P. 1
Stress Bie Daalt Sotsimeter

Stress Bie Daalt Sotsimeter

|Views: 685|Likes:
Published by Bayar Jargal

More info:

Published by: Bayar Jargal on Apr 10, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/12/2013

pdf

text

original

 Îðøèë

 Á¿ëýã:1 Îíîëûí õýñýã “ñòðåññ”
1.1 Ñòðåññ ãýæ þó âý?
1.2 Ñòðåññ ãýäýã ¿ãèéí óòãà
1.3 Ñòðåññèéí áîäèò ýõ ñóðâàëæ
1.4 Ñòðåññèéí ¿ð ä¿í
1.5 Ñòðåññèéã óäèðäàí ÷èãë¿¿ëýõ àðãóóä
 Á¿ëýã:2 Ñóäàëãààíû õýñýã
2.1 Ñóìàí ã¿í ÕÕÊ-èéí òîâ÷ òàíèëöóóëãà
2.2 Ñóäàëãàà áà ä¿ãíýëò
2.3 Íýìýëò ñóäàëãàà
“ Íàñ òîãòñîí àæèë÷äààñ àâñàí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í, ä¿ãíýëò”
 Íîì ç¿é
 Õàâñðàëò



www.zaluu.com
www.zaluu.com



Õ¿í á¿ð ñòðåññèéí òàëààð ÿðèëöàæ áàéäàã áîëîâ÷ ¿¿íèé ìºí
÷àíàðûã òýð áîëãîí îéëãîõ ãýæ îðîëääîãã¿é. Ñòðåññèéí õàìãèéí ýíãèéí
fopopxoünonf uu ‚rapaap op¬uu ueneeup ysyyn» õyü oprauusruu xapuy
yünpnyypuüu usr kr‛ xsrssu fsrpsrns»ss. Susxyy uenee uu rau ux papanf
erper kr. Tuürssc fyxaüu papanfur ysyyn» õyü ueneer õup ‚cfpecc‛ xýìýýí
íýðëýäýã. Àëèâàà áàéãóóëëàãàä ñòðåññèéã ¿¿ñãýõ õ¿÷èí ç¿éë á¿õèé
äóòàãäëóóä áàéäàã. Áàéãóóëëàãûí äîòîîä àìüäðàë, áàéãóóëëàãûí
óäèðäëàãà, õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöààíû øààðäëàãà, ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéí
øààðäëàãà, òàâüñàí çîðèëòîîñ ¿¿äýí ãàðàõ øààðäëàãóóä íü àæèë÷äûã
ñòðåññò îðóóëäàã. Ñòðåññ íü àìüäðàëûí õýâèéí ¿çýãäëèéí íýã áîëîâ÷
ñòðåññèéí àñóóäàë áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñèéí á¿òýýìæ ¿ð àøèãò ìóóãààð
íºëººëäºã. Ñòðåññ íü áàéãóóëëàãûí äîòîîä àìüäðàëòàé øóóä õîëáîîòîé.
Õýò õàòóó õÿíàëò òàâèõ, øàõàëò, òóëãàëò ¿ç¿¿ëäýã çýðýã íü óäèðäàã÷äûí
ç¿ãýýñ àæèë÷äàà ñòðåññò îðóóëæ áàéãàà õýðýã þì. Õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí
õàðèëöààíû ýâã¿é áàéäàë õàìò îëíû ç¿ãýýñ ¿ç¿¿ëýõ íèéãìèéí äýìæëýã ìóó
áàéõ íü òîäîðõîé õýìæýýíèé ñòðåññèéã õ¿ì¿¿ñò ºãäºã.
Ñòðåññ áóþó ñýòãýë áóõèìäàë ãýäýã íü õ¿íèé àìüäðàëä òîõèîëäîæ áóé õýò
èõ äàðàìò á¿õèé ¿éë ÿâäàë, ººð÷ëºëòèéã äàâàí òóóëàõûí òóëä ¿ç¿¿ëæ áóé
õàðèó óðâàë áîëîõ áèå ñýòãýöèéí ïðîöåññ þì. ªºðººð õýëáýë ñýòãýë
áóõèìäàë íü õýâèéí áóñ áàéäàëä ¿ç¿¿ëæ áóé õýâèéí óðâàë ãýñýí ¿ã. ̺í
ãàäààä îð÷íû òààòàé áà òààëàìæã¿é íºëººí äîð áèå îðãàíèçìèéí
òîãòâîðòîé îðøèí òîãòíîõ ÷àäâàð þì. Õýðâýý áàéãóóëëàãûí àæèë÷èä
ñòðåññò îðñîí áàéâàë àæëûí ¿ð á¿òýýìæ íü õàìãèéí ìóó áàéõ áà òóõàéí
áàéãóóëëàãûí àæèë íü óðàãøëàõã¿é.
Èéì ó÷ðààñ áèä ýíý ñóäàëãààãààðàà áàéãóóëëàãûí àæèë÷äûí õºäºëìºðèéí
á¿òýýìæèéã äýýøë¿¿ëýõ àðãà çàìûã îëîõ, ̺í õàíãàãäààã¿é õýðýãöýýã
ñóäëàí ãàðãàæ, áàéãóóëëàãûí àæèë÷èäûí ñòðåññèéí ò¿âøèí èëðýëèéã
ñóäëàõûã çîðüñîí þì.



