðäè èëðýõ áà
àðüñ õóóðàéøèæ çóçààðñàí áàéíà.
Áîäèñûí ñîëèëöîîíû áóþó
óóðãèéí äóòàãäàë
Õîîëíû äóðøèë áóóðñàí, ò¿¿íä
õ¿ðãýõ ºâ÷íèé àíàìíåçòàé, ìàõàí
õîîë èääýãã¿é, õîîëíû äýãëýì

Ýì÷èëãýý:
Ýì÷èëãýýíèé äýãëýì
• Ñòàöèîíàðò ýì÷èëíý. Äýãëýì: õýâòðèéí, õàãàñ õýâòðèéí äýãëýì ñàõèíà.
• Õîíîãò óóõ øèíãýíèéã õÿçãààðëàíà.1ë õýòðýõã¿é áàéõ. Õîíîãèéí øýýñíèé
õýìæýýíä 400-500ìë íýìæ ºãíº. Õóðö àìòëàã÷òàé õîîë, ººõ òîñûã
õÿçãààðëàõ
• Øèíãýíèé áàëàíñûã òîîöîîëîõ: õîíîãò óóñàí, ñóäñààð õèéñýí øèíãýí
áîëîí øýýñèéã õýìæèõ
Ýìèéí ýì÷èëãýý:
I. Øàëòãààíû ýñðýã ýì÷èëãýý: ¯íäñýí ºâ÷íººñ øàëòãààëàí
øàëòãààí ýìãýã æàìûí ýì÷èëãýýã II, III øàòëàëûí ýìíýëã¿¿äýä ÿâóóëàõ
áà I øàòëàëûí ýìíýëýãò øèíæ òýìäãèéí áîëîí õ¿íäðýëýýñ ñýðãèéëýõ
ýì÷èëãýý õèéãäýíý.
II. Ýìãýã æàìûí ýì÷èëãýý:
1.Èììóíîäåïðåññàíò:
• Ãëþêîêîðòèêîéä: õóðö àðõàã ãëîìåðóëîíåôðèò, ýìèéí áîëîí õîëáîã÷
ýäèéí, äàðõëààíû ýìãýã¿¿äèéí ¿åä ïðåäíèçîëîíûã 1 ìã/êã æèíä òîîöîæ
õýðýãëýíý.
04_nephrology last.indd 159 5/25/2005 3:50:14 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
160
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Äèàáåòèéí ãëîìåðóëîñêëåðîç, Ẻðíèé õàâäàð, ñ¿ðüåý, Ẻðíèé
àìèëîéäîçûí ¿åä ãëþêîêîðòèêîéäûã õýðýãëýõã¿é.
• Öèòîñòàòèê: ãëþêîðòèêîèä ýñðýã çààëòòàé áîëîí ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íã¿é
¿åä õýðýãëýíý. Èìóðàí 100-200 ìã õîíîãò óóëãàíà.
2. Àíòèêîàãóëÿíò: ãåïàðèí 10 000-20 000 ÅÄ àðüñàí äîð òàðèíà.
Öóñ á¿ëýãíýëòèéí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã áàéíãà õÿíàíà.
3. Àíòèàãðåãàíò: Êóðàíòèë 250-400 ìã õ¿ðòýë óóëãàíà.
III.Øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý: õàâàí õººõ, óóðàã íºõºõ, õàëäâàðààñ
ñýðãèéëýõ
• Ôóðîñåìèä õîíîãò 60-80 ìã ñóäñààð ýñâýë óóõààð,
âåðîøïèðîí 0,075-0,3 ã
• Óóðàã íºõºõ çîðèëãîîð 10%,20% àëüáóìèí 100-150 ã ñýëáýõ
8. ×ÈÕÐÈÉÍ ØÈÆÈÍ ªÂ×ÈÍ
Òîäîðõîéëîëò Èíñóëèíû ø¿¿ðýë áàãàñàõ áóþó èíñóëèí äààâðûí
¿éëäýë àëäàãäñàíààñ öóñàí äàõü ñàõàðûí õýìæýý
èõñýæ óëìààð èõ óóõ, èõ øýýõ õàì øèíæ¿¿äýýð
èëýðäýã áîäèñûí ñîëèëöîîíû ýìãýãèéã ×èõðèéí
Øèæèí ªâ÷èí /×ت/ ãýíý.

Øàëòãààí, àíãèëàë
III. ×ت-íèé õýëáýð ×ت-íèé ¿åä èëðýõ øèíæ áà øàëòãààí
1. 1-ð õýëáýðèéí ×ت • Àóòîèììóííûé
• Èäèîïàòè÷åñêèé
b-ýñèéí äåñòðóêö ººð÷ëºëò áóþó èíñóëèíû
òóéëûí äóòàãäàë
2. 2-ð õýëáýðèéí ×ت
• Õýâèéí æèíòýé
• Òàðãàí
Èíñóëèíû ÿëãàðëûí àëäàãäàë áóþó
èíñóëèíû õàðüöàíãóé äóòàãäàë
04_nephrology last.indd 160 5/25/2005 3:50:14 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
161
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. Õî¸ðäîã÷ áóþó øèíæ
òýìäãèéí ×ت
• b-ýñèéí óäàìøëûí ãàæ õºãæèë
•Èíñóëèíû ¿éë÷ëýëèéí óäàìøëûí
ãàæóóäàë
•Äîòîîä ø¿¿ðëèéí íîéð áóë÷èðõàéí
ýìãýã¿¿ä
•Ýíäîêðèíîïàòè
•Ýìèéí áýëäìýë áà õèìèéí áîäèñûí
íºëººëºë
•Õàëäâàð
•Äàðõëàëûí òîãòîëöîîíû óðüäàë
ººð÷ëºëò
•×ت-òýé õàâñðàõ áóñàä óäàìøëûí
õàì øèíæ¿¿ä
4. Æèðýìñíèé ×ت Æèðýìñíèé ¿åä öóñàíä ñàõàð èõñýõ

Îíîøëîãîîíû çàð÷èì
×ت-íèé ¿åä èëðýõ ò¿ãýýìýë øèíæ¿¿ä
• Àì öàíãàõ
• Èõ øýýõ /ïîëèóðè/, óóñàí õýìæýýãýýð øýýíý
• Øèíãýí èõ óóõ /ïîëèäèïñè/, õîíîãò 4-5 ë øèíãýí óóíà
• Áèå ñóëàð÷ ÿäðàõ
• Òóðàõ
• Àðüñ çàãàòíàõ
• Í¿äíèé õàðàà ìóóäàõ
• Àðüñ õóóðàéøèõ
04_nephrology last.indd 161 5/25/2005 3:50:15 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
162
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ªëºí ¿åèéí öóñíû ñàõàðûã 2 óäàà òîäîðõîéëîõîä
Ëàáîðàòîðèéí áîëîí áàãàæèéí øèíæèëãýý
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý: îíöûí ººð÷ëºëòã¿é. Óëààí ýñèéí òóíàõ
õóðä áàãà çýðýã áóóð÷ áîëíî.
• Øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý: Õóâèéí æèí èõýñíý, ñàõàð èëýðíý, àöåòîí,
óóðàã èëýð÷ áîëíî.
• Áèîõèìè: ñàõàð èõýñíý, õîëåñòåðèí, òðèãëåöèðèä èõýñíý, íèéò óóðàã,
àëüáóìèí áóóðíà, ºâ÷èí äààìæèðñàí ¿åä ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà
àëäàãäñàíòàé õîëáîîòîéãîîð íèéò áèëèðóáèí, òðàíñàìèíàçóóä, òèìîë
èõýñ÷, ñóëüìà áóóðíà, Ê+ áóóðíà, Na+ èõýñíý.
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã: ºâ÷èí äààìæèðñàí ¿åä ç¿ðíèé äàìæóóëàëò
àëäàãäàæ òýæýýë õîìñäîëûí øèíæ¿¿ä èëýðíý.
• Í¿äíèé óã äóðàíäàõ: àðòåðè âåíèéí õàðüöàà ººð÷ëºãäºæ øèíýýð
ñóäàñæèëò ¿¿ñ÷, áè÷èë öóñ õàðâàëò èëýð÷ áîëíî.
• Ãëþêîçæñîí ãåìîãëîáèí /HbA1c/ õóâèàð òîäîðõîéëîõ: 6% õ¿ðòýë áàéâàë
õýâèéí ãýæ ¿çíý.
< 6.1 ììîëü/ë
< 110 ìã/äë
6.1 – 6.9 ììîëü/ë
110 - 125 ìã/äë
³ 7.0 ììîëü/ë
³ 126 ìã/äë
ªëºí ¿åèéí öóñíû ñàõà𠺺ð÷ëºëòòýé
Ãëþêîçûí à÷ààëàëòàé ñîðèë
Ñîðèë õèéõýýñ ºìíº 10-14 öàã ºëºí áàéõ áà íàñàíä õ¿ðñýí
õ¿íä 75 ãð (õ¿¿õäýä 1.75ãð/êã) ãëþêîçûã 250 ìë óñàíä óóñãàæ
óóëãààä 2 öàãèéí äàðàà öóñíû ñàõàðûã òîäîðõîéëíî.
< 7.8 ììîëü/ë
< 140 ìã/äë
7.8 - 11.1 ììîëü/ë
140 - 200 ìã/äë
> 11.1 ììîëü/ë
> 200 ìã/äë
I.Õýâèéí
Ãëþêîçûí ñîðèëä ×èõðèéí øèæèí
ºâ÷èí
Ýíäîêðèíîëîã
ýì÷èéí õÿíàëòàíä
04_nephrology last.indd 162 5/25/2005 3:50:15 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
163
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1 áà 2-ð õýëáýðèéí ×ت-íèé ýìíýë ç¿éí îíöëîã
Îíöëîã áà øèíæ¿¿ä 1-ð õýëáýðèéí ×ت 2-ð õýëáýðèéí ×ت
ªâ÷èí àíõ èëðýõ íàñ 40 õ¿ðòýë 40-ººñ äýýø
×ت õàìãèéí ýëáýã
òîõèîëäîõ íàñ
10-14 60-70
Òàðõàëò Õ¿í àìûí 0.1-1.0% Õ¿í àìûí 1-10%
ªâ÷íèé ýõëýë Õóðö Ààæèì
Êåòîç ¿¿ñýõ íü Áîãèíî õóãàöààíä Óäààí õóãàöààíä,
ààæèì
Óäàì ç¿é ªºð÷ëºëòòýé ªºð÷ëºëòã¿é
Áèåèéí æèí Õýâèéí 50-80% íü èë¿¿äýë
æèíòýé
Èõð¿¿äèéí ºâ÷ëºëò 25-50% 90-100%
×ت-íèé ¿åèéí
ñóäàñíû õ¿íäðýë¿¿ä
¯¿ñíý Àíõ îíîøëîãäîõäîî
èëýð÷ áîëíî
Ýì÷èëãýý Ǻâõºí èíñóëèí
ýì÷èëãýý
Õîîë, ñàõàð áóóðóóëàõ
ýìèéí ýì÷èëãýý áà
èíñóëèíû ðåöåïòîðûí
ìýäðýã ÷àíàð áóóðñàí
¿åä èíñóëèí ýì÷èëãýý
Îíîøëîãîîíû øàòëàë
ÝÌÒ-ûí III øàòëàë
ÝÌÒ-ûí II øàòëàë • Àñóóìæ
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí øèíæèëãýý
/ñàõàð, íèéò óóðàã,
àëüáóìèí, õîëåñòåðèí,
òðèãëèöåðèä,
áèëèðóáèí,
òèìîë, ñóëüìà,
òðàíñàìèíàçóóä, íàòðè,
êàëè ãýõ ìýò/
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
Í¿äíèé óã äóðàíäàõ
• Ãëþêîçæñîí
ãåìîãëîáèí ¿çýõ
ÝÌÒ-ûí I
øàòëàë
• Àñóóìæ
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý
• Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí øèíæèëãýý
/ñàõàð, íèéò óóðàã,
àëüáóìèí, õîëåñòåðèí,
òðèãëèöåðèä,
áèëèðóáèí, òèìîë,
ñóëüìà,òðàíñàìèíàçóóä,
íàòðè, êàëè ãýõ ìýò/
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
õèéõ
• Í¿äíèé óã äóðàíäàõ
• Àñóóìæ
• Öóñíû
åðºíõèé
øèíæèëãýý
04_nephrology last.indd 163 5/25/2005 3:50:15 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
164
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßëãàõ îíîøèëãîî
Ä/ä ×èõðèéí øèæèí ºâ÷èí ×èõðèéí áóñ øèæèí ºâ÷èí
1. Öóñàíä ñàõàð èõñýíý Öóñíû ñàõàð õýâèéí áàéíà
2. Øýýñýýð ñàõàð ÿëãàðíà Øýýñýýð ñàõàð ÿëãàðàõã¿é
3. Øýýñíèé õóâèéí æèí èõñýíý Øýýñíèé õóâèéí æèí áóóðíà
4. ªäºðò 4-5 ë øèíãýí óóíà ªäºðò 10-40 ë øèíãýí óóíà
5. Íîéð áóë÷èðõàéãààñ ÿëãàðàõ
èíñóëèí äààâðûí äóòàãäàëòàé
õîëáîîòîé
Ãèïîòàëàìóñààñ ÿëãàðàõ
øýýñ õîðèõ (âàçîïðåññèí)
äààâðûí äóòàãäàëòàé
õîëáîîòîé
Ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì
Èíñóëèí ýì÷èëãýý
Èíñóëèí ýì÷èëãýýã ýõëýõäýý õîíîãò 0.5-1.0 êã/íýãæ òîîöîæ õèéíý.
Ààæìààð 3-4 õîíîã òóòàìä öóñíû ñàõàðûã õýâèéí õýìæýýíä õ¿ðòýë 2-
4 íýãæýýð èíñóëèíû òóíã íýìýìä¿¿ëíý. Çàðèì òîõèîëäîëä 1.2êã/íýãæ
õ¿ðòýë òîîöîæ áîëíî.
Õîîë ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì
• Ñòàöèîíàðûí íºõöºëä ýì÷ë¿¿ëýã÷èä õîîë ¹9 ºãíº.
• ªºõ òîñ, í¿¿ðñ-óñ, óóðãèéí õýðýãöýýã áîäîí õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé
õàðüöààã äàðààõ áàéäëààð òîõèðóóëíà.
Í¿¿ðñ óñ 60%
ªºõ òîñ 24%
Óóðàã 16%
• Ýì óóæ áàéãàà ¿åä ºäºðò 5 óäàà õîîëëîõ íü çîõèìæòîé:
ªã뺺íèé öàé 30%
ªäðèéí õîîë 30%
Èõ ¿äèéí öàé 10%
Îðîéí õîîë 20%
Õºíãºí õîîë 10%
• Èíñóëèí ýì÷èëãýýòýé ¿åä ºäºðò 6 óäàà õîîëëîõ íü çîõèñòîé:
ªã뺺íèé öàé 07.00 öàãò 20%
Áàãà ¿äèéí öàé 10.00 öàãò 10%
ªäðèéí õîîë 13.00 öàãò 30%
Èõ ¿äèéí öàé 16.00 öàãò 10%
Îðîéí õîîë 19.00 öàãò 20%
Õºíãºí õîîë 21.00 öàãò 10%
04_nephrology last.indd 164 5/25/2005 3:50:16 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
165
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2-ð õýëáýðèéí ×ت-íèé ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì
Òàðãàí, 2-ð õýëáýðèéí ×ت Õýâèéí æèíòýé, 2-ð õýëáýðèéí
×ت
Ñóðãàëò+õîîë ýì÷èëãýý+áèåèéí
òàìèð
Ñóðãàëò+õîîë ýì÷èëãýý+áèåèéí
òàìèð
¯ð ä¿íã¿é áîë ¯ð ä¿íã¿é áîë
Ìåòôîðìèí 500ìã ºäºðò 2 óäàà,
õîíîãèéí äýýä òóí 3 ãð
Ìàíèíèë /ãëèáåíêëàìèä/ 2.5 ìã,
øààðäëàãàòàé áîë ºäðèéí òóíã
15ìã õ¿ðòýë íýìýãä¿¿ëæ áîëíî
¯ð ä¿íã¿é áîë ¯ð ä¿íã¿é áîë
Ìåòôîðìèí + Ìàíèíèë Ìàíèíèë + Ìåòôîðìèí
¯ð ä¿íã¿é áîë ¯ð ä¿íã¿é áîë
Èíñóëèí Èíñóëèí
• Õýðýâ ºâ÷òºí ºíäºð íàñòàé áóþó Ẻðíèé ýìãýã ººð÷ëºëòòýé áîë
Ìàíèíèë /ãëèáåíêëàìèä/-ûí îðîíä ãëþðåíîðì 120ìã/õîíîã òóíãààð
àâíà.
• Õýðýâ ñàõàð áóóðóóëàõ ýìèéí ýì÷èëãýýã õîíîãèéí äýýä òóíãààð
õýðýãëýæ áàéõàä ºëºí ¿åèéí öóñíû ñàõàðûí õýìæýý 7.8ììîëü/ë-ýýñ
èõ áàéâàë èíñóëèí ýì÷èëãýýã íýìýëò áàéäëààð õýðýãëýíý.

• ̺í õîäîîä ãýäýñíèé õàíààð í¿¿ðñ óñ øèìýãäýõèéã áóóðóóëàõ
¿éë÷èëãýýòýé Àêàðáîçà ýìèéã õýðýãëýæ áîëíî.

• Ñ¿¿ëèéí ¿åä øèíýýð ãàðñàí Ðåïàãëèíèä /ÍîâîÍîðì/ ýì íü õîîë
èäñýíèé äàðàà èíñóëèíû ÿëãàðëûã èõýñãýõ çàìààð öóñíû ñàõàðûã
áóóðóóëæ áóñàä õóãàöààíä ñóóðü èíñóëèíû ÿëãàðàëä íºëººëäºãã¿é
ó÷èð ãèïîãëèêåìè ¿¿ñãýäýãã¿é ñàéí òàëòàé. Ðåïàãëèíèäûã 0.5-4.0ìã/
õîíîã òóíãààð õîíîãèéí ¿íäñýí õîîëëîëòóóäûí ºìíº õýðýãëýõýä õîîë
èäñýíèé äàðààõ öóñíû ñàõàðûã áóóðóóëíà.

• 2-ð õýëáýðèéí ×ت-íèé ¿åä äàðààõ íºõöºëä èíñóëèí ýì÷èëãýýã øóóä
õèéíý.
o ×ت-òýé õàëäâàðò ºâ÷èí õàâñàðñàí áîë
o Ìýñ àæèëáàð áîëîí ÿìàð íýãýí ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý õèéõ
o Æèðýìñëýëò
o Òºðºëò
04_nephrology last.indd 165 5/25/2005 3:50:16 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
166
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Èíñóëèíû õàâñàðñàí ýì÷èëãýý Èíñóëèíû îðëóóëàõ ýì÷èëãýý
Ñàõàð áóóðóóëàõ ýìèéí òóíã õýâýýð
¿ðãýëæë¿¿ëíý.
Ñàõàð áóóðóóëàõ ýìèéã õàñíà.
Îðîé óíòàõûí ºìíº äóíä
çýðãèéí ¿éë÷èëãýýòýé /ïðîòàôàí,
èíñóëòàðä, ìîíîòàðä ã.ì/
èíñóëèíûã 0.1-0.2êã/íýãæ/õîíîã
òóíãààð õèéíý.
Îðîé óíòàõûí ºìíº äóíä
çýðãèéí ¿éë÷èëãýýòýé /ïðîòàôàí,
èíñóëòàðä, ìîíîòàðä ã.ì/
èíñóëèíûã 0.2êã/íýãæ/õîíîã òóíãààð
õèéíý. Äýýä òóí 20 íýãæ
Øààðäëàãàòàé áîë 3-4 õîíîãò 2-4
íýãæýýð òóíã íýìíý.
Øààðäëàãàòàé áîë 3-4 õîíîãò 2-6
íýãæýýð òóíã íýìíý.
Õîíîãò 36 íýãæýýñ èõ òóíãààð
èíñóëèí õèéæ áàéõàä ºëºí ¿åèéí
öóñíû ñàõàð 7.8ììîëü/ë õ¿ðòýë
áàéâàë ñàõàð áóóðóóëàõ ýìèéã
õàñàæ çºâõºí èíñóëèí ýì÷èëãýýã
¿ðãýëæë¿¿ëýí õèéíý.
Õýðýâ õîíîãò 30-40 íýãæýýñ
èë¿¿ èíñóëèí øààðäëàãàòàé áîë
õîíîãèéí òóíã 2 õóâààæ, ºã뺺
öàéíû ºìíº 2/3, îðîéí õîîëíû
ºìíº 1/3 áàéõààð òîîöîæ õèéíý.
Õýðýâ õîîëíû äàðàà öóñíû
ñàõàð ìàø ºíäºð áàéâàë áîãèíî
¿éë÷èëãýýòýé èíñóëèí íýìæ õèéíý.
ÝÌÒ-ûí øàòëàëûí äàãóó õèéãäýõ ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-ûí III øàòëàë
ÝÌÒ-ûí II øàòëàë Í¿ä, Ẻð, ç¿ðõ ñóäàñ,
ìýäðýëèéí ýðõòýí
òîãòîëöîîíû òàëààñ
ãàðñàí õ¿íäðýë¿¿äèéã
ýì÷èëæ ºíäºð íàðèéí
ìýðãýæëèéí òóñëàìæ
¿ç¿¿ëíý.
ÝÌÒ-ûí I øàòëàë Õÿíàëòàíä àâàõ
• ¯íýã¿é ýì÷èëãýýíä
õàìðóóëàõ
• Ñóðãàëò çîõèîí
áàéãóóëàõ
• Õîîë ýì÷èëãýý
• Ýìèéí ýì÷èëãýý
• Èíñóëèí ýì÷èëãýý
• Õ¿íäðýëýýñ
ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý
• 2 áà 3-ð øàòëàëûí
áàéãóóëëàãààñ
çààãäàæ èðñýí
ýì÷èëãýýã çààâðûí
äàãóó õÿíàæ ÿâóóëíà.
• Ýðñäýëò á¿ëãèéí
õ¿ì¿¿ñèéã ýðò
èëð¿¿ëíý.
• Ýðñäëýýñ ñýðãèéëýõ
àðãà õýìæýýã çîõèîí
áàéãóóëíà.
04_nephrology last.indd 166 5/25/2005 3:50:16 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
167
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
×ت-íèé ýðñäýëò á¿ëãèéã èëð¿¿ëýõ
Ýìíýëýãò õàíäñàí õ¿í á¿ðýýñ ýðñäýëò õ¿÷èí ç¿éëñèéí àñóóìæ àâ÷, 2-ð
õýëáýðèéí ×ت-íèé ýðñäýëòýé õ¿ì¿¿ñèéã èëð¿¿ëýõ. ¯¿íä:
• 35 áà ò¿¿íýýñ äýýø íàñòàé
• Òàðãàí /ÁÆÈ > 30êã/ì2/
• ÀÄ èõäýëò / >140/90 ìì.ÌÓÁ/
• Óäàìäàà ×ت-íèé ºã¿¿ëýìæòýé
• Óðüä íü æèðýìñíèé ×ت-òýé áàéñàí àñóóìæòàé áóþó 4.5 êã-ààñ äýýø
æèíòýé õ¿¿õýä òºð¿¿ëñýí ýõ÷¿¿ä
• Óðüä ºìíº ñàõàðûí à÷ààëàëòàé ñîðèëîî𠺺ð÷ëºëò èëýð÷ áàéñàí
• Ç¿ðõ ñóäàñíû àðõàã ýìãýãòýé
• Êàòàðàêòòàé
Äýýðõ ýðñäýë á¿õèé õ¿ì¿¿ñ áîëîí 35-ààñ äýýø íàñíû õ¿ì¿¿ñò æèëä 1 óäàà,
24-28 äîëîî õîíîãòîé á¿õ æèðýìñýí ýìýãòýé÷¿¿äýä ºëºí áà ñàíàìñàðã¿é
¿åèéí öóñíû ñàõàðûã òîäîðõîéëæ ×ت îíîøëîõ àëãîðèòìûí äàãóó
¿íýëãýý õèéíý.
×ت-íèé ýì÷èëãýýíèé ãîë çîðèëãî áîë öóñàí äàõü ñàõàðûã õýâèéí
õýìæýýíä áàðüñàíààð ×ت-òýé õ¿ì¿¿ñèéã èäýâõòýé õýâèéí àìüäðàëààð
àìüäðàõàä åðºíõèé ýð¿¿ë ìýíäèéí òàëààñ ñºðºã íºëººëºëã¿é áàéëãàõ
á¿õ áîëîìæîîð õàíãàõàä îðøèõ áà ýíý íü õóðö áîëîí àðõàã õ¿íäðýëýýñ
óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ áîëîìæ îëãîíî.
9. ÃÈÏÎÒÈÐÅÎÇ ªÂ×ÈÍ
Ò
î
ä
î
ð
õ
î
é
ë
î
ë
ò
Áàìáàéí äààâðóóäûí õýìæýý áàãàñàõ þìóó îãò
ÿëãàðàõã¿é áîëñîíîîñ áàìáàé áóë÷èðõàéí ¿éë àæèëëàãàà
äîðîéòñîíîîð ýðõòýí òîãòîëöîîíû ººð÷ëºëòººð èëýðäýã
õàì øèíæ þì.
Ø
à
ë
ò
ã
à
à
í
,

1.Áàìáàé
áóë÷èðõàéí
ýìãýã¿¿ä
2. ªí÷èí
òàðõèíû
ÒÒÃ-íû
ø¿¿ðýë
áàãàñàõ
3. Ãèïîòàëàìóñûí
òèðåîëèáåðèíû
ø¿¿ðýë áàãàñàõ
4. Çàõûí
õ¿ëýýí
àâóóðûí
/ðåöåïòîðûí/
ìýäðýã ÷àíàð
áóóðàõ
Àíãèëàë Àíõäàã÷ Õî¸ðäîã÷ Ãóðàâäàã÷ Çàõûí
04_nephrology last.indd 167 5/25/2005 3:50:16 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
168
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
Èëðýõ çîâèóð
• Áèå ñóëàð÷ ÿäðàõ
• Áóë÷èí ñóëðàõ
• Áèåèéí æèí íýìýãäýõ
• Îé òîãòîîëò ìóóäàõ, çàëõóó áîëîõ, íîéðìîã áîëîõ
• Á¿õ áèåýð õàâàãíàõ
• ªòãºí õàòàõ
• Õîîëíû äóðøèë áóóðàõ
• Àðüñ õóóðàéøèæ, ¿ñ óíàõ
• Õýë ÿðèà ýýäðýõ, ñîíñãîë ìóóäàõ, õîîëîé ñººíãºòºõ
• Áýëãèéí ñóëðàë, ñàðûí òýìäãèéí àëäàãäàë
Ýìíýë ç¿éí øèíæ
• Õºäºë㺺í óäààøèðñàí, íîéðìîã, íîçîîðñîí áàéäàëòàé
• Àðüñ öàéâàð øàðãàë ºíãºòýé, õóóðàé, õ¿éòýí, õîãæðóóòñàí ÿëàíãóÿà
ºâäºã, òîõîé, ºñãèéíèé àðüñ ýâýðøèæ çóçààðñàí.
• Í¿¿ð õººíãºòºæ óðóóë õàâàãíàñàí.
• Á¿õ áèåýð õàòóó õàâàíòàé, äàðàõàä õîíõîéõã¿é, øèëæèìòãèé áóñ
• ¯ñ óíàìòãàé, õóìñ õóãàðàìòãàé, õºìñºã òàëëàæ óíàñàí /ñì. Õåðòîõå/
• Õýë òîìîð÷ õººíãºòñºíººñ ÿðèà ýýäýð÷, äóó õîîëîé ñººæ á¿ä¿¿ðñýí.
• Ç¿ðõ ñóäàñíû òîãòîëöîîíä: Ç¿ðõíèé õºíäëºí õýìæýý òîìîðñîí,
÷àãíàõàä ç¿ðõíèé àâèà á¿äãýðñýí, óäààøèðñàí /áðàäèêàðäè/, ç¿ðõíèé
îðîéä àãøèëòûí øóóãèàí ñîíñîãäîæ áîëíî. Èõýíõ òîõèîëäîëä öóñíû
äàðàëò áóóðñàí, õ¿íä ¿åä öóñíû ýðãýëòèéí äóòàãäàë èëýðíý.
• Õîîëíû äóðøèë áà õîîëíû øèíãýö áóóð÷, ºòãºí õàòíà.
• Îð÷èíäîî ñîíèðõîë ìóó, íîéðìîã, óäààí õºäºë㺺íòýé, àñóóëòàíä
óäààí õàðèóëíà.
A.Ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýý
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý – áàãà çýðãèéí ãèïîõðîìûí öóñ áàãàäàëò,
ëèìôîöèòîç, ÑÎÝ èõýñíý.
• Áèîõèìèéí øèíæèëãýý – õîëåñòåðèí, ëèïîïðîòåéä èõñýíý, íèéò
óóðàã, àëüáóìèí áàãàñíà, g-ãëîáóëèí èõñýíý, ãëþêîç áàãàñàæ áîëíî.
Êðåàòèíôîñôîêèíàçà, ëàêòîòäåãèäðîãåíîçà èõýñíý.
• Äàðõëàëûí øèíæèëãýý – àóòîèììóííûé òèðåîèäèòûí øàëòãààíòàé
áîë íèéò Ò-ëèìôîöèò áà Ò-ñóïðåññîð áóóðíà, Ò-õåëïåð èõýñíý, Ò
õåëïåð áà Ò ñóïðåññîðûí õàðüöàà áóóðíà. ÒÒÃ-èéí ðåöåïòîðûí,
òèðåîãëîáóëèíû áà ìèêðîñîìûí ýñðýã áèåèéí õýìæýý èõýñíý.
04_nephrology last.indd 168 5/25/2005 3:50:17 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
169
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Áàìáàéí äààâðûí øèíæèëãýý – Öóñàíä ÷ºëººò áà íèéò Ò3, Ò4, ÒÒÃ
¿çíý.
IV. Àíõäàã÷ Õî¸ðäîã÷ Ãóðàâäàã÷ Çàõûí
Äààâðûí
ººð÷ëºëò
Ò3, Ò4
áóóðíàÒÒÃ
èõýñíý
Ò3, Ò4
áóóðíà
ÒÒÃáóóðíà
Ò3, Ò4, ÒÒÃ
áóóðíà
òèðåîëèáåðèí
áóóðíà
Ò3, Ò4
áóóðíà
ÒÒÃ èõýñíý
I. Áàãàæèéí øèíæèëãýý
Õèéãäýõ øèíæèëãýý Ãàðàõ ººð÷ëºëò Õààíà õèéãäýõ
Öàöðàã èäýâõò Éîä
131 øèíãýýëòèéã
òîäîðõîéëîõ
2, 4, 24 öàãèéí äàðàà
¿çýõýä 15%-ààñ äîîø
ò îäîðõîéëîã äîíî.
Õýâèéí ¿ç¿¿ëýëò 20-
40%
Ýð¿¿ë ìýíäèéí
òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé
3-ð øàòëàëä
Ñêàíèðîâàíè Öàöðàã èäýâõò
Òñ99 áîäèñ áàìáàé
áóë÷èðõàéä øèíãýæ
áóé áàéäëààð íü
áàìáàé áóë÷èðõàéí
¿éë àæèëëàãàà, õýëáýð,
õýìæýý, çàíãèëàà áèé
ýñýõèéã òîäðóóëíà.
Ýð¿¿ë ìýíäèéí
òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé
3-ð øàòëàëä
Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
Áðàäèêàðäè, á¿õ
ø¿äíèé âîëüòàæ
áóóðàõ, STñåãìåíò èçî
øóãàìààñ äîîøèëíî.
Ýð¿¿ë ìýíäèéí
òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé
2 áà 3-ð øàòëàëä
Ðåíòãåí Ç¿ðõíèé õºíäëºí
õýìæýý òîìîðñîí,
õ¿íäýðñýí ¿åä ø¿¿äýñò
ïåðèêàðäèò èëýð÷
áîëíî.
Ýð¿¿ë ìýíäèéí
òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíèé
2 áà 3-ð øàòíû
áàéãóóëëàãàä

04_nephrology last.indd 169 5/25/2005 3:50:17 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
170
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé øàòëàë
ÝÌÒ-ûí III øàòëàë
ÝÌÒ-ûí II øàòëàë • Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
• Ðåíòãåí
• Ñêàíèðîâàíè
• Èîä 131-èéí
øèíæèëãýý
• Äààâðûí øèíæèëãýý
• Äàðõëàëûí
øèíæèëãýý
• Äààâðààð îðëóóëàõ
ýì÷èëãýý
• Øèíæ òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
• Õ¿íäðýëèéí ýñðýã
ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-ûí I øàòëàë • Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
• Ðåíòãåí
•Äààâðààð îðëóóëàõ
ýì÷èëãýý
• Øèíæ òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
• Õ¿íäðýëýýñ
ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý
• Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çë
• 2 áà 3-ð øàòëàëûí
áàéãóóëëàãààñ
çààãäàæ èðñýí
ýì÷èëãýýã çààâðûí
äàãóó íàñàí òóðøèä
íü õÿíàæ ÿâóóëíà

Ýì÷èëãýý
Áàìáàéí äààâàð îðëóóëàõ ýì÷èëãýýã íàñàí òóðø õèéíý.
L-Òèðîêñèí 25, 50, 100ìêã
• Ýõëýõ òóí õîíîãò 1.6ìêã/êã (õîíîãò äóíäæààð 100-125ìêã)
• Ç¿ðõíèé èøåìè ºâ÷èíòýé áà 50-ààñ äýýø íàñíû õ¿ì¿¿ñò ýõëýõ òóí 10-
25ìêã
• Òóíã 14 õîíîã òóòàì 25-50ìêã-ààð íýìýãä¿¿ëæ ýóòèðåîèä áàéäàëä
îðòîë 150-200ìêã õ¿ðãýæ áîëíî
04_nephrology last.indd 170 5/25/2005 3:50:17 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
171
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
10. ÒÀÐÕÌÀË ÕÎÐÄËÎÃÎÒ ÁÀÕÓÓ
Òîäîðõîéëîëò Áàìáàé áóë÷èðõàéí ¿éë àæèëëàãààã èäýâõæ¿¿ëýã÷
ýñðýã áèåèéí íºëººãººð òàðõìàëààð òîìîðñîí
áàìáàé áóë÷èðõàéãààñ ÿëãàðàõ äààâðóóä òîãòìîë
èõýýð ÿëãàðñàíààñ ýðõòýí, òîãòîëöîîíä õîðäëîãîò
íºëºº ¿ç¿¿ëäýã, àóòîèììóíû ºâ÷íèéã òàðõìàë
õîðäëîãîò áàõóó /ÒÕÁ/ ãýíý.
Àíãèëàë Áàìáàé áóë÷èðõàéí òîìðîëòûí àíãèëàë
ÄÝÌÁ-èéí 1994 îíû àíãèëëûí äàãóó áàìáàéí
òîìðîëòûã 3 çýðýã áîëãîíî.
0 çýðýã – õàðàãäàõã¿é, ýðõèé õóðóóíû ºíäºãíººñ
æèæèã òýìòðýãäýíý
Içýðýã – õàðàãäàõã¿é, ýðõèé õóðóóíû ºíäºãíººñ
òîì òýìòðýãäýíý
IIçýðýã – õàðàãäàíà, òýìòðýãäýíý

Áàìáàéí õîðäëîãûí çýðãèéí àíãèëàë
Èëðýõ
øèíæ¿¿ä
V.Õºíãºí
çýðýã
Äóíä çýðýã Õ¿íä çýðýã
Áèåèéí
æèíãèéí
àëäàãäàë
10%
õ¿ðòýë
10-20% 20% äýýø,Êàõåêñè
Ç¿ðõíèé
öîõèëòûí òîî
1 ìèíóòàíä
100
õ¿ðòýë
100-120 120-îîñ äýýø
Öóñíû
äàðàëòììÌÓÁ
Äàðàëò
õýâèéí
Àãøèëòûí
äàðàëò 130-150
õ¿ðòýë Ñóëðàëûí
äàðàëò õýâèéí
Àãøèëòûí äàðàëò
150-160 õ¿ðòýë
Ñóëðàëûí äàðàëò
áàãàññàí
Í¿äíèé
ººð÷ëºëò
Èëðýýã¿é Èëýðñýí Èõ èëýðñýí
Õºäºëìºðèéí
÷àäâàð àëäàëò
Õýâèéí Áóóðñàí Á¿ðýí àëäàãäñàí
04_nephrology last.indd 171 5/25/2005 3:50:17 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
172
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Èëðýõ çîâèóð
• Ñýòãýë ñàíàà òîãòâîðã¿é, öî÷ðîìòãîé, òàéâàí áóñ áàéõ
• Õîîëîé áà÷óóðàõ, þì çàëãèõàä õ¿íäðýëòýé
• Ç¿ðõ äýëñýõ
• Áàéíãà á¿õ áèåýð õºëðºõ, õàëóóöàæ á¿ã÷èìäýõ
• Ãàð õºë ñàëãàëàõ
• Õîîëíû äóðøèë èõñýõ
• Òóðàõ
• ÿéëãýõ
• Áýëãèéí ñóëðàë, ñàðûí òýìäãèéí àëäàãäàë
• Áóë÷èíãèéí ñóëðàë
• Í¿ä á¿ëòèéõ, ãýðýëä ãÿëáàõ, íóëèìñ ãîîæèõ
Ýìíýë ç¿éí øèíæ
ÒÕÁ-èéí ¿åä äàðààõ øèíæ¿¿ä ò¿ãýýìýë èëýðíý.
• Òàéâàí áóñ, ò¿ðãýí õºäºë㺺íòýé, ¿ã ÿðèà îëøèðñîí, óéëàìòãàé.
• Àðüñ ÷èéãëýã, õºëñºðõºã, 纺ëºí, õàëóóí, ñ¿¿ëèéí ¿åä õàðëàñàí áàéæ
áîëíî.
• Áóë÷èíãóóä õàòèíãàðøèæ òóðñàí, òîíóñ áà õ¿÷ áóóðñàí, çàðèì ¿åä
ãýíýò áóë÷èíãóóäûí áîãèíî õóãàöààíû ñàà ¿¿ñíý. /Òèðåîòîêñèêîçûí
ìèîïàòè/
• Í¿ä 2 òàëä á¿ëòèéñýí, ãÿëàëçñàí õàðöòàé í¿äíèé øèíæ¿¿ä èëýðíý.
/Çóðàã1/
• Áàìáàé áóë÷èðõàé òàðõìàëààð òîìîðñîí, 纺ëºí, çàðèì ¿åä õàòóóâòàð.
/Çóðàã2/
• Ç¿ðõ ñóäàñíû òîãòîëöîîíä: ç¿ðõíèé îðîéí ò¿ëõýëò õàðàãäàíà,
òýìòðýëòýýð ç¿¿í òèéø øèëæñýí íü ìýäðýãäýíý, òîãøèëòîîð ç¿ðõíèé
õÿçãààð òîìîðñîí, ÷àãíàõàä 1-ð àâèà á¿õ öýãò òîäîðñîí, ò¿ðãýññýí
(òàõèêàðäè) ç¿ðõíèé îðîé áà óóøèãíû àðòåðè äýýð àãøèëòûí øóóãèàí
ñîíñîãäîæ áîëíî. Àãøèëòûí äàðàëò èõñýõ, ñóëðàëòûí äàðàëò áóóðàõ,
çºð¿¿ äàðàëò èõñýõ õ¿íä ¿åä ìåðöàíè áîëîí áóñàä òºðëèéí õýì
àëäàãäàë, öóñíû ýðãýëòèéí àëäàãäàë èëýðíý.
• Ìàðèéí øèíæ – ãàðûí õóðóóíû ÷è÷èðãýý
• Õ¿íä ¿åä ñèìïòîì òåëåãðàôíîãî ñòîëáà – á¿õ áèåýð ñàëãàëæ
÷è÷èðíý.
04_nephrology last.indd 172 5/25/2005 3:50:17 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
173
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ


/Çóðàã1/ /Çóðàã2/
B. Ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýý
• Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý – áàãà çýðãèéí íîðìîõðîìûí öóñ áàãàäàëò,
õàðüöàíãóé ëèìôîöèòîç
• Áèîõèìèéí øèíæèëãýý – õîëåñòåðèí, ëèïîïðîòåéä, åðºíõèé óóðàã,
àëüáóìèí áàãàñíà, ýëýã ãýìòñýí ¿åä áèëèðóáèí, òðàíñàìèíàçà èõýñíý,
çàðèì ¿åä g-ãëîáóëèí, ãëþêîç èõýñ÷ áîëíî.
• Äàðõëàëûí øèíæèëãýý – åðºíõèé Ò-ëèìôîöèò áà Ò-ñóïðåññîð
áóóðíà, Ò-õåëïåð èõýñíý, Ò õåëïåð áà Ò ñóïðåññîðûí õàðüöàà áóóðíà.
ÒÒÃ-èéí ðåöåïòîðûí, òèðåîãëîáóëèíû áà ìèêðîñîìûí ýñðýã áèåèéí
õýìæýý èõýñíý.
• Áàìáàéí äààâðûí øèíæèëãýý - ׺뺺ò áà åðºíõèé Ò3, Ò4 èõýñíý,
ÒÒÃ áóóðíà.
II. Áàãàæèéí øèíæèëãýý
• Áàìáàéí õýò àâèàí øèíæèëãýý - Áàìáàé áóë÷èðõàé òàðõìàëààð
òîìîðñîí, ÝÕÎ îéëò æèãä áà æèãä áóñ áóóðñàí áàéæ áîëíî.
Öàöðàã èäýâõò Éîä 131 øèíãýýëòèéã òîäîðõîéëîõ - 2, 4, 24 öàãèéí äàðàà
¿çýõýä 40%-ààñ äýýø òîäîðõîéëîãäîíî. Õýâèéí ¿ç¿¿ëýëò 20-40%
• Ñêàíèðîâàíè - Öàöðàã èäýâõò Òñ99, I131 áîäèñ áàìáàé áóë÷èðõàéä
øèíãýæ áóé áàéäëààð íü áàìáàé áóë÷èðõàéí ¿éë àæèëëàãàà, õýëáýð,
õýìæýý, çàíãèëàà áèé ýñýõèéã òîäðóóëíà.
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã – ñèíóñûí òàõèêàðäè, ç¿¿í õîâäëûí
òîìðîëûí øèíæ, õ¿íä ¿åä õýì àëäàãäàë èëýð÷ áîëíî.

04_nephrology last.indd 173 5/25/2005 3:50:18 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
174
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßëãàõ îíîøëîãîî
Ä/
ä
ßëãàõ
ýìãýã
Áàìáàéí
òîìðîëûã
òýìòýð÷
¿çýõýä
Äààâðûí
ººð÷ëºëò
Áàìáàéí
ñêàíèðîâàíè
Éîä
131ûí
øèíãýýëò
1. Òàðõìàë
õîðäëîãîò
áàõóó
Áàìáàé íèéò
õýìæýýãýýðýý
òîìîðñîí,
ýìçýãëýëã¿é,
纺ëºí,
õºäºë㺺íòýé
Ò3, Ò4
èõýñ÷ÒÒÃ
áóóðíà
Öàöðàã
èäýâõò
áîäèñûí
øèíãýýëò
æèãä 24
öàãèéí
äàðàà
40%-ààñ
èõýññýí
áàéíà
2. Õîðäëîãîò
àäåíîì
Áàìáàéí íýã
õýñýã ãàçàð
çàíãèëààòàé,
ýìçýãëýëã¿é,
õºäºë㺺íòýé
Ò3, Ò4 èõýñ÷
ÒÒÃ áóóðíà
Àäåíîì áàéãàà
ãàçàð øèíãýýëò
èõýñ÷ áóñàä
ãàçàð áóóðíà.
24 öàãèéí
äàðàà
40%-ààñ
èõýññýí
áàéíà.
3. Îëîí
çàíãèëààò
õîðäëîãîò
áàõóó
Îëîí
çàíãèëàà
òýìòðýãäýíý,
ýìçýãëýëã¿é,
õºäºë㺺íòýé
Ò3, Ò4 èõýñ÷
ÒÒÃ áóóðíà
Çàíãèëàà
áàéãàà
ãàçðóóäàä
øèíãýýëò èõýñ÷
áóñàä ãàçàð
áóóðíà
24 öàãèéí
äàðàà
40%-ààñ
èõýññýí
áàéíà
4. Áàìáàéí
¿ðýâñëèéí
ýìãýã¿¿ä
Áàìáàé íèéò
õýìæýýãýýðýý
òîìîðñîí,
õàòóóâòàð,
õºäºë㺺íòýé,
ýìçýãëýëòýé
Ýõíèé ¿åäýý
Ò3, Ò4 èõýñ÷
ÒÒÃ áóóðààä
ñ¿¿ëèéí
¿åäýý Ò3, Ò4
áóóðààä, ÒÒÃ
èõýñíý
Àëàã öîîõîð
çóðàãëàë
Áóóðíà
5. Áàìáàéí
õîðò
õàâäàð
Áàìáàé
õýìæýýãýýðýý
òîìîðñîí,
õàòóó,
õºäºë㺺í
áàãàòàé,
ýìçýãëýëã¿é
Ò3, Ò4 èõýñ÷
ÒÒÃ áóóðíà
Õàâäàð áàéãàà
ãàçàð øèíãýýëò
áàðàã áàéõã¿é,
áóñàä ãàçàð
æèãä
Èõýñíý

04_nephrology last.indd 174 5/25/2005 3:50:19 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
175
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýì÷èëãýý
Ýìèéí ýì÷èëãýý Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
Öàöðàã èäýâõò
éîä 131-èéí
ýì÷èëãýý
• Òèðåîñòàòèê ýì÷èëãýý
• b-àäðåíîáëîêàòîð
ýì÷èëãýý
• Ãëþêîêîðòèêîéä
ýì÷èëãýý
• Äàðõëàà çàñàë ýì÷èëãýý
• Øèíæ òýìäãèéí
ýì÷èëãýý
Çààëò
• 4-6 ñàðûí òóðø
òàñðàëòã¿é
òèðåîñòàòèê
ýì÷èëãýý õèéãýýä
¿ð ä¿íã¿é, äóíä áà
õ¿íä õýëáýðèéí
áàõóó
• Æèðýìñýí áà
õºõ¿¿ë ¿å
• Çàíãèëààò
áà õîëèìîã
õýëáýðèéí áàõóó
• Ìàø òîì
õýìæýýòýé áàõóó
• Ìåðöàíè èëýðñýí
¿åä
Çààëò
• 40-ººñ äýýø
íàñàíä
òèðåîñòàòèê
ýì÷èëãýýíä ¿ð
ä¿íã¿é, äóíä áà
õ¿íä õýëáýðèéí
áàõóó
• Äîòîð ýðõòíèé
õ¿íä ýìãýãòýé
õ¿íä õýëáýðèéí
áàõóó
• Ýìèéí
ýì÷èëãýýíä
¿ð ä¿íã¿é, ìýñ
çàñàë õèéõ
áîëîìæã¿é,
äàãàëäàõ
õ¿íä ºâ÷í¿¿ä
õàâñàðñàí
• Ìýñ çàñëûí
äàðàà äàõèñàí,
ýìèéí
ýì÷èëãýýíä ¿ð
ä¿íã¿é
Òèðåîñòàòèê ýì÷èëãýý
Ìåðêàçîëèë 5ìã / òàá
Õºíãºí Äóíä Õ¿íä
15-20ìã 20-30ìã 30-40ìã
14-21 õîíîãèéí äàðàà ýóòèðåîèä áàéäàëä îðñíû äàðàà 7 õîíîã òóòàìä
5 ìã-ààð òóíã áóóðóóëàí áàðèõ òóí 2.5-10ìã-ä îðóóëæ 1-1.5 æèëèéí
õóãàöààãààð óóëãàíà.
Ïðîïèëòèîóðàöèë 50ìã, 150ìã / òàá
04_nephrology last.indd 175 5/25/2005 3:50:19 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
176
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õºíãºí Äóíä Õ¿íä
150-200ìã 200-300ìã 300-400ìã
14-21 õîíîãèéí äàðàà ýóòèðåîèä áàéäàëä îðñíû äàðàà àíõ àâñàí òóíã
1/3-ýýð áàãàñãàæ 14 õîíîã òóòàìä 50ìã-ààð áóóðóóëàí áàðèõ òóí 50-100ìã-
ä îðóóëæ 1-1.5 æèëèéí õóãàöààãààð óóëãàíà.
b-àäðåíîáëîêàòîð ýì÷èëãýý
Èíäåðàë (Àíàïðèëèí, Ïðîïðàíîëîë, Îáçèäàí) 40ìã
Àòåíîëîë (Ìåòîïðîëîë) 50ìã
Õîíîãèéí òóí 20-100ìã

Ãëþêîêîðòèêîéä ýì÷èëãýý
Ïðåäíèçîëîí 5 ìã, õîíîãèéí òóí 15-30ìã
Õýðýãëýõ çààëò:
• Èõ õýìæýýíèé ýêçîôòàëüì, õ¿íä çýðãèéí õîðäëîãî õàâñàðñàí
• Ìåðêàçîëèëûí øàëòãààíòàé ëåéêîïåíè, ìåðêàçîëèëûã õàñàõ
áîëîìæã¿é
• Áàìáàéí õîðäëîãûí êðèç, îôòàëüìîïàòè
• Òèðåîñòàòèê ýì÷èëãýýíä ¿ð ä¿íã¿é
Äàðõëàà çàñàë ýì÷èëãýý
Òèìàëèí 10-30ìã-ààð áóë÷èíä, 5-20 õîíîã, êóðñ ýì÷èëãýýã 3 ñàðûí äàðàà
äàâòàíà.
Ëåâàìèçîë (äåêàðèñ) 50ìã, 150ìã, ªäºðò 1 óäàà 150ìã-ààð 5 õîíîã, êóðñ
ýì÷èëãýý 14-21 õîíîãèéí äàðàà 3 óäàà äàâòàæ õèéíý.
Øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý
• Òàéâøðóóëàõ – Ñåäóêñåí, Àíäàêñèí, Ýëåíèóì, Ôåíîáàðáèòàë
• Ç¿ðõíèé ãëèêîçèä – Ñòðîôàíòèí Ê, Äèãîêñèí
• Äàðàëò áóóðóóëàõ
• Àíàáîëèòèê – Ðåòàáîëèë, Íåðîáîë
• Ãåïàòîïðîòåêòîð – Áàìáàéí õîðäëîãûí ãàðàëòàé ãåïàòîïàòè ¿¿ññýí ¿åä
Ýññåíöèàë, Êàðñèë

04_nephrology last.indd 176 5/25/2005 3:50:19 PM
Áººð äîòîîä ø¿¿ðëèéí ýìãýã¿¿ä
177
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé øàòëàë
ÝÌÒ-ûí III øàòëàë
ÝÌÒ-ûí II øàòëàë • Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
• Õýò àâèàí
øèíæèëãýý
• Ñêàíèðîâàíè
• Èîä 131-èéí
øèíæèëãýý
• Äààâðûí øèíæèëãýý
• Äàðõëàëûí
øèíæèëãýý
• Ýìèéí ýì÷èëãýý
• Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
• Öàöðàã èäýâõò èîä
131-èéí ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-ûí I øàòëàë • Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
• Ç¿ðõíèé öàõèëãààí
áè÷ëýã
• Õýò àâèàí
øèíæèëãýý
• Ýìèéí ýì÷èëãýý
• Ìýñ çàñëûí
ýì÷èëãýý
• Õ¿íäðýëýýñ
ñýðãèéëýõ ýì÷èëãýý
• Àñóóìæ
• Ýìíýë ç¿éí ¿çëýã
• Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
• II áà III-ð øàòëàëûí
áàéãóóëëàãààñ
çààãäàæ èðñýí
ýì÷èëãýýã çààâðûí
äàãóó õÿíàæ ÿâóóëíà

04_nephrology last.indd 177 5/25/2005 3:50:19 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
05_dermotology last last.indd 179 5/25/2005 3:52:45 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
180
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
×.Äîëãîð Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí çºâëºõ ýì÷,
ÝÌß–íû àðüñ ãîî çàñëûí åðºíõèé ìýðãýæèëòýí
ÀÓ-íû äîêòîð, Ïðîôåññîð, õ¿íèé ãàâúÿàò ýì÷,
àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
À.Öîãöýöýã Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí çàõèðàë, ÀÓ-íû
ìàãèñòð, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
Ã.Öîãçîë Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ýì÷èëãýý
ýðõýëñýí çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð, àðüñ ãîî çàñëûí
àõëàõ çýðãèéí ýì÷
Ñ.Ýíõæèí Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ñóðãàëò, ýðëýì
øèíæèëãýý ýðõýëñýí çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð,
àðüñ ãîî çàñëûí ýì÷
Á.Õàíäñ¿ðýí ÝÌØÓÈÑ-èéí àðüñ ìýäðýõ¿éí òýíõìèéí àõëàõ
áàãø, ÀÓ-íû äîêòîð, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ
çýðãèéí ýì÷,
Ñ.Ëõ¿íäýâ ÀÓ-íû äîêòîð, Êëèíèêèéí ïðîôåññîð àðüñ ãîî
çàñëûí ýì÷, Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí èõ
ýì÷
×.Æàâçàíñ¿ðýí Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ýì÷èëãýýíèé
ãîî çàñàë, íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýýíèé òàñãèéí
ýðõëýã÷, Êëèíèêèéí ïðîôåññîð
Ø.Ìÿãìàðæàâ Àðüñíû ªâ÷èí Ñóäëàëûí Òºâèéí ïîëèêëèíèêèéí
ýðõëýã÷, àðüñ ãîî çàñëûí òýðã¿¿ëýõ çýðãèéí ýì÷
05_dermotology last last.indd 180 5/25/2005 3:52:45 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
181
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1.ÒÎÑÍÛ ÁÓË×ÈÐÕÀÉÍ ªÂ×ͯ¯Ä ÝÍÃÈÉÍ ÁÀÒÃÀ
Òîäîðõîéëîëò Ýíãèéí áàòãà ãýæ òîñíû áóë÷èðõàé
áà ¿ñíèé óóòàíöàðûí àðõàã äàõèëòòàé
ºâ÷èí. Ãîëäóó áýëãèéí áîéæèëòûí
èäýâõæèëèéí ¿åä ºâñºð íàñíûõàí áîëîí
çàëóó÷óóäàä äààâðûí íºëººãººð òîñíû
áóë÷èðõàé çîíõèëîí áàéðëàäàã ãàçðóóäàä
(í¿¿ð, íóðóó, öýýæíèé õýñýãò èäýýò öýâð¿¿,
ã¿âäð¿¿,çàíãèëàà) ãàðíà.
Ýìãýã æàì:
Àíãèëàë:
Àíãèëàë
Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã
ÿâäð¿¿ò
õýëáýðèéí
áàòãà
• ßíç á¿ðèéí õýìæýýòýé
æèæèã óëààí ÿãààí
ºíãèéí ã¿âäð¿¿ò òóóðàëò
í¿¿ð, öýýæ, íóðóóãààð
ãàðíà. Ãîëäóó æèæèã
õýìæýýòýé áàéíà.
Áýëãèéí áîéæèëòûí ¿åä àíäðîãåí ýñòðîãåí äààâðûí
ø¿¿ðýë èýñíý.
Äýýðõ íºëººãººð òîñíû áóë÷èðõàéí ¿éë àæèëëàãàà
èäýâõæèæ òîñûã èõ õýìæýýãýýð ÿëãàðíà.
Òîñ èõ õýìæýýãýýð ÿëãàðñíààñ ¿ñíèé óãò ýâýðøèëò ¿¿ñíý.
Àãààðã¿éòýí áà àýðîá áè÷èë áèåíèé ýìãýã íºëºº èõñýæ
áàòãàøèë ¿¿ñíý.
05_dermotology last last.indd 181 5/25/2005 3:52:45 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
182
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Èäýýò
õýëáýðèéí
áàòãà
• Äýýðõ ã¿âäð¿¿ íü òºâ人
èäýýòýé áàéõ òóë øàð
íîãîîí òàâòàé áàéíà.
• Õàòàæ øèìýãäñýíèé
äàðàà íºñººæèëò, ºíãºö
ñîðâèæèëò ¿¿ñíý.
Íýâ÷äýñò
õýëáýðèéí
áàòãà
• Èäýýò õýëáýðýýñýý öààø õ¿íäýð÷
õýä õýäýí èäýýíöýð¿¿ä íèéëæ
íýâ÷äýñ ¿¿ñãýæ ìàø èõ òîñ
ÿëãàðíà.
• Òîñ èõýýð ÿëãàðàõ íü àíàýðîá,
àýðîá áè÷èë áèåòíèé ¿ðæèõ
òààòàé íºõöºë á¿ðäýæ
íýâ÷äýñ áèé áîëæ êîìåäîí
¿¿ñ÷ ¿ñíèé áóëöóó ºðãºñ÷
öóóðäàã. Ýíý íü í¿¿ðíèé
àðüñàí äýýð òºäèéã¿é íóðóó,
òîëãîéíû ¿ñòýé õýñýã,
öýýæ, ÷èõíèé àðààð ãàðíà.
¯ðýâñýëò ïðîöåññ íýìýãäýæ
äåðìèéí ã¿í ð¿¿ îðäîã. Ýíý
¿åä ñîðâèæèëò ¿¿ñíý.
Г¿н идээт
хэлбэрийн
батга

• Êîìåäîíû ýðãýí тойронд
нэвчдэс үүсч 7 õîíîãèéí äàðàà
íýâ÷äýñ зөөлөрч хагарна.
• Ýíý ¿åä õºíäèé㺺ñ
çóíãààðëàãäñàí íîãîîí
ÿëãàäàñ ãàðíà. Èíãýæ ã¿í
ñîðâèæèëò ¿¿ñãýíý.
Бººгнºрч
гарсан
(конглобат)
батга
• Батганы хамгийн хүнд хэлбэр. Энэ үед том зангилаа
үүсч дермийн гүн ба өөхөн эдэд эмгэг илэрч вандуй
шиг томордог. Конглобат нь маш хатуу эмзэглэлтэй.
Улаан хөхөрсөн өнгөтэй байна. Хоорондоо нийлж
буглаа үүснэ. Сорвижилт нь маш гүн байна. Овон
товон нүхтэй эдгэнэ. Голдуу нуруу, цээжээр гарна.
05_dermotology last last.indd 182 5/25/2005 3:52:46 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
183
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Шинжилгээ
-Демодекс шинжлэх
-Хеликобактер шинжлэх
-Цусны ерөнхий шинжилгээ
-Áиохимийн шинжилгээ (билирубин, триглицерид, АЛТ, АСТ,
холестерин, шүлтлэг фосфотаза, креатинин, глюкоза)
-Даéврын статусыг нь тодорхойлох. Жишээ нь эмэгтэйд бол эмнэл
зүйгээр гиперандрогений шинж тэмдэг байгаа эсэх
-Àнтибиотик мэдрэг чанар үзэх
-Гэдэсний флор шинжлэх
-ÊÑÐ
-Бага аарцагны эрхтэнг ÝÕÎ-р харах
-Эндокринолог (дотоод шүүрлийн булчирхайн эмчид үзүүлэх)
-Эмэгтэйчүүдийн эмчид үзүүлэх
-Ходоод гэдэсний эмчээс зөвлөгөө авах
Ялгах оношлогоо
Сексуальный
батга (Acne
sexualis)
• Сарын тэмдэг ирэх үеэр тууралт ихэсдэг.
Нэвчдэст идээт
трихофития
• Голомтын тоо цөөн байна. Мөөг илэрнэ.
Цагаан батга
• Үсний фолликулд тосны хуримтлал бий болж,
цагаан өнгөтэй зангилаа үүснэ. Энэ нь зовхины
эргэн тойрон байрлах нь илүү тохиолдоно.
Ягаан батга
• 35-ààñ äýýø наснûõàí ºвчилдºг. Демодекс
илэрнэ. Энэ нь бэлгийн шүүрлийн ялгаралт
багассантай холбоотойгоор үүсдэг.
Стрепто
стафилококкийн
т¿¿хий
• Идээнүүд нь том, жижиг янз бүрийн хэлбэртэй,
зах руугаа тэлэх хандлагаг¿й, амархан хагардаг.
Тунгалаг шаргал ялгадастай. Шар тав тогтдог.
Эмчилгээ

Зарчим Эмчилгээ
Õºíãºí
õýëáýðèéí ¿åä
Ðåòèíîë 100-150 ìÿíãà ÌÅ õîíîãò 1 óäàà, 2-4 ñàð.