www.zaluu.com
www.zaluu.com


 Ñóäàëãààíû çîðèëãî: ‚Cyrau ryu‛ XXK-í àæèëëàãñäûí õàíãàãäààã¿é
õýðýãöýýã òîäîðõîéëîõ, àæèëëàãñäûí
ñòðåññèéí ò¿âøèí, ñòðåññ ¿¿ñýõ øàëòãààí,
ñòðåññèéí èëðýëèéí ÿëãààòàé áàéäëûã
ñóäëàõàä îðøèíî

 Ñóäàëãààíû çîðèëò: - Ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä àíàëèç õèéæ ñòðåññèéí
ó÷èð øàëòãààíóóäûã èëð¿¿ëýõ
- Ä¿ãíýëò áîëîâñðóóëàõ

 Ñóäàëãààíû îáüåêò: ‚Cyrau ryu‛ XXK-ûí íèéò àæèë÷èä

 Ñóäàëãààíû àðãà: - Àíêåò àðãà áà ÿðèëöëàãûí àðãà.

 Ñóäëàãäàõóóí: - áàéãóóëëàãûí àæèë÷äûí õàíãàãäààã¿é õýðýãöýý
- ñòðåññèéí ò¿âøèí
- ñòðåññ ¿¿ñýõ øàëòãààí
- ñòðåññèéí èëðýë




















www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 1. Îíîëûí õýñýã

Á¿ëýã 1.1


Ñýòãýëèéí äàðàìò ãýäýã íü àëèâàà õ¿í ººðèéí õ¿ññýí áºãººä ¿ð ä¿í
íü òîäîðõîé áóñ áîëîâ÷ ÷óõàë áîëîìæ áàéäàë øàõàëò øààðäëàãàòàé
òóëãàðñàí ýð÷èìòýé íºëººëºëä îðîõ íºõöëèéã õýëíý . Ýíý íü õ¿íäýâòýð
òîäîðõîéëîëò áà ó÷èð íü îëîí íèéëýìæ àñóóäëààñ á¿ðäýíý . Òýãýõýýð
òýäãýýð àñóóäëûã òîäîðõîé àâ÷ ¿çüå.
Ñòðåññ íü çºâõºí ººðèéíõºº õóâüä çàéëøã¿é ìóó òàëòàé áàéõ àëáàã¿é þì .
Ñòðåññ íü ñºðºã òàëààñàà ÿðèãäàæ áàéõäàà ÷ ýåðýã ¿íýëãýýòýé áàéäàã.
Xuuss uu: Tarup¬uu scasn »u»ur¬uu ‚xea¬upceu‛ uexµen õaüpanp oppor.
Òýä íàð òóõàéí íºõöºëèéã äàâàõûí òóëä äýýä öýãòýý õ¿ðòýë ÷àðìàéæ ýíý
¿åèéí äàðàìòûã ýñðýãýýð àøèãëàíà.
Èõýíõ òºëºâ ñòðåññ íü øàõàëò ,øààðäëàãàòàé õîëáîãäîæ áàéäàã.
Ñòðåññèéã ¿¿ñãýã÷ íü òàíûã õ¿ññýíýý õèéõýä ñààä áîëíî.Äàðàà íüõ¿ñýëòýýñ
¿ëäñýí çàðèì ç¿éëèéã ñàíóóëíà. Æèøýý íü òà ñóðãóóëü äýýðýý òåñò ºãºõ
ýñâýë æèëèéí àæëûã á¿ãäèéã ýðã¿¿ëæ íýã ¿çýõýä äàðàìòàíä îðîõ áà ó÷èð íü
òà øàõàëò ,øààðäëàãàòàé òóëãàð÷ ñòðåññèéí íºõöºë á¿ðäñýí áàéíà. Ýíý
äàâòëàãà íü ñàéí õèéãäâýë öààø äýâøèæ , ºíäºð õàðèóöëàãà õ¿ëýýí èõ
öàëèí õºëñ àâ÷ áîëíî.Õàðèí øàëãàëòàíä áýëòãýë ìóó áàéâàë ýíý íü òàíû
öààø õºãæèí äýâøèõýä ñààä áîëíî.Äàâòëàãà õàìãèéí äîîä ò¿âøèíä
õèéãäâýë òà àæèë áóþó ñóðãóóëèàñàà õàñàãäàíà. Àíõäàã÷ ñòðåññ íü áîäèò
ñòðåññ áîëîõîä õî¸ð íºõöºë õýðýãòýé. Ýíý íü ñòðåññèéí ¿åä ¿ð ä¿í íü
òîäîðõîé áèø áºãººä ÷óõàë áàéõ ÿâäàë þì. Ýðãýëçýý áà òîäîðõîé áóñ
íºõöºë áàãàñàæ, òààòàé íºõöºë á¿ðäýæ , øàõàëò õàâ÷èëò ººð÷ëºãäºí
ñòðåññèéí õîõèðîë õîëäâîë òóõàéí íºõöºëä àíõààðàë áàãàñíà.Ýíý íü áîë
àëäàæ îíîõ íü òîäîðõîé áóñ õ¿ì¿¿ñèéí õóâüä ñýòãýëèéí äàðàìò ºíäºð
ò¿âøèíä áàéõ áà õîæèõ ýñâýë ýíäýõýý òîäîðõîé ìýäýæ áóé õ¿ì¿¿ñèéí
äàðàìò áàãà ò¿âøèíä ÿâàãäàíà ãýñýí ¿ã þì. Ãýâ÷ ÷óõàë áàéõ íü ìºí çºð÷èë
ø¿¿ìæëýëòýé. Òóõàéí íºõöºëººñ îíîî,àëäààòàé ãàðàõ íü ÷óõàë áèø áîë
ýíý íü ñòðåññ áèø. ªºðººð õýëáýë òàíû àæèëäàà ¿ëäýõ ýñâýë öààø
äýâøèõ íü òàíû õóâüä ÿëãààã¿é áîë ã¿éöýòãýëèéã /õè÷ýýë äàâòàõ ¿åäýý/
òàíä ñýòãýëèéí äàðàìòàíä îðîõ øàëòãààí áàéõã¿é áàéíà.Àæëûí äàðàìò íü
fa eepee ‘’xarpax xypssr’’uu fopopxoünoxooc xaraapax epreu xypssfsü
àñóóäàë þì. Îäîîãîîð àæëûí äàðàìòûí ¿ç¿¿ëýõ õýìæýý, ñòðåññèéí øèíæ
www.zaluu.com
www.zaluu.com


òýìäýãòýé áàéãàà àæèëëàãñàäûí ýçëýõ õóâèéã õàðóóëñàí áîäèò òîîöîîëîë
áàéõã¿é. Ãýõäýý áèä ýíý àñóóäëûã õýä õýäýí ººð ÷èãëýëýýð õºíäºæ áîëíî.

 1-ðò, îëîí õ¿í åðºíõèé人 ñòðåññèéí /øèíæòýìäýãòýé/ øàíàëãààíä
áàéäàã. Æèøýý íü: Àìåðèêèéí ºðõèéí /ãýð á¿ëèéí/ ýì÷ íàðûí àêàäåìààñ
òýäíèé ãèø¿¿äýä õàíäàæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñèéí ãóðàâíû õî¸ð õóâü íü
ñòðåññèéí øèíæ òýìäýãòýé áîëîõ íü òîäîðõîéëîãäñîí ãýæ ä¿ãíýæ áàéíà.