Åðºíõèé
áèåèéí áàéäëûã
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
Нîéð, õºäºë㺺í, õîîë, àõóéí äýãëýì
05_dermotology last last.indd 183 5/25/2005 3:52:46 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
184
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ñýòãýë çàñëûí
ýì÷èëãýý
Аëü áîëîõ òàéâàí áàéõ
Äàðõëàà
ñàéæðóóëàõ
ýì÷èëãýý
Òèìàëèí áóþó Ò – èäýâõë¿¿ð êóðñýýð
Öýâýð õ¿õýð: 0. 5 ã ºäºðò 3 óäàà, õîîë èäýõýýñ 30
ìèíóòûí ºìíº, 2 – 3 ñàðûí õóãàöààòàé
Âèòàìèí
ýì÷èëãýý
Âèòàìèí À, Å, Â, Ñ
Demodex
folliculorum
èëýðñýí
òîõèîëäîëä
Ìåòðàíèäàçîë 0.25 ã ºäºðò 2 óäàà õîîëíû äàðàà óóõ
Õýñýã ãàçðûí
ýì÷èëãýý
- Àçåëàèíûí õ¿÷èë 20% òîñ 1-2 óäàà ò¿ðõýõ
- Фóçèäèéí õ¿÷èë + ãèäðîêîðòèçîí 1-2 óäàà, 8-
12 äîëîî õîíîã ò¿ðõýíý.
- Öèíê ãèàëóðîíàò õîíîãò 1-2 óäàà, 8-12 äîëîî
õîíîã ò¿ðõýíý.
- Àíòèáèîòèê àãóóëñàí òîñ
- Ðåòèíîèäûí òîñ
- Ñêèíîðåí, êóðèîçèí
- Êðèîìàññàæ – õºë人õ ýì÷èëãýý
Íÿíãèéí ýñðýã
áýëäìýë
Áåíçîèë ïåðîêñèä 5, 10% óóñìàëûã õîíîãò 4 óäàà, 8-12
äîëîî õîíîã õýðýãëýíý. Ýâýðøèëòèéí ÿâöûã õýâèéí
áîëãîõ: àäàïàëåí 1%-èéí ãåëü õîíîãò 2 óäàà 3 ñàð õ¿ðòýë
õýðýãëýíý. Àëüôàãèäðîêñèëûí õ¿÷èë (70% ãëèêîëèåâàÿ
êèñëîòà) ¿ðýâñëèéí äàðààõ õýò íºñººæèëòèéã àðèëãàõ
¿éë÷èëãýýòýé.
Äóíä хэлбэрийн
үед
Бàãà çýðýã ¿ðýâñýëòýé áàéâàë ºðãºí õ¿ðýýíèé
¿éë÷èëãýýòýé àíòèáèîòèê 4 – 8 äîëîî õîíîã óóëãàíà.
Ðåòèíîèäóóä
Ðåòèíîë 100-300 ìÿíга ÌÅ õîíîãò 1 óäàà, 3-4 сар. Ñàðä
1 óäàà ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã õÿíàõ õýðýãòýé.
Äàðõëàà
ñàéæðóóëàõ
- Òèìàëèí 1.0 г áóë÷èíä òàðèõ, 10 óäàà
- Öýâýð õ¿õýð 0.5 ã – ð ºäºðò 3 óäàà õîîëíû
ºìíº óóõ, 2 – 3 ñàð
- Âèòàìèí Â, À, Å, Ñ
- Хэт ягаан туягаар шарах (ÓÔÎ), “Èñêðà” øàðëàãà
05_dermotology last last.indd 184 5/25/2005 3:52:47 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
185
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Íÿíãèéí ýñðýã
áýëäìýë
Äîêñàöèêëèí 0.1 ã õîíîãò 1-2 óäàà
Ýðèòðîìèöèí 250 ìã õîíîãò 4 óäàà
Äæîçàìèöèí 0.25-0.5 ã õîíîãò 4 óäàà
Êëèíäàìèöèí 0.15-0.3 ã õîíîãò 4 óäàà
Êî-òðèìîêñàçîë 480 ìã õîíîãò 2 óäàà óóíà.
Àíäðîãåí äààâðûí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé áýëäìýë зөвхөн
эмэгтэйчүүдэд: öèïðîòåðîí õîíîãò 1 øèðõýãýýð сарын
тэмдгийн 5-25 дахь хоногт хэрэглэнэ, 3-12 ñàð.
Диана-35-ыг сарын тэмдэг ирсэн өдрөөс эхэлж хэрэглэх.
Ñïèðîíîëàêòîí õîíîãèéí òóí íü 200 ìã, 6 ñàð õ¿ðòýë
õýðýãëýæ áîëíî (30 íàñíààñ äýýø). Сарын тэмдэг
өөрчлөгдөж болно.
Õ¿íä õýëáýðèéí
¿åä
Дýýðõ ýì÷èëãýýí¿¿äèéã õèéæ äýýð íü ðîàêêóòàí
буюу инзотретионин эмчилгээний эхний тун 0.5–1.0 ìã/êã
ºäºðò уулгаж, цаашид тунг бàãàñãàæ болно. Хоногийн
дээд тун 60-80 мг байх бөгөөд энэ нь 2-4 долоо хоног
үргэлжилнэ. Эмчилгээг 4-6 сар үргэлжлүүлж болох бөгөөд
курс эмчилгээг эхлэхийн өмнө элэгний үйл ажиллагааг
хянах хэрэгтэй.
Эмэгтэйчүүдэд хэрэглэхэд урагт хортой нөлөөтэй
тул жирэмсэн эсэхийг нягтлах буюу ууж дууссанаас хойш
1 сараас хойш хугацаанд жирэмслэх хэрэгтэй. Хөхүүл
элэг, бөөрний үйл ажиллагааны хямралын үед хэрэглэж
болохгүй.
Роаккутан буюу изотретиониныг ºргөн
хэрэглээний антибиотик гентамицин, цефалоспориныг
7-10 хоног хэрэглэх,
преднизолон 30-40 мг хоногт хэрэглэж 1 сар тунг буулгаж
уулгах бөгөөд энэ нь хавсарсан эмчилгээ болно.
Õýñýã ãàçðûí
эì÷èëãýýнд
Çèíåðèò ëîñüîí
Ýðèòðîìèöèíы ìàçü
Öèíê àöåòàò õîíîãò 2 óäàà түрхэх
Äàëàöèí Ò ëîñüîí, ãåëü – êëèíäàìèöèí õîíîãò 2 óäàà
ò¿ðõýíý. Ìåòðîãèë ãåëü (ìåòðîíèäàçîë àãóóëñàí)
õîíîãò 2 óäàà
Ëèíêîìèöèíтэй 3-5%-èéí паст õîíîãò 1-2
óäàà ò¿ðõýíý.
Íýìýëò
ýì÷èëãýýнд
Цусанд òðèãëèöåðèä, õîëåñòåðèí, òðàíñàìèíàçа èõ
¿åä:
-Гåïàòîïðîòåêòîðóóä (ñèëèáèí, ôîñôîãëèâ) ºäºðò 3
óäàà 1 шахмалаар,
-Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèäûã õîíîãò 2 óäàà, 2
øèðõýãýýð) 1-1,5 ñàð
-Öàéðûí èñýë 0.05 ã õîíîãò 2-3 óäàà,
-Цàéðûí ñóëüôàòûã 0.124 г õîíîãò 2-3 óäàà, 3-4 ñàð
óóíà.
05_dermotology last last.indd 185 5/25/2005 3:52:47 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
186
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. АРЬСНЫ ИДЭЭТ ӨВЧНҮҮД
Тодорхойлолт Арьсны идээт ºвчин гэдэг нь стафилококк, стрептококкоор
үүсгэгддэг арьсны бүлэг өвчин.
Ангилал • Стрептодерми
• Стафилодерми
• Стрептостафилодерми
• Гүн архаг пиодерми
СТРЕПТОДЕРМИИ

Үзүүлэлт Тайлбар
Стрепто-коккийн
гаралтай идээт
цэврүүн-црийн
тодор-хойлолт
Фолликулын бус идээт цэврүүнцэр (фликтен), гадагшаа тэлэх
хандлагатай, улбагар, амархан нугалаас болж баригддаг.
Эмзэглэлгүй, серозлог-шаргал шингэнтэй.
Цаашид шалбархай, улаан өнгөтэй нөсөө үүснэ.
Хир гүн хамарсан
байдлаар нь
Өнгөц Гүн
Эмнэл зүйн
хэлбэрүүд
Түүхий (хэлбэрүүд):
Тильбери-Фоксын түүхий, цагираган, цэврүүт, хумсны
ойролцоох, зураасан, нугалаасны, уруулын ба салст
бүрхүүлийн
Эктима
Түүхийн эмнэл
зүйн үндсэн
хэлбэрүүд
Тильбери-Фоксын
түүхий
Завьжны гэм
(Заеда) Өнгөц
гөгий
Байрлах дуртай
газар
Нүүр Амны булан Хумсны
ойролцоо
Эмнэл зүйн шинж
Фликтен
Тав
Фликтен
Шалбархай
Тав
Цууралт
Фликтен
Шалбархай
Фликтен
Шарх
Зовиур Бага зэрэг
загатнаа
Бага зэрэг өвдөлт Бага зэрэг
өвдөлт
Өвдөлт
Ялгах оношлогоо
Арьсны
мөөгөнцөрт
өвчин.
Шинжилгээнд
мөөг илэрнэ
Мөөгөнцрийн
гаралтай завьжны
гэм. Мөөгөнцөр
илэрнэ.
Хумсны
мөөгөнцөр.
Мөөгөнцөр
илэрнэ.
Тэмбүү-
гийн гарал-тай
эктим. Эмзэглэл-
гүй, серологийн
шинжилгээ
эерэг.
ªнгºц
•Түүхий
Г¿н
•Эктима
05_dermotology last last.indd 186 5/25/2005 3:52:48 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
187
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ



Өнгөц гөгий Түүхий Эктèм
Эмчилгээ
Түүхий:
• Анилины будгийн 1-2% спиртэн уусмал,
Кастелланы будаг голомтонд цэгчилж түрхэх, өдөрт 2 удаа
• Антибиотиктой тосон түрхлэг: 2-5%
эритромицины, неомицины, линкомицины тосон түрхлэг
Эктим: Антибиотик мэдрэг чанар үзэж антибиотик
эмчилгээнд оруулах
• Антибиотик эмчилгээ: эритромицин – 1-3 настай
хүүхдэд 400 мг/хоногт, 3-6 нас – 500-750 мг/хоногт, 6-8
нас – 750 мг/хоногт, 8-12 нас – 1000 мг/хоногт хүртэл. 4-
6 цагийн зайтай хоол идэхээс 1.5 цагийн өмнө уух, 7-10
хоног;
• Дархлал засал эмчилгээ: гамма-глобулин, цус
солих эмчилгээ, иммуномодуляторууд
• Гэдэсний бичил орчин сайжруулах эмчилгээ
(гэдэсний үйл ажиллагаа хямарсан үед): бифидобактери
бифидум, лактобактери – 2.5-5 тунг өдөрт 2-3 удаа хоол
идэхийн өмнө уух, курс 3-4 долоо хоног.
• Гадуур эмчилгээ: Анилины будгийн 1-2%
спиртэн уусмал, Кастеллани будаг голомтонд цэгчилж
түрхэх, өдөрт 2 удаа
• Антибиотиктой тосон түрхлэг: 2-5%
эритромицины, неомицины, линкомицины тосон түрхлэг
гэх мэт.
• Арьсны идээт өвчний өнгөц хэлбэрийн үед хэсэг газрын эмчилгээ
хийнэ.
• Гүн ба тархмал, архаг, дахилтат хэлбэрийн үед ерөнхий ба хэсэг газрын
эмчилгээг хавсран хийнэ, үүсгэгчийн эсрэг, шинж тэмдгийн эсрэг,
дархлал сайжруулах эмчилгээ хийнэ.
• Нүүрс ус, давс, хурц хоол, лаазалсан бүтээгдэхүүнийг хязгаарлана.
• Арьсны зөв арчилгаа чухал. Арьсны идээт өвчнүүдийн бүх хэлбэрийн
үед голомтыг савантай усаар угаахаас зайлсхийх (усанд орохгүй).

СТАФИЛОДЕРМИ
ªнгºц
• Остиофолликулит
• Фолликулит
• Сикоз
Г¿н
• Хатиг
• Хатигшил
• Мунадас
• Гидраденит
05_dermotology last last.indd 187 5/25/2005 3:52:49 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
188
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Үзүүлэлт Тайлбар
Стафилок-
оккийн
гаралтай идээт
цэврүүнцрийн
тодорхойлолт
Фолликулын гаралтай идээт цэврүүнцэр, эмзэглэлтэй, гүн тархана,
чинэрэлттэй цэврүүнцэр.
Ногоон-шаргал шингэнтэй.
Цаашид шалбархай, нөсөө (өнгөц хэлбэрийн үед), шарх, сорâè (гүн
хэлбэрийн үед) үүснэ.
Хир гүн
хамарсан
байдлаар нь
Өнгөц
Гүн
Өнгөц стафилодерми
Эмнэл зүйн
хэлбэр
Остио-
фолли-
кулит
Фолли-кулит íÿðàéí
òàðõìàë
öýâð¿¿òýõ
ºâ÷èí
Сикоз
Байрлах
дуртай газар
Нүүр,
толгойн
үстэй
хэсэг
Нүүр,
толгойн
үстэй хэсэг
Их бие
Нүүр (сахал
орчим)
Эмнэл зүйн
шинж
Үсний
хүүдийн
амсарт
идээт
цэврүү
Үсний
хүүдийн
амсар ба
түүний
орчмын
зөөлөн эдийн
хурц идээт
үрэвсэл
Тунгалаг
агуулагдах-
уунтай
цэврүүнцэр,
дараа
шингэн нь
булингартана
Хоорондоо
нийлсэн үсний
хүүдийн үрэвсэл
(фолликулит)
Ерөнхий
шинж
Байхгүй Халуурна
Хааяа халуурна
Зовиур Эмзэглэлтэй Эмзэглэлтэй
Бага зэрэг
эмзэглэлтэй
Явц Хурц Хурц
Архаг

Фолликулит Сикоз
05_dermotology last last.indd 188 5/25/2005 3:52:50 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
189
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ялгах
оношлогоо
Стрептококкийн
гаралтай ба энгийн
түүхий: зөв биш
хэлбэртэй фликтен, тав,
тархах хандлагатай, бага
зэрэг загатнаа байна
Энгийн батга
Тэмбүүгийн
гаралтай
цэврүүтэлт:
хөлийн ул,
гарын алганд
улайсан
хүрээ, цайвар
трепонем
илэрнэ.
Серологийн
шинжилгээ (+)
Паразитын
гаралтай сикоз:
мөөгөнцрийн
шинжилгээнд
мөөг илэрнэ, хурц
явцтай.
Намарс
Ерөнхий
эмчилгээ
Олон тооны гүн фолликулитын үед àíòèáèòèê ìýäðýã
÷анар үзэж антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Сикозын үед антибиотик, стафилоанатоксин эмчилгээ
Нярайн цэврүүтэх өвчний үед антибиотик эмчилгээ,
стафилококкèéí эсрэг иммуноглобулин, стафилококкийн
эсрэг плазм
Хэсэг газрын
эмчилгээ
Остиофолликулит, фолликулитын үед:
• Голомтын эргэн тойрны эрүүл арьсыг 1-2%
салицилын спиртýýр арчих
• Голомтонд анилины будгийн спиртэн уусмал,
антибиотиктой тосон түрхлэг
Сикозын үед:
• Анилины будгийн спиртэн уусмалаар голомтонд
цэгчилж түрхэх
• Антибиотиктой тосон түрхлэг
Гүн стафилодерми
Эмнэл зүйн
хэлбэр
Хатиг (Фурункул)
Мундас (Карбункул)
Хатигшил
(Фурункулез)
Жингэрийн хөх
(Гидраденит)
Байрлах
дуртай газар
Суга орчим
Эмнэл зүйн
шинж
Ерөнхий
шинж
Хааяа халуурна.
Хордлогын шинж,
халууралт.
Хааяа халуурна Хааяа халуурна
Зовиур Өвдºлт
Хүчтэй өвдөлт
Өвдºлт Өвдºлт
Явц Хурц Архаг Хурц
05_dermotology last last.indd 189 5/25/2005 3:52:51 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
190
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ



Хатиг Гидраденит
Ялгах
оношлогоо
Нэвчдэст-идээт
трихофити:
мөөгөнц-рийн
шинжил-гээгээр
мөөг илэрнэ.
Елом
Хрониосепсис
Хуурамч хатигшил
Боом
Мунадас
Хатиг:
нэвчдэс,
үхжил, шарх,
сорâè
Тэмбүүгийн 3-
р үеийн товруу
Ерөнхий
эмчилгээ
• Антибиотик
эмчилгээ
• Шаардлагатай
бол мэс заслын
эмчилгээ
• Антибиотик
эмчилгээ (тархмал,
лимфангит,
лимфаденит,
халууралт, нүүрээр
тууралт гарсан үед):
• Макролидын бүлэг:
Эритромицин – 1-3
насны хүүхэд – 400 мг/
хон, 3-6 нас – 500-750
мг/хон, 6-8 нас – 750 мг/
хон, 8-12 нас – 1000 мг/
хон õүртэл. 4-6 цагийн
зайтай 7-10 хоног
буюу
Кларитромицин – 15
мг/кг өдөрт 2 удаа, 5-10
хоног
• Витамин эмчилгээ
• Цус солих эмчилгээ,
стафилококкèéí
иммуноглобулин
• Хэт ягаан туяагаар
ерөнхий шарлага
• Антибиотик
эмчилгээ
• Дархлаа
сайжруулах
эмчилгээ:
цус солих
эмчилгээ
Хэсэг
газрын
эмчилгээ
• УВЧ
• УФО
• Цэвэр
ихтиол
• Цэвэр ихтиол
• Вишневскийн
тос
• Сали-цилйн
спирт 2%
• Цэвэр ихтиол
• Зөөлөр-сөн
үед зүслэг
хийх
• УВЧ, УФО
05_dermotology last last.indd 190 5/25/2005 3:52:52 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
191
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3.1 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД -ХЯРГАГЧ ҮЛД
Òîäîðõîéëîëò Паразит мөөгөнцөр трихофитоноор үүсгэгдсэн,
арьс, үс, хумсыг гэмтээдэг өвчнийг трихофития
гэнэ.
Àíãèëàë • Арьсны өнгөц хяргагч үлд
• Толгойн өнгөц хяргагч үлд
• Архаг хяргагч үлд
• Өнгөц хэлбэр
• Нэвчдэст хэлбэр
• Идээт хэлбэр
Ýìíýëç¿é:
¯ç¿¿ëýëò¿¿ä Шинж тэмдгүүд
Арьсны
өнгөц
хяргагч үлд

• Морфологийн элемент нь паразитын толбо
• Толбо нь цаашдаа захаараа тэлж хүрээ үүсгэнэ
• Толбо нь голоосоо эдгэрч хүрээгээрээ тэлж
томрох онцлогтой Голомтын төвд бага зэргийн
гуужилттай, хүрээгээрээ таваар хучигдсан байх
буюу жижиг цэврүүнцэр, ягаан өнгийн гүвдрүү
туурсан байна
• Ихэнхдээ хуйхны өнгөц хэлбэртэй хамтарч
тохиолдох боловч арьсны өнгөц хэлбэр дангаараа
тохиолдож ч болно
• Загатнаа маш бага
Толгойн
өнгөц
хяргагч үлд
• Байрлал: хуйхны орой болон дагзны хэсгээр
ихэнхдээ байрлах бөгөөд хуйхны аль ч хэсэгт
байрлаж болдог.
• Голомт нь жижигхэн (хуруу дарам) түүнээс
жижигхэн, хоорондоо нийлж том хэмжээтэй ямар
ч хэлбэр дүрсгүй голомт үүсгэж болно.
• Голомтонд байгаа үс нь тасарч арьсны төвшнөөс
дээш 1-2 мм-т хяргагдсан байна. Үүнийг “Хар цэг”
гэж нэрлэнэ. Ихэвчлэн архаг үед тодорхойлно.
• Гуужилт нь ялтсан ба хэвгэн байна. Цайвар саарал
өнгөтэй.
• Зовиур: Бага зэрэг загатнана.
Архаг
хяргагч үлд
• Хяргагч үлд нь бага насны хүүхэд ихэвчлэн тохиолдох боловч
анх өвчлөөд дутуу эмчлэгдсэн буюу огт эмчлүүлээгүйгээс насанд
хүрэгчдэд, ихэнхдээ эмэгтэйчүүдэд архагшин үлддэг байна.
• Энэ үед арьс, үс, хумс зэрэг гэмтэх нь олонтой байна.
• Хуйханд олон тооны жижигхэн үсгүй халцархайнууд үүсэхээс
гадна үсний хугаралт хар цэг байдлаар илэрнэ. Толгой их
хагтана.
• Арьсны гэмтэл нь голдуу хүзүү, нүүрээр байрлана. Толбо нь
хүрээгээрээ тэлж томрон удаан хугацаагаар үргэлжилснээс
болоод ýêçåìàòèçàö болох буюу нэвчдэс үүсгэж болно. Энэ үед
ýêçåì, дерматиттэй төстэй болж болно.
05_dermotology last last.indd 191 5/25/2005 3:52:54 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
192
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Өнгөц
хэлбэрийн
хяргагч
үлд
• Өнгөц хэлбэрийн амьтнаас хүнд халдварласан хяргагч
үлд нь Tr.verrucosum-аар үүсгэгдсэн бол голомт нь биеийн
ил хэсэг төрөлхийн нүхний эргэн тойронд том хэмжээтэй
бие биентэйгээ нийлсэн голомтот тууралт гарна.
• Tr.gypseum-аар үүсгэгдсэн бол голомт нь дугуй хэлбэртэй
ягаан өнгөтэй нимгэн хайрстай байна. Хүрээ нь
тасархайтсан байх ба цэврүүнцэр, таваар хүрээлэгдэнэ.
Энэ хэлбэр нь эмнэл зүйн шинж тэмдгээрээ хүнээс хүнд
халдварладаг хяргагч үлдтэй төстэй.
Нэвчдэст
хэлбэрийн
хяргагч үлд
• Нэвчдэст хэлбэрèéí ¿åä нэвчдэс голомтолж үүсч
хөндүүрлэх ба булчирхай нь цочно.
Идээт
хэлбэрийн
хяргагч үлд

• Хуйханд 1-2 голомт (түүнээс олон 5-10) үүсч
арьсны түвшнээс дээш өргөгдсөн хавдар
байдлаар овойж таваар хучигдан, үрэвслийн
шинж тэмдэгтэй, орчны тунгалгийн зангилаа
томорсон байна.
• Бие сульдах, халуурах (38-39
0
С), толгой
өвдөх, хоолонд дургүй болж нойр муудах
зэрэг ерөнхий шинж тэмдгүүд илэрнэ.
Голомтонд байгаа үс нь тасрахгүй уутанцрын
хамт сугарч унана.
• Голомтонд байгаа тавыг ховхолж голомтыг
2 талаас нь зөөлхөн татахад үсний уутанцар
болгоноос идээ бултайна. Үүнийг С.Kerion
Celsi гэнэ.
Нүүр, хүзүү, их биеийн арьсаар олон тооны
толбот болон гүвдрүүн тууралтууд илэрч
болно. Энэ трихофитид буюу харшлын
тууралт юм.
Шинжилгээнүүд:
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн болон
өсгөврийн)

Микроскоп шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд
Trichophyton tonsurans, Tr.verrucosum,
Tr.gypseum,Trichophyton mentagrophytes
ургана.
Люминесцент лампаар
харах
Вудын лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж
ногоон өнгөтэй харагдана.
05_dermotology last last.indd 192 5/25/2005 3:52:55 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
193
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Цусны ерөнхий
шинжилгээ
Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц
хяргагч үлд, толгойн хяргагч үлд, өнгөц
хэлбэрийн хяргагч үлдийн үед онцын эмгэг
өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст хэлбэр, идээт хэлбэрт лейкоцитоз,
ÑÎÝ↑
Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст хэлбэр, идээт
хэлбэрт шээсэнд илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч
болно.
Биохимийн шинжилгээ Мөөгөнцрийн эсрэг антибиотик ууж байãàà үед
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.

Ялгах оношлогоо:
Бужуу үлд
Мөөгөнцрийн өсгөвөр ургалт ба эмнэл зүйн шинж тэмдгээр
ялгагдана. Өсгөвөрт M.lаnоsum, M.ferrugineum, M.canis
ургана.
Хайрст үлд
Псориазын “Гурвал шинж тэмдэг” (+), микроскоп болон
ургалт шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Ягаан үлд
“Эх толбо”, “Тамхины цаасны” шинж тэмдэг, “Медал”-ийн
шинж зэрэг шинж тэмдгүүд (+)
Микроскоп болон өсгөвөр шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Витилиго Шинж тэмдэг, лабораторийн шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр
ялгана.
Хажираст
(себорейн)
голомтууд
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд (–), лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Үс уналт
(алопеция)
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд (–), лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Эмчилгээ
Зарчим Эмчилгээ
Шалтгааны
эсрэг
–Ãризеофульвин 0,125 мг уулгана. Насанд хүрэгчдэд 50
кг жин хүртэл 5 шахмал уулгана. Цааш 50 кг-аас хэтэрсэн
10 кг тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн тун нь 8
шахмалаас хэтрэхгүй. Гризеофульвиныг цайны халбага
ургамлын тосоор даруулж ууна. Хүүхдэд 1 кг жинд 16-18 мг-
аар бодож уулгана. Эмчилгээ эхэлснээс хойш шинжилгээнд
мөөг илрээгүй бол гризеофульвины дээрх тунг өнжөөд 2
долоо хоног уулгана. Дараагийн хоёр долоо хоногийн турш,
долоо хоногт 2 удаа уулгана. Ууж байх үед элэгний үйл
ажиллагааг хянана.
-Тербинафин 250 мг-èéã өдөр бүр, 5-6 долоо хоног
уулгана.

05_dermotology last last.indd 193 5/25/2005 3:52:56 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
194
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Антибиотик
эмчилгээ
Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Үүнд: пенициллин, ампициллин, эритромицин, гентамицин
гэх мэт.
Гистамины
эсрэг
Õлорфенамин, кетотифен, лоратадин, супрастин гэх мэт
Эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ
Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр ñóäñààð аажим
òàðèõ, 5-10 удаа
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсанд
аажим тарих.
Магни сульфат 25% 5-10.0 мл судсанд аажим тарих
Гадуур
эмчилгээг
ангиллаас
нь хамаарч
хийнэ.
Арьсны өнгөц хэлбэрт:
10% хүхэртэй тосыг
3% салицилтай тосыг орой түрхэнэ.
2% спирттэй иодыг өглөө түрхэнэ
эсвэл
1% бифоназолийн тосон түрхлэг
эсвэл
1% клотримазолийн тосон түрхлэг
ýсвэл
2% кетоконазолийн тосон түрхлэг
Нэвчдэст хэлбэрт:
Кали перманганат 1:5000 шавшлага хэлбэрээр
эсвэл
Этакридин 1:100
эсвэл
10% хүхрийн тос + дåãîòü боолт
эсвэл
повидон, хåмодин, таймедины уусмалаар шавшлага хийнэ
эсвэл
ялзмагт шавар
Энэ үед үс гэмтсэн байвал үсийг түүнэ. Эсвэл
наалтаар хуулж авах буюу хусч болно.
10% сүүн-салицилийн коллоидээр боолт хийнэ.
Эдгээр хуулах, үс түүх эмчилгээг дунджàар 30 өдөр хийнэ.
3.2 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД- БУЖУУ ҮЛД
Òîäîðõîéëîëò Арьсны мөөгөнцөрт өвчнүүдийн трикомикозын бүлэгт
багтдаг. Арьс, үс, хумсыг гэмтээж, паразит мөөгөнцөр-
микроспороноор үүсгэгддэг арьсны халдварт өвчин юм.
Àíãèëàë • Хуйхны өнгөц бужуу үлд
• Хуйхны идээт – нэвчдэст бужуу үлд
• Арьсны өнгөц бужуу үлд
• Арьсны гүнзгий бужуу үлд
• Хумсны бужуу үлд
• Бужуу үлдийн үе дэхü харшлын туурал микроспорид

05_dermotology last last.indd 194 5/25/2005 3:52:57 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
195
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìíýëç¿é:
¯ç¿¿ëýëò¿¿ä Шинж тэмдгүүд
Хуйхны
өнгөц бужуу
үлд
• Хуйхны голдуу захаар зөв дугарèг хэлбэртэй голомт гарч
орчиндоо тарж үсэрхийлнэ.
• Голомтонд гуужилттай. Энэ нь ихэнхдээ хэвэг шиг байна.
Гурил цацсан мэт.
• Голомтонд үс нь тасарч 2-4 мм унги үлдэнэ.
• Голомтонд тасарсан үсний унги нь хэвгийн гуужилтаар
бүрхэгдэж цайвар саарал өнгөтэй байна. Энэ нь гаднаас
нь харахад цантсан өвс шиг ажиглагдана. Бөгжний шинж
илэрсэн гэж үзнэ.
• Хуйхны өнгөц бужуу үлдийн үед арьс гэмтэх нь давамгай.
Учир нь халдварлалт өндөртэй байдаг.
Хуйхны
идээт
нэвчдэст
бужуу үлд
• Голомт нь нэвчдэстэй, идээтэй, өвчтэй хөндүүр
байна. Голомт 1-2 ба түүнээс олон ч байж болно.
• Голомтонд тавтай. Түүнийг ховхлоход үс нь
уутанцрын хамт сугарч гарч ирнэ. Үсний гэмтэл нь
хугарахгүй ба уутанцрын хамт гэмтэн сугарч унана.
• Идээт нэвчдэст голомтыг 2 талаас нь зөөлөвтөр
шахахад үсний уутанцар болгоны амсараас идээ
бултайна. Үүнийг “ Ñèìïòîì Kerion Celsi”-ийн
шинж гэнэ.
• Өвчтөний толгой өвдөх, халуурах, бие сульдах, хоол
унданд дургүй болж нойр муудах зэрэг ерөнхий
шинж тэмдгүүд илэрнэ.
• Үүсгэгч нь ихэнхдээ амьтдын гаралтай мөөгөнцрүүд
байдаг учраас харшлын тууралт өгч толбо, цэврүү
туурч гарах нь илүү (фитиды).
Арьсны
өнгөц бужуу
үлд
• Арьсны ил хэсгээр голдуу байрлана
• Морфологийн элемент нь толбо
• Арьсан дээр гарсан толбот голомтууд нь амархан
тархаж үсэрхийлэх хандлагатай
• Голомтууд хүрээ үүсгэн томорч тэлэх бөгөөд
голоосоо эдгэж эхэлдэг
• Зарим үед голомтонд 2 буюу 3 түүнээс дээш давхар
хүрээ үүсгэнэ. Үүнийг Ñèìïòîì èрис гэж нэрлэнэ.
Арьсны
идээт
нэвчдэст
бужуу үлд
• Ихэнхдээ арьсны ил хэсэгт байрлана.
• Анхдагч элемент нь толбо. Тэр нь цаашдаа нэвчдэс
үүсгэн хавдаж идээт нэвчдэст голомт үүсгэн, идээт
нэвчдэст голомт шар үсийг гэмтээнэ.
• Эмзэглэлтэй, хөндүүр, идээтэй ¨Kerion Celsi”-ийн
шинж илэрч болно.
• Орчны тунгалгийн зангилаа томорч болно. Энэ
тохиолдолд тунгалгийн зангилаа эмзэглэлтэй,
хөндүүр байна.
• Харшлын тууралт (фитид) илэрч болно.
05_dermotology last last.indd 195 5/25/2005 3:52:58 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
196
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Хумсны
бужуу үлд
• Хумсанд улаан хүрэн толбо үүснэ. Хяргагч үлдийг
бодоход хумс гэмтэх нь ховор.
• Гэмтэл нь хумсны захаас эхлэнэ.

• Цаашдаа хумс нь зузаарч өөрийн гэсэн хэлбэр дүрсээ
алдана.
• Хумс нь өнгөө алдаж, овон товон áîëæ áарзгар
гадаргуóтай болно.
• Зузаарсан хумс нь хэврэгшин захаасаа эмтэрч үйрч
унана.
Бужуу
үлдийн үе
дэх харшлын
тууралт.
Микро-
спорид
(фитиды)
• Арьс, хуйхны идээт нэвчдэст хэлбэрүүдийн үед
голдуу тохиолдоно.
• Бужуу үлдийн голомтот тууралтаас гадна бүх биеэр
улаан өнгөтэй гүвдрүүт ба толбон тууралт гарна.
Шинжилгээнүүд
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн
болон өсгөврийн)
Микроскоп шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд M. canis ургана.
Люминесцент
лампаар харах
Вудè лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж ногоон
өнгөтэй харагдана.
Цусны ерөнхий
шинжилгээ
Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц хяргагч үлд,
толгойн хяргагч үлд, өнгөц хэлбэрийн хяргагч үлдийн
үед онцын эмгэг өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст, идээт хэлбэрийн үед лейкоцитоз, ÑÎÝ ↑
Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст, идээт хэлбэрт шээсэнд
илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч болно.
Биохимийн
шинжилгээ
Мөөгөнцрийн эсрэг антибиотик ууж байгаа үед
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.
Ялгах оношлогоо
Хяргагч үлд
Мөөгөнцрийн өсгөвөр ургалт ба êëèíèê шинж тэмдгээр
ялгагдана. Өсгөвөрт Trichophyton tonsurans, trichophyton
ургана.
Хайрст үлд Псориазын “Гурвал шинж” (+), микроскоп болон ургалт
шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
05_dermotology last last.indd 196 5/25/2005 3:52:59 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
197
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ягаан үлд “Эх толбо”, “Тамхины цаасны шинж тэмдэг”, “Медал”-ийн
зэрэг шинж тэмдгүүд (+)
Микроскоп болон өсгөвөр шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Витилиго Шинж тэмдэг, лабораторийн шинжилгээнд мөөг
илрээгүйгээр ялгана.
Хажираст
(себорейн)
голомтууд
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд сөрөг, шинж тэмдэг
лабораторийн шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Үс уналт
(алопеция)
Хяргагч үлдэд гарах шинж тэмдгүүд сөрөг, лабораторийн
шинжилгээнд мөөг илрээгүйгээр ялгана.
Эмчилгээ
Зарчим Эмчилгээ
Шалтгааны
эсрэг
–Ãризеофульвин 0,125 мг-èéã уулгана. Насанд
хүрэгчдэд 50 кг жин хүртэл 5 шахмал уулгана. 50 кг-аас дээш
æèíãèéí 10 кг тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн
тунã 8 шахмалаас хэтрүүлэхгүй. Гризеофульвиныг цайны
халбага ургамлын тосоор даруулж ууна. Хүүхдэд 1 кг жинд
16-18 мг-аар бодож уулгана. Эмчилгээ эхэлснээс хойш
шинжилгээнд мөөг илрээгүй бол гризеофульвины дээрх
тунг өнжөөд 2 долоо хоног уулгана. Дараагийн хоёр долоо
хоногийн турш, долоо хоногт 2 удаа уулгана. Ууж байх үед
элэгний үйл ажиллагааг хянана.
-Тербинафин 250 мг-ààð өдөр бүр, 5-6 долоо хоног
уулгана.
20 кг хүртэл æèíòýé õүүхдýä хоногт 62,5 мг,
20-40 кг хүртэл хоногт 125мг,
40 кг жингээс äýýø æèíòýé бол хоногт 250 мг-ийг
óóëãàíà.
Антибиотик
эмчилгээ
Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт антибиотик эмчилгээ хийнэ.
Үүнд: пенициллин, ампициллин, эритромицин, гентàмицин
гэх мэт.
Гистамины
эсрэг
Хлорфенамин, кетотифен, лоратадин, супрастин гэх мэт
Эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ
Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр, 5-10 удаа судсààð
аажим
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим
Магни сульфат 25% 5.0 -10.0 мл судсаàð аажим
05_dermotology last last.indd 197 5/25/2005 3:53:00 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
198
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Биеийн
эсэргүүцэл
сайжруулах
эмчилгээ
õèéíý.
Гадуур
эмчилгээг
ангиллаас
нь хамаарч
хийнэ.
-Тималин 5-10 удаа булчинд тарих
-Витаминууд А, Е, С, В бүлгийн
Арьсны өнгөц хэлбэрт:
10% хүхэртэй тосыг
3% салицилтай тосыг орой түрхэнэ.
2% спирттэй иодыг өглөө түрхэнэ.
эсвэл
1% бифоназолийн тосон түрхлэг
эсвэл
1% клотримазолийн тосон түрхлэг
ýсвэл
2% кетоконазолийн тосон түрхлэг
Нэвчдэст хэлбэрт:
Кали перманганат 1:5000 шавшлага хэлбэрээр.
эсвэл
Этакридин 1:100
эсвэл
10% хүхрийн тос + давирхайтай боолт
эсвэл
повидон, хèмодин, тамåдины уусмалаар
шавшлага хийнэ
эсвэл
ялзмагт шавар
Энэ үед үс гэмтсэн байвал үсийг түүнэ. Эсвэл
наалтаар хуулж авах буюу хусч болно.
10% сүүн-салицилийн коллоидээр боолт хийнэ.
Эдгээр хуулах, үс түүх эмчилгээг дунджаар 30 өдөр хийнэ.
3.3 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - РУБРОФИТ
Òîäîðõîéëîëò
Trichophyton rubrum Castellani-аар үүсгэгдсэн арьс,
хумс, том нугалаас, их бие, мөчдийг хамарсан архаг явцтай
арьсны мөөгөнцөрт өвчнийг руброфитиÿ гэнэ.
Ангилал, шинж тэмдэг
Тавхайн
руброфити
Тавхайн руброфити хамгийн олон тохиолддог хэлбэр юм.
Тавхай ба
хурууны
салааны
хэлбэр
Тавхай ба хурууны салаанд илрэх бөгөөд 4 ба 5 дугаар
хурууны салаанд îëîíòîé тохиолдон гуужилт үүсч, хагаран
тавхай руу шилжинэ. Цаашдаа тавхайн хошуу ба гадна дээд
тал руу хүчтэй загатнана. Энä хумс îëîíòîé гэмтэнэ. Энэ
үед элемент нь улайралт үүсэн цаашдаа хуурайшиж гуужна.
Зарим үед гүвдрүү, цэврүүнүүд туурна.
05_dermotology last last.indd 198 5/25/2005 3:53:01 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
199
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Хумсны
руброфити:

а.Нормотроф

б.Гипертроф
Хумсны руброфити – энэ үед хумс 87% орчим гэмтэнэ. Хумс
гэмтэж байгаагаар нь:
а. Нормотрофийн үед зөвхөн хумсны өнгө
өөрчлөгдөнө. Саарал шаравтар – боровтор, ягаан, цагаан
толбо үүснэ.
б. Гипертроф хэлбэрийн үед хумс нь зузаарч өнгөө
алдан, зэвхий саарал өнгөтэй болж гадаргуó нь барзайна,
заримдаа онихогрифоз (тахиралдаж мурийсан) болно
в. Атроф-тип
гэж ялгана
.
в. Атрофик типийн үед хумс нь нимгэрч хайлсаар бүрмөсөн
уусах ч тохиолдол байдаг. Үүнд захын хэсэг нь үлдэж нимгэн
хэсэг нь уусч алга болно.
Түгээмэл
хэлбэр:
А. Улайралт
– гуужилт
Б. Уутанцар
– зангилаат
В. Шү ү д э с т
улайралт
Эхлээд тавхай, сарвуу, том нугалаас, өгзөг, үе мөч, хүзүү,
нүүр, биеэ даасан хэлбэрүүд үүсч байгаад цаашид дархлалын
тогтолцооны ажиллагаа хоёрдогчоор дутагдалд орсноос
(хоёрдогч нейро-эндокринопати) үүсдэг байна.
Улайралт бүхий гуужилтат хэлбэрийн үед эрүүл
арьснаас эрс ялгагдсан улайралттай нэвчдэст голомт үүснэ.
Гадна байдлаараа нейродермит, хайрст үлдтэй төстэй байдаг.
Голомтууд хоорондоо нийлж томроод хүрээ үүсгэж, цагирагт
дүрс үүсгэн голоосоо эдгэрэх хандлагатай нь арьсны өнгөц
мөөгөнцөрт өвчнийг санагдуулна. Нүүр, хүзүү, өгзөг нуруу,
4 мөчөөр ихэнхдээ байрлана. Мөн томоохон нугалаасуудаар
ч гарч болно.
Уутанцарт зангилаат хэлбэр нь хөлийн шилбэ,
өгзөг, нүүр, хүзүүгээр байрлаж шар үс, түүний уутанцрыг
гэмтээж гүн байрлана. Эдгээр нь заримдаа хоорондоо нийлж
зангилаат улайрал ба зангилаат васкулитыг санагдуулам
өөрчлөлт өгнө.
Шүүдэст улайралт хэлбэр нь арьсыг улайлгаж
нэвчдэс үүсгэн хавагнаж, үрэвслийн процесс хүчтэй явагдаж
арьсны нилээд хэсгийг амархан хамарна.
05_dermotology last last.indd 199 5/25/2005 3:53:02 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
200
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ихэнхдээ энэ гадаргуóд цэврүүнцрүүд сероïàïóë
гарч шүүдэс үүсгэнэ. Үүнээс гадна энэ улайралт шүүдэст
хэлбэрийг хөрөнгөлөг мөөгөнцрүүд, идээлүүлэгч коккууд
хамтарч үүсгэдэг учраас гүнзгий нэвчдэс үүсч архаг удаан
үргэлжилнэ.
Шинжилгээнүүд
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(микроскопийн
болон
өсгөврийн)
Микроскопò шинжилгээнд мөөг илэрнэ.
Өсгөвөр шинжилгээнд
Tr.rubrum Castellani
Trichophyton mentagrophytes ургана.
Люминесцент
лампаар харах
Вудè лампаар харахад гэрэлд урвал өгч ойж ногоон
өнгөтэй харагдана.
Цусны ерөнхий
шинжилгээ
Цусны ерөнхий шинжилгээнд арьсны өнгөц хяргагч үлд,
толгойн хяргагч үлд, өнгөц хэлбэрийн хяргагч үлдийн үед
онцын эмгэг өөрчлөлт илрэхгүй.
Нэвчдэст áîëîí идээт хэлбэрт лейкоцитоз, ÑÎÝ ↑
Шээсний
ерөнхий
шинжилгээ
Шээсний шинжилгээнд нэвчдэст, идээт хэлбэрт шээсэнд
илрэх эмгэг өөрчлөлтүүд гарч болно.
Биохимийн
шинжилгээ
Мөөгөнцөрийн эсрэг антибиотик ууж байãàà үед
биохимийн шинжилгээг зайлшгүй хийнэ.
Ялгах оношлогоо
• Эпидермофити
• Өнгөц стрептодерми
• Хавьтлын дерматит
• Кандидоз
• Нуралт
• Хайрст үлд
• Руброфитийн эмнэл зүйн онцлог шинж тэмдгүүд, микроскоп
шинжилгээний ургалтаар ялгана.
Эмчилгээ
Зарчим Эмчилгээ
Антибиотик
эмчилгээ
Эритромицин, гентамицин, тетрациклин, ампициллин
зэрэг антибиотикийг хүндэрсэн үед зохих тунгаар хэрэглэнэ.
05_dermotology last last.indd 200 5/25/2005 3:53:03 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
201
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Үүсгэгчийн
эсрэг
эмчилгээ
– Ãризеофульвин 0,125 мг уулгана. Насанд хүрэгчдэд 50кг
жин хүртэл 5 шахмал уулгана. Цааш 50 кг-аас хэтэрсэн 10кг
тутамд 1 шахмалыг нэмж өгнө. Хоногийн тунã 8 шахмалаас
хэтрүүлэхгүй. Гризеофульвиныг цайны халбага ургамлын
тосоор даруулж ууна.
Эмчилгээ эхэлснээс хойш шинжилгээнд мөөг илрээгүй бол
гризеофульвины дээрх тунг өнжөөд 2 долоо хоног уулгана.
Дараагийн хоёр долоо хоногийн турш долоо хоногт 2 удаа
уулгана. Ууж байх үед элэгний үйл ажиллагааг хянана.
Тербинафин 250 мг өдөр бүр, 5-6 долоо хоног уулгана.
Хүүхдийн жин нь 20 кг хүртэл áîë хоногт 62,5 мг-ийг,20-40
кг хүртэл хоногт 125 мг-ийг 40 кг жингээс äýýø æèíòýé áîë
хоногт 250 мг-ийг óóëãàíà.
-Низорал 200 мг (1 шахмал) хоногт уулгана, 6-7 сар
óóëãàíà
Харшил
эмзэгшил
бууруулах
эмчилгээ
Кальци глюконат 10%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим òàðèõ.
Тиосульфат натри 30%-10.0 мл өдөр бүр 5-10 удаа судсаàð
аажим тарих
Магни сульфат 25% 5-10.0 мл судсаàð аажим òàðèõ
Гистамины
эсрэг
бэлдмэл
Хлорфенамин 0,004 г өдөрт 2 удаа
Лоратадин 0,01 г өдөрт 1удаа
Кетотифен 0,001 г ºäºðò 2 óäàà
Биеийн
эсэргүүцэл
сайжруулах
эмчилгээ
Тималин, цус солих, витамин эмчилгээ
Хэсэг
газрын
эмчилгээ:
Хурц үрэвслийн үед 1-2% резорцин, 0,1%
этîкридин, 0,25% мөнгөний нитрат, 1:6000, 1:8000
марганцтай ваннд дүрэх, шавших.
Цэврүүнд 2% ба 5%-ийн салицилийн хүчлийн тосон
түрхлэг тавьж боолт хийх. Боолтны дараа цэврүүг хагалж
анилины будаг түрхэх.
Мөөгөнцрийн эсрэг тос клотримазол, миконазол,
оксиконазол, кетоконазол, фунгацидин, микосептик
зэргээс аль нэгийг хэрэглэх. 3-5%-ийí йодын уусмал
түрхэнэ. Эвэршилт ихтэй үед А.М.Ариевичийн аргаар (Ac.
salicylici 12.0; Ac.lactici seu benzolici 6.0; vaselini ad 100.0)
гуужилтыг 4-10 хоногийн зайтай 2-3 удаа (48 цагаар боолт)
хийнэ.
Хумс гэмтсэн тохиолдолд мэс заслын арга хэрэглэнэ.

05_dermotology last last.indd 201 5/25/2005 3:53:04 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
202
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3.4 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - АЛАГ ЦАХЛАЙ
Òîäîðõîéëîëò
Арьсны мөөгөнцөрт өвчнүүдийн кератомикозын бүлэгт
багтдаг. Арьсны өнгөн хөрсний хамгийн гадна талын
эвэрлэг давхаргыг гэмтээдэг паразит мөөгөнцөр –
Pityrosporum orbiculare, Malassesta purpur-аар үүсгэгддэг
арьсны мөөгөнцөрт өвчин юм.
Øèíæ òýìäýã • Нууц хугацаа 2-3 долоо хоногоос 1,5-2 сар
• ªâ÷òºíä çîâèóð áàãà èëýðíý. Çàðèì òîõèîëäîëä
бага зэрэг загатнана.
• Өвчтөн их хөлрөмтгий байна
• Арьсан дээр толбо гарна
• Толбо нь янз бүрийн хэмжээтэй хоорондоо нийлж
томордог
• Толбо нь өтгөн хүрэн өнгөтэй буюу сүүтэй кофе шиг
өнгөтэй байна
• Толбо нь заримдаа хэвгэн гуужилттай байна
• Толбо нь ихэвчлэн хүзүү, цээж, нуруугаар байрлана
Заримдаа цээж, мөрөөр байрлах ба эмчëýýгүй удсан
тохиолдолд тархмал байрлалтай ч байж болно.
Нуруунд далны хороонд голдуу байрлана.
• Харин хүүхдэд хуйханд байрлаж болох бөгөөд õàðèí
үсийг гэмтээдэггүй.
• Байгалийн болон зохиомол аппаратын хэт ягаан
туяагаар шарахад цайвар толбо (лейкодерм) үүсгэж
эдгэх боловч нөгөө хэсгээр шинэ толбууд гарч болдог
байна.
Зайлшгүй хийх шинжилгээ
Мөөгөнцөрийн
шинжилгээ
(бактериологийн болон
тэжээлт орчинд ургуулах)
Шинжилгээнд мөөг Pityrosporum orbiculare-р
илэрнэ
Иодын сорил 3%-èéí Tincturae iodi голомтонд түрхэхэд
хайрстай хэсгүүдэд иодын шингээлт нэмэгддэг.
Люминесцент лампаар
харах.
Вудын лампаар гэрэлтүүлэхэд гэрлийн ойлт өгч
алтан шар өнгийн гэрлийн урвал өгнө.
Ялгах оношлогоо
2 дугаар үеийн
тэмбүүгийн толбон
тууралтууд
• Серологи шинжилгээ эерэг гарна. Гуужилт үгүй.
Бие биедээ шилжиæ, уусаж томрохгүй.
Хайрст үлд • Хайрст үлдийн гурвал шинж (+)
• Шинжилгээнд үүсгэгч мөөг илрэхгүй
05_dermotology last last.indd 202 5/25/2005 3:53:05 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
203
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Эритразм
• Голдуу цавь, суга, хөлийн салаагаар гардаг.
Тууралт нь том. Мөөг илрэхгүй. Бактерийн
гаралтай. Вудын лампаар харахад цусан улаан
өнгийн ойлт өгнө.
Витилиго • Гуужилт үгүй. Бальзерын сорил (-)
Ягаан үлд • Тамхины цаасны шинж (+)
• “Эх толбо” (+)

Эмчилгээ
Зарчим Эмчилгээ
Ерөнхий
эмчилгээ
Удаан хугацаагаар үргэлжилсэн тархмал хэлбэрийн үед насанд
хүрэгчдэд низорал 200 мг өдөрт 1 удаа 2-3 долоо хоног уулгана.
Наснаас нь шалтгаалж тунг тохируулна.
Кетоконазол 200 мг-аар хоногт бодож 7-14 хоног эсвэл 400 мг-
аар 1 удаа уулгаад 7 хоногийн дараа давтан уулгана.
Хэсэг
газрын
эмчилгээ
Гуужуулах эмчилгээ:
5%-10% салицилийн спирт
3-5% резорцины спирт
Паразитын эсрэг эмүүд:
Иод 3-5%, Демъяновичийн аргын эмчилгээг хамууг эмчилдэг
шиг хэрэглэнэ (2-3 цикл).
Урьдчилан сэргийлэх зорилгоор хэрэглэнэ.
Клотримазолын тос, крем бусад паразитын эсрэг эмүүд (хүхэр,
Вилькинсон гэх мэт)-ийг хэрэглэж болно.
Хэт ягаан туяагаар шарах эмчилгээ.
3.5 АРЬСНЫ МӨӨГӨНЦӨРТ ӨВЧНҮҮД - КАНДИДОЗ
Òîäîðõîéëîëò Кандидын (Candida) төрлийн хөрөнгөлөг мөөгөнцрүүдээр
үүсгэгдýæ арьс, салст бүрхүүл, хумс, зарим үед
(генерализованный) түгээмэл хэлбэрèéí ¿åä дотор
эрхтнүүдийг гэмтээдэг арьсны мөөгөнцөрт өвчин юм.
Àíãèëàë Байрлалаар нь:
• Ам, бэлэг эрхтний салстын кандидоз
• Том нугалаасны кандидоз
• Төрөлхийн нүхний ойролцоох кандидоз
• Хурууны салаа, чихний нугалаасны кандидоз
• Амьсгалын ба хоол боловсруулах замын кандидоз
• Хумсны кандидоз
05_dermotology last last.indd 203 5/25/2005 3:53:06 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
204
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Үзүүлэлтүүд Шинж тэмдгүүд
Аìíû
õºíäèéí ñàëñò
á¿ðõýâ÷èéí
кандидоз
• Õàöàð, òàãíàé, õýë,
áóéëíû ñàëñò äýýð öàéâàð
öàãààí ºíãºð òîãòîíî. Õóñàõàä
óëààí ÿãààí, öóñàðõàã ãàäàðãóуд
øàëáàðõàé ¿¿ñíý. Õýëýíä çóçààí
öàãààí ºíãºð òîãòîíî.
¯òðýýíèé
êàíäèäîç
• ¯òðýýíèé ñàëñò óëàéæ,
öàãààí, ºòãºí, áóòàðñàí ààðö
ìýò ÿëãàäàñòàé, öýã÷èëñýí
øàëáàðõàéíóóä áàéíà. Çàãàòíàà
èõòýé.
Том нугалаасны
êàíäèäîç

• Õºõíèé íóãàëàà, öàâü ºãçºãíèé
íóãàëààíä òîä õ¿ðýýòýé ëàêòñàí
ìýò óëààí õºõ ãàäàðãóóòàé
ãîëîìò ¿¿ñíý. Çóëãàðõàé áàéíà.
Ãàðûí 2-3-ð õóðóóíû ñàëààíä
óëàéñàí ãîëîìò, òºâ õýñýãòýý
öóóðàëò õàðàãäàíà.
• Ýíý õýñýãò àðüñ öàéâàð ìºíãºëºã
ºíãºòýé áàéæ áîëíî. Çàãàòíàíà,
õîðñîíî.
Төрөлхийн
нүхний
ойролцоох
кандидоз
• Хүний хүйсний болон àíóñíû эргэн тойронд улайæ
хавагнасан, цагаан саарал өнгөрөөр хучигдсан áàéäàã
áà маш их загатнаатай тул цуур÷ хагарсан байна.
• Хурууны салаа, чихний нугалаасны кандидозын
үед хурууны салаа, чихний нугалаасаар улайж
хавагнаж жижиг цэврүүнцэр гарäàã. Энэ нь хагарч
хурц үрэвслийн шинж тэмдэг ºãíº. Цагаан саарал
өнгийн өнгөр тогтсон байна. Энэ хэсэгт чийглэг байх
тул хоёрдогч халдвар õóðäàí õàëäâàðëàãäàõ íü èõ
байдаг.
Хумсны
кандидоз

• Õóìñíû òîëèéã òîéðîîä
óëàéæ õàâàãíàí, àðüñ íü
öàéâàðäóó ºíãºòýé, ÿëàíãóÿà
óãûí èðìýãò íýâ÷äýñ ¿¿ñýí
èõ ºâ÷òýé áàéíà. Çàðèì ¿åä
õóìñûã äàðàõàä èäýý ãàð÷
áîëíî.
05_dermotology last last.indd 204 5/25/2005 3:53:07 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
205
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Àðõàã òàðõìàë
êàíäèäîç
• Ýõëýýä áóéë òàãíàé ºâ÷èëæ àìíû õºíäèéí
ñàëñòûí ¿ðýâñýë ¿¿ñíý. Äàðàà íü õóìñíû ýðãýí
òîéðíû ººõºí ýäèéí ¿ðýâñýë, õóìñíû ãýìòýë
¿¿ñíý. Èõ áèå, ìº÷, òîëãîéí ¿ñòýé õýñýã ãýìòýíý.
Áèé áîëñîí ãîëîìòóóä óëàéæ, õàâàãíàñàí, ÿëòñàí
ãóóæèëòòàé, ãүâäð¿¿, òºâãºð¿¿ä ãàðñàí áàéíà.
Ñîðâèæèæ ýäãýðäýã. Òîëãîéä õóóðàì÷ õàòиãøèë,
ôîëëèêóëèò, õàëöðàëò ¿¿ñíý. Õ¿¿õäýä áèå îþóí
óõààí, áèå áÿëäðûí õºãæèë õîöîðäîã.
Гүнзгий
буюу дотор
эрхтнүүдийн
(Висцеральный)
кандидоз
• Тухайн эрхтний ¿ðýâñýëò өвчний шинж тэмдгүүдээр
(пневмония, гастрит, энтерит, колит, цистит,
пиэлонефрит, септицеми, энцефалит, менингит,
сепсис гэх мэт) илэрч тухайн салбаруудад оношлогдож
эмчлэгдэнэ. Кандидозûí үүсэхэд зөвхөн үүсгэгч
байгаад зогсохгүй удаан хугацаагаар антибиотик,
кортикостероидыг хэрэглэõ, ÂÈ× халдвар, ñàõàðûí
øèæèíã çýðãýýð ºâ÷ëºõ íü íºëººòýé áàéäàã.
Шинжилгээнүүд

Мөөгөнцөрийн дурангийн
шинжилгээ Псевдомицел харагдана
Өсгөвөрийн шинжилгээ Өсгөвөрт Candidi albicans ургана
Цусны ерөнхий шинжилгээ Тархмал үед эмгэг өөрчлөлтүүд гарна
Шээсний ерөнхий
шинжилгээ
Шээсэнд сахар, уураг үзэх
Биохимийн шинжилгээ
(сахар үзэх)
Сахар үзэх буюу элэгний үйл ажиллагаа,
дархлалыг үзэх. Дархлааны ñèñòåìèéí
тогтолцоог үзэх (Øèíæèëãýýíä 캺ã
èëðýõã¿é)
Тухайн өвчтөнд хамааралтай бусад шаардлагатай шинжилгээнүүд.
Ялгах оношлогоо
Өнгөц идээт
өвчнүүд
• Хурц үрэвсэл явагдаж үсэрхийлэх хандлагатай
ãíîéíè÷îê èäýýò ïóñïóë идээт цэврүүнүүд гарñàí
шар ногоон бохир таваар хучигдсан. Шинжилгээнд
мөөг илрэхгүй.
Цавины
эпидермофити
• Хурц үрэвсэлтэй.Шинжилгээнд Epidermophyton
floccosum зах хязгаар нь тод, дугуй хэлбэртэй
толбо гарна. Зах руугаа нягт хавантай юм шиг хүрээ
үүсгэсэн. Тав íü улайлт, хайрстай. Загатнаа ихтэй.
05_dermotology last last.indd 205 5/25/2005 3:53:08 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
206
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Тавхай
сарвууны
эпидермофити
• 3 ба 4 дүгээр хурууны завсраар, хөлийн улаар
нурсан юм шиг өнгөртэй, цууралттай голомт байх
бөгөөд өвдөлттэй, усархаг шүүс ãаðна. Хүрээ нь
захаараа өргөгдсөн õ¿ðýýòýé.
• Шинжилгээнд Trichophyton mentagrophytes
илэрнэ.
Тавхай
сарвууны
руброфити
• Энэ үед шинжилгээнд Trichophyton rubrum
Castellani илэрнэ. Хумсыг ихýýð гэмтээдэг.
Хейлит
– янз бүрийн
гаралтай
• Хурц үрэвслийн шинжтэй байх бөгөөд голдуу
диффузный нейродермит, хавьтал харшлын
дерматит, мэдрэлийн гаралтай өвчнүүдийн үед
уруулын улаан хэсгийн эргэн тойронд үрэвслийн
процесс явагдаж тав, цууралт үүсдэг. Хайрс
гуужилт тогтдог.
• Шинжилгээнд мөөг илэрдэггүй.
Лейкоплаки
• Энэ үед гадаад хүчин зүйлийн нөлөөгөөр амны
хөндийн салст уруул үрэвсдэг. Голдуу А-гийн
дутагдàë çýðãýýñ болж амны хөндийн салстын
өвчин эсэргүүцэх чанар муудсан эсвэл хиймэл
шүд, бусад механик гадны биет, тамхи зэргээс
шалтгаалж завьж, доод уруул, хэлний нуруу, 2
хажуу тал гэмтдэг.
• Шинжилгээнд мөөг илрэхгүй.
Эритразм
• Шинжилгээнд үүсгэгч нь Micrococcus sadentarius
илэрдэг. Бактерийн гаралтай. Хөлийн салаа, цавь,
суганд том хэмжээний толбо гарна. Зах хязгаар
нь тод хүрээтэй, бага зэргийн гуужилттай. Вуди
лампаар улаан цус шиг өнгө харагдана.
Кандидын
бус гаралтай
вульвовагинит
• Үүсгэгч нь бактерийн болон нянгийн гаралтай
байна. Трихомониадын âàãèíèòèéí ¿åä ìîçîêò
Trichomonas vaginalis илэрнэ. Заг хүйтний үеèéí
âóëüâî âàãèíèòèéí ¿åä гонококк илэрнэ.
Кандидын
бус гаралтай
хумсны
гэмтлүүд
• Идээ гарч хумс үрэвсэëòýé áàéíà. Шинжилгээнд
мөөг илрэхгүй.