 2-ðò, ñòåññòýé õîëáîîòîé ýð¿¿ë ìýíä íü áèçíåñ áîëîí íèéãýì äàõü
ìºíãºíèé õýìæýýãýýð ¿íýëýãäýæ áàéíà .Ñýòãýëèéí äàðàìòûí àñóóäàë
áîëîí ñýòãýõ¿éí ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ ¿íý ýð¿¿ë ìýíäèéí áà àæëûí ÷àäâàðàà
àëäñàíû äààòãàëûã îðóóëààä æèëä 15Î ìèëëèàðä õ¿ð÷ýý. 1988 îíä
ìýðãýæëýýñ øàëòãààëàí ºâ÷èëñºí àæèëëàãñäûí 14 õóâü íü ñýòãýëèéí
äàðàìòíû íºëººëä áàéâ. ¯¿íä çîðèóëñàí àøèã îðëîãûí áîëîí ýìíýëãèéí
òºëáºð 15000 äîëëàðûí õýìæýýòýé áàéñàí íü òýäãýýð àæèë÷äûí áèå
áÿëäðûí õîõèðëîîñ õî¸ð äàõèí èõ ¿íýòýé áàéâ.

 3-ðò, çàðèì äàðàìò íü ÿìàð ÷ àæëûí õóâüä òîõèîëääîã àæ.Òà
äàðàìòàíä îðóóëäàãã¿é 3-4 àæëûã íýðëýæ ÷àäàõ óó? Ýíý áîë ñàíàæ
áàéãààãààñ òèéì ÷ àìàð ç¿éë áèø. Áèäíèé îëîíõè íü äàðàìò èõòýé àæèëä
àãààðûí òýýâðèéã øàëãàã÷, öàãäààãèéí àæèëòíóóä, ãàë ñºíººã÷, ãýìòëèéí
òàñãèéí ýì÷ íàð áàéäãèéã õýëæ ìýäíý. Ãýâ÷ áàãà äàðàìòòàé ýñâýë îãò
äàðàìòã¿é àæëûã îëæ õýëýõýä õýö¿¿.

 4-ðò, ýäèéí çàñàãò ãàð÷ áàéãàà íèéëæ íýãäýõ, çîõèîí áèé áîëãîõ
çýðýã ýð÷èìòýé ººð÷ëºëò¿¿ä íü ãàçàð àâ÷ íèéò ºðñºë人í òåõíîëîãèéí
øèíý÷ëýëèéã íýìýãä¿¿ëñíýýð ¿ð ä¿íä íü îëîí áàéãóóëëàãà äýýð àæëûã
ººð÷ëºí çîõèîí áàéãóóëæ, àæëààñ ÷ºëººëºõ àñóóäàë ãàð÷ áàéíà. Òàíû
õàìòðàí àæèëëàã÷ ýñâýë íàéç ÷èíü àæëààñàà õàëàãäâàë òà ººðèéíõºº
òºëºº àéæ, èíãýñíýýð ñòðåññèéí ò¿âøèí òàíü íýìýãäýíý.


 5-ðò, àæëûí ººð÷ëºí çîõèîí áàéãóóëàëò íü àæëûí áàéäàë òºäèéã¿é
àæèë÷èä, ÿëàíãóÿà ìåíåæåð¿¿äýä àæëûí öàã óðòñàõ çàìààð äàðàìò
¿ç¿¿ëíý. 24 öàãèéí àæëûí ºäºð á¿õèé àæëûí 6 ºäºð íü ìåíåæåðèéí
àëáàíä îðæ áóé õ¿ì¿¿ñèéí õóâüä åðäèéí ç¿éë áîëæ áàéíà.
www.zaluu.com
www.zaluu.com


Îäîîãèéí ñóäàëãààãààð äóíä ò¿âøíèé ã¿éöýòãýõ àæèëòíóóä 54 öàãààð
àæèëëàæ áàéíà. Äýëã¿¿ðèéí àæèë÷èä 7 õîíîãò 60 ãàðóé öàãèéã àæèëäàà
çàðöóóëæ áàéíà. Òýãýõýýð àæëûí ñòðåññ õàà ñàéã¿é áàéäàã àñóóäàë óó
ãýñýí àñóóëò ãàðíà.Ìýäýýæ õýðýã õýí ÷ òèéì ãýæ õàðèóëíà. Ãýõäýý áèä ýíý
ñòðåññèéí ò¿âøèíã èõýíõ õ¿ì¿¿ñèéí àæèë õýðýãòýé õîëáîí çàéëøã¿é áàéõ
¸ñòîé ç¿éë ãýæ ¿çýæ áàéãàà þì áèø. ¯íäýñíèé ñóäàëãààíû ìåíåæåð¿¿ä
ýäãýýð õ¿ì¿¿ñèéí àæèë åðäèéí õ¿ì¿¿ñèéí àæëûã áîäâîë èë¿¿ ñòðåññòýé
ãýäãèéã òîãòîîæýý.





























www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 1. 2

Ñòðåññ ãýäýã ¿ã íü äàðàìòëàõ ãýñýí ëàòèí ¿ãíýýñ ãàðàëòàé.
Ýíý ¿ãèéã Àíãëèéí çîõèîë÷ Ðîáåðò Ìàííèíã óðàí á¿òýýëäýý 1303 îíä àíõ
õýðýãëýñýí áà Х ІЇ çóóíààñ Àíãëèéí óòãà çîõèîëä ºðãºíººð õýðýãëýãäýõ
áîëæýý. Ñòðåññ ãýñýí àíãëè ¿ã íü ýðòíèé Ôðàíö, äóíäàä çóóíû ¿åèéí
Aurnuüu ‚µucfpecc‛ rscsu yrussc yyc¬ss. Sxuuü ye ‚µu‛ uu aa»urpaa rssrpsx
saraap ‚cfpecc‛rscsu yr õon»ss. Cfpecc uu xyuuü aruppanp õaüura
òîõèîëäîæ áàéäàã åðäèéí ¿çýãäýë þì. Ýíý ¿çýãäýë íü áèäíèé ìýäðýë,
ñýòãýõ¿éä àøèãòàé áà õîðòîé õî¸ð íºëºº ¿ç¿¿ëäýã. Àøèãòàé íºëºº íü
áèäýíä èë÷ èíåðãè, õ¿÷ ÷àäëûã ºã÷ áàéõàä õîðòîé íºëºº íü ýä ýñèéã ýâäëýí
ñ¿éòãýæ ºâ÷ë¿¿ëýí äàðàëòûã ººð÷èëæ, ÿð øàðõ ¿¿ñãýí ñàíàà ñýòãýëèéí ã¿í
õÿìðàëä îðóóëäàã áàéíà.
 Ñòðåññ - ãýäýã íü ÿíç á¿ðèéí òààã¿é íºëººíèé óëìààñ õ¿í áà àìüòíû
áèå ìàõáîäèä ¿¿ñ÷ áàéãàà õ¿÷äýëèéí áàéäàë. ªºðººð õýëáýë õ¿íèé áèåä
ãàäààä äîòîîä îð÷íîîñ íºëººëæ áàéãàà öî÷ðóóë á¿õýí ìýäðýë, øèíãýí,
áèîëîãèéí òîíóñò íºëººëæ õ¿÷äýë ¿ç¿¿ëæ áóé áàéäëûã õýëíýý.
 Ñòðåññ ” ñýòãýë áóõèìäàë ãýäýã íü õ¿íèé àìüäðàëä òîõèîëäîæ áóé
õýò èõ äàðàìò á¿õèé ¿éë ÿâäàë, ººð÷ëºëòèéã äàâàí òóóëàõûí òóëä ¿ç¿¿ëæ
áóé õàðèó óðâàë áîëîõ áèå ñýòãýöèéí ïðîöåññ þì. ªºðººð õýëáýë ñýòãýë
áóõèìäàë íü õýâèéí áóñ áàéäàëä ¿ç¿¿ëæ áóé õýâèéí óðâàë ãýñýí ¿ã. ̺í
ãàäààä îð÷íû òààòàé áà òààëàìæã¿é íºëººí äîð áèå îðãàíèçìèéí
òîãòâîðòîé îðøèí òîãòíîõ ÷àäâàð þì.
 Ñòðåññ ” áîë áàëàð ýðòíèé ¿åýñ õ¿í òºðºëõòíèéã äàãàëäàí ÿâàà õàð
ñ¿¿äýð þì. Ñòðåññ íü áèäíèé ºäºð òóòìûí àìüäðàëûí á¿ðýëäõ¿¿í õýñýã
áºãººä áèä á¿ãäýýðýý ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàõ õóâü õ¿í á¿ð ººðò òîõèðñîí
àìüäðàëààð àìüäàðõûí òóëä ñýòãýëèéí áóõèìäàë óãààñ óðãàí ãàðäàã. Íýã
ÿíçûí ñýòãýë õºäëºë íü íºãºº õºäëºëëèéã äýìæèõ þìóó ñààðìàãæóóëàõ
íºëººã ¿¿ñãýæ áîëíî. Ñýòãýë õºäëºëë¿¿äèéí õàðèëöàí íºëººã àøèãëàí
äèñòðåññèéí ýñðýã ñòðåññ ¿¿ñãýõ çàìààð çàìààð ñýòãýëèéí øàëòãààíò
ºâ÷íèéã ýì÷èëæ áîëíî.
www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 1.3