Эмчилгээ
Зарчим Эмчилгээ
05_dermotology last last.indd 206 5/25/2005 3:53:09 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
207
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Голомтын
үүсгэгчийг
тодорхойлж
түүний эсрэг
эмчилгээг
хийх
• Нистатин, леворин зэргийг хоногт 6-8 саяыг
хийж, 2-3 долоо хоног үргэлжлүүлэн хийгээд 7
хоногийн завсарлагатай дахин хийж болно.
• Амфоглюкалин, микогептин буюу низоралийг
хавсарч хэрэглэнэ.
Дотор эрхтний
талаас
шалтгаалаад
байгаа эмгэг
юу байгааг
тодорхойлж
эмчлэх.
• Хүндэрсэн үед буюу дотор эрхтнийг гэмтээсэн
үед амфотерицин 1 кг жинд 250 ЕД-ээр áîäîæ 1
курс нь 2 сая ЕД хүртэл судсаар хийж болно.
• -Низорал 200 мг (1 òàá) хоногт уулгана, 6-7 сар
Гэдэсний дисбактериозын үед нистатиныг 1-2
саяûã хоногт хэрэглэнэ.
• Эсвэл натамицин 0,4 гр хоногт (хүүхдэд хагас
тунгаар) 1-2 долоо хоног хэрэглэнэ.
Кандид үүсгэх
орчин байгаа
эсэхийг
тодорхойлж
эмчлэх
• Жишээ нь: ñàõàðûí шижин áàéâàë түүнийг
нь эмчлээд дээрх хэсэг газрын болон ерөнхий
эмчилгээг хавсарч хийнэ.
Хэсэг газрын
эмчилгээг
үүсгэгчийн
эсрэг хийнэ
мөөгөнцөрийн эсрэг бэлдмэл
Антисептик бэлдмэлийг хэрэглэх хэрэгтэй. Үүнд:
Спиртэн буюу усан метилен 2%-3%
Кастелланû будаг
Борын хүчил 10%-ыг агуулсан паст,ìàçü түрхлэг
2% резорцины уусмал,
0,25% мөнгөний нитрат
0,1% риванолийн уусмал зэргийг түрхэж
хэрэглэхээс гадна мөөгөнцөрийн эсрэг бэлдмэл,
антибиотик, гормонтой хавсарсан бэлдмэлийг бэлдэж
хэрэглэж болно.
Арьсны голомт бүрэн арилтал түрхэх ба цааш 1
долоо хоног үргэлжлүүлж түрхэнэ.
Эрхтнээс үүсгэгчийг зайлуулах өвөрмөц эмчилгээг хэсэг
газарт нь хийх. Энэ үед кандидийн эсрэг лаа хийх, угаах
зэрэг арга хэмжээг авах.
Êëîòðèìàçîë - ¿òðýýíèé øàõìàëûã (200ìã)
yíòàõààñ ºìíº 30 õîíîã õèéõ.
Èçîкîíàçîë – 600 ìã - ¿òðýýíèé áºìáºëºã -
óíòàõààñ ºìíº 1 óäàà õèéõ.
Ôëóêîíàçîë – 150 ìã – óíòàõààñ ºìíº 1 óäàà
óóõ.
Ýêîíàçîë – 150 ìã - ¿òðýýíèé ëàà õîíîãò 1 óäàà
3 õîíîã.
Íàòàìèöèí – 100 ìã - ºäºðò 1 óäàà 3-6 õîíîã.
Íèñòàòèí 100000 ЕД ¿òðýýíèé øàõìàë õîíîãò 1 óäàà,
14 õîíîã.
Хумсны
кандидозын
үед
Ôëуконазолèéã òîì õ¿íä 150 мг-ыг 7 хоногт 1
удаа уулгана.
05_dermotology last last.indd 207 5/25/2005 3:53:11 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
208
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õ¿¿õäèéã
ýì÷ëýõ çàð÷èì
Ôëóêîíàçîë - 5-8 ìã/êã æèíä áîäîæ 1 óäàà
óóëãàíà.
Íàòàìèöèí - 0.5-10.0 ìë óóñìàëûã ãàäóóð
õîíîãò 1-2 óäàà ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã àðèëòàë
õýðýãëýíý.
Эдгээр эмчилгээнээс гадна êëèíèêээ ажиглан
биеийн эсэргүүцэл сайжруулах эмчилгээ, харшил
эмзэгшил бууруулах эмчилгээ, витамин эмчилгээг зохих
тунгаар хэрэглэнэ.
Эмчлэгдэх
хугацаа
Хөнгөн үед амбулаторèд, хүнд буюу хавсарсан
үед стационарт 14-21 хоног эмчилнэ. Дээрх эмчилгээг
хийсний дүнд лабораторийн шинжилгээнд кандид
үүсгэгчүүд үгүйсгэгдсэнээр эмчилгээний үр дүнг тооцно.
4.1 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД- ЭНГИЙН
ГЕРПЕС
Тодорхойлолт
Энгийн герпес нь арьс, салст дээр жижиг цэврүү
гарах байдлаар эмнэл зүй илэрдэг, вирусын гаралтай арьсны
өвчин юм. Энгийн герпесээр аль ч насны эрэгтэй, эмэгтэй
хүн өвчилж болно.
Ангилал
I. Энгийн герпесийг явцаар нь:
• Анхдагч герпес
• Хоёрдогч буюу Дахилтат герпес
- Хөнгөн хэлбэр
- Хавагнасан хэлбэр
- Бүслүүр үлд хэлбэрийн герпес
- Тархмал герпес ãýæ àíãèëíà.
Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Хорсох, ирвэгнэх, өвдөх, өндөр халуурах, ядрах, хоолонд дургүй болох,
ам хатах
• Арьс улайж, шар будаа, жижиг вандуйн чинээ хэмжээтэй, бүлэг
цэврүүнцэр гарна
• Цэврүүнцэр тунгалаг шингэнтэй байх ба 2-3 хоноод булингартана
• Цэврүүнцрүүд хагарч, тод улаан өнгөтэй, тэгш биш ирмэгтэй шалбархай
үүснэ
05_dermotology last last.indd 208 5/25/2005 3:53:12 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
209
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Тууралтын голомт биеийн аль ч хэсэгт байрлаж болно. Гэхдээ уруулын
булан, хацар, хамрын угалз, бэлэг эрхтэнд илүүтэй байрлана.
Оношлогоо
• Асуумж
• Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Цэврүүнцрийн ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ хийх
• Цусны ерөнхий шинжилгээ
• Шээсний ерөнхий шинжилгээ
• Полимеразын гинжин урвал
Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр Онцлог шинж тэмдэг
Бүслүүр үлд
Биеийн ерөнхий байдал сул. Өвчин, эмзэглэл ихтэй.
Тууралтууд мэдрэлийн ширхэг дагасан, биеийн нэг
талд байрласан. Хэсэг газрын тунгалгийн булчирхай
томорсон, тэмтрэхэд эмзэглэлтэй.
Стрептококкийн
гаралтай түүхий
Хавтгай, улбагар цэврүүнцрүүд, дотроо булингартай
шингэнтэй, гадуураа ягаан-улаан үрэвслийн
хүрээтэй. Тууралт замбараагүй, ихэвчлэн нүүрээр
байрлана.
Тэмбүүгийн
нэгдүгээр үеийн
хатуу яр
Шалбархай гарна. Ихэвчлэн ганц нэгээр гарна, зөв
дугуй хэлбэртэй, ёроол гөлгөр, гялалзсан, “махан”
улаан өнгөтэй. Тэмтрэхэд хатуувтар, эмзэглэлгүй.
Шалбархайнаас шинжилгээ авахад цайвар трепонем
илэрнэ. Серологийн шинжилгээ эерэг.
Эмчилгээ
Ерөнхий эмчилгээ
Хэсэг газрын эмчилгээ
Анхдагч герпесийн үед:
• Дархлал сэргээх
эмчилгээ
• Витамин С 0.3 г
өдөрт 3 удаа уух,
3-5 хоног
Дахилтат хэлбэрийн
үед:
• А ц и к л о в и р
(зовиракс) 200 мг
өдөрт 5 удаа уух,
5-10 хоног
• Левамизол 50-
150 мг өдөр бүр 3
хоног уух, 6 долоо
хоногийн турш
Анхдагч герпесийн үед:
• Анилины будгууд: Кастеллани будаг, метилен
хөхийн 2% спиртэн уусмал
• Вирусын эсрэг үйлчилгээтэй бэлдмэлүүд:
ацикловир (зовиракс) 5% тосон түрхлэг,
өдөрт 4-6 удаа голомтонд нимгэн түрхэх
Дахилтат хэлбэрийн үед:
• Ацикловир тосон түрхлэг, өдөрт 4 удаа
голомтонд түрхэх буюу оксолин 0.25, 0.5,
1, 2 ба 3% тосон түрхлэг, өдөрт 2-3 удаа
голомтонд эдгэртэл нь түрхэх.
05_dermotology last last.indd 209 5/25/2005 3:53:13 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
210
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4.2 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД- БҮСЛҮҮР ҮЛД
Тодорхойлолт
Мэдрэлийн гаралтай өвдөлтөөр эхэлж, хэд хоногийн
дараа арьсан дээр тууралт гардаг, хурц явцтай өвчин
юм. Бүслүүр үлд эрэгтэй, эмэгтэй хүнд адил тохиолдох
ба ямар ч насны хүмүүс өвчлөх боловч 10 хүртэл насны
хүүхдүүд өвчлөх нь цөөн байдаг.
Ангилал
Эмнэл зүйн хэлбэрээр:
• Хөнгөн хэлбэр
• Тархмал хэлбэр
• Үхжилт хэлбэр
Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
• Өвчин эхлэхийн өмнө өвдөх, ирвэгнэх зэрэг урьдал шинж илэрнэ
• Улайж хавагнасан арьсан дээр бүлэг бүлгээрээ байрласан шар будаа,
вандуйн чинээ хэмжээтэй цэврүүнцрүүд гарна

• Цэврүүнцрийн шингэн тунгалаг байж байгаад хэд хоногийн дараа
булингартана
• Цэврүүнцрүүд шинээр нэмэгдэж гарна
• Тууралт нь аль нэг мэдрэлийн судлыг дагаж, ихэнхдээ хавирга
хоорондын мэдрэлийн судлын дагуу байрлана
• Тууралт биеийн аль нэг талд, харалдаа бус байрлалтай байна
• Биеийн эсэргүүцэл султай буюу хүнд өвчтэй хүмүүст бүслүүр үлдийн
үхжилт хэлбэр үүсэх бөгөөд тууралт гарсан хэсэгт шарх үүсч, сорâèжиж
эдгэрнэ.
05_dermotology last last.indd 210 5/25/2005 3:53:14 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
211
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Цэврүүнцрийн ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ
хийх
4. Цусны ерөнхий шинжилгээ
5. Шээсний ерөнхий шинжилгээ
Ялгах оношлогоо:
Өвчний нэр Онцлог шинж тэмдэг
Еломын
цэврүүт
хэлбэр
Дахилтат явцтай халдварт өвчин. Нүүр, шилбээр байрлана.
Хязгаарлагдмал, хавагнасан улайрал үүсч, хажуу тийшээ
тархана. Ойролцоох тунгалгийн булчирхай томорсон,
эмзэглэлтэй.
Энгийн герпес
Мэдрэлийн ширхэг дагаж тууралтууд гарахгүй, эмзэглэл
харьцангүй бага. Тууралтууд биеийн аль ч хэсэгт гарч
болно, гэхдээ уруулын булан, хацар, хамрын угалз, бэлэг
эрхтэнд илүүтэй байрлана.
Дюрингийн
герпес
хэлбэрийн
дерматит
Тууралт гарахаас өмнө хүчтэй загатнах шинж илэрнэ.
Тууралтууд биеийн харалдаа хэсэгт байрлана. Олон
янзын тууралт гарна: цэврүүнцэр, цэврүү, толбо, гүвдрүү,
бэлцрүү, улайрал. Тууралт шимэгдсэний дараа тод бор
нөсөө үлдэнэ.
Эмчилгээ
Ерөнхий эмчилгээ Хэсэг газрын эмчилгээ
• Антибиотик эмчилгээ:
рифампицин 0.3 г, хоногт 2 удаа,
5-7 хоног уух
• Ацикловир 800 мг, хоногт 5 удаа,
7-10 хоног уух
• Хаван хөөх: фуросемид, лазикс, 25%
магний сульфатын уусмал
• Өвчин намдаах: ганглерон 1 мл
булчинд тарих, 6-8 удаа; пахикарпин
0.05 г хоногт 3 удаа уух
• Новокаины хориг тавих, новокаинтай
электрофорез хийх
• Анальгин, баралгин, диклоденк лаа
• Витамин эмчилгээ: витамин В
1
, В
12
,
10-15 удаа тарих
• Аскорбины хүчил 0.3-0.5 г хоногт
• Анилины будгийн 1-
3% усан буюу спиртэн
уусмал: бриллиант
ногоон, метилен хөх
• Ацикловир 5% тосон
түрхлэг
• Оксолины 1-2 % тосон
түрхлэгèéã өдөрт 2-
3 удаа эдгэртэл íü
голомтонд түрхэх
• УФО, лазер шарлага
05_dermotology last last.indd 211 5/25/2005 3:53:14 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
212
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4.3 ВИРУСЫН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ӨВЧНҮҮД - ҮҮ
Тодорхойлолт

Хүний папилломавирусаар үүсгэгддэг, архаг явцтай, элбэг
тохиолддог арьсны халдвартай өвчин.
Ангилал
• Энгийн буюу ердийн үү
• Хавтгай буюу юношеские үү
• Улны буюу тавхайн үү
• Бэлгийн үү буюу шовх үзүүрт ургацаг

Эмнэл зүйн шинж тэмдэг:
• Энгийн үү – хагас дугуй үрэвслийн бус зангилаа, 1-10 мм хэмжээтэй, эрүүл
арьсны өнгөтэй ижил өнгөтэй буюу ягаан-саарал өнгөтэй, хатуу, эвэршсэн,
эмзэглэлгүй, барзгар гадаргуутай, ихэвлэн олон тооны, бугуй орчим, гарын
хуруугаар байрладаг. Хүүхэд, өсвөр насныханд их гардаг.

• Хавтгай үү – эрүүл арьсны өнгөтэй ижил буюу арай
бараан өнгөтэй хавтгай зангилаа, дугуй, зуйван
хэлбэртэй.
1-5 мм хэмжээтэй, арьсны түвшнээс дээш бага
зэрэг өргөгдсөн, гөлгөр гадаргуутай, ихэвчлэн
олон тооны, нүүр, хүзүү, цээж, бугуй орчим
байрлана. Хүүхэд ба залуучуудад их гардаг.
• Улны үү – шаргал өнгөтэй ургацаг, зузаан,
эвэршсэн, ганц нэгээр байрладаг, эмзэглэлтэй.
Ямар ч насны хүнд гарч болно, гэхдээ ихэвчлэн
залууст их тохиолддог.
• Утаслаг үү – нарийн, урт утас маягийн,
эвэршсэн ургацаг, ихэвчлэн нүүр, зовхи, эрүү,
хүзүү, суганы хонхорхой болон биеийн бусад
хэсэгт байрладаг.
05_dermotology last last.indd 212 5/25/2005 3:53:15 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
213
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Шовх үзүүрт ургацаг – бэлгийн замаар
дамждаг. Эрэгтэйчүүдэд - бэлэг эрхтний толгой,
шээсний сүв, шулуун гэдэсний амсар орчим,
эмэгтэйчүүдэд – бэлгийн их, бага уруул, хэлүү,
үтрээний үүдэвч, хярзан, шулуун гэдэсний амсар
орчим байрладаг. Нарийн суурьтай, ягаан өнгөтэй,
янз бүрийн хэмжээтэй, хоорондоо нийлж тахианы
залаа буюу өнгөт байцаатай төстэй. 20-40 насны
хүмүүст элбэг тохиолддог. Хоёрдогч халдвар
хавсарвал эвгүй үнэртэй болно.
Оношлогоо
• Асуумж
• Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр Онцлог шинж тэмдэг
Энгийн үү
“Саальчдын
зангилаа”
Саальчдын мэргэжлийн өвчин. Ихэвчлэн
хуруу, гарын бугуй, нүүрээр гарна. Голдоо
хүйс маягийн хонхорхойтой, дугуй
хэлбэртэй, улаан-хөх өнгийн зангилаа
үүсдэг. Үрэвслийн хүрээтэй. Эдгэсний дараа
сорâи үлдэнэ.
Арьсны сүрьеэ,
ургацагт хэлбэр
Үрэвслийн процесс тод илэрнэ.
Гарын бугуй, хөлийн тавхайд тууралт
гарна. Товруу хатуу, арьсны түвшнээс
дээш овойсон, хөхөлбөр өнгөтэй. Гадаргуу
хуурай, хагарна, таваар хучигдсан. Товрууг
шахахад идээ гарна. Сүрьеэгийн сорил эерэг.
Тэмбүүгийн 2
үеийн гүвдрүү
Эмзэглэлгүй, үрэвслийн хүрээ байхгүй, хэд
хэдээрээ буюу бүлэглэж гарна. Серологийн
шинжилгээ эерэг.
Хавтгай
үү
Халдварт
нялаахай
Тууралтууд ихэвчлэн нүүр, цээж, бэлэг
эрхтэнд гардаг. Хагас дугуй хэлбэртэй,
голдоо хүйс маягийн хонхорхойтой, шахахад
аарц маягийн зүйл гарна.
Сэвх Удамшлын өөрчлөлт. Ихэвчлэн бага насанд
тохиолддог.
Улны үү
Эвэр
Хөлийн их даралттай газар гарна. ªнгө
шараас хүрэн байж болно. Тодорхой зàх
хязгааргүй, эрүүл арьс руу шилждэг.
Толбот
кератодерми
Удамшлын өвчин, çàëóó íàñàíä тохиолддог.
2-10 мм хэмжээтэй, олон тооны, хавтгай,
дугуй хэлбэртэй эвэрлэг голомтууд үүсдэг.
Хоорондоо нийлэхгүй.
05_dermotology last last.indd 213 5/25/2005 3:53:16 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
214
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Шовх
үзүүрт
ургацаг
Тэмбүүгийн 2
үеийн гүвдрүү
(өргөн суурьт
ургацаг)
Ургацаг өргөн суурьтай. Гөлгөр гадаргуутай,
улаан-хүрэн өнгөтэй. Эмзэглэлгүй.
Серологийн шинжилгээ эерэг.
Цэврүүтэх
өвчин, ургацагт
хэлбэр
Анх цэврүү гарч, хагарч, шалбархай үүснэ.
Хагарсан цэврүүний ёроолоос хөхлөг
маягийн ургацгууд ургана, тэмтрэхэд
зөөлөн, эвгүй үнэртэй. Никольскийн шинж
тэмдэг эерэг, акантолизисийн эс илэрнэ.
Эмчилгээ
1. Энгийн үү:
• Түлэх үйлчилгээтэй бэлдмэлүүд – солкодерм, ферезол, ляпис, 50%-ийн 3-
хлорт цууны хүчил, 40%-ийн салицилийн хүчил
• Эс хордуулах үйлчилгээтэй бэлдмэл – подофиллины 25%-ийн уусмал,
кондилин (подофилотоксин)
• Криотерапия шингэн азотоор түлэх эмчилгээ
• 30%-ийн хүчилтөрөгчийн хэт исэл, өдөрт 1-2 удаа арчих, 5-7 хоног
• Цахилгаан хутгаар авах (электрокоагуляци)
• СО
2
Лазер эмчилгээ
• Ховс (гипноз) эмчилгээ
2. Хавтгай үү:
• 30% 3-хлорт цууны хүчлээр арчих, долоо хоногт 1 удаа, удаан
хугацаагаар
• Солкодерм, 2-4 удаа, 4-5 хоногийн завсарлагатай
• СО
2
лазер эмчилгээ: 1-3 удаа
3. Улны үү:
• Шингэн азотоор түлэх, 1 удаа 20-30 секунд. 2-4 хоногийн дараа давтана.
• Хүйтнээр түлэх эмчилгээ
• Мэс заслын эмчилгээ
4. Шовх үзүүрт ургацаг:
• Бусад бэлгийн замаар дамжих халдваруудыг эмчлэх
• Ферезол, солкодерм, кондиллин
• Подофиллины уусмал 25%
05_dermotology last last.indd 214 5/25/2005 3:53:16 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
215
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
5. ÄÅÐÌÀÒÈÒ
Òîäîðõîéëîëò Ãàäààä, äîòîîä öî÷ðîîã÷ õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººãººð
õóðö ÿâöòàéãààð àðüñ ýìãýãøèí ¿ðýâñýõ ïðîöåññûã
äåðìàòèò áóþó àðüñòàñ ãýíý.
Àíãèëàë Ýíãèéí äåðìàòèò
ͺõöºëò áóñ öî÷ðóóëûí íºëººãººð ¿¿ñ÷ áàéãàà
äåðìàòèò.
1. Øàëòãààíààð íü:
• Ôèçèêèéí
• Ìåõàíèêèéí
• Õèìèéí
• Áèîëîãèéí
• Эмийн
2. ßâöààð íü:
• Õóðö
• Àðõàã
Õàâüòàë õàðøëûí äåðìàòèò
Òîäîðõîé áîäèñ áóþó õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ àðüñàíä
õ¿ðýëöýõýä òýð õýñãèéí ìýäðýã ÷àíàð èõýññýíýýñ àðüñàí
äýýð ýìãýã òóóðàëò ãàðàõûã õýëíý.
Хордлого харшлын дерматит
Öî÷ðîîã÷ õ¿÷èí ç¿éë íü õîîë áîëîâñðóóëàõ áîëîí
àìüñãàëûí çàì, àðüñ, ñóäàñ, áóë÷èí, ñàëñòààð îðñíû
óëìààñ ¿¿ññýí àðüñíû õóðö ¿ðýâñýë þì.
1. Шалтгаанаар нь:
• Ýìèéí
• Õîîë, õ¿íñíèé
• Ìýðãýæëèéí
2. Байрлалаар нь:
• Òàðõìàë
• Õÿçãààðëàãäìàë
3.Òóóðàëòààð íü:
• Òîëáîò
• ÿâäð¿¿ò
• Öýâð¿¿ò
• Çàíãèëààò
• Öýâð¿¿íöýðò
• Èäýýò öýâð¿¿íöýðò

05_dermotology last last.indd 215 5/25/2005 3:53:17 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
216
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî:
Àñóóëò
Ýíãèéí õàâüòëûí
äåðìàòèò
(Ïðîñòîé êîíòàêòíûé
äåðìàòèò )
Õàâüòàë õàðøëûí äåðìàòèò
(Êîíòàêòíûé àëëåðãè÷åñêèé
äåðìàòèò)
1. Àñóóìæ:
À.
Øàëòãààíûã
òîäðóóëæ
àñóóíà
1.Ìýäðýãø-
ëèéí áàéäàë Áàéõã¿é
Ýõíèé ¿åä íýã, öààøäàà îëîí
õàðøèë òºð¿¿ëýã÷èä ìýäðýã
áîëîõ áà õàðøëûí õýò óäààí
ìýäðýãøèõ óðâàë ìàÿãààð
ÿâàãäàíà.
2. ͺ뺺ëºõ
õ¿÷èí ç¿éë,
öî÷ðóóë
ͺõöºëò áóñ öî÷ðóóë
áàéíà
ͺõöºëò öî÷ðóóë áàéíà
3. Ãîë ¿¿ñãýõ
øàëòãààíóóä
- Ôèçèêèéí íºëºº
(ºíäºð íàì
òåìïåðàòóð, íàðíû
õýò ÿãààí òóÿà,
öàöðàã) – жèøýý íü:
íàðíû äåðìàòèò,
ò¿ëýãäýë, îñãîëò,
õºëäºëò, öàöðàãèéí
äåðìàòèò
- Ìåõàíèê íºëºº
(äàðàëò, ¿ðýëò)
- õîëãîëò,
õ¿¿õäýä íóðàëò,
ºëãèéí äåðìàòèò
òîõèîëäîíî.
- Õèìèéí
íºëºº (ºíäºð
êîíöåíòðàöòàé
õ¿÷èë, ø¿ëò, õ¿íä
ìåòàëëûí äàâñ,
íèêåëü, êîáàëüò)
- Áèîëîãèéí íºëºº
(óðãàìàë, õîðõîé,
øàâüæèíä õàòãóóëàõ)
- óðãàìëûí äåðìàòèò
- Õèìèéí áîäèñ (õðîìûí
äàâñ, íèêåëü, êîáàëüò,
äàâèðõàé, áóäàã, óãààëãûí
ñèíòåòèê áîäèñ)
- Ãîî ñàéõíû á¿òýýãäýõ¿¿í
- Ýìèéí áîäèñ (àíòèáèîòèê
-ïåíèöèëëèí,
ñòðåïòîìèöèí,
ãðèçåîôóëüâèí, ñóëüôàíè-
ëàìèäóóä, ôîðìàëèí,
ìºíãºí óñíû áýëäìýë,
íèñòàòèí, ýðèòðîìèöèí,
ðåçîðöèí)
- Ìýðãýæëèéí áîäèñ
(öåìåíò, øîõîé, öàâóó,
áóäàã)
- Áèîëîãèéí íºëºº (òîîñ,
òîîñîíöîð, óðãàìàë,
àìüòíû ãàðàëòàé
á¿òýýãäýõ¿¿í )
05_dermotology last last.indd 216 5/25/2005 3:53:17 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
217
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4. Øàëòãààíû
¿éë÷ëýõ çàì Àðüñàíä øóóä íºëººëíº Àðüñàíä øóóä íºëººëíº
5. Øàëòãààíû
¿éë÷ëýõ øèíæ
áàéäàë
Õýñýã ãàçàðò öî÷ðîîã÷,
ãýìòýýã÷ ¿éë÷ëýë ¿ç¿¿ëíý
Õýñýã ãàçàðò
ìýäðýãø¿¿ëýõ ¿éë÷ëýë
¿ç¿¿ëíý
6. Íóóö ¿å Áàéõã¿é Áàéíà. Öî÷ðóóë
¿éë÷èëñíèé äàðàà õýäýí
ìèíóò, öàã, ýñâýë õýäýí
ºäðèéí äàðàà ¿ðýâñýë
èëýðíý.
7.¯ðýâñëèéí
ïðîöåññûí
áàéðëàë
Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýëòýé áàéíà
Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí
òýð õýñýãò áîëîí
ò¿¿íèé ýðãýí òîéðîíä,
ãîëîìòîîñ ººð õýñýãò
2. Ýìíýë ç¿é
À. Çîâèóð ªâäºõ, õàëóó îðãèõ,
õîðñîíî

Çàãàòíàõ, õàëóó îðãèõ,
õîðñîíî
Á. Øèíæ
òýìäýã
Õóðö ¿åä:
1. Àðüñàí äýýð óëàéëò,
öýâð¿¿íöýð, öýâð¿¿,
áýëöð¿¿, ¿õæèë èëýðíý.
2. Öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë ÿâàãäàíà.
3. Ýðñ çàõ õÿçãààðòàé
áàéíà.
4. Öî÷ðóóëûã àðèëãàñíû
äàðàà õóðäàí àëãà
áîëíî.
Àðõàã ¿åä:
Çîãñîíãè óëààí õºõºâòºð
òóÿàòàé íýâ÷äýñòýé ãîëîìò,
àðüñíû çóðàãëàë òîäîðñîí,
çàðèìäàà õàòèíãàðøèë
¿¿ñäýã.
1. Òóõàéí õýñýã ãàçàðò
îëîí òºðëèéí ÿçãóóð
ýä¿¿ä (óëàéëò,
ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð,
öýâð¿¿, øàëáàðõàé,
õàéðñ) ãàðíà.
2. Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë
¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë
ÿâàãäàíà. Õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷èéí
¿éë÷ëýë àðèëñàíû
äàðàà àëãà áîëíî.
3. Õàðøëûí ñîðèë (+)
áàéíà.
4. Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷
äàõèí ¿éë÷èëñíèé
äàðàà äàõèëò ºãäºã.
05_dermotology last last.indd 217 5/25/2005 3:53:18 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
218
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3
.
Ø
è
í
æ
è
ë
ã
ý
ý
í
è
é

º
º
ð
÷
ë
º
ë
ò
Õ¿íä ¿åä øèíæèëãýý
ººð÷ëºëòòýé ãàðíà.
Îñãîëò, õºëäºëò,
ò¿ëýãäýëòèéí 2, 3, 4-ð
çýðãèéí ¿åä:
1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý: ýîçèíîôèëü
ýñèéí òîî ýðñ íýìýãäýíý.
Ýðèòðîöèòûí òóíàõ
õóðä ºíäºðñºíº.
Öàãààí ýñèéí òîî
îëøèðíî. Áàãà çýðýã
öóñ áàãàäàëòûí øèíæ
èëýðíý. Õîðäëîãîò
íåéòðîôèëü ýñèéí òîî
íýìýãäýíý.
2. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý: öàãààí
öîãöîñ, õó÷óóð ýñ¿¿ä,
óëààí öîãöîñ èëýðíý.
3. Öóñíû áèîõèìè:
ñàõàð, øýýñíèé õ¿÷èë,
ôåðìåíò¿¿ä, óóðãèéí
á¿ëã¿¿äèéí õàðüöàà
àëäàãäàíà.
4. Зүрхний цахилгаан бичлэг
5. Õýò àâèàíû øèíæèëãýý:
öóë ýðõòýí¿¿ä, íºõºí
¿ðæèõ¿éí ýðõòýí¿¿äèéã
õàðíà.
6. Êîàãóëîãðàìì: ýõëýýä
öóñíû á¿ëýãíýëò èõýñ÷,
ñ¿¿ëäýý õ¿íä ¿åä ñóäñàíä
öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ
õàì øèíæ èëðýõ
7. Íàðèéí ìýðãýæëèéí
ýì÷èéí (ç¿ðõ ñóäàñ,
ìýäðýë, Ẻð, ýëýã, öºñ
ãýõ ìýò) çºâëºãººíèé
äàãóó øèíæèëãýý õèéõ
1. Õàðøëûí àðüñíû ñîðèëóóä
ýåðýã ãàðíà.
2. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý:
ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî
íýìýãäýíý.
Õ¿íä ¿åä çàéëøã¿é õèéãäýõ
øèíæèëãýý:
À. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý: ýîçèíîôèëü
ýñèéí òîî ýðñ íýìýãäýíý.
Ýðèòðî-öèòûí òóíàõ õóðä
ºíäºðñºíº. Öàãààí ýñèéí
òîî îëøèðíî. Áàãà çýðýã öóñ
áàãàäàëòûí øèíæ èëýðíý.
Õîðäëîãîò íåéòðîôèëü
ýñèéí òîî íýìýãäýíý.
Á. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý: öàãààí öîãöîñ,
õó÷óóð ýñ¿¿ä, óëààí öîãöîñ
èëýðíý.
B. Öóñíû áèîõèìè: ñàõàð,
øýýñíèé õ¿÷èë, ôåðìåíò¿¿ä,
óóðãèéí á¿ëã¿¿äèéã
òîäîðõîéëîõ
Ã. Зүрхний цахилгаан бичлэг
Ä. Õýò àâèàíû øèíæèëãýý-
öóë ýðõòýí¿¿ä, íºõºí
¿ðæèõ¿éí ýðõòýí¿¿äèéã
õàðíà.
Å. Êîàãóëîãðàìì ýõëýýä
öóñíû á¿ëýãíýëò èõýñ÷,
ñ¿¿ëäýý õ¿íä ¿åä ñóäñàíä
öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ õàì
øèíæ èëðýõ
¨. Íàðèéí ìýðãýæëèéí
ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó
øèíæèëãýý õèéõ
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí
øèíæèëãýýãýýíä: IgE èõñýõ
05_dermotology last last.indd 218 5/25/2005 3:53:18 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
219
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ß
ë
ã
à
í




î
í
î
ø
ë
î
ã
î
î
Ìåõàíèê äåðìàòèòèéã:
1. Êàíäèäîç - Õºõíèé
íóãàëàà, öàâü, ºãçºãíèé
íóãàëààíä òîä õ¿ðýýòýé,
óëààí õºõ ãàäàðãóóòàé
öàãààí ãîëîìò ¿¿ñíý.
Çóëãàðõàéòàé, ãàðûí 2-
3-ààð õóðóóíû ñàëààíä
óëàéñàí ãîëîìò, òºâ
õýñýãòýý öóóðàëò õàðàãäàíà.
Çàãàòíàíà, õîðñîíî.
Øèíæèëãýýíä Candida
albicans èëýðíý.

Ôèçèêèéí äåðìàòèò
(íàðíû äåðìàòèò)-èéã:
1. ¨ëîìûí ¿ðýâñýë ~ àðüñ
÷èíýð÷ õàëóóí áîëñîí,
ìàø èõ õàâàãíàíà,
çàõûí òóíãàëãèéí
áóë÷èðõàéíóóä òîìîðíî.
Øèíæèëãýýíä: öàãààí ýñ
îëøèð÷, ýðèòðîöèòûí
òóíàõ õóðä ºíäºðñºíº,
ýíý íü ÿìàð íýã íàð,
ºíäºð òåìïåðàòóðòàé
õîëáîîã¿é ãàðíà.
2. ªíãºö óëààí ÷îíîí
ÿð- ýðâýýõýé õýëáýðèéí
óëàéëòòàé, ñóäàñ
ºðãºñºõ, õàòèíãàðøèë,
ôîëëèêóëûí
ãèïåðêåðàòîçûí øèíæ
èëýðíý.
3. Îõèäûí ãóÿíû
ýðèòðîöèàíîç ~ õ¿éòíèé
óëèðàëä ìº÷äèéí àðüñ
õºõºëá¿¿ òóÿàòàé
óëààí ºíãèéí áîëîõ
áà çàõ èðìýã íü òîä
áèø áàéíà. Ãýìòñýí
õýñýãò ôîëëèêóëûí
ãèïåðêåðàòîç, ñóäàñ
ºðãºñºõ, öóñ õàðâàëòóóä
èëýðíý.
1. Àòîïèê äåðìàòèò
• Àíõíû ÿçãóóð ýä íü
ñààðàëäóó ã¿âäð¿¿, ãýìòñýí
àðüñ õýò íºñººæäºã.
• Àðüñ õàòóóð÷, áàãà
çýðýã ÿëòñàí ãóóæèëò
àæèãëàãäàíà.
• Ñóãà, öàâü, òàõèìûí
íóãàëààñóóäàä íýâ÷äñèéí
øóãàìàí õàãàðõàéíóóä
¿¿ñäýã.
• Öàãààí äåðìîãðàôèçì
• Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ
èëýðíý.
• Àòîïèê øèíæ /+/
2. Õàìóó ~ Àðäè-Ãîð÷àêîâûí
øèíæ, õîñ öóñàí òàâ á¿õèé
ã¿âäð¿¿, íºñººò òîëáî,
øºíº èõ çàãàòíàíà.
3. Ìèêèä¿¿ä ~ 캺ãºíöðèéí
ãîëîìòóóäòàé, õàðàëäàà
áàéðëàëòàé èäýýò
öýâð¿¿íöð¿¿ä òóóðíà.
4. Ïèîàëëåðãèäóóä
• ßãààí ¿ëä – “” Ýõ
òîëáîòîé”, îõèí òîëáîòîé
• Õàéðñ íü ãóóæèìõàé
áóòàðñàí óëààí ÿãààí
ºíãºòýé áàéíà.
• “Òàìõèíû öààñ” “Ìåäàëèéí
øèíæ”
5. Õàéðñò ¿ëäèéí äóñëàí
õýëáýð - Õàéðñò ¿ëäèéí
ãóðâàë øèíæ, “Êåáíåðèéí
øèíæ” èëýðíý.
• ̺íãºëºã öàãààí õàéðñààð
õó÷èãäñàí ã¿âäð¿¿í¿¿ä
õàðàëäàà áàéðëàëòàé,
ìº÷äèéí ãàäíà òàë, òîëãîéí
¿ñòýé õýñýã, ¿åí¿¿äýä òóóðíà.
05_dermotology last last.indd 219 5/25/2005 3:53:19 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
220
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ

































Ý
ì
÷
è
ë
ã
ý
ý
Áèîëîãèéí äåðìàòèòèéã:
1. ×îíîí õºðâºñ -
áýëöð¿¿í¿¿ä òóóðíà.
Çàãàòíàà (õ¿÷òýé), õîðñîæ
÷èíýðíý. Õóðö ¿åä áàðààí
ÿãààí ºíãèéí õºõºâòºð
òóÿàòàé áýëöð¿¿ò òóóðàëò
ãýíýò ãàð÷ 1-2 öàãààñ
õýäýí ºäðèéí äàðàà àëãà
áîëäîã. Õîîë áîëîâñðóóëàõ
çàì õÿìðàõ, ºòãºí
õàòàõ, ñóóëãàõ, îãèóëàõ,
Ẻëæèõ. Óëààí áýëöð¿¿ò
äåðìîãðàôèçì, õàëóóðàõ
(êðàïèâíàÿ ëèõîðàäêà)
øèíæ èëýðíý.
2. Íàìàðñ ~ àðõàã ºâ÷íèé
ãîëîìòòîé, õàðøëàìòãàé
õ¿ì¿¿ñò èëýðíý. Íàìàðñûí
õóäãèéí øèíæ, îëîí
òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä
ãàðíà.
• Øàëòãààíûã
àðèëãàõ, çàéëóóëàõ
• Åðäèéí õîîë ºãíº.
Õ¿íä ¿åä àìèí äýì,
óóðàã èõòýé õîîë
ºãíº.
1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý
Òóÿàíû õ¿íä ãýìòëèéí ¿åä
áîëîí ò¿ëýãäýëò, õºëäºëò,
îñãîëòûí 3, 4-ð ¿åä íàðèéí
ìýðãýæëèéí ýìíýëýãò
(ìýñ çàñàë, ãýìòýë ñýðãýýí
çàñàõ) õýâò¿¿ëæ, ýð÷èìòýé
ýì÷èëãýýí¿¿äèéã õèéíý.
• Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ áîäèñûí
¿éë÷ëýëèéã çîãñîîõ.
• Õîîëîíä äàâñ, í¿¿ðñ
óñ, óäààí äàðøèëñàí
á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýõã¿é
áàéõ.
1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
1. Ñóäàñíû íýâ÷èìòãèé
÷àíàðûã áàãàñãàõ: êàëüöè
áîëîí âèòàìèí Ñ óóõààð
õýðýãëýíý.
• Õýò ìýäðýãøèëò áàéäëûã
áóóðóóëàõ: ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýëèéã ºäºðò 1-3 óäàà
óóõààð áîëîí òàðèàãààð õóâü
õ¿íä òîõèðóóëàí õýðýãëýíý
(äèìåäðîë, õëîðôåíàìèí,
êåòîòèôåí, êëàðèòèí,
ñóïðàñòèí ãýõ ìýò)
• 30%-èéí íàòðèéí
òèîñóëüôàòûã óóëãàõ ýñâýë
õóðààãóóð ñóäñààð õ¿¿õäýä
0.1 ìë/ íàñ òàðèõ, íàñàíä
õ¿ðýãñäýä 5-10.0 ìë òàðèõ
• Ýíòåðîñîðáåíòóóä:
èäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ 1 ã/êã
æèíä áîäîæ óóëãàõ ýñâýë
ýíòåðîäåç 5 ã~èéã 100 ìë
óñàíä íàéðóóëæ ºäºðò 1-2
óäàà óóëãàõ
• Õàâàí õººõ ýì¿¿ä: ëàçåêñ,
âåðîøïèðîí, ãèïîòèàçèäèéí
àëü íýãèéã óóëãàõ áà òàðèõ.
• Õ¿íä òîõèîëäîëä
êîðòèêîñòåðèîäûí äààâðûí
áýëäìýëèéã 15-30 ~ 60 ìã
õ¿ðòýë óóëãàõ áóþó òàðüæ
õýðýãëýíý.
05_dermotology last last.indd 220 5/25/2005 3:53:19 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
221
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2.Õýñýã ãàçðûí
ýì÷èëãýý:
Õºíãºí áàãà çýðýã
óëàéëòòàé ¿åä:
- Öàöëàãà, êîðòèêî
ñòåðîèäûí òîñ ò¿ðõýíý.
Óëàéëò èõ, õàâàãíàñàí õóðö
¿åä:
- Øàâøëàãà, çàéëìàã
õýðýãëýíý.
Äàðàà íü êîðòèêîñòåðèîä
ûí òîñíóóä ò¿ðõýíý.
Íîéòîí ¿åä:
- Øàâøëàãàä 1-2%-èéí
ðåçîðöèí áà áîðûí
õ¿÷ëèéí, àìèäîïèðèíû
óóñìàë, ðèâàíîë 1:1000
óóñìàëóóäûí àëü
òîõèðîõûã õýðýãëýíý.
Öýâð¿¿òýé ¿åä:
Ãîëîìòûí ýðãýí òîéðíû
àðüñûã 1%-èéí áîðûí
ñïèðòýýð öýâýðëýí,
öýâð¿¿ã õàãàëæ, àíèëèíû
1%-èéí óñàí áîëîí
ñïèðòýí óóñìàëóóä ýñâýë
Êàñòåëëàíû øèíãýí
ò¿ðõýíý.
ÿâäð¿¿òýé áóþó òàâøñàí
¿åä: êîðòèêîñòåðîèäûí
òîñíóóä (ñèíàôëàí 0.025%-
èéí, ôëóöèíàð, ëîðèíäåí
Ñ, À ãýõ ìýò)~ûã ºäºðò 2-3
óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
Õî¸ðäîã÷ èäýýò õàëäâàðûí
¿åä:
- Àíòèáèîòèêòîé òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿ä
- Ñòðåïòîöèäòîé 5-10%-èéí
òîñ, ãåíòàìèöèíû áîëîí
ýðèòðîìèöèíû 1%-èéí
òîñíóóäûí àëü íýãèéã
- Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ
óóñìàëóóä
- Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä
- Ø¿ðøèã÷¿¿ä
– “Îêñèêîðò”, “Îëàçîëü”
• Õîðäëîãî òàéëàõ øèíãýí:
0.9%-èéí íàòðè õëîðèäèéí
óóñìàë, ðåîïîëèãëþêèí,
ãåìîäåçèéí àëü íýãèéã
õ¿¿õäýä 10 ìë/êã æèíä,
íàñàíä õ¿ðýã÷äýä 200-400
ìë~èéã õóðààãóóð ñóäñààð
äóñëààð ºäºðò òàðèõ
2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
Íîéòîí ¿åä: øàâøëàãàä 1-2%-èéí
ðåçîðöèí áà áîðûí õ¿÷èë, 1:1000
ðèâàíîë, 1-2%-èéí àìèäîïèðèíû
óóñìàëóóäûí àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
Õóðöàâòàð ¿åä öàéðûí èñëèéí 5%-
èéí çóóðìàã ò¿ðõýíý.
Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä: 2%-
èéí ìåòèëåí õºõ, Êàñòåëëèíû
øèíãýí, áðèëëèàíò íîãîîíûã ºäºðò
2-3 óäàà ò¿ðõýíý.
ÿâäð¿¿òýé áóþó òàâøñàí ¿åä:
êîðòèêîñòåðîèäûí òîñíóóä, êðåì¿¿ä
õýðýãëýíý.
Õî¸ðäîã÷ èäýýò õàëäâàðûí ¿åä:
àíòèáèîòèêòîé òîñîí ò¿ðõëýã¿¿ä,
õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàëóóä,
àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñóóä,
ø¿ðøèã÷¿¿ä çýðãèéí àëü нэгийг
õýðýãëýíý. ¯¿íä: 5-10%-èéí
ñòðåïòîöèäòîé òîñ, ºäºðò 2-
3 óäàà ò¿ðõýõ. Ãåíòàìèöèíû
áîëîí ýðèòðîìèöèíû 1%-èéí,
íåîìèöèíòàé òîñ, 0.1%-èéí
ðèâàíîëòîé òîñ, “Îêñèêîðò”,
“Îëàçîëü” ø¿ðøèã÷ ãýõ ìýò.
Áóñàä ýì÷èëãýýã ºâ÷òºíèé áèåèéí
åðºíõèé áàéäàëòàé íü óÿëäóóëàí
õèéíý.
05_dermotology last last.indd 221 5/25/2005 3:53:20 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
222
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ý
ì
÷
è
ë
ã
ý
ý
Àðõàã äåðìàòèòèéí ¿åä:
á¿ëýýí âàííä îðóóëæ,
纺ëð¿¿ëýõ òîñ áóþó
2-3%-èéí ñàëèöèëèéí
õ¿÷èë àãóóëñàí òîñ,
êîðòèêîñòåðèîäòîé
òîñíóóä ò¿ðõýíý.
Äàðàà íü õºðñæ¿¿ëýõ,
òºëæ¿¿ëýõ “Ñîëêîñåðèë”,
Âèøíåâñêèéí òîñ ò¿ðõýíý.
Õóðö íàðíû äåðìàòèòèéí
¿åä: õ¿éòýí Óííàãèéí
êðåì, çàéëìàã ò¿ðõýíý.
Öýâð¿¿í¿¿äèéã óðüä÷èëàí
õàãàëíà.
Àðõàã íàðíû äåðìàòèòòýé
¿åä: 纺ëð¿¿ëýõ,
êîðòèêîñòåðèîäòîé òîñ
ò¿ðõýíý.
Ìåõàíèê äåðìàòèòèéí
(ýâýðøñýí ãîëîìò) ¿åä:
äèàòåðìîêîàãóëÿö õèéíý.
Óðãàìëûí äåðìàòèòèéí
¿åä: öýâð¿¿ã õàãàëæ,
øàâøëàãà òàâèõ áà 1-
2%-èéí àíèëèíû áóäàã÷
áîäèñóóäûã ò¿ðõýíý.
Ç
º
â
ë
º
ì
æ
,

ó
ð
ü
ä
÷
è
ë
à
í

ñ
ý
ð
ã
è
é
ë
ý
ë
ò
- Õýðýâ íàðíû
òóÿàíä õýò ìýäðýã áîë
ïàðààìèíîáåíçîéíû õ¿÷èë,
õèíèí, ñàëîëòîé õàìãààëàõ
òîñíóóäûã óðüä÷èëàí
ñýðãèéëæ ò¿ðõýíý. -
Íàðíààñ õàìãààëàõûí òóëä
ºðãºí ñàðàâ÷òàé ìàëãàé
ºìñºõ, íàðíû øèë ç¿¿õ,
- Õèìèéí áîäèñ àðüñàíä
õ¿ðýëöñýí òîõèîëäîëä
ñààðìàãæóóëàõûí òóëä
óðñãàë óñààð ìàø ñàéí
óãààæ çàéëàõ õýðýãòýé.
- ßíç á¿ðèéí õ¿÷èë,
ø¿ëòòýé õàðüöàõäàà
áýýëèé, í¿äíèé øèë,
õàìãààëàõ õóâöàñ õýðýãñýë
õýðýãëýõ
- Òóõàéí õ¿íèé ìýäðýãøëèéã èõýñãýõ,
õàðøèë òºð¿¿ëäýã ýì¿¿ä, ¿éëäâýðèéí
áîëîí àõóéí õèìèéí áîäèñóóä, õîîë
õ¿íñíèé ç¿éë¿¿äèéã õýðýãëýõã¿é
áàéõ, ò¿¿íýýñ çàéëñõèéõ õýðýãòýé.
- Õýðýâ ºâ÷òºíä ýìèéí ýì÷èëãýýã
õèéõäýý èëýðõèé ýìçýãø¿¿ëýõ
¿éë÷èëãýýòýé ýì¿¿ä (àíòèáèîòèêóóä,
ñóëüôàíèëàìèäûí áýëäìýë, ºâ÷èí
íàìäààõ, áàðáèòóðàòóóä)-èéã
õýðýãëýõýýð áîë ãèñòàìèíû ýñðýã
ýì¿¿ä áîëîí êàëüöèéí ïàíòîòåíàòûã
õàìò õýðýãëýýðýé.
- ¯éëäâýð áîëîí òóõàéí àæëûí
ãàçàðò íü õàðøëóóëàã÷ øóóä áà øóóä
áóñààð íºëººëæ ºâ÷èí ¿¿ñãýæ áàéãàà
áîë àæëààñ íü ÷ºëººëºõ õýðýãòýé.
05_dermotology last last.indd 222 5/25/2005 3:53:20 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
223
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ÕÎÐÄËÎÃÎ ÕÀÐØËÛÍ ÄÅÐÌÀÒÈÒ

Îíîøëîãîî
1.Àñóóìæ
• Óäàìä ãýð á¿ëèéí àëü íýã ãèø¿¿í íü õàðøëûí ºâ÷òýé ýñýõ
• Õàðøëûí ºâ÷èíòýé ýñýõ (ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà, àòîïèéí
äåðìàòèò)
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí áîëîí áóñàä ýðõòíèé ýìãýãòýé ýñýõ
• Äàðààõü öî÷ðóóëóóäòàé õàðüöàæ, õýðýãëýñýí ýñýõèéã àñóóíà.
¯¿íä:
- Ýìèéí áîäèñ (àíòèáèîòèê, ñóëüôàíèëàìèäûí áýëäìýë¿¿ä,
íîâîêàéí, âèòàìèí Â1, Â6, Â12, ÐÐ, ïèðàçîëîíû á¿ëýã, áðîì, éîä,
áàðáèòóðàò, ºâ÷èí íàìäààõ ëàà, 캺ãºíöðèéí ýñðýã áýëäìýë¿¿ä)
- Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í (íèìáýã, æ¿ðæ, óòñàí ìàõ, õèàì, ºíäºã,
ñàìàð, íººøèëæ äàðñàí íîãîî)
- ¯éëäâýðèéí áîäèñ (ìîëèáäåí, õðîì, êîáàëüò, íèêåëü, çýñ, ìºíãº)
- Ãýð àõóéí õèìèéí áîäèñ (óãààëãûí íóíòàã, ñàâàí, òîñ)
•. Áèå ìàõáîäèä ÿìàð çàìààð îðñíûã àñóóíà:
- Àìààð áóþó õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìààð
- Àìüñãàëûí çàìààð
- Òàðèàãààð ñóäàñ, áóë÷èí, àðüñàí äîð
- Àðüñààð øóóä
- Ñàëñòààð - ¿òðýý, øóëóóí ãýäýñ
•. Òóõàéí öî÷ðóóëûí ¿éë÷ëýëèéã çîãñîîõîä àðüñíû òóóðàëòóóä
øèìýãäýæ àëãà áîëæ, äàõèí õýðýãëýõýä ñýäðýë ºã÷ áàéãàà ýñýõèéã
àñóóí ëàâëàõ.
2. Ýìíýë ç¿é
Ýìíýë ç¿éí
õýëáýð¿¿ä
Áýõëýãäñýí
(ôèêñèðîâàííûé)
Òàðõìàë
(ðàñïðîñòðàí¸ííûé)
Áàéðëàë
Àðüñ àìíû õºíäèéí ñàëñò,
áýëýã ýðõòýíä ãîëäóó
áàéðëàíà.
Àðüñíû á¿õ ãàäàðãóóãààð
òàðõìàë, õàðàëäàà áàéðëàëòàé.
Ýíý õýëáýð èõ òîõèîëäîíî.
Çîâèóð • ªâäºíº
• Õîðñîíî
• Çàãàòíàõ
• ªâäºõ
• Õîðäëîãûí øèíæ
(àì öàíãàõ, õàëóóðàõ,
îãèóëàõ, òîëãîé ºâäºõ,
òîëãîé ýðãýõ, ÷è÷ðýõ,
Ẻëæèõ, áèå ñóëðàõ,
øýýñíèé ãàðö áàãàñàõ)
05_dermotology last last.indd 223 5/25/2005 3:53:20 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
224
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Øèíæ
òýìäã¿¿ä
2-5 ñì ãîë÷òîé, íýã áóþó
õýä õýäýí äóãóé, çóóâàí
õýëáýðèéí õóðö óëààí
-ÿãààí ºíãèéí, ãîëäîî
õºõºëá¿¿ òóÿàòàé òîëáîí
òóóðàëò ãàðíà. Öººíã¿é
òîõèîëäîëä ýíý òîëáîí
äýýð öýâð¿¿ òóóðäàã.
Óëàéëò, öýâð¿¿,
øàëáàðõàé, òàâ áàéíà.
Øàëòãààí, õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä
¿éë÷èëñíèé äàðàà ãýíýò îãöîì
ýñâýë õýäýí öàã, 2-3 õîíîã,
çàðèì ¿åä 10-20 õîíîãèéí äàðàà
àðüñàí äýýð öóñàðõàã, íºñººò
òîëáîíóóä, áýëöð¿¿, ã¿âäð¿¿,
цýâð¿¿íöýð¿¿ä, öýâð¿¿, èäýýò
öýâð¿¿íöýð¿¿ä òóóðíà.
Гîë òºëºâ нýã òºðëèéí
ÿçãóóð ýä¿¿ä áóþó ýëåìåíò¿¿ä
ãàðäàã. Äýýðõ ýëåìåíò¿¿ä
õàâñàð÷ ãàðàõ íü õîâîð. Ñàëñò
á¿ðõ¿¿ë¿¿ä (àìíû õºíäèé,
í¿ä, áýëýã ýðõòýí, õîøíîãîíû
àìñàð) ãýìòýíý.
Ãóóæèëò, øèðøèëò ã¿âäð¿¿,
õóóðàéøèëò áàéíà.
Õîðäëîãî
õàðøëûí
äåðìàòèòèéí
¿åä àðüñàí
äýýð ÿíç
á¿ðèéí
òóóðàëòóóä
ãàðäàã
îíöëîãòîé.
Ñàëñò
á¿ðõ¿¿ë
ãýìòäýã.
Àðüñàí äýýð èëðýõ øèíæ òýìäýã:
1. Òîëáîò òóóðàëò (¿ðýâñëèéí áîëîí öóñàðõàã òîëáóóä,
ãóóæèëò) – “Ýðèòðîäåðìè”
2. ͺñººò (óëàéëò, òîðëîã ìàÿãèéí íºñººæèëò,
õàòèíãàðøèë) – “Õîðäëîãîò ìåëàíîäåðìè”
3. ÿâäð¿¿ò (öýãýí, äóñëàí, òóóçàí, õàâòãàé õýëáýðèéí
ã¿âäð¿¿)
4. Çàíãèëààò (çàíãèëààò óëàéëò) – Õóðö çàíãèëààò
óëàéëò
5. Öýâð¿¿íöýðò òóóðàëò – Òàðõìàë, çºâõºí àëãà,
óëàíä ãàð÷ áîëíî
6. Èäýýò öýâð¿¿íöýðò (áàòãà ìàÿãèéí) – Éîäîäåðì,
áðîìîäåðì
7. Öýâð¿¿ò – Ïåìôèãîиä òîêñèäåðìè, олон хэлбэрт
шүүдэст улайрал
8. Îëîí õýëáýðò ø¿¿äýñò óëàéðàë
9. Óëàéðàë (ýðèòðîäåðìèÿ)
10. Ñòèâåíñ-Äæîíñîíû õàì øèíæ
11. Õàðøëûí âàñêóëèòóóä
12. Àëãà, óëíû êåðàòîäåðìè
Ñàëò á¿ðõýâ÷èíä èëðýõ øèíæ òýìäýã:
• Амны хөндийн салстын үрэвсэл
• Нүдний салст улайж үрэвсэх
• Бэлэг эрхтний салстын үрэвсэл
05_dermotology last last.indd 224 5/25/2005 3:53:21 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
225
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3.
Øèíæèëãýý
1. Öóñíû åðºíõèé øèíæèëãýý:
• Áàãà çýðýã öóñ áàãàäàëòûí øèíæ
• Ýðèòðîöèòûí òóíàõ õóðä ºíäºðñºíº
• Ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî íýìýãäýíý
• Öàãààí öîãöñûí òîî îëøèðíî
Õ¿íä ¿åä : òðîìáîöèòèéí òîî öººðºõ, àãðàíóëîöèòîç,
2. Ñîðèë:
• Ñýäýýõ ñîðèë – Ñýæèãëýæ áàéãàà ýìèéã
ýì÷èëãýýíèé õàìãèéí áàãà òóíãààð óóëãàõàä
äàõèëò ºã÷ áàéâàë ñîðèëûã ýåðýã ãýíý.
• Àðüñíû ñîðèë – Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷èéã èëð¿¿ëíý
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí øèíæèëãýýãýýíä: IgE èõñýõ
Ýì÷èëãýý
Õîîë
• Í¿¿ðñ óñ, äàâñ áàãàòàé, àìàðõàí øèíãýõ õîîë ºãíº
ͺºøèëñºí áîëîí äàðøèëñàí õîîë ºãºõã¿é
• Èõ õýìæýýíèé øèíãýí óóëãàõ. Õîíîãò 2ë-ýýñ
áàãàã¿é óóëãàõ
Шалтгааны
эсрэг
¯éë÷èëæ áóé öî÷ðóóë, íºëººëæ áóé øàëòãààíûã îëæ
çàéëóóëíà
1. Ерөнхий эмчилгээ
À. Эмгэг жамын эмчилгээ:
Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
• Кàëüöèéí áýëäìýë 10%-ийн 10.0 ìë судсаар тарих
• Òèîñóëüôàò íàòðè 25%-ийн 5-10.0 ìë ñóäñààð
òàðèõ. Ýíý 2 áýëäìýëèéã 1 ºäºð ºí溺ä ýýëæëýí
òàðèõ
Ãèñòàìèíû
ýñðýã ýì¿¿ä
Дèìåäðîë, õëîðôåíàìèí, çиðòеê, êåòîòèôåí, êëàðèòèí,
ñóïðàñòèíы аль нэгийг ºäºðò 2 óäàà уух эсвэл тарина.
Âèòàìèí
• Âèòàìèí Ñ 0.03 г ºäºðò 3 óäàà óóõ эсвэл 5%-ийн
àñêоðáèíû õ¿÷èë 2-4.0 ìë áóë÷èíä áà õóðààãóóð
ñóäñààð òàðèõ
• Аскорутин 0,3 г ºдºрт 3 удаа уух
Á. Шинж тэмдгийн эмчилгээ:
Хаван
бууруулах
Дèóðåòèí, ãèïîòèàçèä, ôóðîñåìèä ºã뺺ä 0.04 г
øàõìàëààð 2 óäàà óóõ, ýñâýë 2%-ийн 40 ìã 2-4.0 ìë –èéã
õóðààãóóð ñóäñààð òàðèõ
Õ¿íäýâòýð,
õ¿íä
õýëáýðèéí
¿åä:
•Çàãàòíàà
Намдаах,
òàéâøðóóëàõ
ýì¿¿ä
•Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààñ
ñýðãèéëýõ
• Ïðåäíèçîëîíûã 30-60 ìã óóõ ýñâýë òàðèõ
• Нàòðè áðîì 2-3%-ийн 5-10-15.0 ìë ºäºðò 2-3
óäàà óóõ,
âàëîêîðäèí, âàëåðèàí 5-10-15 äóñëààð ºäºðò 2-3 óäàà
óóõ, áåëëеðãàìèí, äèàçåïàì 0.005 г, ôåíîáàðáèòàë
0.00025 г ºäºðò үäýýñ õîéø эсвэл îðîéäîî 1-2 óäàà óóõ
áà òàðüæ õýðýãëýíý. Õ¿¿õäýä íàñàíä íü òîõèðóóëàí
õýðýãëýíý.
Гåíòàìèöèí, ýðèòðîìèöèí, îêñàöèëëèí сорил тавьж
óóлгаõ áуюу áóë÷èíä òàðèõ.
05_dermotology last last.indd 225 5/25/2005 3:53:22 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
226
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õîðäëîãî
òàéëàõ
• 0.9%-ийн íàòðè õëîðèäèéí óóñìàë, гåìîäåç,
Ðèíãåðèéí óóñìàë, ðåîïîëèãëþêèí, øèíý
õºë人ñºí ñèéâýí зэргийн аль нэгийг ºâ÷òºíèé íàñ,
æèíã õàðãàëçàí ñóäñààð òàðèíà
• Ýíòåðñîðáåíòóóä (êàðáîëåí, ýíòåðîäåç, ïîëèôåïàí)-
ыг уулгах
• Õîäîîä óãààõ, áóðãóé òàâèõ, òóóëãàõ. Эäãýýð
àæèëáàðóóäûã ìàø áîëãîîìæòîé õèéíý.
• Ïëàçìàôåðåç, ãåìîñîðáци хийх
Àìüäðàëûí
÷óõàë
ýðõòíèé ¿éë
àæèëëàãààã
äýìæèõ
Нàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çààâðààð õýðýãëýíý
3. Хэсэг газрын эмчилгээ:
Ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýãò òóëãóóðëàæ õèéíý
Улайралт,
хавантай үед: →
Íîéòîí ¿åä: →
ÿâäð¿¿òýé,
òàâøñàí ¿åä: →
• Цàéðûí èñýëòýé òîñ 3%- 5%, êðåì Óííà,
“Ñîëêîñåðèë”-ûí òîñ, 5%-ийн ñèíòîìèöèíû
ýìóëüñûã ºäºðò 2-3 óäàà ò¿ðõýõ
• 1-2%-ийн ìåòèëåí õºõèéí óñàí болон спиртийн
óóñìàë ò¿ðõýõ
• Кîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõëýã (ñèíàôàëàí
0.025%, ñèíàëàð, ôëóöèíàëîí àöåòàò, äåðìàâåéò)
ºäºðò 2-3 óäàà ò¿ðõýíý
• Ìàðãàíöòàé âàííä îðóóëàõ
• Ýòàêðèäèí ëàêòàò 0.1%-ийн òîñ áà óóñìàë,
ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë, амидопирины
1-2%-ийн уусмал, 1-2%-ийí ðåçîðöèí, áîðûí
õ¿÷ëèéí аль тохирохыг нь хэрэглэх.
Ýñâýë
• Êîðòèêîñòåðîèäûí äààâàðòàé ø¿ðøèã÷ áóþó
“Îêñèêîðò” /150 ìë/ ºäºðò 2-3 óäàà ø¿ðøèæ
õýðýãëýíý
• Èõ õýìæýýíèé ãîëîìòòîé ¿åä ÷èéãòýé õàòààã÷
áîîëò õèéíý
• Öàéðûí èñëèéí 5%-ийн çóóðìàã ò¿ðõýíý
• Кîðòèêîñòåðîèäûí êðåì, òîñ
• Зººëð¿¿ëýõ òîñíóóä ò¿ðõýíэ
Àì, õàìðûí
õºíäèéí
øàðõëààòàé ¿åä :
• 1-2%-ийн áîðûí õ¿÷ëèéí óóñìàë
• Ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë, 2%-ийн
ñîä, òàíèíû óóñìàëûã àì, õàìðûí õºíäèéã
çàéëæ, öýâýðëýíý
• Íîâîêàиíû 0.25-0.5%-ийн óóñìàëûã ºâ÷èí
íàìäààõ çîðèëãîîð õýðýãëýæ áîëíî
• Ñîëêîñåðèëèéí ºòãºí òîñîí ò¿ðõëýãèéã àì,
õàìðûí õºíäèéí ãýìòýëòýé õýñýãò ò¿ðõýõ
05_dermotology last last.indd 226 5/25/2005 3:53:23 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
227
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Í¿äíèé ñàëñòûí
¿ðýâñëèéí ¿åä:
• Äåêñàìåòàçîíû äóñààëãà 3 - 5 äóñëààð ºäºðò 3
óäàà
• Ãèäðîêîðòèçîíû 0.5-1%-ийн òîñûã çîâõèíä
ºäºðò 1-3 óäàà õàâ÷óóëæ ò¿ðõýõ
Áýëýã ýðõòíèé
ñàëñòûí
¿ðýâñëèéí ¿åä:
• 0.1%-ийн ýòàêðèäèí ëàêòàòûí óóñìàë, ýñâýë
ø¿ðøèã÷¿¿äèéã (“Îêñèêîðò”) õýðýãëýíý ýñâýë
• Ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë ýñâýë
• 2%-ийн ñîäûí óóñìàë õýðýãëýíý
6. ËÀÉÅËËÛÍ ÕÀÌ ØÈÍÆ (ÑÈÍÄÐÎÌ ËÀÉÅËËÀ)
Òîäîðõîéëîëò Ýíý íü èõ õýìæýýíèé òàëáàéã õàìàðñàí, арьсны өнгөн
хөрсний ýñүүдийн õîîðîíäîõ øèíãýíий öåìåíòëýã÷
áîäèñ áàãàñ÷, ýñийн õîëáîîñóóä õàéëæ, àðüñ õºíäèéðºõ
õàì øèíæ þì.
Ýìíýë ç¿é
Үзүүлэлтүүд Шинж тэмдгүүд
Эмнэл зүйн
шинж тэмдэг
илрэх хугацаа
Òóõàéí ç¿éë ¿éë÷èëñíýýñ õîéø õýäýí öàãààñ ýõëýýä õýä
õîíîãèéí äàðàà øèíæ òýìäýã èëýðíý
Ерөнхий шинж
тэмдэг
ªâ÷òºí ãýíýò ìàø îãöîì õàëóóðàõ (39-40
0
С) áà ºâ÷òºíèé
áèåèéí áàéäàë ýðñ ìóóäàæ áèåýð òîëáîò áà öýâð¿¿ò
òóóðàëò ãàðíà
Арьсанд илрэх
хэсэг газрын
шинж
тэмдэг
• Òóóðàëò íü õàìàð, àì, í¿ä, áýëýã ýðõòíèé ñàëñò
áîëîí õ¿ç¿¿, öàâü, ñóãàíû íóãàëààñààð ãàð÷ ò¿ðãýí
õóãàöààíä á¿õ áèåèéã õàìàðíà.
• Óëàéëò ¿¿ññýíèé äàðàà óäàëã¿é ýïèäåðìèñ õîâõîð÷
ýõýëíý.
• Àðüñàíä õ¿ðýõýä àðüñ ãóëãàæ ¿ð÷èéæ “Нîéòîí
äààâóóíû øèíæ” èëýðäýã.
• Арьс аìàðõàí òàòàãäàæ, óëìààð òîì õýìæýýãýýð
õîâõîð÷ òàñàðäàã.
• Áèåèéí áóñàä õýñãýýð òîì õýìæýýíèé òàëáàé
õàìàðñàí öýâð¿¿ ¿¿ñч, арьс нилэнх¿йдээ õàëóóí
óñàíä øàëçëàãäñàí ìýò болно. ¯¿íèéã “øàëçëàãäñàí
àðüñ “ -ны шинж тэмдэг ãýíý.
• Àñáî-Õàíçåíû øèíæ илрэнэ: öýâð¿¿íèé ãîëä
äàðàõàä öýâð¿¿ òîìðîõ
• Íèêîëüñêèéí 3 øèíæ илрэнэ:
1. Õàãàðñàí öýâð¿¿íèé õàëüñíààñ õóóëàõàä ýð¿¿ë àðüñ
ðóó õóóðàõ шинж
2. Õî¸ð öýâð¿¿íèé õîîðîíäîõ ýð¿¿ë àðüñûã öî÷ðîîõîä
шинээр öýâð¿¿ ¿¿ñýõ шинж
3. Öýâð¿¿ ãàðààã¿é ýð¿¿ë àðüñûã öî÷ðîîõîä øèíýýð
öýâð¿¿ ¿¿ñэх шинж
Õ¿íä ¿åä öóñ õóðàëò ¿¿ñ÷, öóñàðõàã øèíãýí àãóóëñàí
öýâð¿¿ ãàðíà.
05_dermotology last last.indd 227 5/25/2005 3:53:24 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
228
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Арьсны
гэмтлийн
хэмжээ
Àðüñ áàðàã 90% õ¿ðòýë ãýìòýíý
Ñàëñò
á¿ðõýâ÷ийн
гэмтэл
• Амны хөндийн салст - уðóóë, завьж, хатуу, зөөлөн
тагнай, залгиур, ìºãººðñ áîëîí ãóóðñàí õîîëîéн
үрэвсэл
• Áýëýã ýðõòíèé салстын үрэвсэл
• Í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë
Дотор эрхтний
гэмтэл
• Ýëýã, óóøèã, Ẻðíèé äýýä áóë÷èðõàé, íîéð
áóë÷èðõàé, ç¿ðõíèé áóë÷èí, òàðõè íóãàñíû ¿éë
àæèëëàãàà àëäàãäàíà
• Ç¿ðõ ñóäàñíû ¿éë àæèëëàãàà àëäàãäàíà

Øèíæèëãýý
Шинжилгээнүүд Өөрчлөлт
Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
Цус багадах, цусны улаан эсийн тунах хурд өндөрсөх,
цагаан эсийн тоо олшрох, лимфоцитийн тоо öººðºõ,
цусны урсах хурд удаашрах
Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
Хучуур эдүүд, цагаан цогцос, улаан цогцос шээсэнд
илрэх, уураг гарах, шээсний хэмжээ багасах, хувийн
жин буурах эсвэл нэмэгдэх гэх мэт
Öóñíû áèîõèìè
Уургуудын бүлгүүдийн харьцаа өөрчлөгдөх
Бөөрний болон элэгний үйл ажиллагааны хямралын
шинжүүд илрэх
Зүрхний цахилгаан
бичлэг
Зүрхний булчингийн үрэвслийн шинж илрэх
Õýò àâèàíû
øèíæèëãýý
Дотор эрхтний талаас өөрчлөлтийн шинж илрэх
Êîàãóëîãðàìì Цусны тромбоцитийн тоо ихсэх, багасах, маш хүнд
үед ñóäñàíä öóñ ò¿ãýýìëýýð á¿ëýãíýõ õàì øèíæийн
шинж илэрнэ
Íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó øèíæèëãýý хийх
шаардлагатай
05_dermotology last last.indd 228 5/25/2005 3:53:24 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
229
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßëãàõ îíîøëîãîî
ßëãàõ ºâ÷í¿¿ä Îíöëîã øèíæ òýìäýã
1.
Ýêñôîëèàòèâ
äåðìàòèò
• Àðüñ ÷èíýðñýí, òàðõìàë óëàéðàëòàé, èõ ãóóæèìòãàé
áàéíà
• ¯ñ, õóìñ óíàíà
• Ìàø èõ çàãàòíàíà, õîðñîíî, èðâýãíýíý, áàäàéðíà
2. Õîðдëîãî
õàðøëûí
äåðìàòèò
• Çàãàòíàõ, ºâäºõ
• Õîðäëîãûí øèíæ èëýðíý
• Øàëòãààí, õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä ¿éë÷èëñíèé äàðàà ãýíýò
îãöîì ýñâýë õýäýí öàã, 2-3 õîíîã, çàðèì ¿åä 10-
20 õîíîãèéí äàðàà àðüñàí äýýð öóñàðõàã, íºñººò
òîëáîíóóä, áýëöð¿¿, ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð¿¿ä,
öýâð¿¿, èäýýò öýâð¿¿íöýð¿¿ä гарна
• Íýã òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä áóþó ýëåìåíò¿¿ä ãàðäàã
• Ñàëñò á¿ðõ¿¿ë¿¿ä (àìíû õºíäèé, í¿ä, áýëýã ýðõòýí,
õîøíîãîíû àìñàð) ãýìòýíý
3. Ò¿ëýíõèéí
2-ð çýðýã
• Óëàéæ õàâàãíàñàí ôîí äýýð öýâð¿¿ ãàðíà
• Õîðñîíî, хàëóó îðãèíî, ºâäºíº
• Àñóóìæèíä ºíäºð òåìïåðàòóðûí ¿éë÷ëýëýýð àðüñ
¿ðýâñýæ, ò¿ëýãäñýí ãýñýí ºã¿¿ëýëòýé
Íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷èéí çºâëºãºº
1.Ç¿ðõ ñóäàñ, äîòîð
2. ×èõ õàìàð õîîëîé
3. Í¿ä, ø¿ä
4. Ñýõýýí àìüäðóóëàõ, íîéðñóóëàã÷ ýì÷
5. Õîðäëîãûí ýì÷
Ýì÷èëãýý
Зарчим Эмчилгээ
Шалтгааны эсрэг Øàëòãààíûã àðèëãàõ – хэрэглэж байсан харшил
төрүүлэгч, цочроогч хүчин зүйлүүдийг зайлуулах
Баримтлах
нөхцөл, дэглэм
• Ñýõýýí àìüäðóóëàõ òàñàãò ýì÷ëýõ
øààðäëàãàòàé
• ªðºº àðèóí, äóëààí байх
• ªâ÷òºíèé àñàðãàà, ñóâèëãààã îíöãîé
àíõààðàõ
05_dermotology last last.indd 229 5/25/2005 3:53:25 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
230
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý
Êîðòèêî-
ñòåðîèäûí
áýëäìýë¿¿äèéã
ºíäºð òóíãààð
ºâ÷òºíèé
áèåèéí åðºíõèé
áàéäàëä íü
çîõèöóóëæ
õýðýãëýíý
• Ïðåäíèçîëîí 60-90-120 ìã-ààð õîíîãò
òàðèõ áà ºâ÷òºíèé áèåèéí áàéäàë, àðüñíû
òóóðàëòûí òàðõàëòààñ õàìààð÷ 160-180 ìã
õ¿ðãýæ áîëíî.

Ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýë
• Ëîðàòàäèí, êåòîòèôåí, ñóïðàñòèí çýðãèéí àëü
íýãèéã ñîíãîí õýðýâ ºâ÷òºí óóæ ÷àäàæ áóé áîë
óóëãàõ ýñâýë õóðààãóóð ñóäàñ, áóë÷èíä òàðüæ
õýðýãëýíý
Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
çîðèëãîîð
• Êàëüöè õëîðèä, êàëüöè ãëþêîíàò 10%-ийн 10.0
ìë, òèîñóëüôàò íàòðè 25%-ийн 5-10.0 ìë-ûã ñóäñààð
тарих
Òàéâøðóóëàõ
áýëäìýë
• Áðîìäèãèäðîõëîðôåíèëáåíçîäèàçåïèí
0.0005 г,
• Äèàçåïàì 0.005 г, îêñàçåïàì 0.01 г,
íèòðàçåïàì 0.005 г ýäãýýðèéí àëü íýãèéã ºäºðò 1
óäàà îðîéä óóõ ýñâýë òàðèíà
• Ôåíîáàðáèòàë, âàëåðèàíû õàíä, íàòðè
áðîìèäèéí 2-3%-ийн óóñìàëыг ууж болно
Õîðäëîãî
òàéëàõ
çîðèëãîîð
• Áººð, ç¿ðõ, óóøãè çýðýã ýðõòíèé ¿éë àæèëëàãààã
íàðèéí õÿíàí õîíîãò 2 ë õ¿ðòýë øèíãýí судсаар
þ¿ëýõ. Үүнд:
Ãåìîäåç, 0.9%-ийн íàòðè õëîðèäèéí óóñìàë,
ðåîïîëèãëþêèí зэргийн аль тохирохыг 200-400 мл
дуслаар ñóäñààð тарих
• Ïëàçì 50-100-150 ìë-ýýð õèéõ
• Ãåìîñîðáöè, ïëàçìаôåðåç, ãåìîäèàëиç çýðãèéã
áèåèéí áàéäëààñ õàìààðàí õýðýãëýíý
Àíòèïðîòåî
ëèòèê
• Кîíòðèêàë, δ аминокапроны хүчил тарих
Õàâàí õººõ • Лàçèêñ, ôóðîñåìèä - хóðààãóóð ñóäñàíä 0.6 ã–ààñ
õýòð¿¿ëýõã¿éãýýð тарих
Витамин • Âèòàìèí Ñ, Ð áóë÷èíä áîëîí õóðààãóóð ñóäñààð
òàðèõ
Õàâàí õººõ • Ãåïàðèí 100-200 ЕД/êã áîäîæ àðüñàí äîð ºäºð á¿ð
òàðèõ
05_dermotology last last.indd 230 5/25/2005 3:53:26 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
231
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Шинж тэмдгийн
эмчилгээ
• Ç¿ðõ ñóäàñíû ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ (ç¿ðõ
ñóäàñíû ýì÷èéí çºâëºãººíèé äàãóó) àðãà õýìæýý
àâíà
• ªðãºí õ¿ðýýíèé ¿éë÷èëãýýòýé àíòèáèîòèêóóäûã
áóë÷èí áà õóðààãóóð ñóäñàíä òàðüæ õýðýãëýõ. Ãýõäýý
áîëãîîìжòîé õýðýãëýõ õýðýãòýé.
2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
Арьсны эрүүл
ахуй сахих
• Ãàäóóð ýì÷èëãýý õèéõèéí ºìíº ãîëîìòîí
äýýð áàéãàà èäýý, òàâ, öýâð¿¿, òàñàðñàí õàëüñ
çýðãèéã öýâýðëýíý
• Ìàðãàíöòàé âàííä îðóóëíà
Àðüñíû
ãýìòýëòýé õýñýãò
• Íîéòîí õàòààõ áîîëòóóäûã õèéæ áîëîõ
áà õèéõäýý áîëãîîìæòîé õèéíý. Áîîëòûã “öàìö”,
“áýýëèé”, “ìàëãàé ” ìàÿãààð õèéíý.
• Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ, ¿ðýâñëèéí ýñðýã,
òºëæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð:
• ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë
• àíèëèíû усан áóäгууд: 1-2%-ийн
ìåòèëåí õºõèéí óñàí óóñìàëûã ò¿ðõýõ
• Ýòàêðèäèí ëàêòàò 0.1%-ийн òîñ ýñâýë öàéðûí
èñýëòýé òîñ 3%- 5% ýñâýë êðåì Óííà ýñâýë 5%-ийн
ñèíòîìèöèíû ýìóëüñ зэргийн аль тохирохыг ºäºðò
2-3 óäàà ò¿ðõýõ
• Êîðòèêîñòåðîèäòîé àýðîçîëü áóþó
“Îêñèêîðò” (150ìë) ºäºðò 2-3 óäàà ø¿ðøèæ
õýðýãëýõ
Àìíû õºíäèé,
õàìðûã
öýâýðëýõ
• 1-2%-ийн áîðûí õ¿÷ëèéí óóñìàë
ýñâýë
• Пåðìàíãàíàò êàëèéí 1:10 000 óóñìàë
ýñâýë
• 2%-ийн ñîä, òàíèíû óóñìалуудын тохирохыг
хэрэглэх
• Íîâîêàиíû 0.25-0.5%-ийн óóñìàëûã ºâ÷èí
íàìäààõ çîðèëãîîð õýðýãëýæ áîëíî
• Ñîëêîñåðèëèéí ºòãºí òîñîí ò¿ðõëýãèéã
àìíû õºíäèéí ãýìòýëòýé õýñýãò ò¿ðõýõ
Í¿äíèé
ñàëñòûí ¿ðýâñýë
(кîíúþí-
êòèâèò)-èéí ¿åä
• Äåêñàìåòàçîíû äóñààëãà 3 - 5 äóñëààð ºäºðò
3 óäàà дусаах
ýñâýë
• Ãèäðîêîðòèçîíû 0.5-1%-ийн òîñûã çîâõèíä
ºäºðò 1 - 3 óäàà õàâ÷óóëæ ò¿ðõýõ
05_dermotology last last.indd 231 5/25/2005 3:53:26 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
232
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
7. НАМАРС (ÝÊÇÅÌÀ)
Òîäîðõîéëîëò Õàðøèë, ìýäðýë, õàëäâàðûí øàëòãààíòàé, àðõàã
ÿâöòàé, äàõèãäàõ øèíæ ÷àíàðòàé àðüñíû ¿ðýâñýëò
ºâ÷èí þì.
Àíãèëàë I. Ýìíýë ç¿éãýýð:
1. Æèíõýíý ýêçåì
• Äèñãèäðîç õýëáýðèéí
• Ïðóðèãî áóþó ìààãóó ìàÿãèéí
2. Íÿíãèéí ýêçåì
• Ïàðàòðàâìàòè÷åñêàÿ – øàðõíû îð÷èì, ýðãýí
òîéðîíä
• Âàðèêîçíàÿ - Ñóäàñ ºðãºññºíèé óëìààñ
II. ßâöààð:
• Õóðö
• Õóðöàâòàð
• Àðõàã
III. ßçãóóð ýä¿¿äèéí ¿å øàòààð:
1. ªãñºõ øàò áóþó ñýäðýëòèéí ¿å:
à. Óëàéðëûí ¿å
á. ÿâð¿¿ò ¿å
â. Öýâð¿¿ò ¿å
ã. Ø¿¿ðëèéí ¿å áóþó íîéòîí ¿å
2. Óðóóäàõ øàò áóþó íàìæèõ ýäãýðýëòèéí ¿å:
ä. Òàâ ñóóõ ¿å
å. Ãóóæèëòûí ¿å
¸. Эäãýðýëòèéí ¿å
Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ
• Óäàìøëûí óðüäàë áàéäàë, ãýð á¿ëèéí àëü íýã ãèø¿¿í
õàðøëûí ÿìàð íýã àñóóìæòàé áàéõ
• Ýõ æèðýìñýí ¿åäýý õîðäëîãîòîé áàéñàí ýñýõ, ºâ÷èëñºí
ºâ÷èí, õýðýãëýæ áàéñàí ýì¿¿ä, õîîëîëò, õóâöàñëàëò
• Íàñ, ãýð îðíû îð÷èí íºõöºë – õóóðàéøèëòàé, òîîñ øîðîî
èõòýé ýñýõ, õàòóó øèð¿¿í äààâóóãààð õèéñýí õóâöàñ, öàãààí
õýðýãëýë, ¿ñëýã, íèéëýã, ºäºí äýðí¿¿äòýé ýñýõ
• Òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí ººð÷ëºëò – íîéð, õýò à÷ààëàëòàé
àæèëëàäàã ýñýõ, àéõ, ò¿ãøèõ, ñýòãýë ñàíààíû òààã¿é áàéäàë
• Äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí – áîäèñûí ñîëèëöîîíû
ººð÷ëºëò – õýò òàðãàëàëò
05_dermotology last last.indd 232 5/25/2005 3:53:27 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
233
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Õàëäâàð õàðøëûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä – ñòàôèëîêîêê,
ñòðåïòîêîêê, 캺ãºíöðèéí õàëäâàð, ýìèéí áýëäìýë, àõóéí
õàðøèë òºð¿¿ëýã÷¿¿ä, õàðøèë òºð¿¿ëýõ¿éö õîîë õ¿íñíèé
ç¿éë áàéãàà ýñýõ
• Äàðõëàë äóòмàгшил áàéãàà ýñýõ
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ òîãòîëöîîíû ýìãýã, ôåðìåíòèéí
äóòàãäàë, ýëýã, öºñ, íîéð áóë÷èðõàé, õîäîîä, ãýäýñíèé
ºâ÷í¿¿ä (øèìýã÷ýýð ¿¿ñãýãääýã õîäîîä, ãýäýñíèé ºâ÷í¿¿ä
òóõàéëáàë öàãààí õîðõîéòîõ, òóóçàí õîðõîéòîõ) ãýõ ìýò
áàéãàà ýñýõèéã àñóóíà
• Õîîëëолòûí áàéäàë: Õºõºº õýäýí öàãààð õºõäºã, ÿìàð
íýìýëò õîîë èääýã,
• Öàã àãààðûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä - ªâëèéí öàãò ºâ÷èí äàõèëò
ºãäºã ýñýõ
• Ãýðèéí òýæýýâýð àìüòàíòàé ýñýõ
• ßìàð çîâèóðтàé áàéãàà ýñýõ
2. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã
• Çîâèóð: Õ¿÷òýé çàãàòíàíà, õîðñîíî, òàòàëäàíà, õàëóó
îðãèíî, íîéòîãíîíî.
• Ýìíýë ç¿éí øèíæèéí èëðýëèéã Ãåðìàíû ýðäýìòýí Êðåéáàõûí
ãóðâàëæèíãààð òàéëáàðëàäàã. Ýíý íü 2 øàòààð 7 ¿å äàìæèí
ÿâàãäàíà.
I. ªãñºõ øàò:
1. Óëàéíà
2. ÿâäð¿¿
3. Öýâð¿¿
4. Íîéòîí (Öýâð¿¿í¿¿ä õàãàð÷ îëîí øàëáàðõàé ¿¿ñãýäýã áà
øàëáàðõàéíààñ èõýýõýí øèíãýí ãàð÷ íîéòîí áîëãîäîã
áàéíà. ¯¿íèéã “Îðãèë ¿å áóþó õóäãèéí øèíæ” ãýíý).
II. Óðóóäàõ øàò:
5. Òàâøèõ
6. Ãóóæèõ
7. Ýäãýðýõ
Ýäãýýð 7 ¿å øàòûã àëãàñàõã¿é äàìæèæ ÿâàãäâàë “õóðö ýêçåì” ãýíý.
Îðîéí õýñýãòýý õ¿ðýõã¿é ÿâàãäàæ áàéâàë “õóðöàâòàð ýêçåì” ãýíý. Äîëîîí
øèíæýýñ ãàäíà àðüñ õóóðàéøèæ, çóçààð÷ øèðøèë ¿¿ñãýõèéí çýðýãöýý æèæèã
æèæèã öóóðàëòóóä ¿¿ñãýæ áàéâàë “àðõàã ýêçåì” ãýíý.
Æèíõýíý ýêçåì: Ýêçåìèéí äîëîîí ¿å øàò òîä èëýðíý. Òóóðàëòóóä
íü àëãà, óëíààñ áóñàä ãàçðóóäààð ãàðíà. Ø¿¿ñ, óñ èõòýé, õàâàíòàé áàéíà.
Õèë õÿçãààð íü òîäîðõîé áóñ. Ìàø õ¿÷òýé çàãàòíàíà, õîðñîíî òàòàëäàíà,
íîéòîí îðãèíî ãýñýí çîâèóðòàé. Òóóðàëò èõýâ÷ëýí õàðàëäàà áàéðëàëòàé
áàéíà.
05_dermotology last last.indd 233 5/25/2005 3:53:27 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
234
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Äèñãèäðîçûí ýêçåì: Ýíý ¿åä àëãà, óëàíä áîëîí õóðóóíû õàæóó
òàëûí àðüñàíä áàãà çýðýã óëàéñàí ñóóðèí äýýð æèæèã õýìæýýòýé öýâð¿¿íöýð
áîëîí öýâð¿¿í¿¿ä òóóðäàã. Öýâð¿¿íöýð¿¿ä õàãàð÷ øàðõëàà ¿¿ñ÷ èéëäñýðõýã
áîëîí èäýýò òàâààð õó÷èãääàã. Õîâîð òîõèîëäîëä òîì îëîí òàñàëãààòàé
öýâð¿¿í¿¿ä òóóðäàã. Öààøäàà òîõèðîõã¿é ýì÷èëãýý õèéõ, õî¸ðäîã÷ õàëäâàð,
ãýìòýë àâàõ çýðãýýñ áîëæ öýâð¿¿íöýð¿¿ä ãàðûí ñàðâóóíû àð õýñýã, õºëèéí
ºëìèéä òàðõàæ òóóð÷ áîëíî.
¯íäñýí çîâèóð íü çàãàòíàà áà õóðóóíóóä áîëîí ñàðâóó,
õºëèéí òàâõàé õàâàãíàí ÷èíýð÷, àòãàõ, ÿâàõ çýðýãò
õºíä¿¿ðëýäýã.
Ìààãóó ìàÿãèéí ýêçåì: 3 íàñíààñ äýýø íàñàíä õ¿¿õäýä
èõýâ÷ëýí òîõèîëäîíî. Õî¸ð ãàðûí àð òàë, õî¸ð ãóÿíû
õàæóó, àð òàë, íóðóó, ãýäýñíèé õàæóó òàëààð æèæãýâòýð
âàíäóé, áóóðöàãíû õýëáýðòýé íиëýýä õàòóó òîãòîöòîé, áîð
õ¿ðýí ºíãèéí, òàðõìàë, ñàëàíãè ã¿âäð¿¿нүүä ãàðäàã.
Íÿíãèéí ýêçåì: Õàëäâàð, õàðøëûí øàëòãààíòàé áà
ýêçåìèéí äîëîîí ¿å øàò òîäîðõîé èëýðíý. ̺÷人ð
áàéðëàíà. Òîäîðõîé õèë õÿçãààð á¿õèé ãîëîìò ¿¿ñãýíý.
Ãîëîìòîíä ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿, èäýýò öýâð¿¿òýé, áîõèð òàâààð õó÷èãäñàí áàéíà.
Çîâèóð íü çàãàòíàíà, õîðñîíî, òàòàëäàíà, ºâäºíº, õàëóóð÷ áîëíî.
Õàæèðàñò ýêçåì:
Øàëòãààí òîäîðõîéã¿é. Çàãàòíàíà, õóóðàéøèíà,
òàòàëäàíà ãýñýí çîâèóðòàé. Õóðöàâòàð ÿâöòàé ó÷èð
ýêçåìèéí íîéòîí ¿å áàéäàãã¿é. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñýã, í¿¿ð,
÷èõíèé àð òàë, äàëíû õîîðîíä ãàðíà. ÿâäð¿¿, öýâð¿¿ò
òóóðàëòóóäòàé, øàðãàë òîñîðõîã õàéðñ, òàâààð õó÷èãäñàí
áàéíà. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñýãò ¿åëñýí èõ õýìæýýíèé õàéðñ,
òàâòàé áàéõ áà ¿ñ ãÿëàëçñàí, áàãö ìàÿãààð õîîðîíäîî
íààëäñàí áàéíà.
Ìýðãýæëèéí ýêçåì:
Àæèë ìýðãýæèëòýé óÿëäàæ ãàðäàã. Èõ òºëºâ
ãàðààð áàéðëàíà. Àæëàà õèéæ áàéãàà ¿åä ñýäýð÷,
áóñàä ¿åä íàìæìàë áàéäàëä îðäîã. Ýêçåìèéí
äîëîîí ¿å øàò á¿ãä òîä èëýðíý. Ãýâ÷ öààøäàà
àðõàãøèí àðüñ çóçààð÷ õóóðàéøèí øèðøèë
¿¿ñãýæ, õàãàðàõ õàíäëàãàòàé áîëíî.
05_dermotology last last.indd 234 5/25/2005 3:53:28 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
235
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Íàðíû ýêçåì:
Íàðàíä õýò ìýäðýãæñýíòýé õîëáîîòîé ¿¿ñíý. Áèåèéí èë õýñýã ÿëàíãóÿà,
í¿¿ðíèé òîâãîð õýñã¿¿äýýð ãàðíà. Ýêçåìèéí äîëîîí ¿å øàò òîä èëýðíý.
Ñýäðýõ òóñìàà íºñººæèëò íü íýìýãääýã, óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé (õàâàð,
çóí) ºâ÷èí.
Õ¿¿õäèéí ýêçåì:
Õ¿¿õäèéí òºðºëõèéí äàðõëàëûí óðâàëæ ÷àíàð
ººð÷ëºãäñºíèé óëìààñ ¿¿ñýõ ø¿¿äýñò ýìçýãøëèéí
(ýêññóäàòèâíûé äèàòåç) ñóóðèí äýýð ¿¿ñäýã. Õ¿¿õäýä
èõýâ÷ëýí:
- õàæèðàñò ýêçåì
- æèíõýíý ýêçåì
- мààãóó ìàÿãèéí ýêçåì òîõèîëäîíî.
Õ¿¿õäèéí ýêçåìèéí îíöëîã, ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäã¿¿ä
Үзүүлэл-
түүд
Æèíõýíý ýêçåì Õàæèðàñò ýêçåì Ìààãóó ìàÿãèéí
ýêçåì
Í
à
ñ
í
û

î
í
ö
ë
î
ã

2-6 ñàðòàé õºõ¿¿ë
¿åä èëýðäýã
Õ¿¿õäèéí 2 - 3
äîëîî õîíîãòîéä
ýõëýíý
3 íàñíààñ õîéø
òîõèîëäîíî
Ç
î
â
è
ó
ð
Òàéâàí áèø
óéëàìòãàé
öî÷èðîìòãîé,
õºõºí人 äóðã¿é
áîëîõ, ãýäýñ ä¿¿ðýõ,
õýâëèéãýýð ºâäºõ,
ã¿éëãýõ çýðýã
øèíæ¿¿ä èëýðíý
Загатнана, арьс
хуурайшиж
хайрстана.
Íîéð ìóó, òàéâàí
áóñ
Ìàø õ¿÷òýé
çàãàòíàíà.
Íîéð ìóó,
òàéâàí áóñ
Á
è
å

ì
à
õ
á
î
ä
è
é
í

î
í
ö
ë
î
ã
Ìàðèà èõòýé
õ¿¿õä¿¿ä èë¿¿òýé
ºðòºìòãèé áàéäàã
Òýæýýëèéí
дóòàãäàëòàé,
òóðààëòàé, àðüñ
íü õóóðàéøñàí
õ¿¿õä¿¿ä
ºðòºìòãèé áàéäàã.
Биеийн
эсэргүүцэл
суëарсан,
тэжээлийн
дутагдалтай
хүүхдэд элбэг
тохиолдоно
Ì
ý
ä
ð
ý
ë
è
é
í

ò
î
ã
ò
î
ë
-
ö
î
î
í
û

á
à
é
ä
à
ë
Õºõ¿¿ë áàãà íàñíû
õ¿¿õýä òàéâàí áóñ,
óéëàãíàíà. ªñâºð
íàñíû õ¿¿õäýä
íîéðã¿éòýõ,
íåâðîçûí øèíæ¿¿ä
èëýðäýã.
Õ¿¿õýä óóðëàìòãàé
óöààðëàíãóé, íîéð
ìóó, òàéâàí áóñ
Õ¿¿õýä
óóðëàìòãàé
óöààðëàíãóé,
íîéð ìóó, òàéâàí
áóñ, çºð¿¿ä
çàíòàé áîëäîã.
05_dermotology last last.indd 235 5/25/2005 3:53:29 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
236
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ò
ó
ó
ð
à
ë
ò
-
û
í

á
à
é
ð
ë
à
ë
Í¿¿ð, ÿëàíãóÿà
õàöàð, äóõ, øàíàà,
õ¿ç¿¿, ÷èõ, õóéõ
áîëîí ºãçºã, èõ áèå,
ìº÷人ð
Òóóðàëòóóä íü
õóéõ, äóõ, õàöàð,
÷èõíèé äýëáýý,
õ¿ç¿¿ áîëîí èõ áèå,
ìº÷人ð
Õî¸ð ãàðûí àð
òàë, õî¸ð ãóÿíû
õàæóó, àð òàë,
íóðóó, ãýäýñíèé
õàæóó òàëààð
3. Øèíæèëãýý
Øèíæèëãýýí¿¿ä Øèíæèëãýýíèé ººð÷ëºëò¿¿ä
1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
Ýîçèíîôèëü ýñèéí òîî èõñýõ
2. Øýýñíèé åðºíõèé
øèíæèëãýý
Òóõàéí ºâ÷íèé ¿åä èëðýõ øèíæ òýìäãèéí
ººð÷ëºëò¿¿ä
3. Áàêòåðèîëîã
øèíæèëãýý
Ýìãýã òºð¿¿ëýã÷ êîêê, õºõ èäýýò ñàâõàíöàð
èëðýõ
4. Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
Öóñàí äàõü áèëèðóáèí, ñàõàð òîäîðõîéëîõ
5.Øèìýã÷
õîðõîéíóóäûã
èëð¿¿ëýõ øèíæèëãýý
Øèìýã÷ õîðõîéíóóä èëýð÷ áîëíî.
Èëðýõã¿é áàéæ áîëíî.
6. Õýò àâèàí
øèíæèëãýý
Äîòîð ýðõòíèé á¿òöèéí ººð÷ëºëò¿¿ä èëðýõ
ßëãàõ îíîøëîãîî
¹
Намарсын
õýëáýð¿¿ä
ßëãàõ
ºâ÷í¿¿ä
Îíöëîã øèíæ¿¿ä
1
Íÿíãèéí
намарс
Õàâüòàë
õàðøëûí
äåðìàòèò
• Õàðøëûí ñóóðèí äýýð ¿¿ñäýã
• Ãîëîìò íü òýëýõ õàíäëàãàòàé
óäààí ÿâöòàé áàéäàã
• Òóõàéí õýñýã ãàçàðò îëîí
òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä ãàðíà.
Óëàéæ õàâàãíàñàí ñóóðèí äýýð
ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿ ãàð÷ ààæèìäàà
õàãàð÷ íîéòîí ¿å ÿâàãäàæ,
íèìãýí òàâààð õó÷èãäàíà.
Ààæèìäàà ãóóæèæ óíàíà.
Ñòðåï
òîäåðìè
• Хурц үрэвсэл явагдаж үсэрхийлэх
хандлагатай идээт цэврүүнүүд
гарíà
• Øар ногоон бохир таваар
хучигдàíà
05_dermotology last last.indd 236 5/25/2005 3:53:29 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
237
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2
Æèíõýíý
ýêçåì
Àòîïèê
äåðìàòèò
• Àíõíû ÿçãóóð ýä íü ñààðàëäóó
ã¿âäð¿¿нүүд байна
• Ãýìòñýí àðüñ õýò íºñººæäºã
• Àðüñ õàòóóð÷, áàãà çýðýã ÿëòñàí
ãóóæèëò àæèãëàãäàíà
• Ñóãà, öàâü, òàõèìûí
íóãàëààñóóäàä íýâ÷äýñèéí
øóãàìàí õàãàðõàéíóóä ¿¿ñäýã
• Öàãààí äåðìîãðàôèçì
• Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ èëýðíý
• Àðüñíû ¿ðýâñýë, ãóóðñàí
õîîëîéí áàãòðàà, õàðøëûí
íàðìàéòàñ, í¿äíèé ñàëñòûí
¿ðýâñýë, óðóóëûí óëààíû
¿ðýâñýë
Ìààæóóð
áóþó
ìààãóó
• Õ¿÷òýé çàãàòíàà
• Íîéðã¿éäýë, ñýòãýë ñàíààíû
òàâã¿é áàéäàë, “ãàçðûí çóðãàí”
õýë
• Óëàéëò, ãóóæèëò, ã¿âäð¿¿ò
öýâð¿¿íöýð, áýëöð¿¿ò òîëáîí
òóóðàëòóóä, èéëäýñëýã òàâ,
ìààæäàñ, øàëáàðõàé.
• Ñóäñàí òîëáîòîé æèæèãõýí
áýëöð¿¿í¿¿ä
• Òóíãàëãèéí çàíãèëàà òîìîðíî
• ̺÷äèéí òýíèéëãýã÷ ãàäàðãóóä
áàéðëàíà
• Óëíû áà õýâëèéí ðåôëåêñ (-)
3 Õàæèðàñò
намарс

Õàéðñò
¿ëä
• “Õàéðñò ¿ëäèéí ãóðâàë øèíæ”
• “Êåáíåðèéí øèíæ” èëýðíý
• ̺íãºëºã öàãààí õàéðñààð õó÷èãäñàí
ã¿âäð¿¿нүүä õàðàëäàà áàéðëàëòàé,
ìº÷äèéí ãàäíà òàë, òîëãîéí ¿ñòýé
õýñýã, ¿åí¿¿äýä òóóðíà
4 Íàðíû
ýêçåì
Óëààí
÷îíîí ÿð
• “Эрвээхэйн” шинж
• Áåíüå-Ìåùåðñêийн шинж
• “Өргөсний” шинж
• Õýò íºñººæèëò, ñóäàñ ºðãºñºõ,
íýâ÷äýñ
• “Õà÷àòóðÿíû øèíæ” илэрнэ
05_dermotology last last.indd 237 5/25/2005 3:53:30 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
238
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãýðëèéí
öýöýã
• Нàðàíä óäààí õóãàöààãààð áàéñíû
äàðàà өâ÷èí èëýðäýã
• Òóóðàëò øàð áóäààíààñ õ¿íèé
õóìñíû ÿëòàñíû ÷èíýý öàéâàð
ÿãààí ºíãèéí ¿ðýâñýëòýé òîëáî
ãàðäàã
• Èéëäýñëýã øèíãýí àãóóëñàí
(çàðèìäàà èäýýò, öóñàðõàã) öýâð¿¿,
öýâð¿¿íöð¿¿ä ãîë ÿçãóóð ýä þì.
Õýìæýý íü õóìñíû õýìæýýòýé àäèë
áà òóíãàëàã, èäýýðõýã, öóñàðõàã
øèíãýíòýé, õàòóó áàéäàã.
• Öýâð¿¿íèé ãîë íü õîíõîéñîí
öàãààí öýöýã áà âàêöèíû èäýýò
öýâð¿¿òýé àäèë áàéäàã.
• 10-20 õîíîãèéí äàðàà òàâ õîâõîð÷
ã¿í áèø, òîì биш õýìæýýíèé
øàðõëàà ¿¿ñäýã. Øàðõëàà ýäãýð÷
àíиñíû äàðàà ñîðâè ¿ëääýã.
5
Äèñãèä-
ðîçûí
намарс
Óëíû
ýïèäåð-
ìîôèòè
• ̺ºãºíöºð èëýðíý
• Àðüñ ãóóæèìòãàé, çàãàòíàà èõ
áàéäàãã¿é
6 Ìýðãýæëèéí
намарс
Õàâüòàë
õàðøëûí
äåðìàòèò
• Намарсын øèíæ (-)
• Оëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä
(óëàéëò, ã¿âäð¿¿, öýâð¿¿íöýð,
öýâð¿¿, øàëáàðõàé, õàéðñ) ãàðíà
• Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð
õýñýãò ¿ðýâñýë ÿâàãäàíà. Õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷èéí ¿éë÷ëýë àðèëñаíû
äàðàà àëãà áîëíî.
• Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ äàõèí
¿éë÷èëñíèé äàðàà äàõèëò ºãäºã.
Ýì÷èëãýý
Íàìàðñ өвчний ¿åä õèéõ ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çàð÷èì
Ýì÷èëãýý öîãö, îëîí òºðëèéí áàéõ øààðäëàãàòàé. ¯¿íä:
1. Õàðøèë áàãàòàé õîîë ºãºõ
2. Ìýäðýëèéí õÿìðàëûã àðèëãàõ
3. Õàëäâàðûí àðõàã ãîëîìòûã ýð¿¿ëæ¿¿ëýõ
4. Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ
5. Õîðäëîãî òàéëàõ
6. ¯ðýâñëèéí ýñðýã
7. Äàðõëàë çàñàë, âèòàìèí
8. Ôåðìåíòèéí áýëäìýë
9. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý çýðãèéã ºâ÷íèé ¿å øàò, õ¿íä, õºíãºí,
õóðö, àðõàã, òóóðàëòûí òàðõàëò, õ¿íäðýë, òóõàéí ºâ÷òºíèé áèå
ìàõáîäèéí îíöëîãîîñ õàìààð÷ õóâü õ¿íä òîõèðóóëàí õийíý.
05_dermotology last last.indd 238 5/25/2005 3:53:30 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
239
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õîîë ýì÷èëãýý: Øèðýý ¹8
Ñàíàìæ: Øîêîëàä, öèòðóñûí òºðëèéí æèìñí¿¿ä (ýôèðèéí ìàñëî
èõ àãóóëàãääàã), óëààí ëîîëü, ºíäºã, êîôå, çºãèéí áàë, ÷èõýð, àìò îðóóëàã÷
çýðãèéã õîðèãëîíî. Äàâñëàã, äàðøèëñàí õîîëîîñ àëü áîëîõ òàòãàëçàíà.
À. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
1. Ìýäðýëèéí
õÿìðàëûã
àðèëãàõ
Àæèë, ìýðãýæèë áîëîí õóâü õ¿íèé îíöëîã, ýìíýëç¿éí
¿å øàòûã õàðãàëçàí òàéâøðóóëàõ ýìèéã çºâ ñîíãîõ
õýðýãòýé. ¯¿íä: Ýëåíèóì, àíäàêñèí, òðèîêñàçèí,
ñåäóêñåí, âàëåðèàí, àìèòðèïòèëèí, àìèíàçèíûã õóâü
õ¿íä òóíã òîõèðóóëàí óóõ áóþó òàðèõ.
1. Ховс эмчилгээ (¿ãýýð èòã¿¿ëýõ ýì÷èëãýý)
2. (Ãèïíîñóããåñòèâíàÿ òåðàïèÿ), ýëåêòðîñîí –
öàõèëãààí àïïàðàòààð óíòóóëàõ.
2. Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
áóþó ñóäàñíû
íýâ÷èìõèé
÷àíàðûã
áàãàñãàõ
- Êàëüöè ãëþêîíàò øàõìàëààð 0.25-0.5 ã óóõ áóþó
5%-10%-ийн óóñìàëûã öàéíû õàëáàãààð ºäºðò 3
óäàà óóõ,
- Êàëüöè õëîðèäûí 10%--ийí óóñìàëûã õ¿¿õäýä
íàñàíä íü 0,1 ìë-ýýð áîäîæ, òîì õ¿íä 10 ìë-ûã
ñóäñàíä õèéõ,
- Òèîñóëüôàò íàòðèéí 25%-ийн óóñìàëûã òîì õ¿íä 5-
10 ìë-ýýð ñóäñàíä, õ¿¿õäýä 3-5 ìë-ýýð ñóäñàíä òàðèõ
áà 7-10 õîíîã ýì÷èëãýýã ¿ðãýëæë¿¿ëíý.
- 25%-ийн ìàãíè ñóëüôàòûí óóñìàëûã 4-10 ìë-ýýð
áóë÷èíä ã¿í, 10-15 óäàà 0.25%-1%-èéí íîâîêàиíû
óóñìàëòàé òàðüæ õýðýãëýíý.
3
.

Ã
è
ñ
ò
à
ì
è
í
û

ý
ñ
ð
ý
ã

á
ý
ë
ä
ì
ý
ë
¿
¿
ä
è
é
ã
Ýìèéí íýð 1 íàñ
õ¿ðòýë
1-3 íàñ 3-8 íàñ 8-14
íàñ
Çààâàð
Äèìåäðîë 0.005 ã 0.01-
0.02
0.002-
0.003
0.03-
0.05
Õîîëíû
äàðàà
Ñóïðàñòèí 0.015 ã 0.03 0.05 01
Ïèïîëüôåí 0.005 ã 0.03 0.05 0.1-
0.25
ªäºðò 2
óäàà
Äèàçîëèí 0.015 ã 0.03 0.05 0.05-
0.1
Äèïðàçèí 0.005 ã 0.01 0.02 0.025
Òàâåãèë 0.015 ã 0.03 0.05 0.1-
0.25
10-14
õîíîã
05_dermotology last last.indd 239 5/25/2005 3:53:30 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
240
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Êëàðèäèòèí 10 ìã áóþó 1 шахмалаар ºäºðò 1
óäàа, 1-2 ñàð óóíà.
12-îîñ äýýø íàñòàé õ¿¿õäýä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 10-
50 ìã-ààð áóë÷èíä òàðèíà.
• Í
2
– ðåöåïòîðûã õîðèãëîã÷ -
öèìåòèäèí, зàäèòåí, ïåðèòîë óóõ.
Çàäèòåí – òîì õ¿íä 0.001 г 2 óäàà,
6 ñàðààñ 3 íàñòàé õ¿¿õäýä 0.5 ìã-
ààð ºäºðò 2 óäàà óóëãàíà.

4. Äàðõëàë
çàñàë
эмчилгээ


12. Àóòîñåðîòåðàïèÿ
3. Ãàììàãëîáóëèí, òàêòèâèí, òèìàëèí, òèìîäåïðåññèíû
àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
• Òèìàëèí 10 ìã ºäºðò 1 óäàà áóë÷èíä тарих
• Òàêòèâèí 1 ìë àðüñàí äîð ºäºðò 1 óäàà ºí溺ä
òàðèõ, ¹ 5-10 удаа
• Òèìîäåïðåññèí 1 ìë áóë÷èíä òàðèõ
• Ëåâаìèçîë, ìåòèëóðàöèë, òèìîçèí, äåêàðèñ,
ïåнòîêñèëèéã уулгахдаа öóñíû øèíæèëãýýíèé
õÿíàëòòàéãààð õýðýãëýíý
5.Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààð
õ¿íäýðñýí ¿åä
¯¿ñãýã÷èéí àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàðûã òîäîðõîéëñíû
¿íäñýí äýýð òîõèðñîí àíòèáèîòèê, ñóëüôàíèëàìèäûí
áýëäìýë¿¿äèéã óóõ áóþó òàðèх
6. Âèòàìèí
áóþó àìèí
äýì ýì÷èëãýý
Âèòàìèí Â
1
, Â
2
, Â
6
, Â
12
, âèòàìèí Ñ, À, Å, íèêîòèíû
õ¿÷ëèéã ºäºðò 2-3 óäàà óóëãàíà
7. ¯ðýâñëèéí
ýñðýã
Êîðòèêîñòåðîèäóóäûã øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çâýë ºâ÷íèé
ýìíýëç¿é áîëîí ýäãýðýëòèéí áàéäàëä íü óÿëäóóëæ
õýðýãëýíý.¯¿íä: Ïðåäíèçîëîí 60-80 ìã-ð óóæ ýõëýõ áà
ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íãýýñ õàìààð÷ òóíã áàãàñãàíà.
8. Ôåðìå-
íòèéí
áýëäìýë¿¿ä
Ïàíêðåàòèí, ìåçèìôîðòе, ôåñòàëèéã ºäºðò 2-3 óäàà óóõ
9. Хîðäëîãî
òàéëàõ
• Ãåìîäåç, íàòðè õëîðèäèéí 0,9%-èéí óóñìàë 200-
400 ìë äóñëààð ñóäñààð òàðèíà. Õîäîîä ãýäýñ, öºñ
óãààõ, öýâýðëýõ áóðãóé òàâèõ.
• Èäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ, ïîëèôåïàí, ýíòåðîäåç ºäºðò
1-50 ã õ¿ðòýë óóõ. Ýíòåðîäåç 5 ã ºäºðò 1-2 óäàà, 3-5
õîíîã óóëãàõ.
10. Õàâàí
õººõ
çîðèëãîîð:
Фóðîñåìèä 0.04 ã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà óóõ áóþó òàðèõ,
ãèïîòèàçèä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà, 2-3 õîíîã
óóëãàíà.
05_dermotology last last.indd 240 5/25/2005 3:53:31 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
241
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Íàìàðñûг õ¿íä õºíãºíººñ íü õàìààð÷ äàðààõü çàð÷ìààð
ýì÷èëíý.
Õ¿íä,
òàðõìàë ¿åä
• Ïðåäíèçîëîíûã õîíîãò 20-40 ìã-ààð áàãàñãàõ
òóíãààð óóëãàõ, áóë÷èíä òàðèõààð õýðýãëýíý.
Êàëè, êàëüöè, àíàáîëèê äààâðûí áýëäìýëòýé
(0,05 ã 3 óäàà õîîëíû äàðàà) õàâñðàí, 2 ñàð
õ¿ðòýë õýðýãëýíý.
• Çàðèìäàà êåíàëîã, äèïðîñïàíûã 2-4 äîëîî
õîíîãò 1 óäàà òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî.
Õ¿íä ¿åä • Öóñ öýâýðø¿¿ëýõ ýì÷èëãýýíèé àðãóóä áîëîõ
ãåìîñîðáöè, ïëàçìаôåðåç, ýíòåðîñîðáöè õèéíý.
ßâöààñ íü õàìààð÷ ýì÷ëýõ íü:
Õóðö ¿åä
• Ôóðîñåìèä 0.04 ã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà óóõ áóþó
òàðèõ, ãèïîòèàçèä 25-50 ìã-ààð ºäºðò 1-2 óäàà,
2-3 õîíîã óóëãàíà.
• Ãåìîäåç, íàòðè õëîðèäèéí 0,9%-èéí óóñìàë 200-
400 ìë äóñëààð ñóäñààð òàðèíà.
• Ýíòåðîñîðáåíòóóä: иäýâõæ¿¿ëñýí í¿¿ðñ,
ïîëèôåïàí, ýíòåðîäåç ºäºðò 1-50 ã õ¿ðòýë óóõ.
Ýíòåðîäåç 5 ã ºäºðò 1-2 óäà,à 3-5 õîíîã óóëãàõ.
• 25%-ийí ìàãíè ñóëüôàòûí óóñìàëûã 4-10 ìë-
ýýð áóë÷èíä
10-5 óäàà òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî
Õóðöàâòàð
áîëîí àðõàã
¿åä
• Ãèñòàãëîáóëèí ñõåìýýð 0.05 – 0.1 – 0.25 – 0.4
– 0.6 – 0.8 – 1 – 2 ìë õ¿ðòýë àðüñàí äîð 2-3
õîíîãèéí çàéòàé òàðèíà.
• Âèòàìèí Â
1
(òèàìèí) áà Â
12
(öèàíîêîáàëàìèí)
êóðñýýð õèéíý.
Àðõàã
íýâ÷äýñòýé,
øèðøèëòýé
¿åä
• Ïèðîãåíàë, öóñ ñõåìýýð òóõàéí ºâ÷òºíä
òîõèðóóëàí ñîëüæ, ºãñºõ òóíãààð ºí溺ä
áóë÷èíä (1, 2, 3, 4, 8, 10 ìë ã.ì) õèéíý.
• Êñàíòèíîë, íèêîòèíàò, òåîôåíèêîë,
ðåîïîëèãëþêèíèéã õýðýãëýõ.
Á. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý
Õóðö íîéòîí
õýëáýðèéí
¿åä
• Øàâøëàãûã óñàí áîëîí ñïèðòýí óóñìàë
(2%-ийн áîðûí õ¿÷èë, 0.025%-ийн íèòðàò
ìºíãºíèé óóñìàë, 10%-ийн äèìåêñèä, 1-2%-ийн
àìèäîïèðèíû óóñìàë, 1-2%-ийн ðåçîðöèíû
óóñìàë, ïåðìàíãàíàò êàëèéí 1:1000 óóñìàë)-ààð
õèéíý.
• Àýðîçîëèóä (îêñèêîðò, äåêñîêîðò)-ûã 2-4 óäàà
ºäºðò ø¿ðøèæ õýðýãëýõ.
05_dermotology last last.indd 241 5/25/2005 3:53:31 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
242
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õóðöàâòàð
¿åä
• Çàéëìàã, çóóðìàã, êîðòèêîñòåðîèäûí ëîñüîí,
êðåì, àýðîçîëûã õýðýãëýíý.
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã áîëîí õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ
ôóðàöèëëèí, ýòàêðèäèíû ëàêòàò, ñòðåïòîöèä,
ýðèòðîìèöèí, ãåíòàìèöèí, òåòðàöèêëèíòýé
òîñîí ò¿ðõëýã.
Àðõàã
намарсын ¿åä
• Õ¿õýð, äàâèðõàé, íàôòàëàíòàé,
êîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõëýãèéã õýðýãëýíý.
Ïàðàôèí, ëàà, øàâàð ýì÷èëãýý õýðýãëýõ.
Õàæèðàñò
намарсын ¿åä
• Òîëãîéí ¿ñèéã õàæèðñûí ýñðýã áóþó
õàãíû ýñðýã (Ò-gel) øàìïóíèàð óãààëãàõ,
äåðìàáàêòåðèéí óóñìàëààð øàâøèõ, 5%-
ийн õ¿õýðòýé, 2%-ийн ñàëèöèëèéí õ¿÷èëòýé,
1%-ийн áîðûí õ¿÷èëòýé òîñ áîëîí 2%-
ийн êåòîêåíàçîëûí êðåì, òðèäåðì òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿äèéã ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
Äèñãèäðîçûí
намарсын ¿åä:
• 38
0
Ñ-èéí ìàðãàíöûí óóñìàëòàé âàííàä ãàð,
õºëèéã 10-15 ìèíóò îð÷èì ä¿ðíý.
• Öýâð¿¿ã õàãàëæ àíèëèíû áóäàã ìåòèëåí õºõ,
Êàñòåëëаíû øèíãýí, 2-5%-ийí ìàðãàíöûí
óóñìàë ò¿ðõýõ ýì÷èëãýýã õèéíý.
• Êîðòèêîñòåðîèäòîé òîñûã ø¿¿ñ íàìäñàíû
äàðàà õýðýãëýíý.¯¿íä: ñèíàôëàí, ôëóöèíàð,
ëîðиíäåí À, Ñ, Ò, ïðåäíèçîëîí, ãèäðîêîðòèçîí,
êîìáèäåðì ãýõ ìýò òîñíóóäûã 1-3 óäàà ºäºðò
ò¿ðõýíý.
Â. Ôèçèê ýì÷èëãýý
1. Ç¿¿ ýì÷èëãýý
2. Хэт ягаан туяагаар шарах эмчилгээ (ÓÂ×, ÓÔÎ)
3. Óëüòðàôîíîôåðåç (êîðòèêîñòåðîèäòîé)
4. Èíäóêòîòåðìè
5. Áóêêè-эмчилгээ
6. Áàéãàëèéí ÿíç á¿ðèéí ðàøààí, øàâàð ýì÷èëãýýã õèéíý
Ã. Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿äèéí ¿åä îíöîëæ õèéõ ýì÷èëãýý
Æèíõýíý
ýêçåì
• Õóðö ¿åä: Åðºíõèé ýì÷èëãýýòýé àäèë
• Õóðöàâòàð áà àðõàã ¿åä: Ãèñòàãëîáóëèí 0.05-
0.1-0.25-0.4-0.6-0.8-1 ìë, 2 ìë õ¿ðòýë 2-3 õîíîã
ºí溺ä áóãàëãàíû ãàäíà àðüñàí äîòîð 8 öýãò
òàðèíà. Íýã öýãò 0.25 ìë-ýýñ èõã¿éãýýð òàðèíà.
1-3 ñàðûí äàðàà äàâòàí òàðüæ áîëíî.
05_dermotology last last.indd 242 5/25/2005 3:53:32 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
243
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õàæèðàñò
ýêçåì
• Ðèáîôëàâèí 0.005 ã õîíîãò
• Âèòàìèí Â
6
– 10-15 ìã êóðñýýð òàðèõ, ¹10-20
• Âèòàìèí Â
15
- 0.05 ã ºäºðò 2-3 óäàà óóõ
• Òîëãîéí ¿ñòýé õýñãèéí ãîëîìòîíä òîñîí áîîëò
õèéæ òàâûã íü óíàãààí, äàðàà íü 5%-ийн õ¿õýð,
2%-ийн ñàëèöèëèéí õ¿÷ëèéí òîñ ò¿ðõýíý
• Õàã, õàæèðаñ áàãàñãàõ øàìïóíü õýðýãëýõ (T-gel,
Фридерм)
Íÿíãèéí
ýêçåì
• Àíòèáèîòèê ýì÷èëãýý õèéíý. Àíòèáèîòèê
ìýäðýã ÷àíàð үçнý.
• Øèìýã÷èéí, íÿíãèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé òîñ,
õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàë, àíèëèíû áóäàã ãýõ
ìýò ¿ð ä¿íòýé. ¯¿íä: Âèëüêèíñîíû òîñ, öàéðûí
èñëèéí òîñ áîëîí çóóðìàã, Êàñòåëëàíû øèíãýí,
ìåòèëåí õºõ, áðèлëèàíò íîãîîí ò¿ðõýõ
Õ¿¿õäèéí
ýêçåì
• Õîîëíû äýãëýì: ýõ áà õ¿¿õäèéí
• Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ ýì
• Ýóáèîòèêóóä: áèôèäóìáàêòåðèí,
ëàêòîáàêòеðèí, áàêòèñóáòèë
Íàðíû
намарс
• Хумхайн ýñðýã áýëäìýë óóëãàõ:
Äåëàãèë 0.25 г, хëîðоõèí 0.2 г ºäºðò 2 óäàà 5 õîíîã
óóëãààä 3 õîíîã çàâñàðëààä 5 õîíîã äàõèí óóëãàõ
ìàÿãààð 3–5 ìº÷ëºã óóëãàíà. Êóðñ: 15-20 г
• Âèòàìèí áóþó àìèí äýì ýì÷èëãýý: Âèòàìèí Â
12

200-500 ãàììà ºäºðò áà ºí溺ä 1 óäàà áóë÷èíä òàðèõ,
¹10, âèòàìèí Ñ 0.03–0.05 г, íèêîòèíû õ¿÷èë 0.1 г
ºäºðò 1 øàõìàëààð 3 óäàà óóõ, 1- 1.5 ñàð.
• Âèòàìèí Å, ìåòèîíèí, òåîíèêîëèéã õîñëóóëàí
õýðýãëýâýë ¿ð ä¿íòýé.
Âèòàìèí Å 100 ìã ºí溺ä óóõ, ìåòèîíèí 0.25 г-ààð 3
óäàà ºí溺ä óóõ áà òåîíèêîëèéã 0.15 г-ààð 3 óäàà óóõ.
• Ãèäðîêàðáîíàò íàòðè, êàðáîëåí óóõ.
• Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñíóóäûã ò¿ðõýíý.