 Îð÷íû õ¿÷èí ç¿éë: Îð÷íû ýðãýëçýýòýé ýíýõ¿¿ áàéäàë íü
áàéãóóëëàãûí á¿òöèéí çàãâàðò íºëººëºõººñ ãàäíà áàñ òóõàéí
áàéãóóëëàãûí àæèëòíóóäûí ñòðåññèéí ò¿âøèíä íºëººëäºã. Áèçíåñèéí
îð÷èí äàõü õóâèàðëàëò ººð÷ëºëò¿¿ä íü ýäèéí çàñãèéí ýðãýëçýýòýé
áàéäëóóäûã áèé áîëãîäîã. Ñòðåññèéã áèé áîëãîäîã îð÷íû õ¿÷èí ç¿éëñèéí
íýã áîë òåõíîëîãèéí òîäîðõîé áó¸ áàéäàë þì. Êîìïüþòåðæóóëàëò,
ðîáîò÷èëîëò, àâòîìàòæóóëàëò áîëîí áóñàä òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò¿¿ä íü
õ¿ì¿¿ñò ñòðåññ ¿¿ñýõ íºëººëëèéã áèé áîëãîäîã.

 Áàéãóóëëàãûí õ¿÷èí ç¿éë: Àëèâàà áàéãóóëëàãàä ñòðåññèéã ¿¿ñãýõ
õ¿÷èí ç¿éë á¿õèé äóòàãäëóóä áàéäàã.
Ñòðåññ ¿¿ñýõ øàëòãààíûã äîòîð íü:
Áàéãóóëëàãûí äîòîîä àìüäðàë, áàéãóóëëàãûí óäèðäëàãà, õ¿ì¿¿ñ
õîîðîíäûí õàðèëöààíû øààðäëàãà, ã¿éöýòãýõ ¿¿ðãèéí øààðäëàãà, òàâüñàí
çîðèëòîîñ ¿¿äýí ãàðàõ øààðäëàãà ãýæ àíãèëäàã. Ñòðåññ íü áàéãóóëëàãûí
äîòîîä àìüäðàëòàé õîëáîîòîé. Õýò õàòóó õÿíàëò òàâèõ, øàõàëò, òóëãàëò
¿ç¿¿ëäýã çýðýã íü óäèðäàã÷äûí ç¿ãýýñ àæèë÷äàà ñòðåññò îðóóëæ áàéãàà
õýðýã þì.
Õ¿ì¿¿ñ õîîðîíäûí õàðèëöààíû ýâã¿é áàéäàë õàìò îëíû ç¿ãýýñ ¿ç¿¿ëýõ
íèéãìèéí äýìæëýã ìóó áàéõ íü òîäîðõîé õõýìæýýíèé ñòðåññèéã õ¿ì¿¿ñò
ºãäºã.

 Õóâü õ¿íèé õ¿÷èí ç¿éë: õóâü õ¿í íü ºäºð òóòìûí ¿éë àæèëëàãààòàé
õîëáîîòîéãîîð áàéíãà öîõèëòîíä îðîõ áóþó ñòðåññä îðæ áàéäàã.
Æèðèéí àæèë÷èí õ¿í äîëîî õîíîãò äóíäæààð äº÷èí öàã àæèëëàäàã. Ãýòýë 7
õîíîãò àæëûí áóñ 728 öàã ¿ëäýõ áà ýíý õóãàöààíä õ¿ì¿¿ñò îëîí ç¿éë
òîõèîëääîã. Ýäãýýðýýñ ¿¿äýí ãàðñàí ñòðåññ íü àæèëäàà èðýíã¿¿ò ãàðäàãã¿é
áà òóõàéí õ¿íèé õºäºëìºðèéí á¿òýýìæèíä ìóóãààð íºëººëäºã