05_dermotology last last.indd 243 5/25/2005 3:53:32 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
244
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
8. ÀÒÎÏÈÊ ÄÅÐÌÀÒÈÒ
Òîäîðõîéëîëò
Îëîí øàëòãààíòàé, àðõàã äàõèëòàò ÿâöòàé,
ýìãýã ººð÷ëºëòòýé äàðõëàëûí õàðèó óðâàë áîëîí
ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã íü óëèðëын чанартай, íàñíû
¿å÷ëýëýýð îëîí øèíæ òýìäãýýð èëýðäýã àðüñíû
çàãàòíààò ºâ÷èí þì. ªºðººð õýëáýë, õàðøèë, õàëäâàð,
óäàìøëûí øàëòãààíòàé àðõàã äàõèëòàò ÿâöòàé, áàãà
íàñíû õ¿¿õäýä ýìíýë ç¿éí õóðö ¿åä óëàéëò, ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä ãîëäóó í¿¿ðýýð íü òóóðäàã, àðõàã ¿åä
øèðøèë ¿¿ñäýã, öààøäàà ºâ÷íèé ÿíç á¿ðèéí øàòàíä
ìº÷äèéí íóãàëàã÷ ãàäàðãóó, õ¿ç¿¿, í¿¿ðýíä òóóðàëò
ãàðäàã çàãàòíààò ºâ÷èí þì.
Àíãèëàë
Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã èëðýõ ¿å øàòààð íü:
• Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарс - 2 ñàð – 2 íàñ
õ¿ðòýë
• Õ¿¿õäèéí намарс - 2-12 íàñàíä
• ªñâºð íàñíû õ¿¿õäèéí áà íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí
намарс - 12-20 íàñ
Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿ä:
• Óëàéðàëò – ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëòýé óëàéðàë – ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëò õýëáýð
• Ïðóðèãèíîç (ìààãóó ìàÿãèéí õýëáýð)
Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ
Íàñ
• ªâ÷èí àíõ õýäýí íàñàíä ýõýëñýí, õýäýí æèë ¿ðãýëæèëæ áàéãàà, îäîî
õýäýí íàñòàé ãýõ ìýò
Óäàìøëûí áàéäàë
• Óäàìøëûí óðüäàë áàéäàë, ýöýã, ýõ îéð òºðëèéí õ¿ì¿¿ñ, ãýð á¿ëèéí
àëü íýã ãèø¿¿í õàðøëûí óæèã àñóóìæòàé áàéõ
• Ýõ æèðýìñýí ¿åäýý õîðäëîãîòîé áàéñàí ýñýõ, ºâ÷èëñºí ºâ÷èí
Îð÷èí íºõöºë
• Ãýð îðíû îð÷èí, íºõöºë – õóóðàéøèëòàé, òîîñ øîðîî èõòýé ýñýõ,
õàòóó øèð¿¿í äààâóóãààð õèéñýí õóâöàñ, òàñàëãààíû óðãàìàë, öàãààí
õýðýãëýë, ¿ñëýã, íèéëýã, ºäºí äýðí¿¿äòýé ýñýõ
• Öàã àãààðûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä - өâëèéí öàãò ºâ÷èí äàõèëò ºãäºã ýñýõ
• Ãýðèéí òýæýýâýð àìüòàí, çàãàñ òýæýýäýã ýñýõ
Ýðõòýí òîãòîëöîîíû áàéäàë
• Òºâ ìýäðýëèéí тогтолцооны ººð÷ëºëò – íîéð, õýò à÷ààëàëòàé
05_dermotology last last.indd 244 5/25/2005 3:53:32 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
245
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
àæèëëàäàã ýñýõ, àéõ, ò¿ãøèõ, ñýòãýë ñàíààíû òààã¿é áàéäàë
• Äîòîîä ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí – áîäèñûí ñîëèëöîîíû ººð÷ëºëò – õýò
òàðãàëàëò
• Õàëäâàð õàðøëûí õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä – ñòàôèëîêîêê, ñòðåïòîêîêê,
캺ãºíöðèéí õàëäâàð, ýìèéí áýëäìýë, àõóéí õàðøèë òºð¿¿ëýã÷¿¿ä,
õàðøèë òºð¿¿ëýõ¿éö õîîë õ¿íñíèé ç¿éë áàéãàà ýñýõ
• Áèåèéí åðºíõèé ÷àäàâõ, áèå áÿëäðûí õºãæèë, ºñºëò õýâèéí ÿâàãäàæ
áàéñàí ýñýõ
• Õîîë áîëîâñðóóëàõ òîãòîëöîîíû ýìãýã (ýëýã, öºñ, íîéð áóë÷èðõàé,
õîäîîä, ãýäýñíèé ºâ÷í¿¿ä), ôåðìåíòèéí äóòàãäàë, áàéãàà ýñýõèéã
àñóóíà.
2. Эмнэл зүйн ¿çëýã, øèíæ òýìäýã
¯çëýãèéã òîëãîéíîîñ õºë õ¿ðòýë ãýñýí ä¿ðìèéã áàðèìòëàí í¿öãýí
áèåíèé ¿çëýã õèéíý. 3 ¿å øàòòàé ÿâàãääàã.
¯å øàò Øèíæ òýìäýã
1. Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарс - 2 ñàð
– 2 íàñ õ¿ðòýë.
Ýíý ¿åä í¿¿ð, òîëãîé, õ¿ç¿¿, ìº÷äèéí
ãàäíà ãàäàðãóóä òóóðàëò ãàðäàã. Òóóðàëò
òàðõìàë áàéíà.
2. Õ¿¿õäèéí намарс – 2-12 íàñ
õ¿ðòýë
Áàãà íàñíû õ¿¿õäèéí намарсын
¿ðãýëæëýë áîëîí ãàðäàã. Ýíý ¿åä
àðüñíû ãýìòýë íü áàéðøìàë õýñýã
ãàçðûí øèíæ ÷àíàðòàé áà øèðøñýí,
áàãà çýðýã ø¿¿äýñòýé, íóãàëàã÷
ãàäàðãóóä èõýâ÷ëýí (òîëãîé, òàõèì,
áóãóé, øàãàéãààð) òóóðàëò ãàðäàã.
Ìààæäàñ èõ áàéíà. Çàðèìäàà 2-3
íàñàíä ºâ÷èí ººðºº àÿíäàà àðèëäàã.
3. ªñâºð íàñíû õ¿¿õäèéí áà
íàñàíä õ¿ðýã÷äèéí намарс - 12-20
íàñ.
Ýíý íü õ¿¿õäèéí намарсын ¿ðãýëæëýë
áîëäîã. Ýíý ¿åä øèðøèë òîä èëýðäýã.
̺÷äèéí íóãàëàã÷ õýñã¿¿äýä: ãàðûí
ñàðâóó, í¿¿ð, í¿ä, àìíû ýðãýí òîéðîíä
õóóðàé, øèðøñýí õºðçºíã¿¿ä ¿¿ñäýã.
̺í óðóóëûí óëààí õýñýã (àòîïèê
õåéëèò) áóãóéí äîòîð òàë, äóõààð
ãàðäàã.
05_dermotology last last.indd 245 5/25/2005 3:53:33 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
246
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ßâö
Àðõàã ÿâöòàé. Çóíû óëèðàëä
ñàéæèðäàã. Äàõèëò ºãäºã.
Òóóðàëòûí áàéðëàë
Ãàðûí ñàðâóó, ìº÷äèéí íóãàëàã÷
õýñã¿¿ä, õ¿ç¿¿, í¿¿ð
Çîâèóð
Ìàø õ¿÷òýé çàãàòíàíà. Íîéðîíä ìóó,
ñýòãýë ñàíàà òàéâàí áóñ, öî÷ðîìòãîé
áàéíà.
Îíöëîã øèíæ òýìäã¿¿ä
Òóóðàëò òàðõìàë: õàéðñ, óëàéëò, îëîí
òîîíû ìààæäàñ, ã¿âäð¿¿, øèðøèëòýé áàéíà.
- Àíõíû ÿçãóóð ýä íü ñààðàëäóó ã¿âäð¿¿нүүä
- Ãýìòñýí àðüñ õýò íºñººæäºã
- Àðüñ õàòóóð÷, áàãà çýðýã ÿëòñàí ãóóæèëò àæèãëàãäàíà
- Ñóãà, öàâü, òàõèìûí íóãàëààñóóäàä íýâ÷äýñèéí øóãàìàí õàãàðõàéíóóä
¿¿ñäýã.
- Öàãààí äåðìîãðàôèçì
- Ïèëîìîòîðíûé ðåôëåêñ èëýðíý
Àòîïèê õàì øèíæ
Àðüñíû ¿ðýâñýë, ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà,
õàðøëûí íàðìàéòàñ, í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë,
óðóóëûí óëààíû ¿ðýâñýë
Àäèññîíèçìûí øèíæ
òýìäýã
• Ãèïîêîðòèöèçì – Ẻðíèé äýýä
áóë÷èðõàéí äààâàð áàãàñàõ
• Ãèïîòîíèÿ – äàðàëò áóóðàõ
• Ãèïîãëèêåìèÿ- öóñàí äàõü ñàõаðûí õýìæýý
áàãàñàõ
• Õºäºë㺺í ñóëðàõ, áàãàñàõ
• Àñòåíèçàöèÿ (èõ ÿäðàõ, ñóëðàõ)
• Õýò íºñººæèëò (õëîàçì, íºñººæèëò)
• Áèåèéí æèí áóóðàõ, õîíîãèéí øýýñíèé
ãàðàëò áàãàñàõ
• Бåíüå –Ìîðãàíû çóðâàñóóä (äîîä çîâõèíä
үð÷ëýý ¿¿ñýõ)
• Óëàéëò –
ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëòýé
óëàéëò –
ãóóæèëòàò õýëáýð
• Øèðøèëò õýëáýð
• Ïðóðèãèíîç
(ìààãóó ìàÿãèéí õýëáýð)
Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿äèéí ¿åä èëðýõ øèíæ
òýìäã¿¿ä:
• Óëàéëò, ãóóæèëò, æèæèã ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä, çóëãàðõàéíóóäòàé
• Øèðøñýí ãîëîìòóóäòàé
• Õàâàíòàé, íýâ÷äýñòýé, çóëãà ìààæñàí
ãîëîìòòîé, ã¿âäð¿¿äòýé, èäýýò
òóóðàëòóóäòàé
• Òóíãàëãèéí áóë÷èðõàéíóóä òîìîðñîí,
óëàéðàë ºã÷ áîëíî
• Èéëäýñëýã õàòóó ã¿âäð¿¿äòýé, àðüñ
øèðøñýí, ã¿í çóëãàëæ ìààæñàí,
ñîðâèóäòàé
05_dermotology last last.indd 246 5/25/2005 3:53:33 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
247
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õ¿íäðýë
1. Àðüñíû èäýýò ºâ÷èí
2. Ýêçåìàòèçàöè
3. Óëàéðàë, Ò ýñèéí ëèìôîìà
3. Õîëáîãäîõ øèíæèëãýýãýýð èëðýõ ººð÷ëºëò
Øèíæèëãýýí¿¿ä ªºð÷ëºëò¿¿ä
1. Öóñíû åðºíõèé
øèíæèëãýý
Ýîçèíîôèëèéí õýìæýý èõñýõ, öàãààí ýñèéí òîî
îëøðîõ, эðèòðîöèòûí òóíàõ õóðä áóóðàõ
2. Øýýñíèé øèíæèëãýý 17 îêñèêåòîñòåðîиä áàãàñàõ
3. Äàðõëàë ñóäëàëûí
øèíæèëãýý
Ò ëèìôîöèò áóóðàõ, Ig M, A áóóðàõ, Ig G, E èõñýõ
4. Õàðøëûí ñîðèë
• Àðüñ øàëáàëàõ ñîðèë òàâèõ -
ñêàðèôèêàöèîííûé òåñò (Prick test) ýåðýã
ãàðàõ
• Áèãí¿¿ðýí ñîðèë – àïïëèêàöèîííàÿ ïðîáà
(ýïèêóòàííûå patch-test)
• Äóñëàí ñîðèë
• Ñîðèëòûí õîîë ºãºõ
5. Áèîõèìèéí
øèíæèëãýý
• Óóðãèéí á¿ëã¿¿ä, òýäãýýðèéí õàðüöàà
àëäàãäàõ, ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààíû
õÿìðàëûí øèíæ, ñàõàð, ¿ëäýãäýë àçîòûí
õýìæýý èõñýõ, áè÷èë ýëåìåíò¿¿ä áàãàñàõ
! Àíõààðàõ ç¿éë:
1. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã òîä èëýðñýí ¿åä óã ñîðèëûã òàâüæ áîëîõã¿é
2. Ñîðèëûí óóñìàëûí õ¿÷èíòýé áàéõ õóãàöàà, àëëåðãåíû íýðèéã õàðàõ
3. Áýëòãýõ á¿õ ÿâöàä ìàòåðèàëóóä àðèóí áàéõ ¸ñòîé
4. Ç¿¿ã 1 ìì - ýýñ ã¿í õàòãàæ áîëîõã¿é. Нýã ºâ÷òºíä õýðýãëýñýí ç¿¿ã äàõèí ººð
ºâ÷òºíä õýðýãëýæ áîëîõã¿é.
5. Õýðýâ 10 ìèíóòààñ ºìíº 10 ìì-ýýñ äýýø ã¿âäð¿¿ ¿¿ñâýë çºâõºí òóõàéí àëëåðãåíû
óóñìàëûã òýð õýñýãò íü àð÷èæ àâàõ õýðýãòýé.
6. Àðüñ øàëáàëàõ ñîðèëûí ¿åä åðºíõèé óðâàë áàðàã èëýðäýãã¿é. Õýðýâ åðºíõèé
óðâàë èëýðñýí ¿åä ÿàðàëòàé àðãà õýìæýý àâàõ ýì, òàðèà, ç¿¿, òàðèóð áýëýí áàéõ
õýðýãòýé.
ßëãàх îíîøëîãîî
1. Àðõàã
íàìàðñ
• Îëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä òóóðíà
• Äåðìîãðàôèçì óëààí
• Намарсын õóðö äàõèëòûí ¿åä íîéòîí ¿å,
öýâð¿¿íöýð¿¿ä, ã¿âäð¿¿ä òóóðíà
2. Õàðøëûí
ãàðàëòàé
àðüñíû
¿ðýâñýë
• Намарсын øèíæ (-)
• Îëîí òºðëèéí ÿçãóóð ýä¿¿ä (óëàéëò, ã¿âäð¿¿,
öýâð¿¿íöýð, öýâð¿¿, øàëáàðõàé, õàéðñ) ãàðíà
• Ýõíèé ¿åä öî÷ðóóë ¿éë÷èëñýí òýð õýñýãò ¿ðýâñýë
ÿâàãäàíà. Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷èéí ¿éë÷ëýë
àðèëñаíû äàðàà àëãà áîëíî.
• Õàðøèë òºð¿¿ëýã÷ äàõèí ¿éë÷èëñíèé äàðàà
äàõèëò ºãäºã
05_dermotology last last.indd 247 5/25/2005 3:53:34 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
248
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. ̺ºãºí
õýëáýðèéí
ìèêîç
• 40-ººñ äýýø íàñíû õ¿ì¿¿ñò òîõèîëäîíî
• Àðüñ õàâàãíàæ óëàéñàí, óëààí ÿãààí ºíãºòýé,
íýâ÷äýñòýé çóçààðñàí áàéíà
• ¯ñ óíàæ, öººðíº
• Çàõûí òóíãàëãèéí áóë÷èðõàéíóóä òîìîðíо
• Áàéíãà õ¿÷òýé çàãàòíàíà
• Ïîòðиåãèéí áóãëàà ýä ýñèéí øèíæèëãýýíä
èëýðíý
4. Ìààæóóð
• Õ¿÷òýé çàãàòíàà
• Íîéðã¿éäýë, ñýòãýë ñàíààíû òàâã¿é áàéäàë,
“ãàçðûí çóðãàí” õýë
• Óëàéëò, ãóóæèëò, ã¿âäð¿¿ò öýâð¿¿íöýð, áýëöð¿¿ò
òîëáîí òóóðàëòóóä, èéëäýñëýã òàâ, ìààæäàñ,
øàëáàðõàé
• Ñóäñàí òîëáîòîé æèæèãõýí áýëöð¿¿í¿¿ä
• Òóíãàëãèéí çàíãèëàà òîìîðíî
• Тууралт мº÷äèéí òýíèéëãýã÷ ãàäàðãóóä áàéðëàíà
• Óëíû áà õýâëèéí ðåôëåêñ (-)
5. Õàâòãàé
óëààí ¿ëä
• “Óиêõåìèéí òîðíû” øèíæ
• ÿâäð¿¿ä íü ãÿëàëçñàí îëîí ºíöºãò õýëáýðòýé, òóñ
òóñäàà áàéðëàñàí áàéíà
• “Ëàêòñàí ìýò õóìñ”- íû øèíæ
• Ñàëñò á¿ðõ¿¿ë äýýð øàëáàðõàé, øàðõ ãàðíà
• Êåáíåðèéí øèíæ
6. Õàìóó
• Àðäè-Ãîð÷àêîâын шинж
• Õîñ öóñàí òàâ á¿õèé ã¿âäð¿¿, íºñººò òîëáî ãàðíà
• Øºíº èõ çàãàòíàíà
7. ×îíîí
õºðâºñ
• Áýëöð¿¿í¿¿ä òóóðíà
• Çàãàòíàх (õ¿÷òýé), õîðñîæ ÷èíýðýõ. Õóðö ¿åä
áàðààí ÿãààí ºíãèéí õºõºâòºð òóÿàòàé áýëöð¿¿ò
òóóðàëò ãýíýò ãàð÷ 1-2 öàãààñ õýäýí ºäðèéí äàðàà
àëãà áîëäîã. Õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìын õÿìðàл,
ºòãºí õàòàõ, ñóóëãàõ, îãèóëàõ, Ẻëæèõ. Óëààí
áýëöð¿¿ò äåðìîãðàôèçì, õàëóóðàõ (êðàïèâíàÿ
ëèõîðàäêà) øèíæ èëýðíý.
Ýì÷èëãýý
1. Åðºíõèé ýì÷èëãýý:
Õîðäëîãî
òàéëàõ
ýì÷èëãýý
• Ïîëèâèäîí + íàòðè õëîðèä + êàëüöè õëîðèä +
ìàãíè õëîðèä + íàòðè ãèäðîêîðáîíàò 200-400
ìë-èéã ñóäñààð 1 ìèíóòàíä 40-60 äóñëààð, äîëîî
õîíîãò 2-3 óäàà òàðèíà. Êóðñ: 4-7.
• Íàòðè õëîðèäûí 0.9%-èéí óóñìàë 200-400 ìë-èéã
ñóäñààð äîëîî õîíîãò 2-3 óäàà òàðèíà. Êóðñ: 4-7.
• Öýâýðëýõ áóðãóé òàâèõ
05_dermotology last last.indd 248 5/25/2005 3:53:34 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
249
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýìçýãøèë
áóóðóóëàõ
áýëäìýë¿¿ä
• Íàòðè òèîñóëüôàò 30%-èéí 5-10 ìë-ûã ñóäñàíä
ààæìààð ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä, 10-15 óäàà
òàðèíà.
• Ìàãíè ñóëüôàò 25%-èéí 5-10 ìë-ûã áóë÷èíä
ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä 10-15 óäàà òàðèíà.
• Êàëüöè ãëþêîíàò 10%-ийн 5-10 ìë-èéã ñóäñààð
ºäºð á¿ð буюу ºí溺ä 10-15 óäàà òàðèíà. Ýäãýýð
ýì¿¿äèéí àëü íýãèéã õýðýãëýíý.
“Êàëüöèéí áýëäìýëèéã ø¿¿äýñ èõòýé ¿åä õýðýãëýõ
áà äåðìîãðàôèçì öàãààí ãàðàõ ¿åä õýðýãëýõèéã
õÿçãààðëàíà”.
Ãèñòàìèíû
ýñðýã
áýëäìýë¿¿ä
• Ëîðàòàäèí 0.01 ã-ûã ºäºðò 1 óäàà ýñâýë ýáàñòèí 1
øàõìàëààð ºäºðò 1 óäàà ýñâýë ôåêñîôåíàäèí 180
ìã-ûã ºäºðò 1 óäàà, íèéò 3-5 äîëîî õîíîã óóõ áà
10 õîíîã çàâñàðëààä äàõèí õýðýãëýíý.
Íîéð ìóó, øºíº èõ çàãàòíàäàã, ñýòãýë òàéâàí áóñ ¿åä
òàéâøðóóëàõ, íîéðñóóëàõ ¿éë÷èëãýýòýé ãèñòàìèíû ýñðýã
áýëäìýë¿¿äèéã òàðèàãààð õýðýãëýíý. ¯¿íä:
• Äèôåíãèäðàìèí 1%, õëîðîïèðàìèí 2%, êëåìàñòèí
0.1%-èéí óóñìàëûã 1-2 ìë îðîéä áóë÷èíä òàðèíà,
10-15 óäàà.
Òàéâøðóóëàõ
çîðèëãîîð
• Âàëåðèàí 20-30 äóñëûã õîîëíû äàðàà 30 ìèíóò
áîëîîä ºäºðò 2-3 óäàà уух
• Ôåíîáàðáèòàë + ýðãîòàìèí + хуруувчин цэцгийн
àëêàëîèäын ханд 1 øàõìàëààð ºäºðò 1-2 óäàà
óóх
• Îêñàçåïàì 0.01 ã ºäºðò 1-2 óäàà, íèòðàçåïàì 0.005
ã îðîéä 1 óäàà óóх
Ôåðìåíòèéí
áýëäìýë¿¿ä
Ïàíêðåàòèí, ìåçèìôîðòå, ïåïñèí, àìèí õ¿÷èë 1 øèðõýãýýð
ºäºðò 3 óäàà õîîëëîõ ¿åä óóх
Ýóáèîò-
èêóóä
Áèôèäîáàêòåðèí, áèôèäóì õîîëíîîñ 30 ìèíóòûí ºìíº
ºäºðò 3 óäàà, 5 òóíãààð 3-7 õîíîã óóх
Áººðíèé äýýä
áóë÷èðõàéí
¿éë
àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ
Àììîíèйн ãëèöèðèçèíàò 0.05-0.1 ã õîîëíîîñ 30 ìèíóòûí
ºìíº ºäºðò 2-4 óäàà, 1-6 ñàð õýðýãëýíý.
Äàðõëàë
ñàéæðóóëàõ
áýëäìýë¿¿ä
• Òàêòèâèí 0.01%-ийн 1 ìë ºäºðò 1 óäàà тарих, 5-14
õîíîã
• Ìèåëîïèä 3 ìë-ààð ºí溺ä òàðèíà
• Òèìàëèí 10 ìã-ûã ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä áóë÷èíä
òàðèíà
05_dermotology last last.indd 249 5/25/2005 3:53:34 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
250
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õî¸ðäîã÷
õàëäâàðààð
õ¿íäýðñýí
òîõèîëäîëä
Òóõàéí õóâü õ¿íä òîõèðñîí àíòèáèîòèê ýì÷èëãýýã õèéíý.
¯¿íèé òóëä ñîðèë òàâèõ, àíòèáèîòèê ìýäðýã ÷àíàð ¿çíý.
Ôèçèê
ýì÷èëãýý
ÏÓÂÀ ýì÷èëãýý 15-25 óäàà, ýëåêòðîñîí ýì÷èëãýý 10-15
óäàà.
2. Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
Óñ, ø¿¿ñ,
¿ðýâñýë èõòýé
¿åä
• Õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ óóñìàëààð øàâøëàãà òàâèõ,
àíèëèíû áóäãóóä ò¿ðõýõ
• Êîðòèêîñòåðîèäûí òîñîí ò¿ðõýö¿¿ä õýðýãëýõ
• Ïèìåêðîëèìóñ 1%-èéí êðåì. Ñòåðîèäûí áóñ
¿ðýâñëèéí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé êðåì. ªäºðò 2 óäàà
ãîëîìòîíä íèìãýí ò¿ðõýх.
• 2-5-5-10% íàôòàëàíû íåôòü àãóóëñàí ºòãºí òîñ
êðåì ò¿ðõýх
Óñ, ø¿¿ñòýé,
íÿíãèéí
õàëäâàðààð
õàëäâàðàãäñàí
¿åä
• Оêñèòåòðàöèêëèí + ãèäðîêîðòèçîíû àýðîçîëèéã
ºäºðò 2-4 óäàà ø¿ðøèх
• Àíèëèíû áóäàã÷ áîäèñ ò¿ðõýх
Õ¿íä ÿâöòàé,
ýì÷èëãýýíä ¿ð
ä¿íã¿é ¿åä
Äàðõëàë äàðàíãóéëàõ áýëäìýë¿¿ä: öèêëîñïîðèí 2.5 ìã-ûã
êã æèíä áîäîæ ýìíýë ç¿éí ¿ð ä¿í ºãòºë õýðýãëýæ, ààæìààð
òóíã áóóðóóëàí õàñíà. Ýëýã, Ẻðíèé õÿìðàëòàé, öóñàí
äàõü øýýñíèé õ¿÷èë, êàëèéí õýìæýý èõýññýí ºâ÷òºíä
áîëãîîìæòîé õýðýãëýíý. Áýëäìýëèéã óóõààñ ºìíº áîëîí
óóñíû äàðàà öóñàí äàõü êðåàòèíèíû õýìæýýã 7 õîíîãò 2
óäàà òîäîðõîéëíî.
3. Ôèçèê ýì÷èëãýý:
1. Хэт ягаан туяагаар шарах (ÓÔÎ)
2. Ç¿¿ ýì÷èëãýý
3. ÏÓÂÀ ýì÷èëãýý
4. Ðàøààí, øàâàð, óñàí ýì÷èëãýý
Ǻâëºãºº
Äýãëýì
• Îð÷èí íºõöëèéã çîõèöóóëàõ - аæèë áîëîí ãýðийí íºõöºëä õàðøèë
òºð¿¿ëýã÷ áîäèñóóäûã õýðýãëýõã¿é áàéõ. ªäºð á¿ð ãýð, àëáàí
òàñàëãààíäàà ÷èéãòýé öýâýðëýãýý õèéõ, ãýðèéí òýæýýìýë àìüòäûã
ãýðòýý áàéëãàõã¿é áàéõ.
• Íèéëýã, ¿ñëýã íîîñîí ýäëýëèéã àëü áîëîõ õýðýãëýõã¿é áàéõ. Íèéëýã
óãààëãûí íóíòàãóóäûã õýðýãëýõýýñ òàòãàëçàõ.
• Õîîëíû äýãëýì áàðèìòëàõ: õàðøèë áàãàòàé õîîë õýðýãëýíý. Õàëóóí
íîãîî, öèòðóñûí òºðëèéí æèìñ, ñîãòóóðóóëàõ óíäàà, äàâñ, ºíäºã,
õèàì, ñ¿¿, óëààí ëîîëü, øîêîëàä, í¿¿ðñ óñ èõòýé õîîë, öóóíû õ¿÷èë,
ñàìàð, çàãàñ, çàãàñàí á¿òýýãäýõ¿¿í çýðãèéã õîîëîíäîî àëü áîëîõ áàãà
õýðýãëýõ.
05_dermotology last last.indd 250 5/25/2005 3:53:35 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
251
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
9.1 ГЭРЛИЙН ШАЛТГААНТ АРЬСНЫ ҮРЭВСЭЛТ ӨВЧНҮҮД-
НАРНЫ МААЖУУР
Тодорхойлолт Àðõàã ÿâöòàé, óëèðëûí ÷àíàðòàé, нарны гэрлийн
хэт халалтаас шалтгаалж ¿¿сэх өвчин. Èõýâ÷ëýí
ýìýãòýé÷¿¿äýä òîõèîëääîã ºâ÷èí. Çàðèì òîõèîëäîëä
ýíý ºâ÷íèé ¿åä ïîðôèðèí øýýñýíä èõñýõ, ººð íýã
òîõèîëäîëä íèêîòèíû õ¿÷ëèéí äóòàãäàë, çàðèìäàà
õîäîîäíû ø¿¿ñ áàéõã¿é áîëäîã ãýæ òîãòîîñîí.
Ýìíýë ç¿é
• Ихэвчлэн залуу ба дунд насны эмэгтэйчүүд
өвчилдөг. Хавар зуны улиралд удаан хугацаагаар
наранд байснаас болдог.
• Цàðàé íü çîâæ øàíàëñàí áàéäàëòàé, á¿ðýã
áàéõ, í¿¿ðíèé àðüñ öî÷ðîìòãîé, çàðèìäàà
íîéðã¿é áîëîõ, òîñ, õºëñ ÿëãàðàëò áàãàñäàã,
¿¿íòýé õîëáîîòîé àðüñ õóóðàéøèõ, óäààí
ºâ÷èëñºí õ¿íä öàãààí çóð÷ëàà ¿¿ñäýã.
• Áèåèéí èë õýñã¿¿äýýð øèðøñýí æèæèã
ã¿âäð¿¿ä, òîì çàíãèëàà ìàÿãèéí áîëîí
öàãèðãàí, îëîí ä¿ðñò óëàéðëóóä,
öýâð¿¿íöð¿¿ä òóóð÷, àðüñ óëàéæ õàâàãíàõ áà
ìàø èõ çàãàòíàäàã.
• Çàðèì òîõèîëäîëä áýëöð¿¿, ãðàíóë¸ì,
намарсын òóóðàëòóóäòàé èæèë òóóðàëòóóä
òóóðíà.
• Í¿äíèé ñàëñòûí ¿ðýâñýë, óðóóëûí óëààí
õýñãèéí ¿ðýâñýë èëýð÷ áîëíî. ªâ÷èí õóðöäàõ
¿åä áèåèéí äàëä ãàçðóóäààð тууралт ãàðäàã.
• Òóóðàëòûí îíöëîã íü óëàéñàí суурин äýýð
óëààí ÿãààí ºíãèéí 0,2-1 ñì õýìæýýòýé
ã¿âäð¿¿ä ãàðäàã. Òóñ òóñäàà áàéðëàñàí
ã¿âäð¿¿ä õîîðîíäîî íèéëæ õºðçºí ¿¿ñãýäýã.
• Ýíý íü äèñê õýëáýðèéí óëààí ÷îíîí ÿðûí
òóóðàëòòàé àäèëõàí áàéíà. Õ¿÷òýé ìààæñàíû
óëìààñ öóñàðõàã ìààæäàñ, øóãàìàí çóðààñ
á¿õèé òàâ ãàðíà.
• Намар, өвлийн улиралд тууралтууд нэмэгдэж
гарах нь багасаж, аяндаа алга болно
05_dermotology last last.indd 251 5/25/2005 3:53:35 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
252
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Эдийн шинжилгээ
Эмчилгээ:
• Хумхайн эсрэг бэлдмэлүүд: äåëàãèë 0,25 ã ºäºðò 2 óäàà
5 õîíîã óóëãàæ, 3 õîíîã çàâñàðëàí äàõèí 5 õîíîã óóëãàõ
çàìààð 3 ìº÷ëºã óóх
• Гистамины эсрэг бэлдмэлүүд: кларитин, кестин, зиртек,
телфаст өдөрт 1 ширхэгийг уух
• Íèêîòèíû õ¿÷èë 0,1 г өдөрт 3 óäàà óóõ эсвэл ксантинол
никотинат эсвэл теоникол 1 г өдөрт 3 удаа уух
• Àëüôà òîêîôåðîë 100 ìã-ààð ºí溺ä, ìåòиîíèí 0,25 г өдөрт
3 удаа, ºí溺ä óóõ
• Нарнаас хамгаалæ том саравчтай малгай ºìñºõ, нарнаас
хамгаалах нүдний шил ç¿¿õ, нарны хаалт õýрэглэх.
9.2 ГЭРЛИЙН ШАЛТГААНТАЙ АРЬСНЫ ҮРЭВСЭЛ
Òîäîðõîéëîëò Íàðíû ãýðýë áóþó õýò ÿãààí òóÿà, ðåíòãåí
òóÿà çýðãýýñ áîëæ àðüñ ¿ðýâñýõèéã ãýðëýýñ
øàëòãààëàõ àðüñíû ¿ðýâñýë ãýíý. Ýíý ¿ðýâñëèéí
¿åä ãýðëèéí íºëºº àðüñàíä ¿éë÷èëñíýýñ õîéø
òîäîðõîé õóãàöàà ºíãºðñíèé äàðàà ºâ÷íèé øèíæ
òýìäýã èëýðäýã. ¯¿ãýýðýý ò¿ëýãäýëòýýñ ÿëãààòàé.
Àíãèëàë ßâöààð íü:
• Хурц
• Хурцавтар
Ýìíýë ç¿é
Ãýðëèéí øàëòãààíòàé õóðö ¿ðýâñýë 3 ¿å øàòààð ÿâàãäàíà:
I ¿å áóþó óëàéðàëòûí ¿å
Íýã óäààãèéí ãýðýëä øàðàãäàæ ò¿ëýãäñýíèé
äàðàà àðüñ óëàéæ, õîðñîæ, çàãàòíàíà.
Ýäãýðñíèé äàðàà õ¿ðýí òîëáî ¿ëäýíý. Òîëáî
ààæиì àðèëíà.
05_dermotology last last.indd 252 5/25/2005 3:53:35 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
253
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
II ¿å áóþó öýâð¿¿òýëòèéí
¿å
Ãýðýëä ò¿ëýãäñýíýýñ õîéø
7 õîíîãèéí äàðàà õîðñîæ,
çàãàòíààä ÿíç á¿ðèéí
õýìæýýòýé öýâð¿¿ ¿¿ñ÷,
çóëãàðõàé áèé áîëíî. Ýíý íü
ààæèìäàà òàâøèæ ýäãýðýõ
áà çàðèìäàà ñîðâè ¿ëäýíý.
III ¿å áóþó ÿðøèë ¿¿ñýõ
Àðüñ ò¿ëýãäñýíýýñ õîéø óëàéæ, íýâ÷äýñ,
öýâð¿¿, çóëãàðõàé ¿¿ñ÷, óäàëã¿é òýð îð÷èíäîî
¿õæèë áîëæ ÿðøèíà. ªâäºëò èõòýé áàéíà.
Íàðàíä óäààí áàéæ, ñàëõèíä ãàíäàæ, õàëóóí
íºõöºëä îëîí æèë àæèëëàñíààñ çàðèì õ¿íèé
àðüñ øèðøèæ çóçààð÷ íºñºº ñóóæ , áýëöð¿¿,
ã¿âäð¿¿, çàíãèëàà ¿¿ñ÷, óñ ø¿¿ñ ãàðíà. Òýð íü
çàãàòíàæ çóëãàðààä öóñàðõàã òàâ ñóóíà. Èéì
òîõèîëäîëä íàìàðñ ãýíý.
Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ
2. Ýìíýë ç¿éí øèíæ òýìäýã
3. Øèíæèëãýý. Ýäèéí øèíæèëãýý: аêàíòîç, ñïîíãèîç,
ëåéêîöèò ýñèéí íýâ÷äýñ èëýðíý.
ßëãàõ îíîøëîãîî
Өвчний нэр Ялгах шинжүүд
Óëààí ÷îíîí
ÿð
Ихэвчлэн нүүрэнд ягаан-улаан өнгийн хавантай толбо үүснэ,
аажим хатуурч, жижиг саарал өнгийн хайрсаар хучигдана.
Хайрс нягт суусан байдаг учир хуулахад хэцүү. Хайрсыг
авахад жижиг өргөстэй, энэ нь үсний уутанцарт гүн суусан
байна. Хуулахад их өвдөлт өгдөг (Бенье-Мещерскийн
шинж)
Ñàðêîèäîç
Ихэвчлэн эмэгтэйчүүд өвчилдөг. Хатуувтар, хавтгай
хэлбэртэй зангилаа гарна. Ойр орчмын эрүүл арьснаас тод
хязгаарлагдсан. Гөлгөр гадаргуутай, янз бүрийн өнгөтэй
байж болно: ягаан-цэнхэрээс хүрэн улаан өнгө хүртэл.
Ýîçèíîôèëûí
ãðàíóë¸ì
3 хэлбэрээр тохиолддог: нэвчдэст-шалбархайт хэлбэр –
шулуун гэдэсний амсар орчим байрлана. Голомтот нэвчдэст
хэлбэр – нүүр, биеийн бусад хэсэгт байрлана. Арьсан
доорх – 3 см хүртэл диаметр хэмжээтэй зангилаа арьсан
доорх өөхөн эдэд байрладаг. Зангилаа нь хөдөлгөөнтэй,
эмзэглэлгүй, арьс өөрчлөгдөөгүй байна. Өгзөг, гуя болон
биеийн бусад хэсэгт байрлана.
05_dermotology last last.indd 253 5/25/2005 3:53:36 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
254
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ýðèòðîïî-
эòиíы
ïðîòîïîðôèðè
Наранд илүү өртөмтгий газар жижиг цэврүүнцрүүд үүснэ.
Цэврүүнцрийн оронд жижиг сорв, гиалины хуримтлал
үүснэ.
Ýì÷èëãýý
• Õèíèíû òºðëèéí ýìèéí áîäèñóóä õóìõààí ýñðýã áýëäìýë
áîëîõ äåëàãèë 0,25 ã ºäºðò 2 óäàà 5 õîíîã óóëãàæ, 3 õîíîã
çàâñàðëàí äàõèí 5 õîíîã óóëãàõ çàìààð 3 ìº÷ëºã óóõ
• Íèêîòèíû õ¿÷èë 0,1ãð ºäºðò 3 óäàà óóõ. Àëüôà òîêîôåðîë
100 ìã-ààð ºí溺ä , ìåòèîíèí 0,25 ãð ºäºðò 3 óäàà, ºí溺ä
óóõ
• Õóðö ¿åä: ãàäóóð øàâøëàãà õèéõ. Ðåçîðöèíû 1-2%-èéí
óóñìàë, àìèäîïèðèíû 1-2%-èéí óóñìàë çýðãýýð øàâøëàãà,
дааврын òîñîí ò¿ðõëýã ò¿ðõýõ. Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñ
ò¿ðõýõ
10. АРЬСНЫ ХОЖУУ ҮЕИЙН ÏОРФИРИ
Тодорхойлолт Эëýã õîðäóóëàõ áîäèñ, эмийн бэлдмэлүүд (õ¿íä
ìåòàëëûí äàâñíóóä, хүнцэл, сүрьеэгийн эсрэг бэлдмэл,
тайвшруулах эм, эстроген, жирэмслэлтээс хамгаалах
бэлдмэл, пиридоксин, хлорохин, тетрациклин, фуросемид,
дапсон, төмөр, напроксен, цитостатик) их хэрэглэдэг
хүмүүст èõýâ÷ëýí òîõèîëääîã, порфирины солилцоо
алдагдсан генодерматозын бүлгийн өвчин.
Ангилал Анхдагч голомт хаана байрлаж байгаагаас хамаарч:
• Эритропоэтины (төрөлхийн эритропоэтины
порфири, эритропоэтины протопорфири)
• Элэгний (арьсны хожуу үеийн порфири)
• Элэг эритропоэтины
Ýìíýë ç¿é
Èõýâ÷ëýí 30-50 íàñíû ýð÷¿¿ä ºâ÷èëäºã. Àðõè÷èí, ýëýãíèé àðõàã
¿ðýâñýëòýé õ¿ì¿¿ñò òîõèîëäîõ íü ýëáýã.
• Áèåèéí èë õýñýã í¿¿ð, õ¿ç¿¿, ÷èõíèé äýëáýý, ãàðûí ñàðâóóíû àð òàëûí
àðüñ íàðàíä õýò ìýäðýã áîëæ àìàðõàí øàëáàð÷ ãýìòäýã.
05_dermotology last last.indd 254 5/25/2005 3:53:36 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
255
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Íàðíû òóÿà, ãýìòëèéí óëìààñ
àðüñàí äýýð òóíãàëàã øèíãýí á¿õèé
ÿíç á¿ðèéí õýìæýýòýé öýâð¿¿í¿¿ä
ãàðäàã.Öýâð¿¿ õàãàðñíû äàðàà
øàëáàðõàé ¿¿ñ÷, óäàëã¿é öóñàðõàã
òàâààð õó÷èãääàã.
• Òàâ õîâõîðñíû äàðàà õºõºëáºð
òóÿàòàé íºñººæñºí ºíãºö ñîðâè
¿¿ñäýã áà õýäýí ºäºð, õýäýí ñàðûí
äàðàà íºñºº íü àðèëäàã.
• Àðüñàí äýýð öýâð¿¿, øàëáàðõàé,
çóëãàðõàé, öóñàðõàã òàâ, öàéâàð
áà õºõºëáºð òóÿàòàé íºñººæèëò,
æèæèã ñîðâèíóóä áèé áîëæ,
àðüñíû õýñýã ãàçàð çóçààð÷
õàòóóðñíû óëìààñ àëàã öîîõîð,
õàð ñààðàë, óëààí õ¿ðýí áîëäîã.
• Æèãä áóñ íºñººæèæ,
õàòèíãàðøñàí àðüñàí äýýð
äóãóé öàéâàð 1-5 ìì äèàìåòðòýé
óéëàíõàé ãàðäàã.
• ªâ÷òýé õ¿ì¿¿ñ õýò ¿ñýðõýã áîëæ, õóìñ ººð÷ëºãäºõ, ÿëàíãóÿà í¿¿ðíèé
àðüñ íü õàòóóð÷ çóçààðàí, àðüñ õàòóóðàõ (ñêëåðîäåðì) ºâ÷íèé ¿å äýõü
ººð÷ëºëòòýé àäèëõàí áîëäîã (ñêëåðîäåðìîïîäîáíàÿ ôîðìà).
• Ñêëåðîäåðì, àðüñ àëàãëàõ ºâ÷èíòýé àäèëõàí øèíæ òýìäýã àæèãëàãääàã
(ñêëåðîâèòèëèãîèäíàÿ ôîðìà).
• Í¿äíèé ýâýðëýã ñàëñò á¿ðõýâ÷ ¿ðýâñýí íèìãýí õàëüñòàé öýâð¿¿íöýð
¿¿ñ÷, ñàëñò á¿ðõýâ÷ áóëèíãàðòàæ á¿äãýðäýã, 40%-ä íü í¿äíèé ñàëñò
á¿ðõýâ÷ íºñººæèæ, í¿äíèé ¸ðîîëûí âåí ºðãºñäºã.
• Õàðààíû ìýäðýëèéí äèñê íü ¿ðýâñýæ, ñîíñãîëûí ìýäðýëèéí ¿ðýâñýë,
àìüñãàëûí äýýä çàìûí, ÷èõ õàìàð õîîëîéí ýðõòíèé ñàëñò á¿ðõýâ÷
õóóðàéøäàã.
• ªâ÷èí õóðöäàõ ¿åä ãîëîìòîíä øèíý òóóðàëò ãàð÷, àðüñ õîðñîæ,
çàãàòíàíà.
• Ïîëèíåâðèòèéí õàì øèíæ èëýðíý.
• Ç¿ðõ ñóäàñíû ýðõòýí òîãòîëöîî áà õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ýðõòýí
òîãòîëöîîíû ýìãýã ººð÷ëºëò èëýðíý.
05_dermotology last last.indd 255 5/25/2005 3:53:37 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
256
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
1. Àñóóìæ: óëèðëûí ÷àíàð, àðüñíû ãýìòëèéí áàéäàë, ºâ÷èí õóðöäàõ
¿åä øýýñ õàðëàõ
2. Ýìíýëç¿éí øèíæ òýìäýã
3. Øèíæèëãýý:
• Øýýñýíä óðîïîðôèðèí, баасанд áààñàíä êîïðîïîðôèðèí
¿çýõ
• Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà ¿çýõ
• Öóñ, øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý
• Õýò àâèàí øèíæèëãýý
• Âóäûí ëàìïààð îíîøëîõîä ø¿ä óëààí ºíãºòýé ãýðýëòýæ
õàðàãäàõ
Íýìýëò øèíæèëãýý:
1. Ç¿ðõíèé öàõèëãààí áè÷ëýã
2. Õîäîîä äóðàíäàõ
3. Í¿äíèé óã äóðàíäàõ
ßëãàõ îíîøëîãîî
ªâ÷íèé íýð Ялгах шинжүүд
Áóñàä õýëáýðèéí
ïîðôèðè
• Эритропоэтины протопорфири: Наранд
илүү өртөмтгий газар жижиг цэврүүнцрүүд үүснэ.
Цэврүүнцрийн оронд жижиг сорви, гиалины
хуримтлал үүснэ.
• Эритропоэтины уропорфири: төрөлхийн,
аутосом-рецессив хэлбэрээр удамшдаг. Хүүхдэд
тохиолддог. Наранд маш мэдрэг, хүнд явцтай
тэжээлийн өөрчлөлтүүд илэрнэ.
• Протокопропорфири: аутосом-доминант
хэлбэрээр удамшдаг. Хîîë áîëîâñðóóëàõ
òогтолцооны эрхтний, мэдрэлийн өөрчлөлтүүд нь
арьсны өөрчлөлттэй ээлжилж явагдана.
Ãýðëèéí öýöýã
Өвчин хүүхдэд элбэг тохиолддог. Дугуй хэлбэртэй,
голдоо хүйс маягийн хонхорхойтой цэврүүт тууралт
гарна. Дунд насны эрэгтэйчүүдэд тохиолддоггүй,
элэгний талаас өөрчлөлт байхгүй.
Äþðèíãèéí ãåðïåñ
õýëáýðèéí äåðìàòèò
Тууралт гарахаас өмнө хүчтэй загатнах шинж илэрнэ.
Тууралтууд биеийн харалдаа хэсэгт байрлана. Олон
янзын тууралт гарна: цэврүүнцэр, цэврүү, толбо,
гүвдрүү, бэлцрүү, улайрал. Тууралт шимэгдсэний
дараа тод бор нөсөө үлдэнэ.
05_dermotology last last.indd 256 5/25/2005 3:53:37 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
257
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Öýâð¿¿ò ïåìôèãîèä
60-аас дээш насны хүмүүст гарна. Олон төрлийн
тууралт (улайж хавагнасан арьсан дээр чинэрэлттэй
цэврүү гарна, бүлэглэх шинжгүй). Тэлэх хандлагагүй.
Никольскийн шинж тэмдэг сөрөг.
Ýì÷èëãýý
• Õîîëíû äýãëýì: Ñîãòóóðóóëàõ óíäààíû ç¿éëèéã á¿ðýí õîðèãëîõ.
Ýñòðîãåí, áàðáèòóðàò, ñóëüôàíèëàìèä, ãðèçåîôóëüâèí çýðýã
ïîðôèðèíûã èõýñãýõ ¿éë÷èëãýýòýé ýìèéí áîäèñ õýðýãëýõèéã
õîðèãëîíî.
• Ýëýãíèé áîëîí õîîë áîëîâñðóóëàõ çàìûí ¿éë àæèëëàãààã
ñàéæðóóëàõ àðãà õýìæýý àâíà. Ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýíý.
Ерөнхий эмчилгээ:
• Íàðíû òóÿàíààñ õàìãààëàõ.
1. Õèíîëèíû á¿ëãèéí ýì: Èäåëüñîí Ë.È. - íû ñõåì: Äåëàãèë:
а. 0.125 г äîëîî õîíîãò 2 óäàà ºãºõ áà 3-8 ñàð óóõ.
б. 0.125 г äîëîî õîíîãò 2 óäàà óóëãàõ áà 2 äîëîî õîíîã óóõ. ¯ð ä¿í
ñàéí ºâ÷òºíä òîõèðîìæòîé áîë äàðàà íü 0.125 г 3 óäàà 1–2 äîëîî õîíîã.
0.125 г ºäºð á¿ð 1 ñàðûí òóðø óóõ, öààøäàà 0.125 г 2 óäàà, 3-4 ñàð óóõ.
Äåëàãèëûã èíîçèí áóþó ðèáîêñèíòýé õîñëóóëáàë ¿ð ä¿íòýé.
Ðèáîêñèí 0.2 г-ð ºäºðò 3-4 óäàà õîîëíîîñ ºìíº, êóðñ 2-3 ñàð. Äåëàãèë уух
¿åäýý öóñ, øýýñíèé åðºíõèé øèíæèëãýý, ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã õÿíàõ,
í¿äíèé óã äóðàíäàõ øààðäëàãàòàé.
• Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ:
Ýññåíöèàëå ôîðòå 2 ñàðààð 3 óäàà óóх эсвэл
Ìåòèîíèí – ºäºðò 1 óäàà 3 øèðõýãýýð óóõ
Âèòàìèí Â
12
– 0.01%-ийн 1 ìë ºäºðò 1 óäàà áóë÷èíä ,10-12 ºäºð
òàðèх буюу 0.00005 г óóх.
Âèòàìèí Ñ, íèêîòèíû õ¿÷èë – õºíãºí ¿åä 1-2 øàõìàëààð ºäºðò 3
óäàà õîîëíû äàðàà óóх. Õ¿íä ¿åä 5%-ийн 1 – 2 – 4 ìë ñóäñàíä òàðèх.
Ôîëèéí õ¿÷èë – 0.001 г 1-2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà óóх
Ðèáîôëаâèí – 0.005 г (0.002 г; 0.01 г) – 1 ш ºäºðò 3 óäàà óóõ
Ïèðèäîêñèí – 0.005 г ºäºðò 3 óäàà óóх. Êóðñ 20-30 õîíîã. Тóóðàëò
òàðõìàë, õ¿íä ¿åä 5%-ийн 1 ìë ºäºðò 2 óäàà áóë÷èíä òàðèх.
Ïàíòîòåíàò êàëüöè 0.1 г ºäºðò 3-4 óäàà óóõ
Êàðáîëåí 0.5-1 ã ºäºðò 3-4 óäàà óóõ
• Öóñ àñãàæ õàíàõ ýì÷èëãýý õèéõ:
05_dermotology last last.indd 257 5/25/2005 3:53:38 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
258
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1-2 ñàðûí òóðøèä äîëîî õîíîã á¿ð 250-500 ìë öóñûã ãàäàãøëóóëíà.
Äàðàà íü 3-6 ñàðûí òóðøèä ñàð òóòàì ìºí õýìæýýíèé öóñ ãàäàãøëуулíà.
Íèéò 1.5-1.6 ë öóñ àñãàíà. Òºìðèéí áýëäìýë ºãíº. Ãèäðîêàðáîíàò íàòðèéã
2-3 ñàðûí òóðøèä ºäºðò 4-6 óäàà 1 ã óóëãàíà. ¯¿íèé äàðàà 4 ñàðûí òóðøèä
õîíîãò 1 ã ºãíº.
Óíèòèîë ¿ð ä¿í ñàéòàé.
Ïëàêâåíèë 0.2 ã ºäºðò 2 óäàà уух
• Ãåìîäèàëèç, ïëàçìаôåðåç хийх
Õóðö ¿åä: 5-40%-ийн ãëþêîç ñóäñàíä 10-20 ìë-ýýð їндсэн эмчилгээнд
нэмж хийх.
Õ¿íä ÿâöòàé ¿åä: Êîðòèêîñòåðîèä äóíäûí òóíãààð óóëãàíà. Өäºðò
пðåäíèçîëîí 10-15 – 30 ìг óóõ.
Çàãàòíàà èõòýé ¿åä: ãèñòàìèíû ýñðýã бэлдмэлүүд: õëîðôåíàìèí,
äèìåäðîë, äèàçîëèí, ïèïîëüôåí, òàâåãèë, çàäèòåí, ñóïðàñòèí, ôåíêàðîë,
ïåðèòîë, áèêàðôåí ãýõ ìýò.

Õýñýã ãàçрын эмчилгээ :
1. Íàðíààñ õàìãààëàõ òîñ: 5-10%-ийн ìåòèëóðàöèëûí òîñ, 5%-ийн
ñàëîëòîé òîñ, 5%-ийн èõòèîë ò¿ðõýõ, єäºðò 1-2 óäàà.
2. Àíèëèíû áóäãóóä: мåòèëåí õºõ óñàí áîëîí ñïèðòèéí óóñìàë
ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýõ.
3. Èäýýëæ õ¿íäýðñýí òîõèîëäîëä ¿ðýâñëèéí ýñðýã, õàëäâàðã¿éæ¿¿ëýõ,
¿æëèéí ýñðýã, àíòèáèîòèêòîé òîñîí ò¿ðõëýã, óóñìàëóóä õýðýãëýõ.
Ýðèòðîìèöèí, òåòðàöèêëèí, ýòàêðèòèí ëàêòàò 0.5%-1% òîñ ò¿ðõýõ.
Õîðèãëîõ ç¿éë:
1. Àðõè, согтууруулах төрлийн ундаа óóõã¿é
2. Íàðàíä óäààí ÿâàõã¿é
3. Ãýðýëä ìýäðýãæ¿¿ëýõ ¿éë÷èëãýýòýé õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í
õýðýãëýõã¿é (óëààí òîìàò, óëààí ëóóâàí ãýõ ìýò).
Хэрэглэж болохгүй эмийн бэлдмэлүүд:
1. Ñóëüôàíèëàìèä
2. Áàðáèòóðàòûí õ¿÷ëèéí óëàìæëàëò ýì¿¿ä
3. Àòîôàí, õëîðàëãèäðàò, õ¿íä ìåòàëëûí äàâñ, íåôòèéí òîñ, ðåçîëèí,
ýîçèí çýðãèéã àãóóëñàí òîñ õýðýãëýõã¿é.

05_dermotology last last.indd 258 5/25/2005 3:53:38 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
259
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
11.ХАЙРСТ ҮЛД ӨВЧИН
Тодорхойлолт Хайрст үлд нь эïèäåðìèñèéí ýñ¿¿äèéí
õóâààãäëûí çîõèöîë àëäàãäàæ ýâýðøèëò èõñýж, îëîí
òîîíû õàéðñààð õó÷èãäñаí ã¿âäð¿¿т òóóðàëòóóä ãàð÷,
àðüñ, ñàëñò, ¿å ìº÷èéã ãýìòýýäýã îëîí øàëòãààíòàé
àðõàã явцтай àðüñíû дахилтат ºâ÷èí þì.
Ангилал
I.Хэлбэрээр нь:
1. Åðäèéí – òèïè÷íûé
2. Åðäèéí áóñ – àòèïè÷íûé
II. Ýìíýë ç¿éí õýëáýðýýð íü:
1. Ïóñòóë¸çíûé - èäýýò
2. Óíèâåðñàëüíûé – ò¿ãýýìýë åð áóñûí
3. Àðòðîïàòè÷åñêèé - ¿å ìº÷íèé ãýìòýë
4. Ñåáîðåéíûé - õàæèðàñò
5. Ðóïèîäíûé – çóçààí òàâàëñàí
6. Áîðоäàâ÷àòûé - ургацагт
7. Èíòåðòðèãèíîçíûé – íóãàëààñ, õóíèàñíû õýñãèéí
8. Ýêññóäàòèâíûé – ø¿¿äýñò
III. Òóóðàëòûí áàéäëààð íü:
1. Ø¿¿äýñò õýëáýð (экссудативная)
2. Óëàéðàëò õýëáýð (эритродермия)
3. Ýíãèéí ã¿âäð¿¿ò õýëáýð (обычная)
IV. Ýðõòýí тогтолцоог ãýìòýýæ áàéãàà áàéäëààð íü:
1. Àðüñíû
2. ¯å ìº÷íèé
3. Àëãà, óëíû
4. Òîëãîéí ¿ñòýé õýñãèéí
5. Ñàëñò á¿ðõ¿¿ëèéí
6. Õóìñíû
Эмнэл зүй
• ÿâäð¿¿ò òóóðàëòóóä íü òîä óëààí áà á¿äýã ÿãààí ºíãºòýé òºâººñºº
ýõëýí ìºíãºëºã öàãààí õàéðñààð õó÷èãäñàí áàéõ áºãººä ýíý õàéðñ
íü àìàðõàí õîâõîðäîã.
• Õàéðñûã õóñàõ ¿åä òîäîð÷ “ëààíû òîñ” øèã áîëîõ, хайрсыг авахад
гялалзсан гадаргуу байх áà öààø õóñàõàä “æèæèã öóñàí õàðâàëòóóä”
¿¿ñäýã áºãººä ýäãýýð íü õîîðîíäîî ¿ë íèéëíý. Ýíý ãóðâàí øèíæèéã
“Õàéðñò ¿ëäèéí ãóðâàë øèíæ” буюу Ауспитцийн гурвал шинж ãýäýã.
Ýíý íü äàâøèõ õýëáýðèéí ¿åä èë¿¿ òîä õàðàãäàíà.
• Аðüñûã ÿìàð íýã áàéäëààð ãýìòýýõýä òýð ãàçàðò øèíý òóóðàëò ãàðàõ
áà ¿¿íèéã “Êåáíåðèéí øèíæ” ãýíý.
• Òóóðàëò èõýâ÷ëýí èõ áèå, ìº÷人ð ãàðàõ áà çºâõºí ãàðûí àëãà,
õºëèéí óë, òîëãîéí õóéõààð, õóìñûã ãýìòýýõ, ñóãà, öàâèàð ãîëîìòëîí
ãàð÷ áîëíî. ¯å øàòààсàà хамаарч эмнэл зүйн øèíæ òýìäýã ÿíç á¿ð
èëýðäýã.
05_dermotology last last.indd 259 5/25/2005 3:53:38 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
260
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. Äàâøèõ ¿å: òóóðàëòóóä òîä óëààí ºíãºòýé, øèíýýð íýìýãäýж ãàðàõ áà
ã¿âäð¿¿ íü çàõ ðóóãàà òýëæ òîìîðäîã.
• Àðüñíû òºâøíººñ äýýø ºðãºãäñºí. Òóóðàëòûí çºâõºí òºâ õýñýãò íü
õàéðñ ¿¿ññýí áàéäàã.
• Ãóðâàë øèíæ, Êåáíåðèéí øèíæ òýìäã¿¿ä òîä èëýðíý.
• Áàãà çýðýã çàãàòíààòàé. Òóóðàëòóóä èõýâ÷ëýí õàðàëäàà áàéðëàñàí
áàéõ áà æèæèã ã¿âäð¿¿í¿¿ä íèéëæ õºðçºíã ¿¿ñãýäýã.
• Ýíý ¿åä áóðóó ýì÷ëýõ, ñýòãýë ñàíààíû òàâã¿é áàéäàëä ºðòºõ çýðãýýñ
õ¿íäýð÷ óëàéðàë ¿¿ñ÷ áîëíî.
2. Çîãñîíãè ¿å: øèíý òóóðàëòóóä íýìýãäýæ ãàðàõã¿é áºãººä ãàðñàí
ýëåìåíò¿¿ä íü òýëæ òîìîðäîãã¿é. ÿâäð¿¿í¿¿ä íü íèëýíõ¿éäýý õàéðñààð
õó÷èãäàæ, ºí㺠íü òîä óëààíààñ á¿äýã ÿãààí ºí㺠𿿠øèëæñýí áàéäàã.
3. Ýäãýðýëòèéí ¿å: эíý ¿åä ã¿âäð¿¿, õºðçºí íü ãîëîîñîî ýõëýí øèìýãäýæ,
çàõààðàà á¿äýã ÿãààí ºíãèéí õ¿ðýý ¿¿ñãýí ÿâààíäàà öàãààí òîëáî áîëäîã.
¯¿íèéã “Âîðîíîâын хүрээ” ãýíý.
• Ààæèìäàà öàãààí òîëáî àðèëäàã. ¯å ìº÷íèé õýëáýðèéí ¿åä ýõýíäýý
æèæèã ¿å, ÿâààíäàà òîì ¿å ãýìòäýã. Õ¿¿õäýä ¿å ìº÷ ãýìòýõ íü õîâîð байдаг.
Оношлогоо
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3.Лабораторийн шинжилгээнүүд:
• Цусны ерөнхий шинжилгээ
• Шээсний ерөнхий шинжилгээ
• Биохимийн шинжилгээ: АлАТ, АсАТ, глюкоз, холестерин, триглицерид,
нийт билирубин, креатинин
• Эдийн шинжилгээ: гипер ба паракератоз, агранулез, акантоз,
папилломатоз, нейтрофилын микроабсцесс Мунро, хөхлөг давхаргад
судасны хаван ба өргөсөл.
Ялгах оношлогоо
Өвчний нэр Ялгах шинжүүд
Хавтгай улаан үлд Олон хэлбэрт гялалзсан гүвдрүүт тууралт, голдоо хүйс
маягийн хонхорхойтой, хөхөлбөр өнгөтэй, Ауспитцийн
гурвал шинж тэмдэг (-), гүвдрүүний гадаргууд торлог
зураастай
05_dermotology last last.indd 260 5/25/2005 3:53:39 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
261
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Тэмбүүгийн 2-р
үеийн гүвдрүүт
хэлбэр
Гүвдрүү нь хагас дугуй хэлбэртэй, бараан улаан өнгөтэй,
гүвдрүүг тэмтрэхэд хатуувтар, “Биетèéí зах”-ын шинж
тэмдэг (+), Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-), захын
тунгалгийн булчирхай тэмтрэгдэхгүй, серологийн
шинжилгээ (+)
Иж хайрст үлд
(парапсориаз)
Брок-Поспеловын үзэгдэл (+), Брокын үзэгдэл (+),
“Коллодийн хальсны” шинж тэмдэг (+), далд гуужилтын
шинж (+), Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-).
Рейтерийн өвчин
Шээсний сүвний үрэвсэл, нүдний салстын үрэвсэл, үе
мөчний үрэвсэл, хөлийн ул, бэлэг эрхтний толгой, амны
хөндийд хайрст үлдийн тууралттай төстэй тууралт
гарна, тууралт нь цаашаа томорч, нэвчдэс үүсч, идээлэх
хандлагатай. Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-).
Толгойн үстэй
хэсэгт байрласан
хайрст үлдийг
хажирас, хажираст
намарсаас ялгана
Ауспитцийн гурвал шинж тэмдэг (-)
“Хайрст үлдийн титмийн” шинж (-), тууралтын өнгө
шаргалдуу, гадуураа зузаан, тослог хайрстай, загатнаа
их. Гэр бүлийн асуумж (-).
Эмчилгээ
Õýëáýð, ¿å øàò, áèåèéí åðºíõèé áàéäàë, øàëòãààí, óëèðëûí
áàéäàë, ñóóðü áóþó õàâñàðñàí ºâ÷íººñ õàìààðààä ýì÷èëãýýíèé ñîíãîëò ÿíç
á¿ð áîëîâ÷ ãîë íü ÿâö ¿å øàòûã íü õàðãàëçàí ýì÷èëãýýã òîõèðóóëæ õèéíý.
Øàëòãààíûã òîãòîîí ýì÷èëáýë ýì÷èëãýý ¿ð ä¿íòýé.
• Õîîëíû äýãëýì áàðèõ, ñýòãýë ç¿éí õóâüä õýò à÷ààëàëä ºðòºõã¿é
áàéõ.
• Õàéðñò ¿ëäèéí óëàéðëûí ¿åä ýðõòýí, òîãòîëöîîíû ººð÷ëºëò¿¿äèéã
àðèëãàõàä ÷èãëýñýí, øèíæ òýìäãèéí ýì÷èëãýý õèéíý. Ñýòãýë çàñàë
ýì÷èëãýý ÷óõàë.
Тархмал хэлбэр, улайрал хэлбэр, идээт (пустулезный псориаз Цумбуша),
шүүдэст хэлбэр (экссудативная), дàâøèõ ¿åд эмчилгээг дараах зарчмаар
хийнэ:
1. Дагалдах өвчнийг эмчилнэ:
• Элэг, цөс, ходоод гэдэсний зам, өөх тосны солилцооны алдагдал
• Дотоод шүүрлийн булчирхайн үйл ажиллагаа – бамбай булчирхай,
нойр булчирхай, бөөрний дээд булчирхай.
• Цус төлжүүлэх үйл ажиллагаа
• Дархлалын тогтолцоо
• Мэдрэл-сэтгэцийн өөрчлөлт
05_dermotology last last.indd 261 5/25/2005 3:53:39 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
262
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. Ýìçýãøèë áóóðóóëàõ áóþó ñóäàñíû íýâ÷èìòãèé áàéäëûã áóóðóóëàõ,
õîðäëîãî òàéëàõ çîðèëãîîð:
• Íàòðèéí òèîñóëüôàò, 30% -èéí 5-10 ìë óóñìàëûã ñóäñààð ºäºðò
íýã óäàà 10-15 óäàà судсанд òàðèõ,
буюу Êàëüöè ãëþêîíàò эсвэл êàëüöè õëîðèä 10%-ийн 5-10 ìë-èéã (õ¿¿õäýä
íàñàíä íü 0,1 ìë) ºäºð á¿ð áóþó ºí溺ä 10 óäàà ñóäñàнд òàðèõ,
буюу Ìàãíи ñóëüôàò 25%-ийн 5-10 ìë-ýýð áóë÷èíä áà ñóäñàíä òàðèõ.
Ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë¿¿ä: ñóïðàñòèí, òàвåãèë, õëîðôåíàìèí,
äèìåäðîë, êåòîòèôåí, ïèïîëüôåí, ëîрàòàäèí, ýáàñòèí ãýõ ìýò áýëäìýë¿¿äèéã
õ¿¿õäýä êã æèíä òîîöîæ, íàñàíä õ¿ðýã÷äýä ºäºðò 2-3 óäàà óóëãàõ.
• Ôåêñîôåíàäèí 180 ìã ºäºðò 1 óäàà уух,
буюу Ëîðàòàäèí 0,01 г өдөрт 1 удаа уух,
буюу Эáàñòèí 10 ìã ºäºðò 1 óäàà óóõ, íèéò 10 õîíîã уух.
Õýðýâ çàãàòíàà èõ, íîéðã¿é, òàéâàí áóñ áàéâàë íîéðñóóëàõ
¿éë÷èëãýýòýé ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë óóëãàíà.
• Õëîðîïèðàìèí - 0,025 г өдөрт 3 удаа уух,
буюу Кëåìàñòèí - 0.001 г ºäºðò 2-3 óäàà óóíà.
Çàãàòíàà øºíө人 èõ байвал ãèñòàìèíû ýñðýã áýëäìýë òàðèàгаар
õèéõ шаардлагатай
• Дèôåíãèäðàìèí, 1%-èéí 1-2 мл óóñìàë шөнө өдөр бүр булчинä
тарих,
буюу Хëîðîïèðàìèí 2%-ийн 1-2 мл уусмал шөнө өдөр бүр булчинä тарих,
буюу Кëåìàñòèí, 0.1%-èéí 1-2 мл уусмал шөнө өдөр бүр булчинä тарих,
нийт 10-15 удаа.
3. Õîðäëîãî òàéëàõ ñèéâýí îðëîõ øèíãýí:
• Пîëèâèäîí + íàòðè õëîðèä + êàëè õëîðèä + êàëüöè õëîðèä +
ìàãíè õëîðèä + íàòðè ãèäðîêàðáîíàò 200 – 400 ìë óóñìàëûã
ìèíóòàíä 40-60 äóñëààð судсаар òàðèõ, äîëîî õîíîãò 1-3 óäàà,
нийт 6-8 удаа
буюу Натри хлорид, изотоник уусмал 0.9%-ийн 200-400 мл äóñëààð судсаар
òàðèõ, äîëîî õîíîãò 2-3 óäàà, нийт 4-7 удаа
буюу Дåêñòðàí 10%, ãëþêîç 5%-ийн 200-400 ìë-ýýð ñóäñàíä тарих, 1 ìèíóòàíä
40 äóñëààð, долоо õîíîãò 2-3 óäàà, нийт 6-8 удаа.
4. Òàéâøðóóëàõ бýлдìэл¿¿ä:
• Нàòðè áðîìèä 1-3%-èéí 10-15 ìë-èéã ºäºðò 3 óäàà óóõ,
• Сåäóêñеí, áåëëеðãàìèí, àíäаêñèí, ñèìïàòèë, вàëåðèàí ãýõ ìýò
ýì¿¿äýýñ ºäºðò 1-2 óäàà óóëãàõ.
6. Âèòàìèí ýì÷èëãýý.
• Рåòèíîë + âèòàìèí Å 1 ø ºäºðò 2 óäàà, 3-4 äîëîî õîíîã óóõ,
05_dermotology last last.indd 262 5/25/2005 3:53:40 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
263
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Â á¿ëãèéí âèòàìèíóóä: пиридоксин 5%-ийн 2 мл уусмал, өдөр бүр
эсвэл нэг өдөр өнжөөд булчинд тарих буюу тиамин бромид 6%-ийн
2 мл буюу цианокобаламин 500 мкг булчинд тарих, нийт 15 удаа.
• Витамин À 100000 МЕ өдөрт нэг удаа уух буюу булчинд тарих,
• Витамин Ñ, Å, ÐP, êàëüöèïîòðèîë (ïñîðêóòàí)-ûã óóõ áà òàðèõ,
âèòàìèí Ä
3
õýðýãëýñíýýð ýñèéí ÿëãàðàí õºãæèõ ¿éë àæèëëàãàà
ñàéæèðäàã ãýæ ¿çýæ áàéíà. Âèòàìèí Ä
3
-ûí òîñîí ò¿ðõëýã
“Äàéâîíåêñ” õýëáýðýýð ìºí õýðýãëýæ áîëíî.
5. Ýñèéí ïðîëèôåðàöè (ýñ¿¿äèéí ÿëãàðàí õºãæèõ), ц-ÀÌÔ-ûã èäýâõæ¿¿ëýõ
çîðèëãîîð: ýóôèëëèí, ïàïàâеðèí, ÀÒÔ, äèáàçîë, òðåíòàëèéã ºäºðò 2-3
ø óóëãàæ áîëíî.
6. Çàõûí öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä:
• Êñàíòèíîë íèêîòèíàò 0.15 г өдөрт 3 удаа хоолны дараа уух, 4-6
долоо хоногийн турш,
буюу Пåíòîêñèôèëëèí, 0.2 г ºäºðò 3 óäàà õîîëíû äàðàà уух, 4-6 äîëîî
õîíîã.
7. Ãåïàòîïðîòåêòîð áóþó ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà ñàéæðóóëàõ áýëäìýë:
• Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèä¿¿ä 5-10 ìë ººðèéí öóñòàé (1:1)
ñóäñàíä ºí溺ä 1-15 удаа òàðèõ áóþó 2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà,
1 сарын турш óóх.
буюу Ëèïîåâûí õ¿÷èë 1 ø ºäºðò 3 óäàà уух.
8. Öèòîñòàòèê:
• Мåòîòðåêñàò 10 – 20 ìã 7 õîíîãò 1 óäàà áóë÷èíä òàðèõ áóþó 2,5
ìã 12 öàãèéí çàéòàé 7 õîíîãò 2-5 ºäºð óóõ. Эмчилгээ эхлэхийн
өмнө ба дууссаны дараа цусан дахь лейкоцитын хэмжээг шинжлэх
хэрэгтэй.
9.Èììóíîñóïðåññàíòóóä (äàðõëàë äàðàíãóéëàõ áýëäìýë):
• Öèêëîñïîðèí, õîíîãò 2,5-5 ìã/êã æèíä áîäîí 2 óäàà óóõ. Õýðýâ
ýíý òóíãààð 2 äîëîî õîíîã õýðýãëýýä ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áîë òóíã
5ìã/êã õîíîãò óóõààð áîäîæ èõýñãýæ áîëíî. Эмнэл зүйн үр дүн
сайн байвал бэлдмэлийн туунг аажим бууруулж бүүр хасна. Ýëýã,
Ẻðíèé ¿éë àæèëëàãàà ìóó, öóñàíä øýýñíèé õ¿÷èë èõ, êàëèéí
õýìæýý èõñýõ õàíäëàãàòàé ¿åä áîëãîîìæòîé õýðýãëýõ õýðýãòýé.
Бэлдмэлийг хэрэглэхийн өмнө цусан дахь креатинины хэмжээг үзнэ.
Эмчилгээний хугацаанд артерийн даралт ба цусан дахь креатинины
хэмжээг эхний 3 сарын турш хоёр долоо хоногт 1 удаа үзнэ. Цаашид
5 мг/кг хэмжээтэй ууж байвал сарын турш, 2.5 мг/кг – 2 сард нэг
05_dermotology last last.indd 263 5/25/2005 3:53:40 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
264
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
удаа үзнэ.
10.Нөхөн сэргээх эмчилгээ (физик эмчилгээ)
• Фотохими эмчилгээ (ПУВА-эмчилгээ), курс íü 20-25 удаа.
• ПУВА-эмчилгээ хийх боломжгүй үед УФО хийнэ, 15-20 удаа.
Хэсэг газрын эмчилгээ:
• 1-2%-ийн салицилийн хүчлийн тосон түрхлэг өдөрт 2 удаа түрхэх
• Êðåì Уííà, áîðûí õ¿÷ëèéí 1%-èéí òîñ, èõ ¿ðýâñýëòýé áàéãàà
áîë êîðòèêîñòåðîиäûí ñóë áà äóíä çýðãèéí ¿éë÷èëãýýòýé òîñîí
ò¿ðõëýã¿¿äèéã ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý. Эмчлүүлэгчийн
ãýìòñýí àðüñíû ãîëîìòûí õýìæýýíýýñ õàìààð÷ òîñíû òóí
õýìæýýã òîõèðóóëàí õýðýãëýíý. Äààâðûí òîñîí áýëäìýëèéã
“Õóðóóíû ¿ç¿¿ðèéí òóí”-ãèéí àðãààð ò¿ðõýíý.
• Толгойн үстэй хэсэг гэмтсэн үед кортикостероид тосон түрхлэг:
Бетаметазон + салицилийн хүчил буюу мометазон лосьон буюу
крем хэлбэрээр.
• Толгойг угаахдаа эмчилгээний зориулалттай Т-gel, Фридерм
давирхай зэрэг шампунаàð долоо хоногт 2 удаа угаана.
Çîãñîíãè áà ýäãýðýëòèéí ¿åä эмчилгээний дараах зарчмыг хэрэглэнэ:
1. Äàðõëàëûí ¿éë àæèëëàãààã ñýðãýýõ, ñàéæðóóëàõ èäýâõæ¿¿ëýõ
ýì¿¿ä:
• Тèìàëèí, Ò-èäýâõë¿¿ðèéã áóë÷èíä àðüñàí äîð 10-15 óäàà òàðèõ,
сàëèìîíûã 10-15 äóñëààð ºäºðò 3 óäàà óóõ, äåêàðèñ, ìåòèëóðàöèë
çýðãèéã ºäºðò 1-2 øèðõýãýýð óóëãàíà.
• Öóñ ñõåìýýð ñîëèíî. ¯¿íä: õ¿¿õäýä 0.5 ìë-ýýñ 3-5 ìë õ¿ðòýë, íàñàíä
õ¿ðýã÷äýä 1-2 ìë-ýýñ ýõëýí òóíã èõýñãýæ 10 ìë õ¿ðòýë íýìýãä¿¿ëæ
ºí溺ä áóë÷èíä òàðèíà.
2. Äàðõëàëûí ¿éë àæèëëàãààã äàðàíãóéëàõ ýì¿¿ä: ¯¿íèéã áóñàä ýìèéí
ýì÷èëãýýíä ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áàéãàà áóþó õ¿íäýðñýí ¿å ìº÷íèé õýëáýð,
ø¿¿äýñò õýëáýð, óëàéðàëòûí ¿åä õýðýãëýõ íü òîõèðîìæòîé. ¯¿íä
õàìãèéí àþóë áàãàòàé ñõåìèéã áàðüæ ýì÷ëýõ íü ç¿éòýé.
• Ìåòîòðåêñàòûã 25 ìã-ààð ºäºðò 2 óäàà õîîëíû äàðàà 3 õîíîã
¿ðãýëæë¿¿ëýí óóëãààä 5-6 õîíîã çàâñàðëàí, äàõèí óóëãàõ æóðìààð
3-5 êóðñ ýì÷èëãýýã õèéíý. Êóðñûí íèéò òóí 90-120 ìã áàéíà.
Ìåòîòðåêñàòûã òàðüæ õýðýãëýæ áîëíî.
• Цèêëîôîñôàí, 6-ìåðêàïòîïóðèíûã êã æèíä íü òîîöîí óóëãàõ áà
òàðüæ õýðýãëýæ áîëîõ áºãººä ýäãýýð ýì¿¿äèéã õ¿¿õäýä õýðýãëýõã¿é.
ªäºðò 1-2 óäàà óóëãàæ õýðýãëýíý.
3. Âèòàìèí ýì÷èëãýý.
• Рåòèíîë + âèòàìèí Å 1 ø ºäºðò 2 óäàà, 3-4 äîëîî õîíîã óóõ,
• Â á¿ëãèéí âèòàìèíóóä: пиридоксин 5%-ийн 2 мл уусмал, өдөр бүр
05_dermotology last last.indd 264 5/25/2005 3:53:40 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
265
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
эсвэл нэг өдөр өнжөөд булчинд тарих буюу тиамин бромид 6%-ийн 2 мл
буюу цианокобаламин 500 мкг булчинд тарих, нийт 15 удаа.
4. Çàõûí öóñíû ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä:
• Êñàíòèíîë íèêîòèíàò 0.15 г өдөрт 3 удаа хоолны дараа уух, 4-6 долоо
хоногийн турш, буюу
5. Ýëýãíèé ¿éë àæèëëàãàà, ººõ òîñíû ñîëèëöîî ººð÷ëºëòòýé ¿åä:
• Ýññåíöèàëûí ôîñôîëèïèä¿¿ä 5-10 ìë ººðèéí öóñòàé (1:1) ñóäñàíä
ºí溺ä 1-15 удаа òàðèõ áóþó 2 øèðõýãýýð ºäºðò 3 óäàà 1 сарын турш
óóх.
Õýñýã ãàçðûí ýì÷èëãýý:
• Кîðòèêîñòåðîиäûí òîñîí ò¿ðõлýг¿¿ä ¿ð ä¿íòýé áàéíà. ¯¿íä
äàâèðõàé, ñàëèöèëûí õ¿÷èë àãóóëñàí ò¿ðõëýã¿¿ä (Äèïðîñàëèê,
Áåëîñàëèê, Âèïñàãîë, ëîðиíäåí À, ëîðиíäåí Ò, Àôëîäåðì зэрэг)
ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýíý. Áîîëòûã 8-12-24 öàãèéí õóãàöààòàé
õèéæ áîëíî. ̺í ñèíàôëàí 0.025%, ôëóоöèíîëон àöåòонид,
êîìáèäåðì çýðýã òîñíóóäûã (õóðóóíû ¿ç¿¿ðèéí òóíãèéí àðãààð)
àðüñíû ãýìòñýí òàëáàéí õýìæýýíýýñ õàìààð÷ òóíã òîõèðóóëàí
ºäºðò 1-3 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
• Бетаметазон + салицилийн хүчил тосон түрхлэг, өдөрт 2 удаа
тууралтанд түрхэх.
• Кальципотриол (витамин D-ийн нийллэг төст бодис) – голомтонд
түрхэнэ
• Êàñòåëëаíи øèíãýí, ìàðãàíöèéí 3-5%-èéí óóñìàëûã ¿ðýâñýëòýé
ãàçàðò ºäºðò 1-2 óäàà ò¿ðõýæ õýðýãëýíý.
• Õºðçºíò, çóçààí õàéðñòàé ãîëîìòîíä áèò¿¿ áîîëòóóä (îêêëþçèâ)
õèéæ áîëíî. Ñêèí-êàï àýðîçîëü õýëáýðýýð òîëãîéí õóéõíû
õýëáýðèéí õàéðñò ¿ëäèéí ¿åä íàñàíä õ¿ðýã÷èä áà 3-ààñ äýýø
íàñíû õ¿¿õäýä ºäºðò íýã óäàà ø¿ðøèæ õýðýãëýíý.
• Толгойг угаахдаа эмчилгээний зориулалттай Т-gel, Фридерм
давирхай зэрэг шампунийг долоо хоногт 2-3 удаа угаана.
• Ïåðìàíãàíàò êàëèéí øèíãýð¿¿ëñýí 1:1000 óóñìàë, ñîäòîé,
ìàðãàíöòàé âàííàä îðóóëàõ, 7 õîíîãò 1 - 2 óäàà.
05_dermotology last last.indd 265 5/25/2005 3:53:41 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
266
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
12. АРЬСНЫ ЦЭВРҮҮТ ӨВЧНҮҮД ЖИНХЭНЭ ЦЭВРҮҮТЭХ
ӨВЧИН
Тодорхойлолт Архаг удаан, хортой явцтай, арьс, салстаар тархмал
цэврүү гарч, улмаар амьдралын чухал эрхтэний үйл
ажиллагааны хямралд хүргэх аюултай, арьсны хүнд
өвчин. Эрэгтэй, эмэгтэй хүн аль аль нь өвчилнө.
Ихэвчлэн 35-аас дээш насанд тохиолдоно.
Àíãèëàë Ýìíýë ç¿éí õýëáýð¿¿ä íü:
• Ердийн цэврүүтэх өвчин
• Ургацаг хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин
• Навчин хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин
• Хажираст хэлбэрийн цэврүүтэх өвчин буюу
Сенир-Ашерийн хам шинж

Эмнэл зүйн шинж тэмдэг:
• Өвчин хурц эхэлнэ
• Эрүүл арьс ба салст дээр цэврүү үүснэ
• Цэврүү нь вандуйнаас хушганы самрын чинээ хэмжээтэй
• Цэврүү зуйван дугуй болон лийр хэлбэртэй, дотроо тунгалаг
шингэнтэй

• Цэврүүний бүрхүүл улбагар, амархан хагарна
• Тод улаан өнгийн, нойтон шалбархай үүснэ
• Шалбархайт голомт тэлж томорно
• Голомтын захаар эпидермисийн салбархай байна
• Серозлог-цусархаг, бохир шар тав тогтоно
Голомт их бие, толгой хуйх, хөхний нугалаас, суга, цавь, амны хөндий,
уруул, нүд, бэлэг эрхтний салстаар гарна
05_dermotology last last.indd 266 5/25/2005 3:53:41 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
267
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Тууралт гарсан газарт хорсох,
ирвэгнэх, өвдөх зовиур байна
• Никольскийн шинж эерэг
• Асбо-Ханзены шинж эерэг
Оношлогоо:
1. Асуумж
2. Эмнэл зүйн шинж тэмдэг
3. Цэврүүний ёроолоос наалдац бэлтгэн цитологийн шинжилгээ
хийх: Тцанкийн (акантолизисын) эс илрүүлэх
4. Эдийн шинжилгээ: эпидермисийн дунд цэврүү байх
5. Биохимийн шинжилгээ
6. Иммунологийн шинжилгээ
7. Цусны ерөнхий шинжилгээ
8. Шээсний ерөнхий шинжилгээ
Ялгах оношлогоо:
Ердийн цэврүүтэх өвчин, Дюрингийн герпес хэлбэрийн дерматит
ба цэврүүт пемфигоидын ялгах оношлогоо
Шинж
тэмдэг
Ердийн цэврүүтэх
өвчин
Дюрингийн герпес
хэлбэрийн дерматит
Цэврүүт
пемфигоид
Өвчтөний
нас
40 наснаас дээш Бүх насанд 60 наснаас дээш
Эмгэг жам Аутоиммунный Аутоиммунный Аутоиммунный
Тууралт
салст
бүрхүүл
дээр гарч
эхлэх
60-80% 10% бага 30-50%
Анхдагч
тууралт
Нэг төрлийн
тууралт (серозлог
шингэнтэй улбагар
цэврүү эрүүл арьс,
салст дээр)
Олон төрлийн
тууралт (улайсан
арьсан дээр жижиг,
бүлэглэсэн цэврүү,
цэврүүнцэр, бэлцрүү,
гүвдрүү, улайрал)
Олон төрлийн
тууралт (улайж
хавагнасан арьсан
дээр чинэрэлттэй
цэврүү гарна,
бүлэглэх шинжгүй)
Цэврүү
үүсэх явц
Тэлэх хандлагатай,
эдгэх хандлага бага
Тэлэх хандлагагүй,
эдгэх хандлагатай
Тэлэх хандлагагүй,
эдгэх хандлагатай
05_dermotology last last.indd 267 5/25/2005 3:53:42 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
268
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Байрлах
газар
Хаана ч байж
болно, амны салт
бүрхүүл гэмтэнэ,
бүлэглэхгүй
Ихэвчлэн тохой, өвдөг,
шууны тэнийлгэгч
хэсэг, өгзөг, толгойн
үстэй хэсэгт байрлана,
бүлэглэнэ
Мөчдийн
нугалагч хэсэг, их
биеэр бүлэглэх
хандлагатай
Никольс
кийн шинж
Эерэг Сөрөг Сөрөг
Амны
салст
гэмтэх
Дандаа Ховор Ихэнхдээ
Зовиур
Шалбархай үүссэн
газар эмзэглэлтэй,
ерөнхий биеийн
байдал сульдана
Тууралт гарсан газар
хүчтэй загатнаана
Шинэ тууралт гарах
үед загатнана,
хааяа халуурна
Явц Давших Дахилтат Архаг
Эдийн
шинжилгээ
Цэврүү
эпидермисийн
дотор байрлана,
акантолиз
супрабазальный
Цэврүү
субэпидермисийн
байрлана, акантолиз
байхгүй
Цэврүү
субэпидермисийн
байрлана,
акантолиз байхгүй
Эсийн
шинжилгээ
Акантолизийн эс
(Тцанкийн)
Олон тооны
эозинофил,
акантолизийн эс
байхгүй
Лимфоцит,
гистиоцит, олон
тооны эозинофил
Сульфоноор
эмчлэх
Үр дүнгүй Үр дүнтэй Үр дүнгүй
Эмчилгээ
хийгдээгүй
үед
тавилан
Тааламжгүй, нас
баралтаар төгсдөг
хоруу явцтай
Харьцангүй
тааламжтай
Харьцангүй
тааламжтай
• Олон хэлбэрт шүүдэст улайрлын цэврүүт хэлбэр
• Лайеллын хам шинж
• Цэврүүтэх өвчний бусад эмнэл зүйн хэлбэрүүд
Эмчилгээ:
Ерөнхий эмчилгээ:
• Давс, нүүрс ус, ус хязгаарлах
• Кортикостероид: преднизолон 60-90-120 мг хоногт : 12 шахмал
(60 мг хоногт) ба 60 мг преднизолон (2 ампул тариагаар).
Эмчилгээний үр дүн гартал өндөр тунгаар эмчилгээг үргэлжлүүлж
байгаад тунг аажим буулгана. Удаан хугацаагаар эмчилгээг барих
тунгаар үргэлжлүүлнэ. Дексаметазон 20 мг/хоногт хүртэл хэрэглэж
болно.
• Иммунодепрессант: метотрексат, азатиопирин, циклоспорин.
Эдгээр эмийн аль нэгийг преднизолонтой хавсарч хэрэглэвэл үр
дүн сайтай: преднизолон 30-60 мг/хоногт, метотрексат 20-50 мг
05_dermotology last last.indd 268 5/25/2005 3:53:42 PM
Àðüñíû ýìãýã¿¿ä
269
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
булчинд тарих, долоо хоногт 1 удаа.
• Ходлого тайлах: плазмаферез, гемосорбци
• Цус, цус орлох шингэн юүлэх
• Гепарин 10000 ЕД өдөрт 2 удаа арьсан дор тарих, 15 хоног
• Анаболик гормон: неробол, ретаболил
• Калийн бэлдмэлүүд: кали оротат, кали хлорид, панангин
• Аскорбины хүчил, фолийн хүчил
Хэсэг газрын эмчилгээ:
• Перманганат калийн 1:6000-1:8000 ваннанд оруулах
• Фурациллин 1:5000 уусмал, борын хүчлийн уусмал, 0.25-0.5%
новокаины уусмал нэмж амаа зайлах
• Анилины будгууд: Кастеллани будаг, 2% метилен хөхийн уусмал,
бриллиант ногоон голомтонд түрхэх
• Кортикостероидын тосон түрхлэг
05_dermotology last last.indd 269 5/25/2005 3:53:42 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
06_optalmology last.indd 271 5/25/2005 4:00:23 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
272
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
Æ. Áààñàíõ¿¿ ÝÌß í¿äíèé åðºíõèé ìýðãýæèëòýí ÝÌØÓÈÑ-
èéí í¿äíèé òýíõèìèéí ýðõëýã÷, Õ¿íèé ãàâúÿàò
ýì÷ , Êëèíèêèéí ïðîôåñññîð , Àíàãààõ óõààíû
äîêòîð
Ò.Áóëãàí ÝÌØÓÈÑ-èéí Í¿äíèé òýíõìèéí àõëàõ áàãø,
Àíàãààõ óõààíû äîêòîð
Ì.Àëòàíõ¿¿ ÝÍÝØÒ í¿äíèé òàñãèéí ýðõëýã÷ Àíàãààõ
óõààíû äîêòîð
À.Äàðèéìàà ”Áîëîð ìýëìèé” ýìíýëãèéí ýì÷, Àíàãààõ óõààíû
ìàãèñòðàíò
06_optalmology last.indd 272 5/25/2005 4:00:23 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
273
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. Í¯Ä ÓËÀÉÕ ÕÀÌ ØÈÍÆ
Òîäîðõîéëîëò
Í¿äíèé àëèìíû ñàëñò áîëîí óóðàãëàã á¿ðõýâ÷èéí
ñóäàñ òýëæ óëàéõûã í¿ä óëàéõ õàì øèíæ ãýíý.
Øàëòãààí
• Õààëòòàé ºíöºãò ãëàóêîìûí õóðö äàâøèëò
• Èðèò, èðèäîöèêëèò
• Êåðàòèò
• Êîíúþíêòèâèò
• Ýïèñêëåðèò
• Ñêëåðèò
• Çîâõè áîëîí íóëèìñíû ýðõòíèé çàðèì ºâ÷èí
(ºâäºã, áëåôàðèò, äàêðèîöèñòèò)
• Áóñàä ºâ÷èí: ñàëñòàí äîîðõè öóñ õàðâàëò,
ïòåðèãèóì, “õóóðàé í¿ä”, ýâýðëýã á¿ðõýâ÷èéí
øàðõëàà, ýâýðëýãò ãàäíû áèåò îðîõ, çîâõè ýðãýõ,
óðâàõ çýðýã
Àíãèëàë
• ºíãºö áóþó ñàëñòûí óëàéëò
• ã¿í áóþó ýâýðëýã òîéðñîí óëàéëò( óóðàãëàã
á¿ðõýâ÷èéí ñóäàñíû óëàéëò)
• õîëèìîã( àëü àëü íü èëýðíý)
06_optalmology last.indd 273 5/25/2005 4:00:24 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
274
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îáüåêòèâ øèíæ òýìäãýýð ÿëãàí îíîøëîõ
Îáúåêòèâ
øèíæ
òýìäýã
Õ
ª
Ã

ä
à
â
ø
è
ë
ò
È
ð
è
ä
î
ö
è
ê
ë
è
ò
Ê
å
ð
à
ò
è
ò
Í
ÿ
í
ã
è
é
í

ã
à
ð
à
ë
ò
à
é

ê
î
í
ú
í
ê
ò
è
â
è
ò
Â
è
ð
ó
ñ
ò

ê
î
í
ú
þ
í
ê
ò
è
â
è
ò
Õ
à
ð
ø
ë
û
í

ê
î
í
ú
þ
í
ê
ò
è
â
è
ò
ã¿í óëàéëò 1 2 3 0 0 0
ºíãºö
óëàéëò
2 2 2 3 2 1
ýâýðëýãèéí
á¿äýãøèëò
3 0 1-3 0 0-1 0
ýâýðëýãèéí
ºíãºö
øàðõëàà
0 0 1-3 0 0-1 0
õ¿¿õýí
õàðààíû
áàéäàë
ºðãºññºí,
óðâàë
¿ã¿é
íàðèéí,
óðâàë
¿ã¿é
áàéæ
áîëíî
õýâèéí
ýñâýë
íàðèéí
õýâèéí õýâèéí õýâèéí
ºìíºä
õîðãûí ã¿í ã¿åõýí õýâèéí õýâèéí õýâèéí õýâèéí õýâèéí
í¿äíèé
äîòîîä
äàðàëò
èõýññýí
ãîëäóó
áàãàññàí õýâèéí õýâèéí õýâèéí õýâèéí
íóóõ 0 0 çàðèì
òîõèîëäîëä
2-3 2 1
÷èõíèé
ºìíºõ
áóë÷èðõàé
0 0 0 0 1 0
06_optalmology last.indd 274 5/25/2005 4:00:24 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
275
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îáúåêòèâ øèíæ òýìäãýýð ÿëãàí îíîøëîõ
Ñóáúåêòèâ
øèíæ
òýìäýã
Õ
ª
Ã

ä
à
â
ø
è
ë
ò
È
ð
è
ä
î
ö
è
ê
ë
è
ò
Ê
å
ð
à
ò
è
ò
Í
ÿ
í
ã
è
é
í

ã
à
ð
à
ë
ò
à
é

ê
î
í
ú
þ
í
ê
ò
è
â
è
ò
Â
è
ð
ó
ñ
ò

ê
î
í
ú
þ
í
ê
ò
è
â
è
ò
Õ
à
ð
ø
ë
û
í

ê
î
í
ú
þ
í
ê
ò
è
â
è
ò
õàðàà
á¿ðýëçýõ
3 1-2 3 0 0 0
ºâäºëò
ºãºõ
2-3 2 2 0 0 0
ãýðýëä
ãÿëáàõ
1 3 3 0 0 0
ãýðýë
ñîëîíãîðîõ
2 0 0 0 0 0
íóóõ 0 0 0-3 èäýýðõýã ñàëñàðõàã öàãààí
çàãàòíàõ 0 0 0 0 0 2
Íÿíãèéí ãàðàëòàé êîíúþíêòèâèòûã äîòîð íü ÿëãàí îíîøëîõûí òóëä
íóóõíààñ àð÷äàñ àâàí ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíä ºãíº.
Êîíúþíêòèâèòûí ýì÷èëãýýã ÝÌÒ-èéí I øàòëàëä õèéæ, õ¿íäýðñýí
íºõöºëä äàðààãèéí øàòëàëä øèëæ¿¿ëíý.
Êîíúþíêòèâèòûí ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
Íÿíãèéí ãàðàëòàé êîíúþíêòèâèòûã:
• Í¿äèéã áóöàëñàí õ¿éòýí óñààð ýñâýë àíòèñåïòèê óóñìàëààð ºäºðò 6-10
óäàà óãààíà.
• Òîõèðîõ àíòèáèîòèêèéã 1-2 öàã òóòàìä í¿äýíä äóñààíà, óíòàõ ¿åä
àíòèáèîòèêèéí òîñ õàâ÷óóëíà. (ýì÷èëãýýã õàð)
• N.gonorrhoeae ãàðàëòàé êîíúþíêòèâèòûã öåôòðàêñîí 50ìã/êã (äýýä
õýìæýý 125ìã ) ýñâýë êàíàìèöèí áîëîí ñïåêòèíîìèöèí 25ìã/êã (äýýä
õýìæýý 75 ìã) áóë÷èíä 1 óäàà òàðüæ, í¿äýíä ýðèòðîìèöèíû òîñ ºäºðò
6 óäàà õàâ÷óóëæ, õàãàñ öàã òóòàìä í¿äèéã ôèçèîëîãèéí óóñìàëààð
óãààæ ýì÷èëíý.
• Clamidia trachomatis ãàðàëòàé êîíúþíêòèâèòûã ýðèòðîìèöèí 50ìã/êã
òóíãèéã ºäºðò äºðºâ õóâààæ 14 õîíîã óóíà. Í¿äýíä ýðèòðîìèöèí áîëîí
àëüáóöèä õýðýãëýíý.
06_optalmology last.indd 275 5/25/2005 4:00:24 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
276
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Âèðóñò êîíúþíêòèâèòûí ýì÷èëãýý:
• Âèðóñò êîíúþíêòèâèòûí ¿åä õ¿éòýí æèí òàâèõ, ñóäàñ àãøààõ ýì
äóñààõ, áóñäàä õàëäâàð òàðààõààñ áîëãîîìæëîõ.
Õàðøëûí ãàðàëòàé êîíúþíêòèâèòûí ýì÷èëãýý:
• Õàðøëûí êîíúþíêòèâèòûí ¿åä õ¿éòýí æèí òàâèõ, ñóäàñ àãøààõ,
õàðøëûí ýñðýã ýì äóñààíà. (ýì÷èëãýýã õàð)
À. Êåðàòèò
Òîäîðõîéëîëò Ýâýðëýã á¿ðõýâ÷èéí ¿ðýâñëèéã êåðàòèò ãýíý.
Àíãèëàë Øàëòãààíààð íü:
• Ãàäíû øàëòãààíòàé êåðàòèò
1.Ýâýðëýãèéí øàëáàðõàé
2.Ãýìòëèéí øàëòãààíò êåðàòèò (õèìè, ôèçèê,
ìåõàíèêèéí ãàðàëòàé)
3.Íÿíãèéí ãàðàëòàé õàëäâàðò êåðàòèò
4.Çîâõè, ñàëñò, ìåéáîìèéí áóë÷èðõàéí ¿ðýâñëýýñ
øàëòãààëñàí êåðàòèò
5.̺ºãºíöºðò êåðàòèò áóþó êåðàòîìèêîç
• Äîòîîä øàëòãààíòàé êåðàòèò
1.Õàëäâàðò êåðàòèò (ñ¿ðüåýãèéí, òýìá¿¿ãèéí,
áðóöåëë¸çûí, ëåïðà, õåðïåñûí ãàðàëòàé)
2.Ìýäðýë ñààæèëòûí êåðàòèò
3. Àìèíäýìèéí äóòàãäëààñ ¿¿ññýí êåðàòèò
• Øàëòãààí òîäîðõîéã¿é êåðàòèò
Êåðàòèò íü ýìíýë ç¿éä “ýâýðëýãèéí õàì øèíæ”-ýýð èëýðíý: ãýðýëä
ãÿëáàõ, íóëèìñ ãîîæèõ, çîâõè àíèëäàõ, õàòãàæ ºâäºõ, ã¿í áîëîí õîëèìîã
óëàéëò ¿¿ñýõ, ýâýðëýãò íýâ÷äýñ ¿¿ñýõ, øèíýýð ñóäàñ óðãàõ.
Êåðàòèòûí ÿëãàí îíîøëîãîîã ëàáîðàòîðèéí øèíæèëãýýíä ¿íäýñëýí õèéíý
(ñàëñòûí õóñìàãò öèòîëîãèéí øèíæèëãýý õèéõ, ñåðîëîãèéí øèíæèëãýý,
òóáåðêóëèíû ñîðèë, áðóöåëëèíû ñîðèë, óóøèã ãýðýëä õàðàõ).
Íÿðàéí êîíúþíêòèâèò òºðºõ çàìààð õàëäâàðëàäàã áà óðüä÷èëàí
ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð òºðñºí õ¿¿õýä á¿ðèéí í¿äýíä òåòðàöèêëèí1%
õàâ÷óóëíà.
Àíòèáèîòèê áîëîí êîðòèêîñòåðîèä ýìèéã õýðýãëýõýýñ çàéëñõèéõ.
Âèðóñûí áýëäìýëèéí ýìí¿¿äýýñ í¿äýíä õýðýãëýæ áîëîõ áîëîâ÷ èõýíõè
òîõèîëäîëä ººðºº ýì÷ëýãäýõ áîëîìæòîé.
Ñàëñòûí ã¿í áîëîí õîëèìîã óëàéëòòàé ºâ÷òíèéã ÝÌÒ-èéí II,III øàòëàëûí
îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíä øèëæ¿¿ëíý.
06_optalmology last.indd 276 5/25/2005 4:00:24 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
277
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Íåéðîïàðàëèòèê áîëîí õåðïåñò êåðàòèòûí ¿åä ýâýðëýãèéí ìýäðýìòãèé
÷àíàð ýðñ áóóðàõ áóþó àëäàãäàíà.

Ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì.
• Õóðö ÿâöòàé õàëäâàðò êåðàòèòûã ýìíýëãèéí íºõöºëä ýì÷èëíý.
• Íÿíãèéí ãàðàëòàé êåðàòèòûã òîõèðñîí àíòèáèîòèêèéí äàí áîëîí õîëèìîã
äóñààëãà, òîñûã ºâ÷íèé ÿâöààñ øàëòãààëàí öàã òóòàì ýñâýë àðàé öººí
õýðýãëýõ, ìºí ñàëñòàí äîð àíòèáèîòèê 0.5 ìë òàðüæ ýì÷èëíý.
Á. Èðèäîöèêëèò
Òîäîðõîéëîëò Ñîëîíãîí á¿ðõýâ÷ áîëîí ñîðìîñãîí áèåèéí
¿ðýâñëèéã èðèäîöèêëèò ãýíý.
Àíãèëàë • Õàëäâàð áîëîí õàëäâàð-õàðøëûí ãàðàëòàé
• Õàëäâàðò áóñ õàðøëûí ãàðàëòàé
• Ñèñòåìûí ºâ÷íèé ãàðàëòàé
•Áèåìàõáîäèéí ýìãýã áîëîí áîäèñèéí
ñîëèëöîîíû ººð÷ëºëòèéí ãàðàëòàé
• Ãýìòëèéí äàðààõ
• Íÿíãèéí ãàðàëòàé êåðàòèòûí ¿åä êîðòèêîñòåðîèä áîëîí
àíòèáèîòèê+ñòåðîèäûí õîëèìîã ýìèéã òóí àíõààðàëòàé õýðýãëýíý. P.
aeruginoza ¿¿ñãýã÷ýýð ¿¿ññýí òîõèîëäîëä õýðýãëýõèéã õîðèãëîõ áºãººä
ºäºðò 4-ººñ èë¿¿ã¿é äóñààíà.
• Ýâýðëýãèéí íºõºí òºëæèëòèéã õóðäàñãàõ çîðèëãîîð 1% õèíèí-
ãèäðîõëîðèä, äîòóóð Â á¿ëãèéí àìèí äýì, Ñ, ÐÐ óóëãàõ, ñóäñààð
40% ãëþêîçûí óóñìàë 10 óäàà, 4% òàóôîí, 20% ñîëêîñåðèë,
0.01% öèòðàëü, 0.02% ðèáîôëàâèí äóñààíà.
• Àðõàã ÿâöòàé êåðàòèòûí ¿åä àíòèîêñèäàíòóóäûã õýðýãëýíý, áèåèéí
åðºíõèé äàðõëàà ñàéæðóóëàõ ýì¿¿äèéã õýðýãëýíý.
Ñàíàìæ. Ýâýðëýãèéí ýïèòåëèéí á¿ðýí á¿òýí áàéäàë àëäàãäñàí ¿åä
êîðòèêîñòåðîèä áýëäìýë õýðýãëýõèéã õîðèãëîíî.
• Ñ¿ðüåýãèéí øàëòãààíò êåðàòèòûí ¿åä ýì÷èëãýýã ìýðãýæëèéí ýì÷òýé
õàìòðàí õèéíý.Í¿äýíä õýðýãëýõ ñ¿ðüåýãèéí ýñðýã áýëäìýë íü 5-
10% - í íàòðèéí ïàðà-àìèíîñàëèöèëàò, 3% òóáàçèä, 5% ñàëþçèä,
2% àìèäîïèðèí, 5-10% ÏÀÑÊ.
• Òýìá¿¿ãèéí ãàðàëòàé êåðàòèòûã ìýðãýæëèéí ýì÷òýé õàìòðàí ¿å
øàòûã íü òîäðóóëæ ýì÷èëíý.
• Ýâýðëýãèéí èäýýò øàðõíû ¿åä ¿¿ññýí ãèïîïèîíûã ïàðàöåíòåçèéí
06_optalmology last.indd 277 5/25/2005 4:00:25 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
278
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
àðãààð ýì÷èëíý.
• Ýâýðëýã öîîðîõ ìàãàäëàëòàé ¿åä ñàëñòààð õó÷èõ ìýñ àæèëáàð õèéíý
(¿éëäëèéã õàð)
• Èðèäîöèêëèò õàâñàð÷ ÿâàãäàõ ¿åä 1% àòðîïèéí ñóëüôàò, 0.25%
ñêîïîëàìèí, 1% ãîìàòðîïèí õýðýãëýíý.
• Í¿äíèé äàðàëò èõýññýí òîõèîëäîëä òèìîëîë, áåòîïòèê, òðóñîïò
äóñààíà.
• Ýâýðëýãèéí ¿ðýâñëèéí òºãñãºëä õàðààã áóóðóóëñàí öàãààä ýâýðëýã
íºõºí ñóóëãàõ ìýñ çàñàë õèéíý.
Èðèäîöèêëèòûí ¿íäñýí øèíæ òýìäã¿¿ä:”ýâýðëýãèéí õàì øèíæ”, ã¿í áîëîí
õîëèìîã óëàéëò, ïðåöèïèòàò, ñîëîíãîí á¿ðõýâ÷èéí ºí㺠áà çóðàãëàë
ººð÷ëºãäºõ, õ¿¿õýí õàðàà íàðèéñàõ, àðûí íààëäàö ¿¿ñýõ, øèëýíöýðò
á¿äýãøèë ¿¿ñýõ, ÍÄÄ ººð÷ëºãäºõ, õàðàà ìóóäàõ çýðýã áîëíî.
Èðèäîöèêëèò ãîëäóó äîòîîä øàëòãààíòàé áàéõ òóë øàëòãààíûã
èëð¿¿ëýõ åðºíõèé áîëîí íàðèéí øèíæèëãýýí¿¿äèéã õèéõ, áóñàä íàðèéí
ìýðãýæëèéí ýì÷ íàðò ¿ç¿¿ëýí îíîøèéã òîäðóóëàõ øààðäëàãàòàé.

Èðèäîöèêëèòûí ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
• Õ¿¿õýí õàðàà ºðãºñãºõ ¿éë÷èëãýýòýé ýì äóñààíà.
• ¯ðýâñëèéí ýñðýã àíòèáèîòèê, ñòåðîèä áîëîí ñòåðîèä áóñ ýìèéã í¿äýíä
äóñààõ áîëîí òàðèõ çàìààð ýð÷èìòýé ýì÷èëãýý õèéíý.
• Ýì÷èëãýý øàëòãààíû ýñðýã ÷èãëýñýí áàéõ áºãººä ìýðãýæëèéí
ýì÷ íàðòàé õàìòðàí ýì÷èëíý (ñ¿ðüåýãèéí ýñðýã, òýìá¿¿ãèéí ýñðýã,
áðóöåëë¸çûí ýñðýã, ðåâìàòèçìûí ýñðýã, òîêñîïëàçìîç, ñàðêàèäîçûí
ýñðýã).
• Õàëäâàð áîëîí õàëäâàð õàðøëûí ãàðàëòàé èðèäîöèêëèòèéí ¿åä
àíòèáèîòèêèéã áóë÷èíä òîãòîîãäñîí çàð÷ìààð òàðèíà.
• Õ¿íä õýëáýðèéí õàëäâàð-õàðøëèéí, àóòîèììóí, ñèñòåìèéí ºâ÷íèé
ãàðàëòàé èðèäîöèêëèòûí ¿åä êîðòèêîñòåðîèäûã äîòóóð óóëãàíà.
• Äîòóóð àöèòèëñàëèöèëèéí õ¿÷èë õîíîãò 3-4 ã, èíäîìåòàöèí 75-150ìã,
ðåîïèðèí 75-100ìã, áóòàäèîí 0.45-0.6 ã çýðýã ýìí¿¿äèéã óóëãàíà.
• Õàðøëûí ýñðýã ýì÷èëãýýã õàâñðóóëæ õèéíý: êàëüöèéí áýëäìýë,
ñóïðàñòèí, çåðòåê, êëîðåòèí.
• ¯ðýâñýë íàìæèõ ¿åä íààëäàö áîëîí øèëýíöðèéí á¿äýãøëèéã
àðèëãàõ çîðèëãîîð ôåðìåíòýí ýì÷èëãýýã õèéíý. ¯¿íä òðèïñèí,
ëèäàç çýðãèéã í¿äýíä òàðèõ, ìºí ýëåêòðîôîðåçèéí àðãààð õýðýãëýíý.
06_optalmology last.indd 278 5/25/2005 4:00:25 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
279
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2.ÕÀÐÀÀ ÁÎÃÈÍÎ ÕÓÃÀÖÀÀÍÄ ÀËÄÀÃÄÀÕ ÕÀÌ ØÈÍÆ
Òîäîðõîéëîëò
ªâ÷òºíä ìýäýãäýõ¿éöýýð òºâèéí õàðàà íü ìàø áîãèíî
õóãàöààíä àëäàãäàíà.
Øàëòãààí
• Í¿äíèé òóíãàëàã îð÷íû á¿äýãøèë. ¯¿íä: ýâýðëýãèéí
õàâàí (ãëàóêîìûí õóðö äàâøèëò), ºìíºä õîðãîä öóñ
òóíàõ, áîëîð öàéõ, øèëýíöýð á¿äýãøèõ
• Òîðëîãèéí ºâ÷èí. ¯¿íä: òîðëîã õîâõðîõ, øàð òîëáîíû
ýìãýã, òîðëîãèéí ñóäàñíû áºãëºðºëò
• Õàðààíû ìýäðýëèéí ºâ÷èí. ¯¿íä: õàðààíû ìýäðýëèéí
¿ðýâñýë, õàðààíû ìýäðýëèéí õàâàãíàøèë, õàðààíû
ìýäðýëèéí õóðö èøåìè
• Õàðààíû ìýäðýëèéí ãýìòýë
• Õàðààíû çàì äàõü ººð÷ëºëò
• Ààæèì àëäàãäñàí õàðàà ãýíýò èëðýõ
Îíîøëîãîî
ªâ÷òºíººñ àñóóõ àñóóìæ:
• Õàðààíû áóóðàëò, àëäàëò íü ò¿ð çóóð óó ýñâýë áàéíãûíõ ýñýõ
• Íýã í¿äýíä ýñâýë õî¸óëàíä ýñýõ
• Õàðàà àëäàãäàõ íü õýð õóãàöààíä ÿâàãäñàí ýñýõ
• ªâ÷òºíèé íàñ áà áèåèéí áóñàä åðºíõèé ºâ÷èí
• Óðüä ºìíº õàðààãàà øàëãóóëæ, òýìäýãë¿¿ëæ áàéñàí ýñýõ
• Í¿äýíä ãýìòýë ó÷èð÷ áàéñàí ýñýõ
Õèéãäýõ øèíæèëãýý:
• Òºâèéí áîëîí çàõûí õàðààã øàëãàõ
• Õ¿¿õýí õàðààíû óðâàëûã ãýðëýýð øàëãàõ
• Í¿äíèé óãèéã äóðàíäàõ
• Áèîìèêðîñêîïèéí øèíæèëãýý
• Í¿äíèé äîòîîä äàðàëòûã õýìæèõ
06_optalmology last.indd 279 5/25/2005 4:00:25 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
280
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õàðàà áîãèíî õóãàöààíä àëäàãäàõ õàì øèíæ ºãäºã çîíõèëîõ
ºâ÷í¿¿äèéã ÿëãàõ îíîøëîãîî
Ã
ë
à
ó
ê
î
ì
û
í

õ
ó
ð
ö

ä
à
â
ø
è
ë
ò
Ò
î
ð
ë
î
ã
è
é
í

õ
î
â
õ
ð
î
ë
ò
Ò
î
ð
ë
î
ã
è
é
í

à
ð
ò
å
ð
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ
í
û

á
º
ã
ë
º
ð
º
ë
ò
Ò
î
ð
ë
î
ã
è
é
í

â
å
í
è
é
í

á
º
ã
ë
º
ð
º
ë
ò
Õ
à
ð
à
à
í
û

ì
ý
ä
ð
ý
ë
è
é
í

¿
ð
ý
â
ñ
ý
ë
Õ
à
ð
à
à
í
û

ì
ý
ä
ð
ý
ë
è
é
í

õ
à
â
à
ã
í
à
ø
è
ë
Õ
à
ð
à
à

à
ë
ä
à
ë
ò
û
í

á
à
é
ä
à
ë
õ
ý
ä
õ
ý
í

ö
à
ã
è
é
í

ä
î
ò
î
ð

õ
à
ð
à
à

ý
ð
ñ

ì
ó
ó
ä
í
à
õ
º
ø
è
ã

ì
ý
ò

þ
ì

õ
à
ð
à
à
ã

õ
à
ë
õ
à
ë
í
à
,
ã
ý
í
ý
ò

ý
ð
ñ
,

ý
ð
ã
ý
ø
ã
¿
é

ì
ó
ó
ä
í
à
õ
à
ð
à
à

ì
ó
ó
ä
à
õ

á
î
ë
î
â
÷

á
¿
ð
ý
í

à
ë
ä
à
ã
ä
à
õ
ã
¿
é
á
î
ã
è
í
î

õ
ó
ã
à
ö
à
à
í
ä

ý
ð
ñ

ì
ó
ó
ä
í
à
õ
î
æ
ó
ó

¿
å
ä

ì
ó
ó
ä
í
à
Á
ó
ñ
à
ä

ø
è
í
æ

ò
ý
ì
ä
ý
ã
í
¿
ä

î
ð
÷
ì
î
î
ð
,

ò
î
ë
ã
î
é
í

ò
à
ë

õ
¿
÷
ò
ý
é

º
â
ä
º
í
º
,

ã
ý
ð
ý
ë
ò
¿
¿
ë
ý
ã
÷

ç
¿
é
ë
è
é
ã

õ
à
ð
à
õ
à
ä

ñ
î
ë
î
í
ã
î
í

õ
¿
ð
ý
ý

ò
à
ò
í
à
,

î
ã
è
æ

á
º
º
ë
æ
¿
¿
í
ý
.
þ
ì
í
û

ä
¿
ð
ñ

ì
ó
ð
è
é

ñ
à
ð
è
é

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
,
í
¿
ä
í
è
é

º
ì
í
¿
¿
ð

õ
à
ð

þ
ì

õ
º
â
í
º
,

í
¿
ä
ý
í
ä

î
÷

ã
ÿ
ë
á
à
í
à
.
ó
ð
ü
ä
º
ì
í
º
õ
à
ð
à
à
õ
ý
ñ
ý
ã
õ
ó
ã
à
ö
à
à
ã
à
à
ð

à
ë
ä
à
ã
ä
à
æ


á
à
é
ñ
à
í

ò
¿
¿
õ
ò
ý
é
,

ç
¿
ð
õ

ñ
ó
ä
à
ñ
í
û

ò
à
ë
à
à
ñ

º
º
ð
÷
ë
º
ë
ò
ò
ý
é
.
ó
ð
ü
ä
º
ì
í
º
õ
à
ð
à
à
õ
ý
ñ
ý
ã
õ
ó
ã
à
ö
à
à
ã
à
à
ð

à
ë
ä
à
ã
ä
à
æ


á
à
é
ñ
à
í

ò
¿
¿
õ
ò
ý
é
,

ç
¿
ð
õ

ñ
ó
ä
à
ñ
í
û

ò
à
ë
à
à
ñ

º
º
ð
÷
ë
º
ë
ò
ò
ý
é
.
õ
à
ð
à
à
í
û

ò
à
ë
á
à
é
ä

º
º
ð
÷
ë
º
ë
ò

¿
¿
ñ
í
ý
,

º
í
ã
º

ò
à
í
è
õ

÷
à
ä
â
à
ð

à
ë
ä
à
ã
ä
à
í
à
.
ò
î
ë
ã
î
é

º
â
ä
º
õ
,

õ
à
ð
à
à

ì
à
í
à
ë
ç
à
õ

ø
è
í
æ

è
ë
ý
ð
í
ý
,

ò
î
ë
ã
î
é

ò
à
ð
õ
è
í
û

á
î
ë
î
í

á
º
º
ð
,

ç
¿
ð
õ

ñ
ó
ä
à
ñ
í
û

º
â
÷
ò
ý
é

á
à
é
õ
.
Í
¿
ä
í
è
é

¿
ç
ë
ý
ã


ø
è
í
æ
è
ë
ã
ý
ý
ã
ý
ý
ð
í
¿
ä
í
è
é

à
ë
è
ì
í
û

ñ
ó
ä
à
ñ

º
ð
ã
º
ñ
÷

ó
ë
à
é
í
à
,

ý
â
ý
ð
ë
ý
ã

õ
à
â
à
ã
í
à
í
à
,

º
ì
í
º
ä

õ
î
ð
ã
û
í

ç
à
é

ã
¿
å
õ
ý
í

á
î
ë
ñ
î
í
,

õ
¿
¿
õ
ý
í

õ
à
ð
à
à

º
ð
ã
º
ñ
ñ
º
í
,

í
¿
ä
í
è
é

ä
î
ò
î
î
ä

ä
à
ð
à
ë
ò

º
í
ä
º
ð

õ
ý
ì
æ
ý
ý
í
ä

õ
¿
ð
ñ
ý
í
,

í
¿
ä
í
è
é

ó
ã

ì
à
í
à
í
ä

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
.


í
¿
ä
í
è
é

ó
ã

õ
î
â
õ
î
ð
ñ
î
í
,

ò
î
ð
ë
î
ã
è
é
í

õ
ý
ñ
ý
ã

ñ
à
à
ð
à
ë

ö
à
é
â
à
ð

º
í
ã
º
ò
ý
é
,

õ
º
â
ñ
è
é
æ

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
,

õ
ó
ó
ð
ñ
à
í

õ
ÿ
ç
ã
à
à
ð
à
à
ð

ò
î
ð
ë
î
ã
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ

ì
ó
ø
ã
è
ð
à
ë
ä
à
æ

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
.
í
¿
ä
í
è
é

ó
ã
ò

ò
î
ð
ë
î
ã

ö
à
é
â
à
ð

º
í
ã
º
ò
ý
é

á
î
ë
æ
,

ø
à
ð

ò
î
ë
á
î
í
û

õ
î
í
õ
î
ð

ò
î
ä

ó
ë
à
à
í

º
í
ã
º
ò
ý
é

á
î
ë
æ

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
,

ç
à
õ
û
í

à
ð
ò
å
ð
è
é
í

ñ
ó
ä
ñ
à
í
ä

ö
ó
ñ
í
û

ó
ð
ñ
ã
à
ë

ò
à
ñ
à
ë
ä
à
í

ò
î
ð
ë
î
ã
ò

õ
à
â
à
í

¿
¿
ñ
í
ý
.
í
¿
ä
í
è
é

ó
ã
ò

î
ë
î
í

ò
î
î
í
û

ø
è
ã
¿
¿

á
à
é
ð
ë
à
ë
ò
ò
à
é

ö
ó
ñ

õ
à
ð
â
à
ë
ò
ò
à
é
,

â
å
í
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ

º
ð
ã
º
ñ
÷
,

ì
ó
ø
ã
è
ð
à
ë
ä
ñ
à
í
,

à
ð
ò
å
ð
è

í
à
ð
è
é
ñ
ñ
à
í
,

ö
à
é
â
à
ð

ã
î
ë
î
ì
ò
ó
ó
ä

¿
¿
ñ
í
ý

í
¿
ä
í
è
é

ó
ã
ò

õ
à
ð
à
à
í
û

ì
ý
ä
ð
ý
ë
è
é
í

õ
º
õ
ë
º
ã
í
è
é

º
í
ã
º

ó
ë
á
à
ð
,

õ
è
ë

õ
ÿ
ç
ã
à
à
ð

á
¿
ä
ý
ã
ø
ñ
ý
í
,

à
ð
ò
å
ð
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ

º
ð
ã
º
ñ
÷

,

â
å
í
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ

ì
ó
ø
ã
è
ð
à
ë
ä
à
í

õ
à
ð
à
ã
ä
à
í
à
,

ö
ó
ñ

õ
à
ð
â
à
ë
ò
û
í

á
î
ë
î
í

ï
ë
à
ç
ì
î
ð
ð
à
ã
è
é
í

ã
î
ë
î
ì
ò
ó
ó
ä

¿
¿
ñ
í
ý
.
í
¿
ä
í
è
é

ó
ã
ò

õ
à
ð
à
à
í
û

ì
ý
ä
ð
ý
ë
è
é
í

õ
º
õ
ë
º
ã

õ
ý
ì
æ
ý
ý
ã
ý
ý
ð

ò
î
ì
î
ð
ñ
î
í
,

ó
ð
à
ã
ø

ò
º
â
è
é
æ
,

ö
ó
ë
õ
è
é
ñ
ý
í
,


º
í
ã
º

í
ü

ÿ
ã
à
à
í

ñ
à
à
ð
à
ë
,

õ
è
ë

õ
ÿ
ç
ã
à
à
ð

á
¿
ä
ý
ã
,

â
å
í
è
é
í

ñ
ó
ä
à
ñ

ý
ð
ñ

º
ð
ã
º
ñ
÷
,

ì
ó
ø
ã
è
ð
à
ë
ä
ñ
à
í
,

ö
º
º
í

ò
î
î
í
û

ö
ó
ñ

õ
à
ð
â
à
ë
ò
ò
à
é
06_optalmology last.indd 280 5/25/2005 4:00:25 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
281
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õààëòòàé ºíöºãò ãëàóêîìûí õóðö äàâøëèéí ¿å äýõ ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-ûí II-ð øàòëàëä õèéãäýõ
ýì÷èëãýý
ÝÌÒ-ûí I-ð øàòëàëä õèéãäýõ,
ýì÷èëãýý
Ýì÷èëãýýã ÿàðàëòàé, öàã àëäàëã¿é
ýõëýíý. Àíõíû òóñëàìæèéã îíîø
òîãòîîãäñîí äàðóéä ýõtëíý.¯¿íä:
• Ýì÷èëãýýíèé ãîë çîðèëãî íü
í¿äíèé äîòîîä äàðàëòûã áàãàñãàæ,
í¿äýí äýõ öóñíû ýðãýëò, õàðààíû
ìýäðýë áîëîí ýä ýñýí äýõ áîäèñûí
ñîëèëöîîã ñýðãýýõ çîðèëãîòîé
õèéãäýíý.
• 1% ïèëîêàðïèí-ãèäðîõëîðèäûã
ýõíèé íýã öàãèéí òóðøèä 15
ìèí çàéòàé, äàðààãèéí 2 öàãèéí
òóðøèä 30 ìèí çàéòàé, ò¿¿íýýñ
õîéø öàã òóòàìä äóñààíà.
• Äèàêàðá 0.5 ãðàììààð, ýñâýë
ãëèöåðîë óóëãàíà.
• ªâ÷òºíèéã ò¿ðãýí òóñëàìæèéí
òýðãýýð, ÿàðàëòàé ÝÌÒ-èéí II,III
øàòëàëûí ýìíýëýãò õ¿ðãýæ ºãíº.
ÝÌÒ-èéí II, III øàòëàëûí
ýìíýëãèéí áàéãóóëëàãàä õèéãäýõ
ýì÷èëãýý:
• Öóñíû äàðàëò ºíäºð áàéõ
íºõöºëä àìèíîçèí 2.5%
1ìë, 1% äèìåäðîë 2ìë, 2%
ïðîìåäîë 1ìë-èéã õîëüæ,
áóë÷èíä òàðèíà. ¯¿íèé
äàðààãààð 3-4 öàãèéí òóðøèä
õýâòðèéí áàéäàëä áàéëãàõ
õýðýãòýé.
• Ýìèéí ýì÷èëãýýã 8-10 öàãèéí
òóðøèä õèéãýýä ¿ð ä¿í ºãºõã¿é
áîë ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
õèéíý (¿éëäëèéã õàð).
06_optalmology last.indd 281 5/25/2005 4:00:25 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
282
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. ÕÀÐÀÀ ÀÀÆÈÌ ÀËÄÀÃÄÀÕ ÕÀÌ ØÈÍÆ
Òîäîðõîéëîëò Õàðààíû áàéäàë óäààí õóãàöààãààð, äàâøèëòòàé
ìóóäàõ
Øàëòãààí • Íýýëòòýé ºíöºãò áóþó àðõàã ãëàóêîì
• Êàòàðàêò
• Øàð òîëáîíû ýìãýã
Àíãèëàë Õýëáýðýýð íü:
• Àíõäàã÷
• Õî¸ðäîã÷
• Òºðºëõèéí
¯å øàòààð íü:
• Ýõíèé øàò - /õàðààíû ìýäðýëä ýìãýã ýêñêàâàö
¿¿ñýýã¿é, õàðààíû òàëáàéä ìýäýãäýõ¿éö
ººð÷ëºëò áàéõã¿é áîëîâ÷ ôèçèîëîãèéí ýêñêàâàö
ºðãºñ÷, õàðààíû òàëáàéí òºâ õýñýãò æèæèã ñêîòîì
¿¿ñ÷, ñîõîð òîëáîíû õýìæýý òîìîðñîí/
• Õºãæñºí øàò- /õàðààíû òàëáàé íàðèéñ÷, ÿëàíãóÿà
õàìàð òàëààñ 5-10-ð íàðèéñ÷, òºâ õàâèéí
ñêîòîìóóä íèéëæ íóì õýëáýðòýé áîëñîí, õàðààíû
ìýäð¿¿ëèéí õºõëºãò ýìãýã ýêñêàâàö ¿¿ññýí/
• Äààìæèðñàí øàò- /õàðààíû òàëáàé ýðãýí òîéðîí
15, ò¿¿íýýñ äîòîãø íàðèéñ÷, õàðàõ ¿éë ç¿é
èõýýõýí ìóóäñàí/
• Ýöñèéí øàò-/ä¿ðñò õàðàà á¿ðìºñºí àëäàãäñàí/
Í¿äíèé äîòîîä äàðàëò:
• Õýâèéí (18-26)
• Áàãà çýðýã íýìýãäñýí (27-32)
• ªíäºð (33<)
Õàðààíû ¿éë:
• Òîãòìîëæñîí - / Õàðààíû òàëáàé, õàðààíû
ìýäðýëèéí õºõëºãò 6 ñàðûí òóðøèä îíöûí
ººð÷ëºëò ¿ë àæèãëàãäàõ /
• Òîãòìîëæîîã¿é - /áîãèíî õóãàöààíä ººð÷ëºëò
èëýðâýë òîãòìîëæîîã¿é ÿâöòàé/
Îíîøëîãîî
• Õàðààíû ìýäðýëèéí áàéäëûã çºâ ¿íýëýõ
• Õàðààíû òàëáàéí ººð÷ëºëòèéã èëð¿¿ëýõ
• Í¿äíèé äîòîîä äàðàëòûã õýìæèõ
06_optalmology last.indd 282 5/25/2005 4:00:26 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
283
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Íýâò ãýðýëò¿¿ëýã áîëîí áèîìèêðîñêîïèéí øèíæèëãýý õèéæ áîëîðûí
á¿äýãøëèéí õýëáýð, ¿å øàòûã òîäîðõîéëîõ
• Í¿äíèé óãèéã äóðàíäàí øàð òîëáîíû áàéäëûã ¿íýëýõ
Ãëàóêîì ºâ÷íèé îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
Í¿äíèé äîòîîä äàðàëò õýâèéí õýìæýýíýýñ íýìýãäýæ, õàðààíû ¿éë ìóóäàæ,
í¿äíèé ¸ðîîëä ºâºðìºö ººð÷ëºëò ¿¿ñäýã á¿ëýã ºâ÷èíã ãëàóêîì ãýíý.
Í¿äíèé äîòîîä äàðàëòûí õýâèéí õýìæýý 9-21.5ìì. ì.ó.á. áóþó
Ìàêëàêîâûí òîíîìåòðèéí õýìæèëòýýð 18-26 ìì.ì.ó.á.
Ãëàóêîì ºâ÷íèéã ñýæèãëýõ ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä:
• ÍÄÄ õýâèéí õýìæýýíýýñ èõýññýí
• ÍÄÄ õýâèéí õýìæýýíä áîëîâ÷ õî¸ð í¿äíèé äàðàëòûí çºðºº 5ìì.ì.ó.á
áóþó ò¿¿íýýñ äýýø
• ÕÌÕ ýêñêàâàö 0.6 áóþó ò¿¿íýýñ èë¿¿
• ÕÌÕ ýêñêàâàö õî¸ð í¿äýíä èæèë áóñ
• ªâºð õîðãûí ã¿í ã¿åõýí
• Óäàìä ãëàóêîì ºâ÷òýé õ¿í áàéõ
• Ãëàóêîìûí ºâºðìºö øàíàëãàà
ͪÃ-èéí øèíæ òýìäýã ժÖòàé èæèë òºñòýé áîëîâ÷ ñóë èëýð÷, í¿äíèé
äîòîîä äàðàëò àñàð ºíäºð áàéõã¿é

Àíõäàã÷ ãëàóêîì õî¸ð í¿äýíä ÿâàãäàõ áîëîâ÷ èæèëã¿é áàéäëààð
èëýðíý.
Ýì÷èëãýý
Ãëàóêîì ºâ÷íèé ýì÷èëãýý íü í¿äíèé äàðàëòûã áóóðóóëàõ, í¿äíèé
öóñàí õàíãàìæ, áîäèñûí ñîëèëöîîíû àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ,
ºâ÷òºíèé àõóé àìüäðàë, õºäºëìºðèéí íºõöºë, õîîë óíäûã
çîõèöóóëàõàä ÷èãëýãäñýí áàéíà.