www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 1.4

Ñòðåññ íü ÿíç á¿ðýýð èëýðäýã. Æèøýýëáýë: õ¿÷òýé îðñîí õ¿íä öóñíû
äàðàëò íýìýãäýõ, õîäîîäíû øàðõëàà, ºðºâñºë, äýã æóðàì àëäàãäàõ,
çóðøèëã¿é áîëîõ ãýõ ìýò ¿çýãäýë èëýðäýã. Ýäãýýðèéã 3í ¿íäñýí õýñýãò
õóâààæ áîëîõ þì.
1. Ôèçèîëîãèéí
2. Ñýòãýë ç¿éí /Òåõíîëîãèéí/
3. Çàí àâèðûí øèíæ òýìäýã

1. Ôèçèîëîãèéí øèíæ òýìäýã. Ñòðåññèéí òàëààðõ õóó÷èí ¿çë¿¿äèéí
èõýíõ íü ôèçèîëîãèéí øèíæ òýìäýãèéã ãîë÷ëîí àâ÷ ¿çñýí áàéäàã. Ýíý íü ÷
àðãàã¿é þì. ßàãààä ãýâýë ¿¿íèéã ýð¿¿ë ìýíä, ýìíýëãèéí øèíæëýõ óõààíû
ìýðãýæèëòí¿¿ä ñóäàëñàí þì. Ýíý ñóäàëãàà íü ñòðåññ áîäèñûí ñîëèëöîîã
ººð÷èëæ, ç¿ðõ àìüñãàëûí äàâòàìæèéã èõýñãýæ, öóñíû äàðàëòûã ºñãºæ,
òîëãîé ºâäºõ, ç¿ðõ õààãäàõ íºëººòýé ãýñýí ä¿ãíýëò ãàðãàæýý. Ñòðåññ
ôèçèîëîãèéí øèíæ òýìäãèéí õîîðîíäûí õîëáîî òîäîðõîéã¿é áàéíà.
Ãýõäýý ýäãýýð íü áàéãóóëëàãûí çàí áàéäëûã ñóäàëæ áóé îþóòíóóäàä íýã èõ
õàìààðàõã¿é. Äàðààãèéí 2 ñòðåññèéí øèíæ òýìäýã íü áèäíèé õóâüä èë¿¿
÷óõàë.

2. Ïñèõîëîãèéí /ñýòãýë ç¿éí/ øèíæ òýìäýã. Ñòðåññ íü ñýòãýë õàíàìæã¿é
áàéäàëä õ¿ðãýæ áîëíî. Àæëààñ ¿¿ñýëòýé ñòðåññ íü àæèëä ä¿ðã¿é áîëîõ þì.
Àæèëä äóðã¿é áîëíî ãýäsr uu ‚cfpeccuüu xarruüu unspxuü uenee kr‛
Ãýõäýý ñòðåññ íü ïñèõîëîãèä ò¿ãø¿¿ð, çîâíèë, ºðºâñºë, óéòãàð, ëàçàãíàë
ìàÿãààð èëýðäýã. Ñóäàëãààíààñ ¿çâýë õ¿ì¿¿ñ îëîí ÿíçûí ¿¿ðýã àâàõ,
ýñâýë, ¿¿ðãèéí òîäîðõîéã¿é áàéäàë, äàðàíãóéëàë, õàðèóöëàãà çýðýã
íºõöºëä îðâîë ñòðåññ, àæèëä äóðã¿é áîëîõ íü íýìýãääýã áàéíà.

3. Çàí àâèðûí øèíæ òýìäýã. Ñòðåññèéí çàí ÷àíàðò íºëººëºõ íü
á¿òýýìæèéí ººð÷ëºëò, àæèë òàñëàõ, àæëààñ ãàðàõ, îðîõ, ìºí õîîë èäýõ
çóðøèë, òàìõè èõ òàòàõ, ñîãòóóðóóëàõ óíäàà èõ õýðýãëýõ, òóðãýí ÿðèõ,
óéìðàõ, íîéð õóëæèõ çýðãýýð èëýðäýã.
Á¿ëýã 1.5
www.zaluu.com
www.zaluu.com