Í¿äíèé äàðàëòûã áóóðóóëàõàä ÷èãëýñýí ýìí¿¿ä:
• Õîëèíìèìåòèê á¿ëãèéí ýìí¿¿ä. ¯¿íä: 1%, 2%, 4% ïèëîêàðïèí
ãèäðîõëîðèä, 0.75%-3% êàðáàõîëèí, 3-5% àöåêëèäèí.
• Õîëèíýñòåðàçûí ýñðýã ¿éë÷èëãýýòýé ýìí¿¿äýýñ 0.02% ôîñôàêîë,
0.005-0.01% àðìèí, 0.01% ôîñàðáèí, 0.025% íèáóôèí, 0.1-1%
òîñìèëåí, 0.06-0.5% ôîñôîëèí-èîäèä çýðãèéã õýðýãëýäýã. Ãýõäýý
ýäãýýð íü ñîðìîñãîí áóë÷èíã àãøààõ, öóñíû ñóäàñ ýðñ òýëäãýýñ
06_optalmology last.indd 283 5/25/2005 4:00:26 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
284
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
¿¿äýí í¿ä óëàéõ, ºâäºõ, çàðèìäàà áîëîð á¿äýãøèõ, õ¿¿õýí õàðàà
õýò àãøèõ çýðýã ¿ð äàãàâàð ¿ç¿¿ëäýã òóë òîõèðîìæòîé áàéäëààð
õîñëóóëàí õýðýãëýíý.
• Ñèìïàòèêîòðîï ýì¿¿ä. ¯¿íä àäðåíàëèí, ôåòàíîë, ýóñïèðàí, 0.1-
0.5% êëîôåëèí , 0.5-1% àïðîêëîíèäèí, 0.2-0.5% áðèìîíèäèíèéã
õýðýãëýíý.
• Ñ¿¿ëèéí ¿åä ºðãºí õýðýãëýõ áîëñîí àäðåíàáëîêàòîð ýì¿¿äýýñ
0.25-0.5% òèìîëîë, 0.5-1% ëåâîáóíàëîë, 0.25-0.5% áåòàêñîëîë
(áåòîïòèê), ïðîêñîäîëîëûã õýðýãëýíý. Ýäãýýð ýì¿¿äèéã àñòìà áîëîí
ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷òýé õ¿íä õýðýãëýæ áîëîõã¿é.
• Í¿äíèé äîòîîä øèíãýíèé ÿëãàðàëòûã õ¿÷òýé áóóðóóëñíààð äàðàëòûã
óíàãàäàã êàðáîàíãèäðàçûí äàðàíãóéëàõ á¿ëãèéí ýì¿¿ä: äèàêàðá
0.125-0.5 ãðàììààð õîíîãò 1-3 óäàà, ìºí ãèïîòèàçèäûã 25-100ìã
õýìæýýãýýð õîíîãò 1-2 óäàà, 2% òðóñîïòûã äóñààëãààð õýðýãëýíý.
• Ïðîñòîãëàíäèí F 2a á¿ëãèéí ýì¿¿ä: ëàòàíîïðîñò 0.005%, ðåñêóë
0.12% äóñààíà.
• Îñìîñûí äàðàëòàä íºëººëºõ ýì¿¿ä: øýýãèéã ãëàóêîìûí õóðö
äàâøèë áîëîí ìýñ çàñëûí ºìíº õýðýãëýõ áà 30%- èàð áîäîæ,
10% èíòåðâàçûí óóñìàëä íàéðóóëàí ñóäñààð äóñëààð òàðèõ áóþó
áèåèéí æèíãèéí êã òóòàìä 1-1.5ãð õýìæýýãýýð òîîöîîëîí äîòóóð
õýðýãëýíý. Ìàííèòîëûã õóðààãóóðûí ñóäñààð 20%, óóñìàëûã 2-2.5ã/êã
æèíä òîîöîîëîí 10ìë/ìèí õóðäòàé òàðüäàã. Íàòðè àñêîðáàòûã 20%
óóëñìàëààð ñóäñàíä íýã ìèíóòàíä 80 äóñàë, 1ã/êã æèíä òîîöîîëîí
õýðýãëýíý. Àìò îðóóëàõ çîðèëãîîð æèìñíèé ø¿¿ñ, óíäààã íàéðóóëàí,
50% óóñìàëààð äîòóóð õýðýãëýíý.
ªâ÷òºí á¿ðò ººðò òîõèðñîí ýì÷èëãýýã óäààí õóãàöààíû õÿíàëòàí
äîð õèéõ áà ýìèéã õîñëóóëàõ, ººð÷ëºõ, òîõèðñîí òóíã õýðýãëýõ íü
øààðäëàãàòàé.
Ýìèéí ýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿í ìóó òîõèîëäîëä ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
õèéíý.¯¿íä:
• Ëàçåð òðàáåêóëîïëàñòè
• Òðàáåêóëåêòîìè
• Öèêëîêðèî ýì÷èëãýý
Ǻâëºãºº
Ãëàóêîìòàé ºâ÷òºíèé áàðèìòëàõ ç¿éëñ:
• Õîðò çóðøëààñ çàéëñõèéõ
• Òîëãîé áºõèéæ àæèëëàõààñ çàéëñõèéõ
• Áèå áàðüñàí õóâöàñ ºìñºõººñ çàéëñõèéõ
• Òîëãîéíîîñ õàëàõ, õºë õºðºõººñ öýýðëýõ
06_optalmology last.indd 284 5/25/2005 4:00:26 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
285
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Öýâýð àãààðò ÿâæ áàéõ
• Áè÷ãèéí àæëûã ñàéí ãýðýëò¿¿ëýãò õèéõ
• Çóðàãòûã ãýðýë àñààæ ¿çýæ áàéõ
• Èõ õýìæýýíèé øèíãýí óóõã¿é áàéõ
• Öàãààí èäýý áà íîãîî æèìñýýð ýëáýã, ººõ òîñîîð áàãà õîîë
õýðýãëýõ
Ãëàóêîìòîé ºâ÷òºíèé äèñïàíñåðèéí õÿíàëò:
• Ãëàóêîì îíîøòîé á¿õ ºâ÷òºíèéã äèñïàíñåðèéí õÿíàëòàíä àâíà.
• ªâ÷íèé êàðò íýýæ, í¿¿ðýí äýýð “ãëàóêîì” ãýæ òýìäýãëýíý.
• ªâ÷òºíèé ãàð äýýð îíîø, ýì÷èëãýý, äàðàà ¿ç¿¿ëýõ ºäºð, ñàð òýìäýãëýñýí
õóâèéí êàðò ºãíº.
• Ýì÷èä ¿ç¿¿ëýõ òóòàìä õàðàà, ðåôðàêöè, õàðààíû òàëáàé, í¿äíèé ºìíºä
õýñýã áîëîí ¸ðîîëûí áàéäàë, ÍÄÄ õýìæèí òýìäýãëýíý.
• ÍÄÄ áîëîí õàðààíû òàëáàéí áàéäàë òîãòìîëæñîí òîõèîëäîëä 3-4 ñàðä
íýã óäàà ¿çíý.
• Òîãòìîëæîîã¿é òîõèîëäîëä îéð îéðõîí ¿çýæ ýì÷èëãýýíèé òàêòèêèéã
áîëîâñðóóëíà.
4. ÊÀÒÀÐÀÊÒ
Òîäîðõîéëîëò Áîëîð á¿äýãøèõèéã êàòàðàêò ãýíý.
Àíãèëàë Øàëòãààíààð íü:
1.Îëäìîë
• Õºãøðºëòèéí
• Í¿äíèé ºâ÷íèé õ¿íäðýëèéí êàòàðàêò
(èðèäîöèêëèò, ãëàóêîì, òîðëîãèéí äèñòðîôè,
óâåîïàòè)
• Åðºíõèé ºâ÷íèé ¿å äýõ êàòàðàêò (÷èõðèéí
øèæèí, òåòàíè, ìèîòîíè, ïîéêèëîäåðìè,
ñêëåðîäåðìè, àðüñíû çàðèì ºâ÷èí)
• Õîðäëîãèéí êàòàðàêò (íàôòàëèí, òàëëèé,
òðèíèòðîòîëóîë, äèíèòðîôåíîë, çàðèì
ýìèéí áîäèñ, íèòðî áóäãèéí áîäèñ)
• Öàöðàã òóÿàíû íºëººíººñ ¿¿ññýí êàòàðàêò
2.Òºðºëõèéí
• Óäàìøëûí
• Ýõ äîòîðõè øàëòãààíò

06_optalmology last.indd 285 5/25/2005 4:00:26 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
286
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Îíîøëîãîî
Êàòàðàêòûí ¿å øàòóóäàä èëðýõ ñóáúåêòèâ áîëîí îáúåêòèâ
ººð÷ëºëò¿¿ä
¯å øàò Çîâèóð Øèíæèëãýýãýýð ãàðàõ ººð÷ëºëò
Ýõëýõ ¿å Í¿äýí äîòîð óòàñ
õÿëãàñ õºâºõ,
ãýðýëò¿¿ëýã÷
ç¿éëèéã õàðàõàä
öàöàð÷ õàðàãäàõ,
õîëûí õàðàà
ìóóäàõ
Õàæóóãèéí ãýðýëò¿¿ëãýýð îíöûí
ººð÷ëºëò àæèãëàãäàõã¿é .
Íýâòýðõèé ãýðýëò¿¿ëãýýð: õ¿¿õýí
õàðàà äîòîð õýãýã÷èëñýí á¿äýãøèë
õàðàã äàíà. Áèîìèêðîñêîïèä:
áîëîðûí øèðõýã¿¿ä çàäàð÷, óñàí
çàâñàð çàé ¿¿ñíý.
ÿéöýò
áîëîâñðîîã¿é
Òºâèéí õàðàà
ìýäýãäýõ¿éö
ìóóäñàí
Õàæóóãèéí ãýðýëò¿¿ëãýýð: áîëîð
ñààðàë ºíãºòýé áîëñîí, ñîëîíãî
á¿ðõ¿¿ëèéí ñ¿¿äýð áîëîð äýýð
òóñíà. Íýâòýðõèé ãýðýëò¿¿ëãýýð:
í¿äíèé ¸ðîîëûí ðåôëåêñ
ñóëàðñàí. Áèîìèêðîñêîïèä: óñàí
çàâñàð çàé óëàì èõ áîëñîí,
äåòðèòýýð ä¿¿ðñýí.
Áîëîâñîðñîí Áèåò ä¿ðñ õàðàõ
÷àäàëã¿é, ãýðýë
ìýäýðíý
Õàæóóãèéí ãýðýëò¿¿ëãýýð áîëîð
æèãä ñààðàë ºíãºòýé áîëñîí,
ñîëîíãî á¿ðõ¿¿ëèéí ñ¿¿äýð áîëîð
äýýð òóñàõã¿é. Íýâòýðõèé
ãýðýëò¿¿ëãýý: í¿äíèé ¸ðîîëûí
ðåôëåêñ ¿ã¿é áîëñîí.
Áèîìèêðîñêîïèä: áîëîðûí ç¿ñëýãò
á¿ðýí á¿äýãøèë ¿¿ñíý.
Õýò
áîëîâñîðñîí
Õàðàà áàãà çýðýã
ñýðãýíý
Õàæóóãèéí ãýðýëò¿¿ëãýýð: ñîëîíãî
á¿ðõýâ÷ ÷è÷èðõèéëíý. Íýâòýðõèé
ãýðýëò¿¿ëãýýð: í¿äíèé ¸ðîîëûí
ðåôëåêñ ¿¿ñýõèéí çýðýãöýý äîîä
õýñãýýð óóòàíä óíàñàí öºì õàðàëæ
õàðàãäàíà.
Áèîìèêðîñêîïè:áîëîðûí àð,óðûí
óóòíû ç¿ñëýã ë áàéíà.
06_optalmology last.indd 286 5/25/2005 4:00:27 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
287
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
5. ÕÀÐÀÀÍÛ ÝÐÕÒÍÈÉ ÃÝÌÒÝË
Òîäîðõîéëîëò Ãàäààä øàëòãààíû óëìààñ õàðàõ ýðõòýíä á¿òöèéí
áîëîí ¿éë àæèëëàãààíû àëäàãäàë ¿¿ñýõèéã õàðààíû
ýðõòíèé ãýìòýë ãýíý.
Àíãèëàë 1.Ò¿ëýãäýëò
• Õèìèéí
• Õàëóóíû
• Òóÿàíû
2.Áèò¿¿ ãýìòýë
3.Íýâò áóñ ãýìòýë
4.Íýâò ãýìòýë
• Ãàäíû áèåò îðñîí
• Ãàäíû áèåòã¿é
Õàðààíû ýðõòíèé ãýìòëèéí ¿åä ¿¿ñýõ øèíæ òýìäýã

Ãýìòñýí õýñýã Øèíæ òýìäýã
Óõàðõàéí õàíà •Õàðààíû ¿éëä èõýíõ òîõèîëäîëä ººð÷ëºëò
îðîõã¿é
• Óõàðõàéí íèìãýí äîîä õàíà äýýä ýð¿¿íèé õºíäèéä
öºìðºí ÄîØÁ, ÄîÒÁ õàâ÷èãäàí äèïëîïè ¿¿ñýõ
• Äîòîð õàíà áîëîõ ñàìàëäàã ÿñíû ÿëòàñ õóãàðñíààð
çîâõèíû ýìôèçåì ¿¿ñýõ
•Õàðààíû ñóâàã îð÷ìûí ãýìòýë õàðààíû ìýäð¿¿ëèéã
ãýìòýýñíýýð õàðàà àëäàãäàõ
Çîâõè • Ãýìòýë ó÷ðàõ ¿åä çîâõè ðåôëåêñèéí äàãóó àíüäàã
òóë ãýìòýë àâàõ íü èë¿¿òýé
Íóëèìñíû
ýðõòýí
• Ãîë òºëºâ çîâõèíû ãýìòëèéí ¿åä ¿¿ñíý
• Í¿äíýýñ íóëèìñ ãîîæèõ
Ñàëñò áîëîí
ýâýðëýã
•Ýâýðëýãèéí ýïèòåëè äàâõàðãà áîëîí ñàëñòûí
æèæèã ãýìòýë ò¿ðãýí ýäãýðäýã òóë àëèìíû íýâò
ãýìòëèéí øèíæ òýìäãèéã á¿ðõýãä¿¿ëýõ
•Ýâýðëýãèéí õàì øèíæ ¿¿ñýõ (õàð)
ªâºð õîðãî •Ãèôåì ¿¿ñýõ íü ãîëäóó àëèìíû íýâò ãýìòëèéí
øèíæ þì
•Ã¿åõýí áîëñîí ýñâýë àëäàãäñàí áàéâàë àëèìíû
íýâò ãýìòëèéí øèíæ þì
06_optalmology last.indd 287 5/25/2005 4:00:27 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
288
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ñîëîíãîâ÷ áîëîí
ñîðìîñîâ÷
• Ýâýðëýãèéí íýâò ãýìòëèéí ¿åä øàðõààð öóõóéõ
• Àëèìíû áèò¿¿ ãýìòëèéí ¿åä èðèäîöèêëèò ÿâàãäàõ
(õàð), õ¿¿õýí õàðàà óðàãäàõ, ñýòðýõ
• Àëèìíû íýâò ãýìòëèéí ¿åä õ¿¿õýí õàðàà øàðõ
ëóó òàòàãäàí õýëáýð íü ººð÷ëºãäºõ
Áîëîð • Áîëîð èõýíõè òîõèîëäîëä öàéíà
• Áèò¿¿ ãýìòëèéí óëìààñ áîëîð ìóëòàðíà
Øèëýíöýð • Öóñ õàðâàëò áîëîí ¿ðýâñëèéí øàëòãààíààð
òóíãàëàã ÷àíàðàà àëäàõ
Òîðîâ÷ • Òîðîâ÷ õóóðàõ
• Òîðîâ÷èíä öóñ õóðàõ
• Áèò¿¿ ãýìòëèéí óëìààñ òîðîâ÷èéí õàâàãíàøèë
¿¿ñýõ
• Øàð òîëáîíû ººð÷ëºëòèéí ¿åä òºâèéí õàðàà
ìóóäàõ
Àëèìíû íýâò ãýìòëèéí ¿åä ¿¿ñýõ øèíæ òýìäýã
Îíîø Çàéëøã¿é øèíæ Áîëçîøã¿é øèíæ
Í¿äíèé àëèìíû
íýâò ãýìòýë
•èë õàðàãäàõ øàðõ
•í¿äíèé øèíãýí ãàäàãø
ãàðñàí
•øàðõààð ñîëîíãîâ÷,
ñóäñàâ÷ öóõóéñàí
•í¿äíèé àëèìàíä
ãàäíû áèåò îðñîí
•í¿äíèé àëèì 纺ëºí
áîëñîí
•ÍÄÄ áóóðñàí
•ºâºð õîðãûí çàé ã¿åõýí
áîëñîí
•õ¿¿õýí õàðààíû õýëáýð
ººð÷ëºãäºí øàðõíû ç¿ã
ð¿¿ òàòàãäñàí

Ýì÷èëãýý
• Ǻâõºí ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
• Áîëîâñîðñîí áîëîí áîëîâñðîîã¿é ¿åä íü áîëîðûã àâ÷ õèéìýë áîëîð
òàâèõ ìýñ çàñàë õèéíý.
Ò¿ëýãäýëò
ßíç á¿ðèéí õèìèéí áîäèñ, ºíäºð õýìòýé õàëóóí ç¿éëñ áîëîí òóÿàíû øóóä
¿éë÷ëýëýýð ¿¿ñíý.
Øèíæ òýìäýã:
• “ýâýðëýãèéí õàì øèíæ” ¿¿ñíý
• õàðàà á¿ðýëçýíý
• ñàëñò áîëîí çîâõè õàâàãíàõ
• ýâýðëýãèéí òóíãàëàã ÷àíàð àëäàãäàõ
06_optalmology last.indd 288 5/25/2005 4:00:27 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
289
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
4 çýðýãò àíãèëíà:
• I çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä ñàëñò óëàéæ, öóñíû ñóäàñ òýëýãäýí, ýâýðëýã
äýýð ºíãºö øàðõëàà, õàâàí ¿¿ñíý
• II çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä ñàëñòíû èøåìè áîëæ ºí㺠íü öàãààí
öàéâàð, ýâýðëýã á¿äýãøèí, ìýäðýã ÷àäâàð àëäàãäñàí
• III çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä ýâýðëýãèéí ã¿í õýñã¿¿ä á¿äýãøèí, ãàäàðãóó
íü á¿äýã öàãààí ºíãºòýé áîëñîí
• IV çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä ýâýðëýã, ñàëñòûí ã¿í ¿õæèëò ¿¿ñíý
Í¿äýíä ò¿ëýãäýëò ó÷èðñàí äàðóéä ÿàðàëòàé àðãà õýìæýýã ìèíóò ÷
àëäàëã¿é àâíà.
ßàðàëòàé àâàõ àðãà õýìæýý:
• Õî¸ð í¿äíèé çîâõèéã íýýæ óñààð 10-15 ìèí òóðøèä óãààíà
• Àíòèáèîòèêèéí òîñ õàâ÷óóëíà
• Í¿äýíä áîîëò òàâüæ áîëîõã¿é
• II,III,IV çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä òàòðàíãèéí ýñðýã èéëäñèéã 1500-
3000ÌÅ òàðèíà
• ÝÌÒ-èéí II,III øàòëàëûí ýìíýëýã ð¿¿ ÿàðàëòàé õ¿ðãýæ ºãíº
Ø¿ëòýýð ¿¿ñãýãäñýí ò¿ëýãäýëò ýä ýñèéí óóðãèéí çàäðàëä õ¿ðãýäýã
ó÷èð ã¿í íýâòýð÷ îðäãîîðîî õºíººë èõòýé
Õàðààíû ýðõòíèé ãýìòëèéí ¿åä çàéëøã¿é õèéãäýõ
àñóóìæ, øèíæèëãýý:
• ßìàð ç¿éëýýð, ÿàæ, õýäèéä ãýìòñýíèéã òîäîðõîé àñóóõ
• Òºâèéí õàðàà õýð çýðýã àëäàãäñàíûã øàëãàõ
• Óõàðõàéí èðìýãèéã òýìòýð÷ õóãàðàë áàéãàà ýñýõèéã øàëãàæ ¿çýõ
• Õàæóóãèéí ãýðýëò¿¿ëãýýð àëèìíû øàðõ áàéãàà ýñýõèéã, ò¿¿ãýýð
ñîëîíãîí á¿ðõýâ÷ öóõóéñàí áîëîõûã, ºìíºä õîðãûí ã¿íèé áàéäàë,
ãèôåìòýé ýñýõèéã, õ¿¿õýí õàðààíû áàéäàë, óðâàëûã øàëãàõ
• Äýýä, äîîä çîâõèéã ýðã¿¿ëæ ãàäíû áèåò áàéãàà ýñýõèéã øàëãàõ (àëèìíû
íýâò ãýìòëèéí ¿åä áîëîõã¿é)
• Ýâýðëýãèéã áóäàæ ýïèòåëèéí á¿ðýí á¿òýí áàéäàë àëäàãäñàí ýñýõèéã
øàëãàõ (“ýâýðëýãèéí õàì øèíæòýé” ºâ÷òºíä)
• Í¿äíèéã ¿íäñýí 6 ÷èãëýëä õºäºëãºí áóë÷èíãóóäûí àæèëëàãààã øàëãàõ
• Íýâòýðõèé ãýðýëò¿¿ëãèéí àðãààð òóíãàëàã îð÷íû áàéäëûã øèíæëýõ
• Í¿äíèé óãèéã äóðàíäàí òîðëîã, õàðààíû ìýäðýëèéí õºõëºãèéí
áàéäàë,öóñ õàðâàëò, ãàäíû áèåò áàéãàà ýñýõèéã øàëãàõ

06_optalmology last.indd 289 5/25/2005 4:00:27 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
290
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õàðààíû ýðõòýíä áèò¿¿ áîëîí íýâò ãýìòýë ó÷èðñàí äàðóéä öàã àëäàëã¿é
àíõíû òóñëàìæèéã ¿ç¿¿ëíý.
Àâàõ àðãà õýìæýý:
• Í¿äýíä ÿìàð íýãýí äóñààëãà, òîñ õýðýãëýæ áîëîõã¿é
• Í¿äýíä äàðàëòã¿é öýâýð áîîëò òàâèíà
• Òàòðàíãèéí ýñðýã èéëäýñ òàðèíà
• Àìîêñèöèëëèí õ¿¿õäýä 50ìã/êã æèíä 3 õóâààæ, íàñàíä õ¿ðýã÷äýä
2 ãð/êã æèíä 3 õóâààæ óóëãàíà
• ÝÌÒ-èéí II,III øàòëàëûí ýìíýëýã ð¿¿ õýâòýý áàéäàëä ÿàðàëòàé õ¿ðãýæ
ºãíº
ÝÌÒ-èéí II,III øàòëàëä õèéãäýõ îíîøëîãîî, ýì÷èëãýý
• Íýâò ãýìòëèéí ¿åä ãàäíû áèåò îðñîí áàéæ áîëçîøã¿é òîõèîëäîëä
Êîìáåðã-Áàëòèíû ïðîòåç ýâýðëýã äýýð áàéðëóóëàí ðåíòãåí çóðãèéã 2
áàéðëàëààð àâàõóóëàõ
• Ðåíòãåí çóðãààð èëðýõã¿é ãàäíû áèåòèéí áàéðëàëûã õýò íàì àâèàíû
òóñëàìæòàéãààð òîãòîîõ
• Õýò íàì àâèàíû òóñëàìæòàéãààð í¿äíèé øèëëýã áèå, òîðëîãèéí
áàéäëûã øèíæëýõ
Ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì
Ãèôåì ¿¿ññýí òîõèîëäîëä
• í¿äýíä õàìãààëàõ áîîëò òàâüæ, òîëãîéã áàãà çýðýã ºíäºðëºñºí áàéäàëä
áàéëãàí õýâòðèéí äýãëýìèéã ñàõèóëíà
• àñïèðèí àãóóëààã¿é ºâ÷èí íàìäààõ ýì óóëãàíà
• ¿ðýâñýë áîëîí íààëäöààñ ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð àòðîïèí ñóëüôàò 1%
äóñààëãûã õýðýãëýíý
• ñîëîíãîí á¿ðõ¿¿ëèéí ¿ðýâñýë õàâñàð÷ ÿâàãäàæ áàéãàà òîõèîëäîëä
í¿äýíä ñòåðîèä äóñààíà
• ÍÄÄ èõýäñýí áàéâàë àäðåíîáëîêàòîð äóñààõ
• àìèíîêàïðîíû õ¿÷èë 50ìã/êã æèíä ºäºðò 4 öàãèéí çàéòàé 3-5 õîíîã
äîòóóð óóëãàõ
• ÍÄÄ 6 õîíîãèéí òóðøèä 25 ìì.ì.ó.á-ààñ äýýø õýìæýýíä áàéõ áîëîí 5
õîíîãèéí òóðøèä 50 ìì.ì.ó.á-ààñ äýýø áàéãàà òîõèîëäîëä ÿàðàëòàé
ïàðàçåíòåç õèéíý
Ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä:
• ¯ðýâñëýýñ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ çîðèëãîîð í¿äýíä 2 öàãèéí çàéòàé
àíòèáèîòèêèéí óóñìàë äóñààõ áà òîñ õàâ÷óóëíà
• Ýâýðëýãèéí õàâàíã áóóëãàõ áîëîí òýæýýëèéã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîîð
ºâ÷òºíèé öóñûã ñóäàñíààñ ºäºð á¿ð àâ÷ í¿äýíä äóñààíà
06_optalmology last.indd 290 5/25/2005 4:00:28 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
291
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Ýâýðëýãèéí ýäãýðýëòèéã ò¿ðãýñãýõ çîðèëãîîð àíòèîêñèäàíò ýì¿¿äèéã
äóñààíà
• Èðèäîöèêëèòûã ñýðãèéëýõèéí òóëä í¿äýíä êîðòèêîñòåðîèä áîëîí
ìèäðèàòèê ýì 2 äîëîî õîíîãîîñ èë¿¿ã¿é õóãàöààíä äóñààíà
• ÍÄÄ èõäýõ òóõàéä êàðáîàíãèäðàçûí äàðàíãóéëàõ ýìèéã õýðýãëýõ
• Ñàëñòûí èõ õýìæýýíèé õåìîç áîëîí èøåìè ¿¿ññýí òîõèîëäîëä òóõàéí
ãàçðûí ñàëñòûã ç¿ñýí óóðàãëàã á¿ðõ¿¿ëýýñ õóóëæ ñàëãàõ ìýñ àæèëáàð
õèéíý
• III,IV çýðãèéí ò¿ëýãäýëòèéí ¿åä ýì÷èëãýýíèé çîðèëãîîð ¿åëñýí
êåðîòîïëàñòèêèéã ýõíèé õîíîãóóäàä õèéõ çààëòòàé
Íýâò ãýìòëèéí ¿åä
• Øàðõíû àíõíû öýãöëýëòèéã ÿàðàëòàé õèéíý (¿éëäëèéã õàð)
• Õýðýâ í¿ä õàðàà îðîõ íàéäëàãàã¿é áîëîí õàíüñàõ ¿ðýâñýë ÿâàãäàõ
àþóë í¿¿ðëýæ áàéâàë ãýìòñýí í¿äýíä ýíóêëåàöè õèéõ çààëòòàé
• Ãýìòëèéí óëìààñ ó÷èðñàí áóñàä ººð÷ëºëòèéã íºõºí çàñàõ (ãàäíû
áèåòèéã àâàõ, ñîëîíãîí á¿ðõ¿¿ëèéí óðàãäàëòûã î¸õ, áîëðûí ìýñ
çàñàë, âèòðýêòîìè, òîðëîãèéí óðàãäàëò, öîîðîëòûã ýì÷ëýõ)
• Ìýñ çàñëûí äàðààõ ýì÷èëãýý ¿ðýâñëèéí ýñðýã, ºâ÷èí íàìäààõ, ÍÄÄ
õÿíàõ çîðèëãîîð õèéãäýíý
• Àíòèáèîòèêèéã ñóäñààð 3-5 õîíîã, óóõààð 7 õîíîãèéí õóãàöààòàé
õýðýãëýíý
• Ýâýðëýãèéí î¸äëûã 3 ñàðûí äàðààãààð àâ÷ ýõýëíý
• Õàíüñàõ ¿ðýâñýë
• Íýâò ãýìòëèéí äàðààãààð ÿìàð ÷ õóãàöààíä ¿¿ñ÷ áîëîõ ýð¿¿ë í¿äíèé
¿ðýâñýë
• Ø¿¿äýñò èðèäîöèêëèò, ôèáðèí íààëäàöòàé èðèäîöèêëèò,
íåéðîðåòèíèò õýëáýðýýð ÿâàãäàíà
• Ãýìòñýí í¿äèéã ýíóêëåàöè õèéæ àâñíû äàðààãààð ýð÷èìòýé àíòèáèîòèê
áîëîí êîðòèêîñòåðîèä ýì÷èëãýý õèéíý
• Ïðåäíèçîëîí 5 ìã, ýñâýë äåêñàìåòàçîí 0.5 ìã ñõåìýýð äîòóóð óóëãàíà.
Íàñàíä õ¿ðýã÷äýä õîíîãò 5 øàõìàëààð, õ¿¿õäýä 3 øàõìàëààð ýõëýí
5 õîíîã òóòàìä 1/2 øàõìàëààð áàãàñãàí, 70-75 õîíîãèéí òóðøèä
õýðýãëýíý
• Öààøèä í¿äíèé ýì÷èéí õÿíàëòàíä áàéíà
06_optalmology last.indd 291 5/25/2005 4:00:28 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
292
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
6. ÐÅÔÐÀÊÖÈÉÍ ªªÐ×˪ËÒ
Òîäîðõîéëîëò Í¿äíèé òóíãàëàã îð÷íîîð õóãàëàãäàí îðñîí ãýðëèéí
òóÿà òîðëîã äýýð òóñàõûã ðåôðàêöè ãýíý.
Øàëòãààí • Í¿äíèé òóíãàëàã îð÷íû õóãàëàõ õ¿÷ íü äàãóó
òýíõëýãèéí óðòòàé çºâ çîõèöîëäîí ôîêóñ òîðëîã
äýýð òóññàí íºõöºëä ýììåòðîïè ðåôðàêöè ¿¿ñíý.
• Í¿äíèé òóíãàëàã îð÷íû õóãàëàõ õ¿÷ íü äàãóó
òýíõëýãèéí óðòòàé çîõèöîëäîîã¿éãýýñ ôîêóñ
òîðëîãèéí ºìíº òóññàí íºõöºëä ìèîïè ðåôðàêöè
¿¿ñíý.
• Í¿äíèé òóíãàëàã îð÷íû õóãàëàõ õ¿÷ íü äàãóó
òýíõëýãèéí óðòòàé çîõèöîëäîîã¿éãýýñ ôîêóñ
òîðëîãèéí àðä òóññàí íºõöºëä ãèïåðìåòðîïè
ðåôðàêöè ¿¿ñíý.
Àíãèëàë À.Ôèçèêèéí
• Ýâýðëýãèéí õóãàëàõ õ¿÷ 40Ä
• Áîëîðûí õóãàëàõ õ¿÷ 18Ä
Á.Êëèíèêèéí
• Ýììåòðîïè
• Àìåòðîïè: ìèîïè, ãèïåðìåòðîïè
Îíîøëîãîî
Ðåôðàêöèéí õýëáð¿¿äèéí ¿åä ¿¿ñýõ øèíæ òýìäýã
Ðåôðàêöèéí
õýëáýð
Çîâèóð Òºâèéí
õàðàà
Øèëýýð
çàñàãäàõ
Ïðåñáèîïè
Ýììåòðîïè ¿ã¿é 1.0 áîëîí
ò¿¿íýýñ
èë¿¿
(-) 0.5-ð
õýâýíäýý,
(+)0.5-ð
á¿äãýðíý
40 íàñíààñ
ýõýëíý
Ìèîïè • àëñûí õàðàà
ìóó
• í¿äíèé
äîòîð
áóëàíãààð
õºøèæ ºâäºõ
1.0-ñ
áàãà
(-)
ñàðíèóëàõ
øèëýýð
ñàéæèðíà
õîæóó
ýõýëíý
06_optalmology last.indd 292 5/25/2005 4:00:28 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
293
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Ãèïåðìåòðîïè • àëñûí áîëîí
îéðûí õàðàà
ìóó
• í¿äíèé
óãààð õºøèæ
ºâäºõ
• óíøèõ
¿åä ¿ñýã
áàëàðòàæ
¿çýãäýõ
1.0-ñ
áàãà
(+)
öóãëóóëàõ
øèëýýð
ñàéæèðíà
ýðò ýõëýíý
Ðåôðàêöèéí õýëáýð áîëîí õýìæýýã òîäîðõîéëîõ àðãóóä:
1.Ñóáúåêòèâ àðãà: õàðààã øàëãàí 1.0 áîëòîë íü òîõèðîõ (+) ýñâýë (-)
øèë òààðóóëàõ
2.Îáúåêòèâ àðãà: ñêèàñêîïè, ðåôðàêòîìåòðè
Àìåòðîïèéí õ¿íäðýë:
• Àìáëèîïè áóþó ìîõîñ õàðàà
• Õàì õÿëàð
• Äààìæèðñàí ìèîïè
Àìáëèîïè
Òîäîðõîéëîëò
Øàð òîëáîíû îðãàíèê áóñ ¿éë àæèëëàãààíû àëäàãäàë
Øàëòãààíû àíãèëàë
• Õîñ õàðàà àëäàãäàëòûí
• Õàðàà õààãäñàíû
• Àìåòðîïè áîëîí àíèçîìåòðîïèéí ãàðàëòàé
• Õÿëðûí ãàðàëòàé
Ýìíýë ç¿éä õàðàà ìóó áºãººä øèëýýð çàñðàõã¿é áàéõ
Ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì:
• Õÿëðààñ ¿¿ññýí àìáëèîïèéí ¿åä í¿äýíä õààëò áóþó îêêëþçè õèéíý.
ªã뺺1 öàã, óíòàõûí ºìíº 1 öàã ãýõ ìýò ºäºðò 2-4 óäàà ýð¿¿ë
í¿äèéã áîîíî. Íýã õ¿ðòýëõ íàñàíä íýã äîëîî õîíîã , 4 íàñòàé
õ¿¿õäýä 4 äîëîî õîíîã ãýõ ìýò íàñíû òîîãîîð, ñàð á¿ð, æèëèéí òóðøèä
õèéíý. Õýðýâ 3 ñàð õààëò ¿ðãýëæë¿¿ëæ õèéãýýä õàðààíä ººð÷ëºëò
ãàðàõã¿é áîë ¿ð ä¿íã¿é ãýæ ¿çíý. Õààëòûã 9 íàñíààñ õîéø õèéõ
íü ¿ð ä¿íã¿é.
• Ìýñ çàñëûã òºðºëõèéí õÿëàðûí ¿åä 6 ñàðààñ õîéø õîéøëóóëøã¿é
õèéíý.
06_optalmology last.indd 293 5/25/2005 4:00:28 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
294
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Àíèçîìåòðîïèéí óëìààñ ¿¿ññýí àìáëèîïèéí ¿åä õî¸ð í¿äíèé çºðºº 3
D-ñ áàãà áàéâàë õàðààã øàëãàæ øèë òààðóóëíà. 6 ñàð øèë ç¿¿ëãýýä
ñàéæðàõã¿é áîë 6 öàã õààëò õèéíý. Õàðàà ÿàæ ñàéæèð÷ áàéãààã
õÿíàíà.
• Ïåíàëèçàöè õèéíý. Àòðîïèí äóñààæ øèëýýð êîððåêö ºãºõ人
àìáëèîïèòýé í¿äýíä á¿òýí êîððåêö, ñàéí í¿äýíä á¿òýí áóñ êîððåêö
ºãíº. Äîëîî õîíîãèéí äàðàà ¿ð ä¿í ºãºõã¿é áîë äîëîî õîíîãò 2
óäàà, 3 öàãààð õààëò õèéíý.
• Àìåòðîïèéí ãàðàëòàé àìáëèîïèéã ýì÷ëýõäýý 5 íàñíààñ ºìíº á¿òýí
êîððåêö ºãíº. ¯¿íýýñ äýýø íàñàíä 1.5 D-îîð õàñ÷ ºãíº.
• Áîëîðûí ìýñ çàñëûí äàðàà íýã öàãààñ á¿òýí ºäºð ýð¿¿ë í¿äèéã
õààíà.
• Øàð òîëáûã ãýðëýýð öî÷ðîîõ äàñãàë ýì÷èëãýýí¿¿äèéã õèéíý.
7. ÕßËÀÐ

Òîäîðõîéëîëò Í¿äíèé õàðààíû òýíõëýã òýãø áóñ áàéäàëä îðîõ
Øàëòãààí Õàì õÿëàð ¿¿ñýõ øàëòãààí:
• Àìåòðîïè
• Òºðºõèéí ãýìòýë
• Òºðñíèé äàðààõ ãýìòýë
Ñàà õÿëàð ¿¿ñýõ øàëòãààí:
• Í¿ä õºäºëãºã÷ áóë÷èíãèéí ñàà, ñààæèëò
Àíãèëàë 1.Õàì õÿëàð
2.Ñàà õÿëàð
3.Ãàæ õÿëàð
Îíîøëîãîî
Õàì õÿëàðûí øèíæ òýìäýã
1. Í¿äíèé õºäºë㺺í á¿õ ÷èãëýëä ÷ºëººòýé
2. Õÿëàðûí àíõäàã÷ ºíöºã íü õî¸ðäîã÷ ºíöºãòýé òýíö¿¿
3. Õîñ õàðàà àëäàãäñàí ó÷èð þì õî¸ðëîæ õàðàãäàõã¿é
Ñàà õÿëàðûí øèíæ òýìäýã
1.Ñààòàé áóë÷èíãèéí ýñðýã ç¿ã òèéø õÿëàð ¿¿ñ÷, í¿äíèé õºäºë㺺í
ñààòñàí áóë÷èíãèéí ç¿ã õÿçãààðëàãäìàë áóþó õºäëºõã¿é
2.Õÿëàðûí àíõäàã÷, õî¸ðäîã÷ ºíöºã òýíö¿¿ áóñ áîëæ õî¸ðäîã÷ íü èë¿¿
èõ áîëíî
3.Õîñ õàðàà àëäàãäààã¿é ó÷ðààñ þì õî¸ðäîæ õàðàãäàíà
06_optalmology last.indd 294 5/25/2005 4:00:28 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
295
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õÿëàðûã øèíæëýõ àðãà.
1. Àñóóìæ àâàõ: æèðýìñëýëòèéí ÿâö, òºðºëòèéí ÿâö, òºðñíèé äàðààõ
ºâ÷ëºë
2. Í¿äíèé õºäºë㺺íèéã 8 ÷èãëýëýýð øàëãàõ
3. Õàðàõ ÷àäàë øàëãàõ
4. Ðåôðàêöèéã òîäîðõîéëîõ
5. Õîñ õàðààã øàëãàõ
6. Í¿äíèé îïòèêèéí îð÷èí, í¿äíèé óãèéã øèíæëýõ
7. Ýëåêòðîìèîãðàôèéí øèíæèëãýý
8. Õÿëàðûí ºíöãèéã òîäîðõîéëîõ
9. Òîðëîãèéí êîððåñïîíäåíò òóñãàëûã øàëãàõ
Ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì.
Õàì õÿëàðûí ýì÷èëãýý:
1.Ôóíêöèîíàëü áà ìýñ çàñëûí áóñ ýì÷èëãýý
• Îðòîïòèê
• Ïëåîïòèê
2.Ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
Ñàà õÿëàðûí ýì÷èëãýý:
1. Ñàà õÿëàðûã ¿¿ñãýæ áàéãàà ºâ÷íèéã ýì÷èëíý.
2. Õºíãºí õýëáýðèéí ¿åä í¿äíèé õºäºë㺺íèéã ñàéæðóóëàõ îðòîïòèê
äàñãàë.
3. Í¿äíèé õî¸ð òàëûã àðèëãàõûí òóëä ïðèçì øèë ç¿¿õ, øóóä áà
øóóä áóñ îêêëþçè õèéíý.
4. Ñàà õÿëàð ¿¿ññýíýýñ õîéø 6-12 ñàðûí äàðàà ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý
õèéíý.
Äààìæèðñàí ìèîïè
Òîäîðõîéëîëò:Æèë èðýõ òóòàìä ðåôðàêöèéí õýìæýý òîãòâîðæèõã¿é
àõèí, í¿äíèé óãàíä ººð÷ëºëò ºã÷ áóé ìèîïè
Øàëòãààí
• Óäàìøèë
• Õàðààíû ýð¿¿ë àõóéí òîõèðîìæã¿é íºõöºë
• Àêêîìîäàöèéí ñïàçì
• Óóðàãëàã á¿ðõýâ÷èéí òºðºëõèéí ñóë õºãæèë, ñóíàìòãàé áàéäàë
Îíîøëîãîî
• Àíàìíåç: õýçýý, õýäèéä ¿¿ññýí, óäàìøèë áàéãàà ýñýõ, øàëòãààíû
õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä þó áîëîõ (õàðààíû à÷ààëàë, åðºíõèé ºâ÷èí), õýäýí
06_optalmology last.indd 295 5/25/2005 4:00:29 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
296
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
íàñòàéä í¿äíèé ýì÷èä ¿ç¿¿ëñýí, õýäýí D øèë ç¿¿æ ýõýëñýí, îäîî
ç¿¿æ áóé ýñýõ, õýäýí æèë ýì÷èéí õÿíàëòàä áàéãàà
• Òºâ õàðàà áîëîí ðåôðàêöèéã øàëãàíà
• Àêêîìîäàöèéí íººö
• Õîñ õàðààíû áàéäàë
• Í¿äíèé áàéðëàë, õºäºë㺺í, êîíâåðãåíö
• Çàõûí õàðàà
• Áèîìèêðîñêîïè
• Îôòàëüìîìåòðè
• Îôòàëüìîñêîïè
• Îôòàëüìîòîíîìåòðè
• Îôòàëüìîýõîáèîìåòðè
• Áóñàä íàðèéí ìýðãýæëèéí ýì÷ íàðûí çºâëºãºº
Ýìíýë ç¿éä: õàðàà àõèöòàé ìóóäàõ, ç¿¿æ áóé øèë íü òîõèðîõã¿é áîëîõ,
í¿äíèé óãàíä òîðëîãèéí äèñòðîôèéí ººð÷ëºëò ¿¿ñýõ.
Õ¿íäðýë:
• øèëýíöýðèéí á¿äýãøèëò, õîâõðîëò
• òîðëîãò öóñ õàðâàõ, õîâõðîõ
• õ¿íäðýëèéí êàòàðàêò
• õîðèîðåòèíèòûí ãîëîìòóóä ¿¿ñýõ
Ýì÷èëãýý:
1.Ýìèéí ýì÷èëãýý
• Àêêîìîäàöèä íºëººëºõ ýìèéí áýëäìýë: àòðîïèí, ãîìàòðîïèí,
ñêîïîëàìèí äóñààõ
• Óóðàãëàã á¿ðõ¿¿ëèéã áýõæ¿¿ëýõ ýì: êàëüöèéí ãëþêîíàò 7-9 íàñàíä 1.5-
2 ãð, 10-14 íàñàíä 2-3 ãð, íàñàíä õ¿ðýã÷äýä 3 ãð , íèéò 10 õîíîã óóëãàõ
• Í¿äíèé öóñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ ýì: íèêîòèíû õ¿÷èë, òðåíòàë,
ãàëèäîð, íèãåêñèí çýðýã ýìí¿¿äèéã óóëãàõ
• Í¿äíèé ñóäàñëàã áîëîí òîðëîã á¿ðõ¿¿ëèéí áîäèñèéí ñîëèëöîîã
ñàéæðóóëàõ ýì: ÀÒÔ 0.2% óóñìàëûã ñàëñòàí äîð 10-12 õîíîã òàðèõ,
ðèáîôëàâèí óóëãàõ áîëîí òàðèõ
2.Ìýñ çàñëûí ýì÷èëãýý: ñêëåðîïëàñòèê
06_optalmology last.indd 296 5/25/2005 4:00:29 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
297
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
8. ÍÅÉÐÎÎÔÒÀËÜÌÎËÎÃÈÉÍ ÕÀÌ ØÈÍÆ

Ìýäðýëèéí òîãòîëöîîíû ýìãýãèéí óëìààñ õàðàõ ýðõòýíä ãàðàõ
¿éë àæèëëàãààíû áîëîí á¿òöèéí ººð÷ëºëò¿¿äèéã íåéðîîôòàëüìîëîãèéí
õàì øèíæ ãýíý.
Õ¿¿õýí õàðààíû õýâèéí áîëîí ýìãýã áàéäàë,
ýìãýãò õ¿ðãýæ áîëîõ øàëòãààí
Õ¿ ¿ õ ý í
õàðààíû
áàéäàë
Õýâèéí Ýìãýã Ýìãýãò õ¿ðãýõ çàðèì øàëòãààí
ªí㺠Õàð Ñààðàë Áîëðûí öàéëò
Øàðãàë Èðèäîöèêëèò
Óëààâòàð Í¿äýí äîòîð öóñ õàðâàõ
Õ
ý
ë
á
ý
ð
Ǻâ äóãóé Õýëáýð
àëäàãäñàí
• Òºðºëõèéí êîëîáîì, àíèðèäè
• Èðèäîöèêëèò
• Çàðèì áèå ìàõáîäèéí åðºíõèé
ºâ÷èí (àòåðîñêëåðîçãèïåðòîíè
ºâ÷èí, ýïèëåïñè, ìåíèíãèò,
àðõíîèäèò, òàðõèíû õàâäàð,
âèðóñò ýíöåôàëèò, òàðõìàë
ñêëåðîç, ñèðèíãîìèåëè,
ñóõîòêà) ñï.ìîçãà, òàáåñ
Àëü íýã òèéø
òàòàãäñàí
• Òºðºëõèéí ãàæèã
• Í¿äíèé íýâò ãýìòýë
Õ
ý
ì
æ
ý
ý
*Íÿðàéä 2-3 ìì
*Íàñàíä
õ¿ðýãñäýä 4-5ìì
60>íàñàíä1-2
ìì
(*äóíäàæ
òîîíóóä )
Ìèîç

• Òàðõè íóãàñíû ºâ÷èí
• Õîðäëîãî
• Òàðõè, íóãàñíû ºâ÷èí
(Ìåíèíãèò, òàáåñ, ýïèëåïñèéí
óíàëòûí ¿åä, òºðºëõèéí
ãèäðîöåôàëè
• Äîòîîä áîëîí ãàäíû
øàëòãààíò õîðäëîãî
• Äåïðåññè, øèçîôðåíè,
îëèãîôðåíè
• Ãîðíåðèéí õàì øèíæ ( íýã
òàëûí ìèîç )
Íýã òàëûí
ìèäðèàç
• Ãëàóêîì
• Í¿äíèé àëèìíû áèò¿¿ ãýìòýë
• Õ¿¿õýí õàðàà ºðãºñãºõ ýì
í¿äýíä äóñààñàí
06_optalmology last.indd 297 5/25/2005 4:00:29 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
298
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õî¸ð òàëûí
ìèäðèàç
• Áåëëàäîíû òºðëèéí ýìèéã
äîòóóð õýðýãëýñýí
Òîëãîé òàðõèíû ãýìòëèéí ¿åä
(n.oculomotorius äàðàãäñàí)
• Ýð¿¿ë õ¿íä
Õ
¿
¿
õ
ý
í

õ
à
ð
à
à
í
û

ó
ð
â
à
ë
Ãýðýëä
íàðèéñíà
(øóóä áîëîí
õàíüñàõ óðâàë)
*“Ä¿¿æèí
ãýðýëò¿¿ëýã”ýýð
øèíæëýõýä
ãýðýë òóñãàñàí
í¿äýíä ýõëýýä
õ¿¿õýí õàðàà
íàðèéñ÷,
äàðààãààð íü
ààæèì ºðãºñíº
Øóóä áîëîí
õàíüñàõ óðâàë
¿ã¿é áîëîõ
Ãýðýë òóñãàñàí
í¿äíèé õ¿¿õýí
õàðàà ýõýëæ
íàðèéñàë-
ã¿éãýýð ààæèì
ºðãºñíº
• Óðâàëã¿é í¿äíèé òîðëîã
áîëîí õàðààíû ìýäðýëèéí
ýìãýã(ñîõîð í¿ä)
• Òýð í¿äíèé õàðààíû
ìýäðýëèéí ýìãýã
Çàéëøã¿é õèéãäýõ øèíæèëãýý:
1.Òºâèéí õàðààã øàëãàõ
2.Õ¿¿õýí õàðààã øèíæëýõ
3.Í¿äíèé õºäºë㺺íèéã øàëãàõ
4.Õàðààíû òàëáàéã øèíæëýõ
*”Ä¿¿æèí ãýðýëò¿¿ëãèéí” øèíæèëãýýã õàðàíõóé ºðººíä ñàéí
ãýðýëò¿¿ëýã÷ýýð ( ãàð ÷èéäýí) õèéíý. Øèíæë¿¿ëýã÷èéã õîë õàðóóëæ ýõëýýä
íýã í¿äíèé õ¿¿õýí õàðàà ðóó 3-5` òóðøèä ãýðëèéã òóñãàñíû äàðààãààð
íºãºº í¿ä ð¿¿ ìàø õóðäàí øèëæ¿¿ëýí, ìºí õóãàöààíä òóñãàí ýðãýýä
íºãºº í¿ä ð¿¿ øèëæ¿¿ëíý. Óã ¿éëäëèéã õýä äàõèí äàâòàíà.
Õàðààíû òàëáàéí ººð÷ëºëò¿¿ä, øàëòãààí
Õýëáýð Øàëòãààí
Õàðààíû òàëáàéí
æèãä íàðèéñàëò
• Õàðààíû ìýäð¿¿ëèéí íåâðèò
• Õàðààíû ìýäð¿¿ëèéí õàòèíãàðøèë
• Òîðëîãèéí íºñººò äèñòðîôè
• Õîðèîðåòèíèò
• Ãëàóêîì
06_optalmology last.indd 298 5/25/2005 4:00:29 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
299
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Òàëáàé äîòîð ñîõîð
ãîëîìò áóþó ñêîòîì
¿¿ñýõ
• Òîðëîã äàõü ãîëîìòîò ººð÷ëºëò¿¿ä
Ãåìèàíîïñè • Õàðààíû ìýäð¿¿ëèéí çºðëºã áà ò¿¿íýýñ äýýø
ãàçàð ãýìòýõ

ÕÀÂÑÐÀËÒ. Í¿äíèé ýìãýãèéí ¿åä õýðýãëýõ ýì¿¿ä
Ýìèéí
¿éë÷èëãýý
Äóñààëãà Ñóñïåíçè Òîñ
Ñóäàñ àãøààõ
¿éë÷èëãýýòýé
Íàôàçîëèí
0.1%,0.03%,0.02%
Îêñèìåòàçîëèí0.025%
Ôåíèëýôðèí 0.12%
Àäðåíàëèí ãèäðîõëîðèä
0.1%(íàéðóóëæ)
Ñóäàñ àãøààõ +
àíòèãèñòàìèí
Íàôàçîëèí 0.05%-
àíòàçîëèí 0.5%
Àíòèãèñòàìèí Ýìåäàñòèí0.05%
Ëåâîêàáàñòèí0.05%
Äèìåäðîë 0.5%
Õðîìîëèí 4%
Îëîïàòàäèí 0.1%
Ñòåðîèä áóñ Äèêëîôåíàê0.1%
Ôëóðáèïðîôåí0.03%
Êåòîðîëàê 0.5%
Íàêëîô 0.1%
Êîðòèêîñòåðîèä Äåêñàìåòàçîíôîñôàò0.1%
Ïðåäíèçîëîíôîñôàò 1%
Ìàêñèäåêñ 0.1%
Äåêñàìåòàçîí0.1%
Ïðåäíèçîëîí
àöåòàò 0.12%
Ôëóîðîìåòîëîí
àöåòàò 0.1%
Äåêñàìåòàçîíôîñôàò
0.05% Ôëóîðîìåòîëîí
0.1%
Íÿíãèéí ýñðýã Àëüáóöèä 10-30%
Öèíêñóëüôàò 0.25%
Õëîðãåêñèäèí 0.02%
Õëîðàìôåíèêîë 0.5%
Ãåíòàìèöèí 0.3%
Òîáðàìèöèí 0.3%
Öèïðîôëîêñàöèí 0.3%
Íîðôëîêñàöèí 0.3%
Îôëîêñàöèí 0.3%
Òåòðàöèêëèí 1%
Ìàêñèòðîë
Àëüáóöèä 10%
Õëîðàìôåíèêîë 1%
Ãåíòàìèöèí 0.5%
Òîáðàìèöèí 0.3%
Öèïðîôëîêñàöèí 0.3%
Òåòðàöèêëèí 1%
Åðèòðîìèöèí 0.5%
Àíòèáèîòèêèéí
õîëèìîã
Íåîìèöèí /ÏîëèìèêñèíÂ
Íåîìèöèí /Ïîëèìèêñèí
 / Ãðàìèöèäèí
Íåîìèöèí / Ïîëèìèêñèí Â
Íåîìèöèí / Ïîëèìèêñèí Â
/Áàöèòðàöèí
06_optalmology last.indd 299 5/25/2005 4:00:30 PM
Í¿äíèé ýìãýã¿¿ä
300
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Êîðòèêîñòåðîèä
àíòèáèîòèêèéí
õîëèìîã
Äåêñàìåòàçîí/Íåîìèöèí
Äåêñàìåòàçîí/Íåîìèöèí
/ÏîëèìèêñèíÂ
Äåêñàìåòàçîí/
ÒîáðàìèöèíÒîáðàäåêñ
Ìàêñèäðåêñ
Äåêñàìåòàçîí /
Íåîìèöèí
Äåêñàìåòàçîí /
Òîáðàìèöèí
̺ºãºíöðèéí
ýñðýã
Íèñòàòèí 1%
Ëåâîðèí 1-2.5%
Àìôîòåðèöèí Â 0.25-
0.5%
Íàòàìèöèí 5%
Âèðóñûí ýñðýã Òðèôëóðèäèí 1% Âèäàðàáèí 3%
Àöèêëîâèð 3%
Òåáðîôåí 0.25-0.5%
Áàíàôòîí 0.05%
Ôëîðåíàë 0.25-0.5%
Îêñîëèí 0.25%
Õ¿¿õýí õàðàà
ºðãºñãºõ
Àòðîïèí ñóëüôàò 1%
Ãîìàòðîïèí 1%
Ñêîïîëàìèí 0.25%
Ìèäðàöèë
Ìåçàòîí 1%
Àòðîïèí ñóëüôàò 1%
Àíòèîêñèäàíò Ýìîêñèïèí 1%
Òàóôîí 4%
Âèòàéóäðîë
Ðèáîôëàâèí 0.2%
Öèòðàëü 0.01%
Êàòàëèí
Ýìîêñèïèí 1%
Ñîëêîñåðèë 20%
06_optalmology last.indd 300 5/25/2005 4:00:30 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
07_obestretic last.indd 301 5/25/2005 4:06:07 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
302
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Óäèðäàìæ áîëîâñðóóëñàí àæëûí õýñãèéí ãèø¿¿ä ;
Ò.Ýðõýìáààòàð ÝÌß-íû Áîäëîãî çîõèöóóëàëòûí ãàçðûí äàðãà,
Àíàãààõûí øèíæëýõ óõààíû äîêòîð,
Ïðîôåññîð,
Á.ßíæèíñ¿ðýí ÝÌØÓÈÑ-èéí Ýõ áàðèõ, ýìýãòýé÷¿¿äèéí
òýíõìèéí áàãø, ÀÓ-íû ìàãèñòð, òýðã¿¿ëýõ
çýðãèéí ýì÷
Ñ.Õèøãýý ÝÍÝØÒ-èéí Ýõ áàðèõ ýìýãòýé÷¿¿äèéí
êëèíèêèéí çàõèðàë, ÀÓ-íû ìàãèñòð, òýðã¿¿ëýõ
çýðãèéí ýì÷
07_obestretic last.indd 302 5/25/2005 4:06:07 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
303
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
1. ÕÝÂÈÉÍ ÒªÐ˪à ÓÄÈÐÄÀÕ
Òîäîðõîéëîëò Æèðýìñíèé 37-41 õîíîãòîé ººðºº àÿíäàà ýõýëñýí,
ýõëýõ ¿åäýý áîëîí òºðºëòèéí á¿õèé ë ¿å¿äýä ýðñäýë
áàãàòàé áàéñàí, óðàã òîëãîéãîîðîî àÿíäàà òºðñºí,
òºðñíèé äàðàà ýõ, õ¿¿õäèéí áèåèéí áàéäàë ñàéí
áàéãàà òºðëºãèéã õýâèéí òºðëºã ãýíý.
Òºðëºãèéí ÿâöàä ýðñäýë áàãàòàé òºðëºã õ¿íäðýõ,
ºíäºð ýðñäýëòýé ãýæ òîäîðõîéëñîí òºðëºã õýâèéí
ÿâàãäàæ áîëíî. Èéìýýñ òºðëºã á¿ðò îíöãîé õÿíàëò
òàâüæ, øààðäëàãàòàé àðãà õýìæýý àâàõ íºõö뺺ð
õàíãàãäñàí áàéõ ¸ñòîé.

Ó
ð
ã
è
é
í

ò
î
ë
ã
î
é
í


á
à
é
ð
ë
à
ë

ó
ð
ã
è
é
í

ç
¿
ð
õ
í
è
é

á
à
é
ð
ë
à
ë
À
ð
ò
å
ð
è
é
í

ä
à
ð
à
ë
ò
Ñ
ó
ä
à
ñ
í
û

ö
î
õ
è
ë
ò
Ø
ý
ý
ñ
í
è
é

ã
à
ð
ö
Á
à
ç
ë
à
ë
ò
Ó
ì
à
é
í

õ
¿
ç
¿
¿
í
è
é

í
ý
ý
ë
ò
Ó
ð
à
ã

î
ð
÷
ì
û
í

ø
è
í
ã
ý
í
Ó
ð
ã
è
é
í

ç
¿
ð
õ
í
è
é


ö
î
õ
è
ë
ò
Ó
ð
ã
è
é
í

ò
î
ë
ã
î
é
í

õ
ý
ë
á
ý
ð
æ
è
ë
ò
Ä
ó
í
ä
Ñ
ó
ë

Õ
¿
÷
ò
ý
é
ª
í
ã
º
Ã
à
ð
ñ
à
í

ý
ñ
ý
õ
Õ
ý
ì
æ
ý
ý
Ýõèéí
Òºðºõ ¿éë
àæèëëàãààíû Óðãèéí
Õýâèéí òºðëºãèéã õÿíàëò
07_obestretic last.indd 303 5/25/2005 4:06:07 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
304
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Òºðëºã óäèðäàõ
1. Òºðëºã ýõýëñýí ýñýõèéã ¿íýëýõ
2. Òºðëºãèéí íýãä¿ãýýð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
3. Òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
4. Òºðëºãèéí ãóðàâäóãààð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
1. Òºðëºã ýõýëñýí ýñýõèéã ¿íýëýõ íü òºðëºã óäèðäàõ òàêòèê
áîëîâñðóóëàõàä ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé. Òºðëºã ýõýëñíèé øèíæ¿¿ä:
• Òîäîðõîé ìº÷ëºãòýéãýýð óìàé áàçëàõ
• Óìàéí õ¿ç¿¿ íèìãýð÷, íýýãäýõ
• ¯òðýýíýýñ öóñíû õîëüöòîé ñàëèàðõàã ÿëãàäàñ ãàðàõ
• Óðàã îð÷ìûí øèíãýí ãàðàõ
Òºðëºãèéí ýõëýëèéã çºâ îíîøëîõ íü óæãèðñàí òºðëºã, òºðºõ õ¿÷íèé
ñóëðàëûã îíîøëîæ øààðäëàãàòàé àðãà õýìæýý àâàõ áîëîìæ îëãîíî.
Çàðèì òîõèîëäîëä “òºðëºãèéí ýõëýë”, ”õóóðàì÷ òºðëºã”-èéã ÿëãàí
îíîøëîõûí òóëä õýñýã õóãàöààíä àæèãëàõ øààðäëàãàòàé áàéäàã.
Òºðëºãèéã ýõ áàðèã÷, èõ ýì÷, ýõ áàðèõ ýìýãòýé÷¿¿äèéí ýì÷ óäèðäàíà.
• Òºðºõ ¿éë àæèëëàãàà ýõýëñýí òîõèîëäîëä ýõèéã òºðºõèéí ºìíºõ
ºðººíä õÿíàíà.
• Òºðëºãèéí ¿åä ýõèéã ãàíöààðàíã íü îðõèõã¿é áàéõ, ãýð á¿ëèéí õ¿ì¿¿ñèéã
õàæóóä íü áàéëãàõûã äýìæèíý.
• Ýõ, óðãèéí áèåèéí áàéäëûí òàëààð ýõ, ò¿¿íèé àð ãýðèéíõýíä áàéíãà
ìýäýýëíý.
• Ýõýä òºðëºãèéí ¿åä þó àíõààðàõ, ÿàõ ¸ñòîéã áàéíãà çºâëºíº.
1.1 Òºðëºãèéí íýãä¿ãýýð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
• ¯òðýýíèé ¿çëýã
- Òºðºõ ¿éë àæèëëàãàà ýõëýõ,
- Öààøèä 4 öàã òóòàìä ¿òðýýíèé ¿çëýã õèéæ òºðëºãèéí áàéäàëä
¿íýëíý.
- Õýðâýý óìàéí áàçëàëòûí õ¿÷ ñóëàð÷ äàâòàìæ íü öººðºõ, òºðëºãèéã
ýð÷èìæ¿¿ëýõ áà ºâäºëò íàìäààëò ýõëýõ áîëáîë ¿òðýýíèé ¿çëýã
õèéíý.
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé íýýëò öàãò íýã ñì-ýýñ áàãà õýìæýýòýé íýýãäýõ íü
òºðëºãèéí óäààøðàëûã õàðóóëàõ áºãººä ýíýõ¿¿ óäààøðàëò 4 áà
ò¿¿íýýñ äýýø öàãààð ¿ðãýëæèëâýë ïàðòîãðàôèéí “Àðãà õýìæýý
àâàõ øóãàì”-ä õ¿ðíý. Ýíý òîõèîëäîëä òºðëºãèéí óäààøðàëûí
øàëòãààíûã òîãòîîæ àðãà õýìæýý àâíà.
- Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë á¿òýí áàéõ ¿åä òºðëºãèéí ÿâö
07_obestretic last.indd 304 5/25/2005 4:06:08 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
305
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
óäààøðàõ íü èõýâ÷ëýí óðãèéí òîëãîé, ýõèéí ààðöãèéí ¿ë
çîõèöîëòîé õîëáîîã¿é áàéíà. Èéìýýñ óæãèðñàí òºðëºã áîëîõîîñ
ñýðãèéëýõèéí òóëä óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ëèéã öîîëîõ,
îêñèòîöèíûã õýðýãëýõ, ýñâýë ýíý õî¸ð àðãûã õàâñðóóëàí õýðýãëýæ
èäýâõòýé àðãà õýìæýý àâíà.
- Õàðèí óðàã îð÷ìûí øèíãýí ãàðñàí òîõèîëäîëä òºðëºãèéí ÿâö
óäààøðàõ íü ãîëäóó ìåõàíèê øàëòãààíòàé áàéíà.
• Òºðëºãèéí òóðøèä ýõòýé áàéíãà ÿðèëöàæ, ò¿¿íèéã òàéâøðóóëæ áàéõ
íü õ¿íäðýë ¿¿ñýõýýñ ñýðãèéëýõýä ìàø èõ à÷ õîëáîãäîëòîé.
• Ýõèéí çîãñîõ, õî¸ð õàæóóãààð íü ýýëæëýí õýâòýõ, îéðõîí øýýæ
äàâñãàà ñóëëàõûã çºâëºíº.
• Óìàéí áàçëàëò, ýõèéí áîëîí óðãèéí áàéäëûã öàã òóòàìä ¿çýæ
ïàðòîãðàììä òýìäýãëýíý.
Õóðààãóóð ñóäñààð îêñèòîöèí òàðèõ
• Îêñèòîöèí, ïðîñòîãëàíäèíààð òºðëºã ñýäýýõ, ò¿ðãýñãýõ çààëò ãàðñàí
¿åä ýõ áàðèõ ýìýãòýé÷¿¿äèéí ýì÷èéí õÿíàëòàíä òàðààãóóð ñóäñààð
õèéíý.
• Äýýðõ ¿éëäëèéã ÿàðàëòàé êåñàð õàãàëãàà õèéõ áîëîìæòîé íºõöºëä
õèéíý (àéìãèéí ýìíýëãýýñ äýýä øàòíû ýìíýëýãò).
• Îêñèòîöèíîîð òºðëºã ñýäýýæ áàéõ ¿åä óðãèéí áàéäëûã ìîäîí
÷àãíóóðààð áóñ áàéíãûí öàõèì àïïàðàòûí õÿíàëòàíä áàéëãàíà.
• Ýìèéí òóíã çîõèöóóëàõ áîëîìæã¿é òóë õ¿¿õýä òºðºõººñ ºìíº
îêñèòîöèíûã áóë÷èíä òàðüæ õýðýãëýæ áîëîõã¿é.
1.2 Òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
Òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿å òóëãàð òºðºã÷äºä äóíäæààð 1 (45 ìèíóòààñ 1öàã
25ìèíóò îð÷èì) öàã ¿ðãýëæèëíý.
Òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿åä èëðýõ øèíæ òýìäýã:
• Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë õàãàð÷ øèíãýí ãàðàõ
• Äîîø þì ãàðàõ ãýæ áàéãàà ìýäðýìæ òºðºõ
• Ä¿ë¿¿ëýõ
Äýýðõ øèíæ¿¿äýýð òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿åèéã á¿ðýí îíîøëîõ
áîëîìæã¿é.
• Óðãèéã õÿíàõ
Òºðëºãèéí õî¸ðäóãààð ¿åä óìàéí ýð÷èìòýé àãøèëò, óðàã òºðºõ
çàìààð äîîøëîõ çàìä ó÷èð÷ áóé äàðàëò, øàõàëòûí íºëººãººð óðãèéí
õ¿÷èëòºðºã÷èéí õàíãàìæ áàãàñàõààñ ãàäíà õ¿÷èëæèëò õàâñàðíà.
Èéìä óðãèéí áàéäëûã áàéíãà õÿíàæ áàéõ øààðäëàãàòàé.
07_obestretic last.indd 305 5/25/2005 4:06:08 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
306
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Òºðºõ ¿éë àæèëëàãààã ýð÷èìæ¿¿ëýõ
Óðãèéí òîëãîé äîîøèëñîí ¿åä äàâñàãò áóðãóé òàâèõ íü áýðõøýýëòýé
òºäèéã¿é òºðºõ çàìûí ãýìòýë, õàëäâàð ¿¿ñãýõ ýðñäýëòýé òóë òºðëºãèéí
1-ð ¿åä øýýñýí áàéõûã ýõýä çºâëºíº.
Ýõèéã ººðºº àÿíäàà ä¿ëýõ õ¿ðòýë õ¿ëýýõ íü ç¿éòýé. Óìàéí àìñàð á¿ðýí
íýýãäñýí ÷ 30 õîðîì õ¿ðòýë ä¿ëýëò ýõëýõã¿é áàéæ áàéãààä ººðºº àÿíäàà
ýõëýõ ÷ áàéäàã. Äîîøîî òóëæ õ¿¿õýä ãàðàõ ãýñýí ìýäðýìæ ¿¿ñ÷ ä¿ëýëò
ººðºº àÿíäàà áèé áîëñîí ¿åä ä¿ëýõèéã äýìæèõ íü îíîâ÷òîé. Õýò ýðò
ä¿ë¿¿ëñíýýð õ¿íäðýë ¿¿ñíý.
Óðãèéí äîîøëîëò óäààøèð÷, óðàãò äèñòðåññèéí øèíæ èëýðñýí òîõèîëäîëä
òºðëºãèéã ò¿ðãýñãýõ øààðäëàãàòàé.
Õîðèãëîõ ç¿éë: Óìàéí ¸ðîîë äýýð äàðàõ íü óìàé, õÿðçàí, óðãèéí
àëü àëèíä íü ñàéíààð íºëººëäºãã¿é ýõèéã ÿäðààäàã òóë óã ¿éëäëèéã
õîðèãëîíî.
• Õÿðçàí õàìãààëàõ
Áàðóóí ãàðûí õóðóóíóóä õÿðçàíã òóëæ íºãºº ãàðûí õóðóóãààð óðãèéí
òîëãîé äýýð äàðæ õýò õóðäàí òºðºõººñ ñýðãèéëýõ çàìààð õÿðçàíã
ãýìòýõèéã áàãàñãàíà. ̺í òºðëºãèéí 2-ð ¿åèéí òºãñãºëèéí õýñýãò 纺ëºí
ýäèéã ñóíãàõ îðîëäëîãî, èëëýã õèéæ áîëíî.
• Õÿðçàíãèéí ñýòëýëò
Õÿðçàí ñýòëýõ íü ýìõ çàìáàðààã¿é ñàëáàð÷ óðàãäàõ, õÿðçàíãèéí
áóë÷èíãóóä óðàãäàõ, óðãèéí ãàâàë òàðõèíû ãýìòýë, øýýñ çàäãàéðàõààñ
ñýðãèéëäýã ó÷ðààñ ò¿¿íèéã ÷ºëººòýé õýðýãëýõèéã çºâëºäºã. Òºðëºãèéí
¿åä óðãèéí äèñòðåññ èëðýõ, òºðºõ õ¿÷íèé ñóëðàë, õÿðçàíãèéí óðàãäàë
¿¿ñýõ àþóë òóëãàðñàí øèíæ¿¿ä èëýðâýë õÿðçàíã ñýòýëíý.
- Õÿðçàí ñýòëýëòèéã ãîë øóãàìààð õèéõýä õÿëáàð áºãººä ñîðâè áàãà
¿ëäýýäýã àøèãòàé
- Ãîëîîñ õàæóó òèéø õèéñýí ç¿ñëýã õîøíîãîíû õóíèàñ áà øóëóóí
ãýäýñíýýñ çàéäóó áàéäàã äàâóó òàëòàé.
1.3 Òºðëºãèéí ãóðàâäóãààð ¿åä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ, ¿éë÷èëãýý
Òºðëºãèéí 3-ð ¿åä èõýñ ñàëìàãö öóñ àëäàõ, õîéòîõ ò¿äýõ ýðñäýë áèé. Îëîí
òºðºëò, óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé èõäýë, òºðºëòèéí õ¿íäðýë, òºðëºãèéí
ñýäýëò, òºðºõ õ¿÷íèé ñóëðàë, òºðºõ çàìààð ìýñ àæèëáàð õèéëãýæ òºðñºí
òºðëºã çýðýã íü òºðñíèé äàðààõ öóñ àëäàëò, èõýñ ñààòàëòûã ¿¿ñãýõ
ýðñäýëòýé áàéäàã. Æèðýìñíèé õóãàöààíä äýýðõ ýìãýã áàéäëûã èëð¿¿ëæ,
àéìãèéí íýãäñýí ýìíýëãýýñ áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø øàòëàëûí ýìíýëýãò
øèëæ¿¿ëíý.
Ãýõäýý çàðèì òîõèîëäîëä áàãà ýðñäýëòýé ýõ÷¿¿äèéí òºðëºãèéí
07_obestretic last.indd 306 5/25/2005 4:06:08 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
307
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3-ð ¿å õ¿÷òýé öóñ àëäàëò, èõýñ ñààòëààð õ¿íäýðäýã. Öóñ àëäàõààñ
ñýðãèéëýõèéí òóëä äàðààõ àðãà õýìæýýí¿¿äèéã àâíà:
Îêñèòîöèíû ñýðãèéëýëò
Õ¿¿õäèéí ºâºð òàëûí ìºð ãàðàõ àãøèíä ýñâýë õ¿¿õýä òºðñíèé äàðààõàí
10-20 íýãæ îêñèòîöèíûã ôèçèîëîãèéí óóñìàëààð øèíãýëæ ñóäñààð ýñâýë
09 õóâèéí 400ìë íàòðèõëîðèäûí óóñìàëä õèéæ äóñëààð òàðèíà.
Îêñèòîöèíû òºðëèéí ýì¿¿äèéã õýðýãëýñíèé äàðàà Ẻëæèñ öóòãàõ,
Ẻëæèõ, òîëãîé ºâäºõ, òºðñíèé äàðàà äàðàëò èõñýõ õ¿íäðýë ãàð÷
áîëíî.
Òºðëºãèéí 3-ð ¿åèéã èäýâõòýé óäèðäàõ àðãà
Òîäîðõîéëîëò
Òºðºõ ¿åèéí öóñ àëäàëòûã áàãàñãàõûí òóëä õ¿¿õýä òºðìºãö áîãèíî
õóãàöààíä õîéòîõûã óìàéí õàíàíààñ ñàëãàõ, ñàëñàí õîéòîõûã ãàðãàõ
¿éëäëèéã òºðëºãèéí III ¿åèéã èäýâõòýé àðãààð óäèðäàõ ãýíý.
¯éëäëèéí òåõíèê
1. Òºðëºã óäèðäàæ áàéãàà ýì÷, ýõ áàðèã÷ òºðñºí ýõèéí óìàéä 纺ëºí
èëëýã õèéíý.
2. Óìàéí ¸ðîîëûã ç¿¿í ãàðûí àëãààð äàðààä áàðóóí ãàðààðàà õ¿éíèé
¿ëäýöíýýñ áàðüæ 纺ëºí òàòàõàä áàðóóí ãàðò õîéòîõ óìàéí õàíàíààñ
ñàëæ áàéãàà íü ìýäðýãäýíý. Õîéòîõ ñàëàõã¿é áàéãàà òîõèîëäîëä 5.1,
5.2-ä çààñàí ¿éëäë¿¿äèéã äàâòàæ õèéíý. Èõýñ ñàëàõã¿é òîõèîëäîëä
õîéòõèéã ãàðäàæ àâíà. (MNS 4621: 98 Ýì÷èëãýý îíîøëîãîîíû
ò¿ãýýìýë ¿éëäë¿¿ä)
3. Õîéòîõûã óìàéí õàíàíààñ ñàëñàí òîõèîëäîëä óìàéí ¸ðîîë äýýð
áàéñàí ãàðàà äîîøëóóëæ óìäàãíû äýýð àâ÷ðààä óìàéí èõ áèåèéã äýýø
ò¿ëõýæ, áàðóóí ãàðààðàà õ¿éíýýñ ààæèì òàòàæ èõýñèéã ãàðãàíà.
4. Ãàðãàñàí õîéòîõ á¿ðýí ýñýõèéã 2 (õ¿¿õäèéí, ýõèéí) òàëààñ íü
øàëãàíà.
Õýðâýý èõñèéí õýñýã ¿ëäñýí áóþó á¿ðýí ýñýõ íü ýðãýëçýýòýé ¿åä óìàéí
õºíäèéã ãàðààð øàëãàíà. (MNS 4621: 98 Ýì÷èëãýý îíîøëîãîîíû
ò¿ãýýìýë ¿éëäë¿¿ä)
Õ¿íäðýë
¯éëäëèéã ñòàíäàðòûí äàãóó çºâ õèéæ ã¿éöýòãýõýä õ¿íäðýë 0.1% õ¿ðòýë
òîõèîëäîæ áîëíî.
1. Õ¿é òàñðàõ
Õýò íàðèéí õ¿éòýé, õýâëèéä àìüã¿é áîëîîä óäñàí õ¿¿õýä òºð¿¿ëñýí,
òºðëºã óäààí ¿ðãýëæèëæ õîðèîíàìíèîíèò ¿¿ññýí, 5.2-ä çààñàí ¿éëäëèéã
ñòàíäàðòûí äàãóó õèéæ ã¿éöýòãýýã¿éãýýñ èõýñ óìàéí õàíàíààñ ñàëààã¿é
òîõèîëäîëä õ¿éíýýñ õ¿÷èëæ òàòñàíààñ õ¿é òàñàðíà. Õ¿é òàñàðñàí
òîõèîëäîëä èõñèéã ãàðäàæ àâíà. (MNS 4621: 98 Ýì÷èëãýý îíîøëîãîîíû
07_obestretic last.indd 307 5/25/2005 4:06:08 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
308
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ò¿ãýýìýë ¿éëäë¿¿ä)
2. Èõñèéí õýñýã ¿ëäýõ
Èõýñ óìàéí õàíàíä ýìãýãýýð áýõëýãäñýí, 5.2-ä çààñàí ¿éëäëèéã ñòàíäàðòûí
äàãóó õèéæ ã¿éöýòãýýã¿é, èõýñ óìàéí õàíàíààñ á¿ðýí ñàëààã¿é òîõèîëäîëä
õ¿éíýýñ õ¿÷èëæ òàòñàíààñ èõñèéí õýñýã ¿ëäýíý. Èõýñ ¿ëäñýí òîõèîëäîëä
õîéòîõûã ãàðäàæ àâíà. (MNS 4621 : 98 Ýì÷èëãýý îíîøëîãîîíû ò¿ãýýìýë
¿éëäë¿¿ä)
3. Óìàé óðâàæ ãàðàõ
Óìàé óðâàæ ãàðàõ íü ýõèéí àìü íàñàíä àþóë (ºâäºëò, öóñ àëäàëòûí
äàéðëàãà, ¿æèë õàëäâàð) ó÷ðóóëæ áîëîõ õ¿íäðýë þì. 5.2, 5.3-ò çààñàí
¿éëäëèéã áóðóó õèéæ ã¿éöýòãýñíýýñ ýíý õ¿íäðýë ãàðíà. Óìàé óðâàæ
ãàðñàí òîõèîëäîëä ÿàðàëòàé ìýäýýã¿éæ¿¿ëýõ àðãà õýìæýý àâ÷ óìàéã
áóöààæ îðóóëààä èõñèéã ãàðäàæ àâíà. Öóñ àëäàõ õàíäëàãàòàé òîõèîëäîëä
ÿàðàëòàé õýâëèéí õºíäèéã íýýæ óìàéã òàéðàõ ìýñ çàñàë õèéíý. (MNS
4621 : 98 Ýì÷èëãýý îíîøëîãîîíû ò¿ãýýìýë ¿éëäë¿¿ä)
• Äýýðõ õî¸ð àðãûã õàâñàð÷ õýðýãëýíý.
• Òºðñíèé äàðààõ öóñ àëäàëòûã õýìæèíý.
Òºðñíèé äàðààõ ¿åä äóíäæààð 500ìë öóñ ãàðíà. ¯¿íèéã ôèçèîëîãèéí öóñ
àëäàëò ãýíý. Ãýõäýý ýíý íü õ¿íä õýëáýðèéí öóñ àëäàëòòàé ýìýãòýé÷¿¿äèéí
õóâüä àìü íàñàíä àþóë ó÷ðóóëæ áîëîõ õýìæýý þì.
Õîéòîõ ãàðñíû äàðàà ýõýä ¿ç¿¿ëýõ òóñëàìæ
Õîéòîõûã ñàéòàð øàëãàæ õýâèéí áóñ áàéäàë áàéãàà ýñýõèéã (Èõýñ á¿òýí
ýñýõ, øîõîéæèëò, õàòóóðàë, öóñ õóðàëò, õ¿éí ýõëýë õýâèéí áóñ áàéðëàëòàé
ýñýõ) ìàãàäëàíà.
- Õýðýâ èõýñ á¿ðýí ýñýõ íü ýðãýëçýýòýé áàéâàë óìàéí õºíäèéã øàëãàõ
øààðäëàãàòàé.
- Õàðèí õàëüñíû õýñýã äóòóó áàéâàë óìàéí õºíäèéã çààâàë øàëãàõ
øààðäëàãàã¿é.
Òºðñíèé äàðàà ýõíèé öàãóóäàä ýõèéí áèåèéí áàéäëûã àíõààðàëòàé õÿíàõ
¸ñòîé.
- Ýõèéí àðòåðèéí äàðàëò, ñóäàñíû ëóãøèëò, áèåèéí õàëóóí, åðºíõèé
áèåèéí áàéäàë çýðãèéã áàéíãà õÿíàíà.
- Àëäàæ áàéãàà öóñíû õýìæýý, óìàéí ¸ðîîëûí ºíäºð çýðãèéã õÿíàíà.
- Óìàéí àãøèëò õàíãàëòã¿é áàéõàä óìàéí õºíäèéä öóñ õóðàëäàíà.
Óìàéí àãøèëò õàíãàëòã¿é àëäàæ áóé öóñíû õýìæýý õýâèéí ò¿âøèíýýñ
õýòýðâýë õýâëèé òàëààñ óìàéä 纺ëºí èëëýã õèéõ íü àøèãòàé.
- Òýð÷ëýí äàâñàã øýýñòýé áàéñíààñ óìàéí àãøèëòàíä íºëººëñºí
ýñýõèéã ìàãàäëàõ íü ÷óõàë.
- Àëäàæ áóé öóñíû õýìæýý 500 ìë-ýýñ õýòýðâýë ýìãýã öóñ àëäàëò õýìýýí
òîîöîæ îêñèòîöèí ýñâýë ýðãîìåòðèíèéã ñóäñààð, áóë÷èíä òàðèíà.
07_obestretic last.indd 308 5/25/2005 4:06:08 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
309
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
2. ÓÐÃÈÉÍ ÇªÂ ÁÈØ ÁÀÉÐËÀË ÁÀ ÒÎËÃÎÉÍ ÁÓÐÓÓ ÒÀÂÈËÒ

Òîäîðõîéëîëò • Òîëãîéí áóðóó òàâèëò íü óðãèéí òîëãîé ýõèéí
ààðöãèéí áîñîî òýíõëýãò õýâèéí áèø áàéðëàñàí
áàéíà. Óðãèéí çºâ áèø áàéðëàë ãýäýã íü ò¿¿íèé
äàãóó áàéðëàë óìàéí áîñîî òýíõëýãò äàâõöàõã¿é
áàéõûã õýëíý.
ÎÍÎØËÎÃÎÎ
ÓÐÃÈÉÍ Ò¯Ð¯¯ËÑÝÍ ÕÝÑÃÈÉà ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎÕ
• Óðãèéí òîëãîéí îðîéí ò¿ð¿¿ëýëò çîíõèëîí òîõèîëääîã.
• Õýðýâ òîëãîé îðîéãîîðîî ò¿ð¿¿ëñýí áîë óðãèéí òîëãîéí áàéðëàëûã
òîäîðõîéëîõûí òóëä ãàâëûí ÿñíû çóðàãëàëûã àøèãëàíà.
ÓÐÃÈÉÍ ÒÎËÃÎÉÍ ÁÀÉÐËÀËÛÃ ÒÎÄÎÐÕÎÉËÎÕ
Óðãèéí òîëãîé äàãçààð ò¿ð¿¿ëýí ñóìàí çààäàñ íü ààðöãèéí îðîõ õýñãèéí
õºíäëºí òýíõëýãòýé äàâõàöñàí áàéðëàëààð ààðöãèéí õºíäèé ð¿¿ îðäîã.

Ààðöãèéí õºíäèé㺺ð óðãèéí òîëãîé äîîøëîõäîî ýðãýõ õºäºë㺺í õèéæ
äàãç óðä áàéðëàëä î÷íî. Óðãèéí äàãç õºíäëºí áàéðëàëààñ óðä áàéðëàëä
øèëæèõ ÿâöûã, äàãçíû àðûí áàéðëàëòàé íýãýí àäèëààð óäèðäàíà.

• Õýâèéí ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä äàãç, ¿òðýýä öîõíîîñ äîð ò¿âøèíä
áàéðëàõ òóë òîëãîéí îðîé õºäºë㺺íã¿é òàâèãäñàí áàéíà.
• Óðãèéí òîëãîé äàãçíû óðä ýñâýë õºíäëºí (òºðëºãèéí ýõíèé ¿åä)
òàâèëààð òàâèãäàæ ñàéòàð áºõèéæ òàâèãäñàí ¿åä òºðºëòèéã ººðººð
íü ÿâóóëíà.
• Óðãèéí òîëãîé óðä äàãçíû áèø òàâèëòààð òàâèãäàæ ñàéí òàâèãäààã¿é
òîõèîëäîëä óðãèéí áàéðëàë áóðóó áàéãàà ýñýõèéã òîãòîîæ òºðºëòèéã
óäèðäàõ çàð÷ìûã òîäîðõîéëíî.
• Óðàã òîëãîéãîîð ò¿ð¿¿ëýýã¿é ýñâýë óðãèéí òîëãîé òàâèãäààã¿é áîë
óðãèéí òîëãîéí áóðóó òàâèãäñàí ýñýõèéã òîäðóóëæ òºðºëòèéã óäèðäàõ
çàð÷ìûã òîäîðõîéëíî.
ÕÝÂÈÉÍ ÁÈØ ÁÀÉÐËÀËÛÍ ÎÍÎØËÎÃÎÎ
Øèíæ òýìäã¿¿ä
Äàãçíû àðûí áàéðëàë
• Ýõèéí ààðöàãòàé õàðüöóóëàõàä óðãèéí äàãç àðûí áàéðëàëòàé áàéõàä
òîõèîëäîíî.
07_obestretic last.indd 309 5/25/2005 4:06:09 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
310
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Ãàäóóð ¿çëýãýýð õýâëèéí äîîä õýñýã õàâòãàéäóó õºíäëºí㺺ðºº
ñóíàñàí, óðãèéí ìº÷èä òýìòðýãäýõ áà ç¿ðõíèé àâèà õ¿éñíèé äîð
àðûí õàæóóä ñîíñîãäîíî.
• ¯òðýýí ¿çëýãýýð áàãà (àðûí) çóëàé óóö ðóó ÷èãëýñýí áàéõ áà òîëãîé
ãýäèéñýí òîõèîëäîëä òîì (óðä) çóëàé õÿëáàðõàí òýìòðýãäýíý.
Äàãçíû õºíäëºí áàéðëàë
• Ýõèéí ààðöàãòàé õàðüöóóëàõàä óðãèéí äàãç õºíäëºí áàéðëàëòàé
áàéõàä òîõèîëäîíî.
• Òºðºëòèéí íýãä¿ãýýð ¿åèéí òºãñãºë õ¿ðòýë äàãçíû õºíäëºí áàéðëàë
õýâýýð áàéâàë äàãçíû àðûí áàéðëàëòàé àäèëààð òºðºëòèéã
óäèðäàíà.
ÕÝÂÈÉÍ ÁÈØ Ò¯Ð¯¯ËÝËÒÈÉÍ ÎÍÎØËÎÃÎÎ
Øèíæ òýìäã¿¿ä
Äóõ ò¿ð¿¿ëýëò
• Ýíý òîõèîëäîëä äàãç, öîõíîîñ äýýð áàéðëàõ áºãººä ààðöãèéí
õºíäèé㺺ð äàìæèí ºíãºðºõ óðãèéí òîëãîéí õýìæýýã èõýñãýíý.
• Ãàäóóð ¿çëýãò óðãèéí òîëãîéí èõýíõ õýñýã óìäàãíû ¿åíèé äýýð
áàéíà, òîëãîéí äàãç, öîõíîîñ äýýð òýìòðýãäýíý.
• ¯òðýýíèé ¿çëýãýýð óðä çóëàé áà óõàðõàéí äýýä íóì òýìòðýãäýíý.
Í¿¿ð ò¿ð¿¿ëýëò
• ¯òðýýí ¿çëýãýýð óðãèéí äàãç, öîõíû àëü íü ÷ òýìòðýãäýõã¿é, ààðöãèéí
õºíäèé㺺ð äàìæèí ºíãºðºõ óðãèéí òîëãîéí õýìæýýã äýýä çýðãýýð
èõýñãýíý.
• Ãàäóóð ¿çëýãò äàãç áà ñýðâýýíèé õîîðîíäîõ ºíöºã (øèë) òýìòðýãäýæ
áîëíî.
• ¯òðýýíèé ¿çëýãò í¿¿ð òýìòðýãäýõ áà ¿çëýã õèéæ áóé õ¿íèé õóðóó àì
ðóó õÿëáàðõàí îðîõîîñ ãàäíà ýð¿¿íèé ºíöºã òýìòðýãäýíý.
Õîëèìîã ò¿ð¿¿ëýëò
Ò¿ð¿¿ëñýí õýñãèéí õàæóóãààð ãàð óíæèæ îðæ èðýõýä òîõèîëäîíî. Óíæñàí
ãàð, òîëãîéí õàìò ààðöàãò çýðýã îðæ èðíý.
Áºãñ ò¿ð¿¿ëýëò
Áºãñ áà õºë õàìòààðàà ò¿ð¿¿ëñýí õýñýã áîëñîí òîõèîëäëûã õýëíý.
• Ãàäóóð ¿çëýãýýð õýâëèéí äýýä õýñýãò òîëãîé òýìòðýãäýõ áºãººä áºãñ
óìäãèéí äýýð òýìòðýãäýíý.
07_obestretic last.indd 310 5/25/2005 4:06:09 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
311
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Óðãèéí ç¿ðõíèé àâèà òîëãîéí ò¿ð¿¿ëýëòòýé õàðüöóóëàõàä äýýð
ñîíñîãäîíî.
• ¯òðýýíèé ¿çëýãýýð òºðëºãèéí ¿åä ºãçºã áà õºë òýìòðýãäýõ áºãººä
ºòãºí õàð çóíãàã ãàðàõ íü õýâèéí ¿çýãäýë þì.
Áºãñ õºë ò¿ð¿¿ëýëò
Õºë ò¿íõíèé áîëîí ºâäºãíèé ¿åýð íóãàëàðñàí áàéðëàë þì.
Öýâýð ºãçºã ò¿ð¿¿ëýëò
Õºë ò¿íõíèé ¿åýð íóãàð÷, ºâäºãíèé ¿åýð òýíèéñýí áàéíà.
Öýâýð õºë ò¿ð¿¿ëýëò
Õºë ò¿íõ áîëîí ºâäºãíèé ¿åýð òýíèéñýí áàéðëàë þì.
Õºíäëºí áàéðëàë, ìºð ò¿ð¿¿ëýëò
Óðãèéí äàãóó òýíõëýã õºíäëºí áàéðëàñàí ¿åä òîõèîëäîíî. ̺ð ò¿ð¿¿ëñýí
õýñýã áîëíî. Ãàäóóð ¿çëýãýýð óìäàãíû ¿åíýýñ äýýã¿¿ð òîëãîé áà ºãçºã
òýìòðýãäýõ áºãººä òîëãîé èõýâ÷ëýí õýâëèéí àëü íýã õàæóóä òýìòðýãäýíý.
¯òðýýí ¿çëýãýýð ìºð òýìòðýãäýæ áîëíî. Ñàðâóó, ýñâýë òîõîé óíæèõ áà
¿òðýýíä øóó ýñâýë ñàðâóó òýìòðýãäýíý.
ÅЪÍÕÈÉ ÝÌ×ÈËÃÝÝ
• Ýìýãòýéí áèåèéí áàéäàë áîëîí àìüäðàëûí ÷óõàë ýðõòíèé ¿éë
àæèëëàãààã (ñóäàñíû ëóãøèëò, öóñíû äàðàëò, àìüñãàë, õàëóóí)
õóðäàí ¿íýëíý.
• Óðãèéí áàéäëûã ¿íýëíý:
- Óìàéí áàçëàëò á¿ðèéí äàðàà óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëòûã ÿàðàëòàé
ñîíñîíî.
• Óðãèéã ¿íýëýõ:
- Óìàé àãøñàíû äàðàà óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëòûã ÿàðàëòàé ñîíñîíî:
- Òºðºëòèéí èäýâõèòýé ¿åä 30 õîðîì òóòàìä òºðºëòèéí 2-ð ¿åä 5 õîðîì
òóòàìä äîîä òàë íü íýã óäàà á¿òýí õîðîì óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëòûã
òîîëíî.
- Õýðýâ óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëò õýâèéí áóñ (1 õîðîìä 100-ààñ öººí
ýñâýë 180 áà ò¿¿íýýñ îëîí) áàéâàë óðãèéí äèñòðåññ ãýæ ñýæèãëýíý.
- Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë õàëüñ óðàãäâàë øèíãýíèé ºíãèéã
àíõààðíà:
- Õýðýâ çóíãàã ºòãºí áàéâàë îíöãîé õÿíàæ, óðãèéí äèñòðåññèéí
ýì÷èëãýý õèéíý.
- Óðàã îð÷ìûí øèíãýí ãàð÷, ò¿¿íèé õýìæýý áàãàñàõàä óðàã äèñòðåññä
îðæ áîëíî.
07_obestretic last.indd 311 5/25/2005 4:06:09 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
312
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Áóñàä ýðõòíèé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõ ýì÷èëãýý õèéíý.
• Òºðºëòèéí ¿å øàòûã òîäîðõîéëîõûí òóëä ïàðòîãðàô àøèãëàíà.

ҪЪËÒ ÓÄÈÐÄÀÕ
Äàãçíû àðûí áàéðëàë
Óðä áàéðëàë ðóó øèëæèæ ýðãýõ íü 90% îð÷èìä òîõèîëäîíî. Õàðèí
òîëãîé ýðãýëò õèéõã¿é, äîîøëîõã¿é áîë òºðºëòèéí ñààòàë ¿¿ñ÷ áîëíî.
Õÿðçàíãèéí óðàãäàë, õÿðçàí õýò ñóíàñíààñ õÿðçàí ñýòëýëò õèéõ òîõèîëäîë
òºðºëòèéí ¿åä ãàð÷ áîëíî.
Õýðýâ òºðºëò óäààøèðâàë:
• Òºðºëòèéí àëü ÷ ¿åä òºðºõ çàìûí ñààòëûí ýñâýë óðãèéí ç¿ðõíèé
öîõèëò õýâèéí áóñ (íýã õîðîìä 100-ààñ öººí ýñâýë 180-ààñ îëîí)
øèíæ èëýðâýë òºðºëòèéã êåñàð õàãàëãààãààð øèéäíý.
• Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë õàëüñ çóçààí áîë òóñãàé
çîðèóëàëòûí äýãýý ýñâýë Êîõåðèéí õàâ÷óóðààð õàëüñûã öîîëíî.
• Óìàéí õ¿ç¿¿ á¿ðýí íýýãäýýã¿é áîëîâ÷ òºðºõ çàìûí ñààòëûí øèíæ
èëðýýã¿é òîõèîëäîëä òºðºõ õ¿÷èéã îêñèòîöèíîîð ýð÷èìæ¿¿ëíý.
• Óìàéí õ¿ç¿¿ á¿ðýí íýýãäñýí õººõ ¿å ä¿ëýëò ýõýëñýí áîëîâ÷
óðãèéí òîëãîé äîîøëîõã¿é áîë òºðºõ çàìûí ñààòëûí øèíæ
òýìäýã áàéãàà ýñýõèéã ¿íýëíý.
- Òºðºõ çàìûí ñààòëûí øèíæã¿é áîë óìàéí àãøèëòûã îêñèòîöèíîîð
ýð÷èìæ¿¿ëíý.
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäñýí òîõèîëäîëä:
- Óìäàãíû ¿åíýýñ äýýð óðãèéí òîëãîéí 3/5-íü òýìòðýãäýæ ýñâýë
ò¿ð¿¿ëñýí õýñãèéí õºòëºõ öýã íü ààðöãèéí õºíäèéí õî¸ðäóãààð
õàâòãàéãààñ äýýø áàéâàë Êåñàð õàãàëãàà õèéíý.
- Óìäàãíû ¿åíýýñ äýýð óðãûí òîëãîéí 1/5-3/5-íü òýìòðýãäýí
òîëãîéí õºòëºõ öýã íü ààðöàãíû õºíäèéí 0-2 äóãààð õàâòãàéí
õîîðîíä áàéâàë
- Òºðëºãèéã âàêóóì òàòàëòààð óäèðäàæ òºð¿¿ëíý.
- Ýñâýë êåñàð õàãàëãàà õèéíý.
- Òîëãîéí 1/5-ýýñ èõã¿é õýñýã íü óìäàãíû ¿åýñ äýýø òýìòðýãäýõ
ýñâýë òîëãîéí õºòëºõ öýã íü ààðöàãíû õºíäèéí 0 õàâòãàéä
èðñýí áàéâàë âàêóóì òàòàëòààð ýñâýë ýõ áàðèõûí õàâ÷óóðààð
òºð¿¿ëíý.
Äóõ ò¿ð¿¿ëýëò
Äóõíû ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä òîëãîé õàìãèéí òîì õýìæýýãýýð ãàðàõ òóë òºðºõ
çàìûí ñààòàë ¿¿ñíý. Óðàã æèæèã, àìüã¿é áîëñíîîñ ÿëçðàëòòàé áàéõ ¿åä
07_obestretic last.indd 312 5/25/2005 4:06:09 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
313
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
ìàø õîâîðõîí òîõèîëäîëä àÿíäàà òîëãîéí îðîéí ò¿ð¿¿ëýëò, í¿¿ðíèé
ò¿ð¿¿ëýëòýíä øèëæäýã. Æèðýìñíèé õóãàöàà ã¿éöñýí, óðàã äóíä çýðãèéí
õýìæýýòýé, óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé õàëüñ õàíçàðñàí ¿åä ýíýõ¿¿ øèëæèëò
áîëîõ ÿìàð ÷ áîëîëöîîã¿é.
• Óðàã àìüä áîë Êåñàð õàãàëãàà õèéíý.
• Óðàã àìüã¿é áàéãààä:
- óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäýýã¿é áîë Êåñàð õàãàëãààãààð
òºð¿¿ëíý.
- óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäñýí áîë êðàíèîòîìè õèéíý.
- Õýðýâ ýì÷ êðàíèîòîìè õèéõ óð ÷àäâàð ýçýìøýýã¿é áîë êåñàð õàãàëãàà
õèéíý.
Äóõ ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä âàêóóì òàòàëò, ýõ áàðèõûí õàâ÷óóð, óìäàãíû
¿åèéã ñýòëýí òºð¿¿ëæ áîëîõã¿é.
Í¿¿ð ò¿ð¿¿ëýëò
Ýð¿¿ íü òîëãîéí áàéðëàëûã òîäîðõîéëîõ ëàâëàãàà öýã áîëíî. Ýõèéí
ààðöàãòàé õàðüöóóëàõàä óðãèéí ýð¿¿ íü óðàãø õàðñàí áàéðëàëûã ýð¿¿ íü
àð òèéøýý õàðñàí áàéðëàëààñ ÿëãàõ íü ÷óõàë þì.
Óæãèðñàí òºðºëò òîõèîëäîõ íü îëîíòîé.
Óðãèéí ýð¿¿ óðàãøàà õàðñàí áàéðëàëä òîëãîé äîîøèëæ áºõèéí òºðºõ
áîëîìæòîé. Õàðèí ýð¿¿ íü àðàãøàà õàðñàí áàéðëàëä äýýä çýðãýýð
ãýäèéñýí òîëãîé óóöíû ÿñíû àñóóõ íóãàëààíä òýýãëýæ òºðºõ áîëîìæã¿é
áîëíî.
ÝЯ¯ ÓÐÀÃØÀÀ ÕÀÐÑÀÍ ÁÀÉÐËÀË
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäñýí òîõèîëäîëä:
- Òºðºõ çàìààð òºðºëòèéã ¿ðãýëæë¿¿ëíý.
- Òºðºëòèéí ÿâö óäààøèðñàí áîëîâ÷ òºðºõ çàìûí ñààòëûí øèíæã¿é
áîë òºðºõ õ¿÷èéã îêñèòîöèíîîð ýð÷èìæ¿¿ëíý.
- Óðãèéí òîëãîéí äîîøëîëò íü óäààí áîë ýõ áàðèõûí õàâ÷óóð òàâüæ
òºð¿¿ëíý.
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäýýã¿é, òºðºõ çàìûí ñààòëûí øèíæã¿é
áîë òºðºõ õ¿÷èéã îêñèòîöèíîîð ýð÷èìæ¿¿ëíý.
ÝЯ¯ ÀÐÀÃØÀÀ ÕÀÐÑÀÍ ÁÀÉÐËÀË
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäñýí òîõèîëäîëä êåñàð õàãàëãààãààð
òºð¿¿ëíý.
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäýýã¿é òîõèîëäîëä óðãèéí òîëãîéí
07_obestretic last.indd 313 5/25/2005 4:06:09 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
314
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
äîîøëîëò, ýðãýëò, òºðºëòèéí ÿâöûã õÿíàíà. Òºðºõ çàìûí ñààòëûí
øèíæ èëýðâýë êåñàð õàãàëãàà õèéæ òºð¿¿ëíý.
• Óðàã àìüã¿é áîë:
- Êðàíèîòîìè õèéæ òºð¿¿ëíý.
- Ýì÷ êðàíèîòîìè õèéõ óð ÷àäâàðûã ýçýìøýýã¿é áîë êåñàð
õàãàëãààãààð òºð¿¿ëæ áîëíî.
Í¿¿ð ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä âàêóóì òàòàëò õýðýãëýæ áîëîõã¿é.
ÕÎËÈÌÎà үЯ¯ËÝËÒ
Óðàã ìàø æèæèã, àìüã¿é áîëæ ÿëçàðñàí ¿åä ººðºº àÿíäàà òºðºõ
òîõèîëäîë áàéæ áîëíî. Óðàã õººõ ¿åä (òºðºëòèéí õî¸ðäóãààð ¿åä) òºðºõ
çàìûí ñààòàë ¿¿ñíý.
• Óíæñàí ãàðûã ýðã¿¿ëæ õèéõ áîëîìæ çàðèìäàà áàéäàã.
- ýìýãòýéã ºâäºã-öýýæíèé áàéðëàëä õýâò¿¿ëíý.
- ãàðûã äîòîãø íü îðóóëæ ààðöãèéí íóìíû äýýð áàéðëóóëæ
áàðèíà. Óìàé àãøèæ óðãèéí òîëãîé ààðöãèéí õºíäèé ð¿¿ îðæ
èðýõ õ¿ðòýë áàðèíà.
- Äàðàà íü õýâèéí òºðºëòèéí àäèëààð òºðºëòèéã óäèðäàíà.
• Àæèëáàð àìæèëòã¿é áîëîõ ýñâýë õ¿é óíæèæ èðâýë òºðºëòèéã êåñàð
õàãàëãààãààð òºãñãºíº.

ªÃǪà үЯ¯ËÝËÒ
ªãçºã ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä òºðºëòèéí ÿâö óäààøèðâàë ÿàðàëòàé Êåñàð
õàãàëãàà õèéõ øààðäëàãà ¿¿ñíý. Òºðºõ õ¿÷íèé ñóëðàë íü ¿ë çîõèöîë
¿¿ññýíèé øèíæ þì.

ÝÐÒ ÒªÐ˪Ã
ªãç㺺ð ò¿ð¿¿ëñýí òºðºëò á¿ð ýõ áàðèõûí ìýñ àæèëáàð õèéõ ÷àäâàð
á¿õèé àéìãèéí íýãäñýí ýìíýëãèéí òºðºõ ýìýãòýé÷¿¿äèéí òàñàã, àìàðæèõ
ãàçàðò ÿâàãäàõ ¸ñòîé.
• Ãàäíà òàëûí ýðã¿¿ëýã õèéõ íºõöë¿¿ä
- Æèðýìñíèé 37 äîëîî õîíîãîîñ õîéø õóãàöààíä ºãçºã ò¿ð¿¿ëýëò
õýâýýð áàéãàà òîõèîëäîëä (æèðýìñíèé 37 äîëîî õîíîãîîñ ºìíº
ãàäóóð ýðã¿¿ëýã àìæèëòòàé áîëîõ áîëîâ÷ ýðãýýä ºãçºã ò¿ð¿¿ëýëòýíä
øèëæèõ õàíäëàãàòàé áàéäàã)
- Òºðºõ çàìààð òºðºõ áîëîìæòîé ¿åä,
- Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé õýìæýý õýâèéí, á¿ðõ¿¿ë õàëüñ åðäèéí
- ßìàð íýã õ¿íäðýë áàéõã¿é ¿åä (óðãèéí ºñºëò ñààòñàí, óìàéãààñ
öóñ àëäàõ, óðä íü êåñàð õàãàëãàà õèéëãýñýí, óðãèéí ãàæèã õºãæèë,
èõýð æèðýìñëýëò, àðòåðèéí äàðàëò èõñýëò, óðàã àìüã¿é áîëîõ)
• Ãàäóóð ýðã¿¿ëýã àìæèëòòàé áîëñîí íºõöºëä öààøèä òºðºõ
07_obestretic last.indd 314 5/25/2005 4:06:10 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
315
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
çàìààð òºð¿¿ëýõ àðãà õýìæýý àâíà.
• Ãàäíà òàëûí ýðã¿¿ëýã àìæèëòòàé áîëîõã¿é áîë òºðºõ çàìààð
ºãç㺺ð íü òºð¿¿ëýõ, ýñâýë êåñàð õàãàëãàà õèéõ àðãà õýìæýý
àâíà.
ÁªÃÑ Ò¯Ð¯¯ËÝËÒÈÉÃ ÒªÐªÕ ÇÀÌÀÀРҪЯ¯ËÝÕ
Äàðààõ íºõöºë áàéäàëä óð ÷àäâàð á¿õèé ýì÷, ýõ áàðèõ ýìýãòýé÷¿¿äèéí
ýì÷ áºãñ ò¿ð¿¿ëýëòèéã òºðºõ çàìààð óäèðäàíà.
- Õîëèìîã, öýâýð áºãñ ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä
- Ààðöãèéí õýìæýýí¿¿ä õýâèéí áàéãàà íºõöºëä
- Óðàã õýò òîì áèø
- Óðãèéí òîëãîé, ààðöãèéí õýìæýýíèé õîîðîíä ¿ë òîõèðîëöîîíîîñ
áîëæ êåñàð õàãàëãàà õèéëãýýã¿é òîõèîëäîë
- Óðãèéí òîëãîé áºõèéñºí
- Ýìýãòýéã áàéíãà ¿çýæ õÿíàí, òºðºëòèéí ÿâöûã ïàðòîãðàô õºòºëæ
õÿíàíà.
• Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë õàëüñ öîîðñîí äàðóéä äîòóóð ¿çëýã
õèéæ õ¿é óíæñàí ýñýõèéã ìàãàäëàõ õýðýãòýé.
Òýìäýãëýõ íü: Óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé á¿ðõ¿¿ë õàëüñûã öîîëæ áîëîõã¿é.
• Õ¿é óíæñàí òîõèîëäîëä òºðºõ çàìààð òºðºëòèéã ¿ðãýëæë¿¿ëýõ
øààðäëàãàã¿é áºãººä êåñàð õàãàëãàà õèéæ òºð¿¿ëíý.
• Óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëò õýâèéí áèø áàéâàë (1 õîðîìä 100-ñ äîîø
ýñâýë 180-ààñ äýýø) ýñâýë òºðºëò óäààøèðâàë êåñàð õàãàëãàà
õèéíý.
Òýìäýãëýõ íü: Áºãñ ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä çóíãàã ãàðàõ íü ò¿ãýýìýë áºãººä
ç¿ðõíèé öîõèëò õýâèéí áàéãàà ¿åä ýíý íü óðàã á¿òñýíèé øèíæ áèø
þì.
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäýõ õ¿ðòýë ýìýãòýé ä¿ëýõ ¸ñã¿é.
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäñýíèéã äîòóóð ¿çëýãýýð ìàãàäëàíà.
ªÃǪà үЯ¯ËÝËÒÈÉÍ ¯ÅÄ ÊÅÑÀÐ ÕÀÃÀËÃÀÀ ÕÈÉÕ ÒÎÕÈÎËÄÎË
• Äàðààõ òîõèîëäëóóäàä êåñàð õàãàëãàà õèéõ íü òºðºõ çàìààð
òºð¿¿ëñíýýñ àþóë áàãàòàé áàéäàã.
- õî¸ð õºë ò¿ð¿¿ëýõ
- óéòàí ààðöàã ýñâýë õýëáýð íü ãàæñàí ààðöàã
- óðàã õýò òîì áàéõ
- ààðöàã, òîëãîéí õýìæýýíèé ¿ë òîõèðîëöîîíîîñ áîëæ óðä íü êåñàð
õàãàëãàà õèéëãýñýí òîõèîëäîë
- òîëãîé õýò ãýäèéñýí ýñâýë áºõèéñºí
Òýìäýãëýõ íü: Áºãñººð ò¿ð¿¿ëñýí äóòóó õ¿¿õäèéí õóâüä òºëºâëºãººò
õàãàëãààãààð êåñàð õèéñíýýð ýöñèéí ¿ð ä¿íã ñàéæðóóëàõã¿é.
07_obestretic last.indd 315 5/25/2005 4:06:10 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
316
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
Õ¯ÍÄÐÝ˯¯Ä
Áºãñ ò¿ð¿¿ëýëòèéí ¿åä óðãèéí òàëààñ ãàðàõ õ¿íäðýë íü:
• Õ¿é óíæèõ
• Ãàð òýíèéõ, òîëãîé ãýäèéõ, óìàéí õ¿ç¿¿íèé àìñàð á¿ðýí íýýãäýýã¿é
áàéõàä òºð¿¿ëýõ, òîëãîé-ààðöãèéí õýìæýýíèé ¿ë òîõèðîëöîî çýðãýýñ
õàìààðñàí òºðºëòèéí ãýìòýë
• Õ¿é óíæèõ, õ¿é äàðàãäàõ, òîëãîé ñààòàõ çýðãýýñ ¿¿äýëòýé óðãèéí
á¿òýëò
• Óðãèéí äîòîð ýðõòí¿¿äèéí ãýìòýë
• Õ¿ç¿¿ ãýìòýõ
ÓÐÃÈÉÍ ÕªÍÄËªÍ ÁÀÉÐËÀË, ̪РүЯ¯ËÝËÒ
• Òºðºëòèéí ýõíèé ¿åä óðàã îð÷ìûí øèíãýíèé õàëüñ á¿òýí áàéâàë
óðãèéã ãàäíà òàëààñ íü ýðã¿¿ëýõ îðîëäëîãî õèéæ áîëîõ þì.
- Ãàäóóð ýðã¿¿ëýã àìæèëòòàé áîëáîë òºðºõ çàìààð òºð¿¿ëíý.
- Ãàäóóð ýðã¿¿ëýã õèéõ íºõöºëã¿é ýñâýë àìæèëòã¿é áîëáîë êåñàð
õàãàëãàà õèéíý.
• Õ¿é óíæñàí øèíæ áàéãàà ýñýõèéã ìàãàäëàíà.Õ¿é óíæñàí, ìàø õóðäàí
òºð¿¿ëýõ áîëîìæã¿é áàéâàë êåñàð õàãàëãààãààð òºð¿¿ëíý.
Òýìäýãëýõ íü:
Ýìýãòýéã õÿíàëòã¿é îðõèâîë óìàé óðàãäàõ àþóëòàé ãýäãèéã àíõààðàõ
õýðýãòýé.
Òºðºëòèéí ¿åä óðãèéí õºíäëºí áàéðëàë áàéñààð áàéãàà ¿åä óðàã
àìüä, àìüã¿é àëü ÷ òîõèîëäîëä êåñàð õàãàëãàà õèéõ çàð÷ìûã
îð÷èí ¿åä áàðèìòàëæ áàéíà.
̪ÐÍÈÉ ÑÀÀÒÀË (̺ð òýýãëýõ)
ÀÑÓÓÄÀË
• Óðãèéí òîëãîé ãàðñàí àòëàà ìºð òýýãëýýä ãàðàõã¿é áàéõûã õýëíý.
ÅЪÍÕÈÉ ÓÄÈÐÄËÀÃÀ
• Òºðºëò á¿ðä ÿëàíãóÿà òîì õ¿¿õýä òºðºõ ìàãàäëàëòàé ¿åä ìºð òýýãëýõ
ýðñäýë ºíäºð õýìýýí áýëýí áàéäàëä áàéõ
• õýä õýäýí õ¿í òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõýä áýëýí áàéõ
̺ð òýýãëýíý ãýäãèéã óðüä÷èëàí ìýäýõ áîëîìæã¿é
ÎÍÎØËÎÃÎÎ
• Óðãèéí òîëãîé ãàðñàí áîëîâ÷ óòðýýíèé àìñðûí îð÷èìä íÿãò òàòàãäñàí
õýâýýð ¿ëäýíý.
• Ýð¿¿ íü õÿðçàíã òýëæ ò¿ìáèéëãýíý.
07_obestretic last.indd 316 5/25/2005 4:06:10 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
317
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Òîëãîéíîîñ òàòàõàä ìºð óìäãèéí ¿åíèé äýýð òýýãëý÷èõýýä ãàðàõã¿é
áàéíà.
ÓÄÈÐÄËÀÃÀ
• Ǻºëºí ýäèéí ñààäûã àðèëãàõ, àæèëáàð õèéõ çàéòàé áîëãîõûí òóëä
õÿðçàíã õàæóó òèéø íü ñýòýëíý (ýïèçèîòîìè).
• Ýìýãòýéã ãýäðýã íü õàðóóëæ õýâò¿¿ëýýä õºëºº òàõèìíû ¿åýð íóãàëæ
òàõèìíû õîíõðîîñ ãàðààðàà òàòàæ, ãóÿà àëü áîëîõîîð öýýæ ð¿¿ãýý
îéðòóóëàõûã ò¿¿íýýñ õ¿ñíý. Òýð÷ëýí õî¸ð òóñëàõ àæèëòàí (àñðàã÷
ýñâýë ñóâèëàã÷) ýìýãòýéí íóãàëñàí ºâäãèéã öýýæ ð¿¿ íü øàõàõàä íü
òóñàëíà.
• Ñàéòàð àðèóòãàñàí áýýëèé ºìñºõ:
- Óðãèéí òîëãîéã õî¸ð ÷èõíèé îð÷èìä õºíäëºí áàðüæ äîîø íü 纺ëºí
äàðæ ºâºð òàëûí ìºð íü óìäãèéí ¿åíèé äîîãóóð ãàðàõ íºõöëèéã
á¿ðä¿¿ëýõ,
Òýìäýãëýõ íü: Òîëãîéã õýò äîîø íü äàðâàë ìºðíèé ìýäðýëèéí ñ¿ëæýýíèé
ãýìòýë ¿¿ñãýäýã ãýäãèéã ñàíàõ õýðýãòýé:
- Ýíý ¿åä òóñëàã÷ íü óìäàãíû äýýðýýñ äîîø íü äàðæ, ìºðèéã ãàðãàõàä
òóñàëíà.
Òýìäýãëýõ íü: Óìàéí ¸ðîîë äýýð äàðæ áîëîõã¿é. Ýíý íü ìºð òýýãëýõèéã
óëàì äààìæðóóëæ óìàé óðàãäàõàä õ¿ðãýæ áîëíî.
• ̺ð ãàðàõã¿é áîë:
- Ñàéòàð àðèóòãàñàí áýýëèé ºìñºæ ¿òðýýíä ãàðàà îðóóëíà.
- Óðãèéí óðä ìºðºí äýýð ºâ÷¿¿íèé ÷èãëýëä äàðæ, ìºðèéã ýðã¿¿ëýí
ìºðíèé äèàìåòðèéã áàãàñãàíà.
- Õýðýâ õýðýãöýýòýé ãýæ ¿çâýë àð òàëûí ìºðèéã äýýðõòýé àäèë
ºâ÷¿¿íèé ÷èãëýë ð¿¿ äàðæ áîëíî.
• Äýýðõ àðãà õýìæýýí¿¿äýä ¿ð ä¿íã¿é, ìºð ãàðàõã¿é áîë:
- ¯òðýýíä ãàðàà îðóóëíà.
- Àð òàëä áàéãàà ìºðíèé áóãàëãàíààñ áàðüæ, øóóã òîõîéíû ¿åýð
íóãàëààòàé õýâýýð íü ãàðûã óðàãø öýýæ ð¿¿ íü õºíäëºí ÷èãëýëýýð
ýðã¿¿ëíý. Èíãýñíýýð óìäàãíû äýýð áàéãàà ºâºð òàëûí ìºð óìäàã
ÿñíû ¿åíèé äîîãóóð îðîõ çàéã áèé áîëãîíî

• Äýýðõ á¿õ àðãà õýìæýýí¿¿ä ¿ð ä¿íã¿é áîëáîë äîîðõ ñîíãîëòóóäûã
õèéæ áîëíî.
- Óðàã àìüä áàéõàä ìºðíèé ºðãºíèéã áàãàñãàõ ¿¿äíýýñ ýãýìèéã
õóãàëæ óðä ìºðèéã ÷ºëººòýé áîëãîíî.
- Óðàã àìüã¿é áîë óðãèéí ñóãàíä òàòàã÷ äýãýý õèéæ àð òàëûí ãàðûã
òàòàæ ãàðãàíà
Àð òàëä áàéãàà ìºðíèé áóãàëãàíààñ áàðüæ øóóã òîõîéíû ¿åýð
íóãàëààòàé õýâýýð íü ãàðûã óðàãø öýýæ ð¿¿ íü õºíäëºí ÷èãëýëýýð
ýðã¿¿ëíý.
07_obestretic last.indd 317 5/25/2005 4:06:10 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
318
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
3. È˯¯ ÒÝÝËÒ
Òîäîðõîéëîëò Æèðýìñýí ýõ íü òºðºõ õóãàöààíààñàà 10-14 õîíîã áà
ò¿¿íýýñ ÷ èë¿¿ õóãàöààãààð óðãàà òýýõèéã æèðýìñíèé
èë¿¿ òýýëò ãýíý.
Øàëòãààí • Òºðëºã ýõëýõýä ãîë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýäýã ìýäðýë
øèíãýíèé çîõèöóóëãà äàðàíãóéëàãäàõ
• Öóñàí äàõü ïðîãåñòðîíû õýìæýý èõýñ÷, ýñòðîãåíû
èäýâõè ñóëàðñàíààñ
• Êàëè êàëüöè, ìàãíèéí äàâñ, àöåòèëõîëèí,
õîëèíýñòåðàç çýðãèéí çîõèöîë àëäàãäñàíààñ
§ Óìàéí õàíàíû ìýäðýëèéí òºãñãºëèéí öî÷ðîìòãîé
áàéäàë ñóëðàõ
• ¯ð õºíäºëò
• Óìàéí ñàëñòûí ¿ðýâñýë
• Ãýìòýë çýðãèéí äàðàà óìàéä íèéëýãæäýã áèîëîãèéí
èäýâõèò áîäèñ áàãàñíà. 30-ààñ äýýø íàñíû àíõíû
òóëãàð òºðºã÷
Óðàãò íºëººëºõ íü
• Óðàã õóãàöààíààñ èë¿¿ õîíîã òýýãäýõ òóòàì ïåðèíàòàëü ýíäýãäýë
íýìýãääýã.
• Ýõ áà õ¿¿õäýä òºðºõèéí ãýìòýë èõýñäýã.
• Ìýäðýëèéí õºãæèë õàðüöàíãóé èë¿¿ ó÷èð àëèâàà öî÷ðîëä õýò
ìýäðýìòãèé
• Õ¿÷èë òºðºã÷èéí äóòàãäàëä ìýäðýìòãèé áîëíî.
• Èõñèéí õºãøðºë áîëîí ººð÷ëºëòººñ èõýñ-óìàé-óðãèéí öóñíû ýðãýëò
õÿìàðäàã.
• Óðãèéí øèíãýí áàãàñíà. Çóíãàã ãàðñàíààñ íîãîîðíî, ºòãºðíº.
Æèðýìñíèé ÿâö
• Ãåñòîçîîð õ¿íäðýõ
• Óðãèéí õ¿÷èëòºðºã÷èéí äóòàãäàë, óðàã àìüã¿é áîëîõ
• Æèðýìñýí ýìýãòýé óðãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýýñ õîðäîõ çýðýã õàëäâàðûí
ýõ ¿¿ñâýð áîëîõ
Òºðëºãèéí ÿâö
• Óðàã îð÷ìûí øèíãýí ýðò, óðüòàæ ãàðñàíààñ òºðºëò óäààøèðàõ
• ªãñºõ çàìûí õàëäâàð îðîõ
• Òºðºõ õ¿÷ àíõäàã÷ààð áà õî¸ðäîã÷îîð ñóëðàõ
• Óðàã, íÿðàéí á¿òýëò
07_obestretic last.indd 318 5/25/2005 4:06:10 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
319
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Óìàéí àãøèëòûí áàéäàë áîëîí öóñ á¿ëýãíýëòèéí ººð÷ëºëòººñ
èõñèéí ¿åä áà òºðñíèé äàðààõàí ¿åä öóñ àëäàõ
Îíîø
§ Ýõ áàðèõûí àñóóìæ
• Ñ¿¿ë÷èéí áèåíèé þì
• Óðãèéí õºäºë㺺í
• Æèðýìñíèé õÿíàëòûí äèíàìèê ¿çëýã
§ Íýìýëò øèíæèëãýý
• ÔÊà / óðãèéí ç¿ðõíèé öîõèëò ñóëðàõ, ººð÷ëºãäºõ, /
• ÝÊÃ
• Ýõî /òîëãîéí ÿñæèëò íýìýãäýõ, èõýñ íèìãýðýõ, óðàã îð÷ìûí
øèíãýí áàãàñàõ, ÿñæèëòûí öýã òîäîðñîí /
• Àìíèîñêîïè / óðàã îð÷ìûí øèíãýí áàãàñàõ, íîãîîí áóëèíãàðòàé
áîëîõ /
Æèðýìñëýëò òºðºëòèéã óäèðäàæ ÿâóóëàõ
• Òºðºõ õóãàöàà ºíãºðìºãö àìàðæèõ ãàçàð ÿàðàëòàé õýâò¿¿ëíý.
• Òºðºëò ñýäýýõèéí ºìíº óìàéí õ¿ç¿¿ã ¿íýëýõ õýðýãòýé.
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé ¿íýëãýýíèé îíîî 6 ýñâýë ò¿¿íýýñ äýýø áàéâàë
òºðºëòèéã äàí îêñèòîöèíîîð ñýäýýõ áîëîìæòîé,
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé ¿íýëãýý
Õ¿÷èí ç¿éëñ
¯íýëãýý
0 1 2 3
Íýýëò Õààëòòàé 1-2 3-4 5<
Óìàéí õ¿ç¿¿íèé
óðò
4-ñ äýýø 3-4 1-2 1>
Ǻºëºðñºí
áàéäàë
Õàòóó Äóíä çýðýã Ǻºëºí -
Áàéðëàë Àðàãøàà Ãîëëîõ Óðàãøàà -
Òîëãîéí áàéðëàë
-3 -2 -1.0
+1
+2
Õýâëèéãýýð òîãîé
òýìòðýõ
4/5 3/5 2/5 1/5

§ Îêñèòîöèíîîð òºðºëòèéã ñýäýýõ
Îêñèòîöèíîîð òºðºëòèéã ñýäýýõèéí ºìíº îêñèòîöèíä ìýäðýã áàéäëûã
¿íýëæ áîëíî. ¯¿íèé òóëä :
07_obestretic last.indd 319 5/25/2005 4:06:11 PM
Ýõ áàðèõûí òóñëàìæ
320
Çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷èí, ýìãýãèéí îíîøëîãîî, ýì÷èëãýýíèé óäèðäàìæ
• Îêñèòîöèí 5 íýãæ + íàòðè õëîðèä 0,9%-500 ìë
• Äýýðõè áýëäìýëýýñ 5 ìë-ã ñîðóóëæ àâàí 1 ìë-ýýð 1 õîðîìûí çàéòàé
5 óäàà ñóäñààð ààæèì õèéíý. 10 ìèíóòûí äîòîð óìàéä ÷àíãàðàë
èëýðâýë ñîðèë ýåðýã ãýæ òîîöíî.
• Äýýðõè ñîðèë ýåðýã áîë 10 åä îêñèòîöèíûã 1 õîðîìä 8 äóñëààð
äóñààíà. Öààøèä õîðîì òóòàìä 5 äóñëààð íýìýãä¿¿ëæ 40 äóñàë
õ¿ðòýë äóñààíà.
§ Ïðîñòîãëàíäèíààð òºðºëò ñýäýýõ
• Óìàéí õ¿ç¿¿íèé ¿íýëãýýíèé îíîî 5 ýñâýë ò¿¿íýýñ äîîø áàéâàë