Àæèë÷äûí èõ ÷ áèø, áàãà ÷ áèø áóþó äóíäàæ òºâøíèé ñòðåññíü
áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãàà òýäíèé ã¿éöýòãýëä íºëººëºõã¿é ãýñýí ¿çýë
áîäîë áàéäàã. Ýíý òºâøíèé ñòðåññ íü áàéõ ¸ñòîé áà ýíý íü àæèë÷äûí
àæëûí ã¿éöýòãýëä ñàéíààð íºëººëäºã. Õàðèí õýò ºíäºð áà áàãà ñòðåññ íü
àæèë÷äûí àæëûí ã¿éöýòãýëä áàéíãà ìóóãààð íºëººëæ áàéäàã áà ¿¿íýýñ
øàëòãààëæ ýäãýýð òºâøíèé ñòðåññèéã óäèðäàõ çîõèöóóëàõ øààðäëàãà ãàð÷
èðäýã.
Õóâü õ¿í áà áàãà òºâøíèé ñòðåññòýé áàéõ íü òîõèðîìæòîé ãýñýí ¿çýë
áîäîëòîé áàéäàã. Ýíý íü ¿íýìøèëã¿é áà àæèë÷èí õ¿í óäèðäàã÷ õ¿í õî¸ðûí
õóâüä àæëûí ñòðåññèéí òààëàìæòàé òºâøèíãèéí òàëààðõ ¿çýë áîäîë,
òºñººëºë íü íýëýýä ÿëãààòàé áàéäàã. ¯¿íýýñ øàëòãààëæ õóâü õ¿í áà
áàéãóóëëàãûí ãýñýí ñòðåññèéã óäèðäàõ õî¸ð àðãà áàéäàã.

 Õóâü õ¿íèé àðãà: Àæèë÷èä íü ººðñäèéí ñòðåññèéí òºâøèíã
áóóðóóëàõ õóâèéí õàðèóöëàãûã àâäàã. Ñòðåññèéã çîõèöóóëàõ õóâü õ¿íèé
àðãàä:
1. Öàãàà çàðöóóëàõ (Time management)
2. Ôèçèê äàñãàë (Physical exercise)
3. Àìàð÷ ñóðàõ (Relaxation tranning)
4. Íèéãìèéí äýìæëýã (Social Support)

Time management ” Èõýíõ õ¿ì¿¿ñ ººðñäèéí öàãèéã ìàø ìóó çîõèöóóëäàã.
Õýðýâ ººðèéí öàãèéã çºâ çîõèîí áàéãóóëæ ºíãºðººå ãýâýë õèéõ àæëûã ºäºð,
äîëîî õîíîãîîð òºëºâëºæ ò¿¿íèéã áèåë¿¿ëæ áàéõ õýðýãòýé. Èíãýæ
òºëºâëºæ àæèëëàäàã õ¿í íü òºëºâ뺺ã¿é àæèëëàäàã õ¿íýýñ õî¸ð äàõèí
á¿òýýìæ ãàðãàäàã áîëîõ íü ñóäàëãààíààñ õàðàãääàã. Òèéì ÷ ó÷ðààñ àæëûí
öàãèéã çºâ çîõèöóóëàõ íü õóâü õ¿íèé àæëààñ àâàõ ñýòãýë õàíàìæ,
á¿òýýìæèéã äýýøë¿¿ëýõ ¿íäýñ áîëäîã. Öàãàà çºâ çîõèñòîé òºëºâëºí,
õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä äàðààõ õýäýí ¿å øàòûã àâ÷ ¿çýõ õýðýãòýé.


1. Õèéæ ã¿éöýòãýõ àæëàà öóãëóóëæ áè÷èõ
2. Õèéæ ã¿éöýòãýõ ¸ñòîé àæëàà à÷ õîëáîãäîë, ÿàðàëòàé õèéõ áàéäàë,
www.zaluu.com
www.zaluu.com


øààðäëàãûã íü òîãòîîõ
3. Äýýðõ æàãñààëòûã ¿íäýñëýí õèéõ àæëûíõàà òºëºâëºãºº çîõèîõ
4. ÿéöýòãýë
Õóâü õ¿í èíãýæ ºäºð òóòìûíõàà õèéõ àæëûí öèêëèéã ìýäýæ ÷àäñàíààð
ñòðåññò îðîõ ÿâäàë áàãà áàéõ áà õºäºëìºðèéí öàãèéã ¿ð àøèãòàé
çàðöóóëàõ áîëíî.

Physical exercise ” Õýò èõ ñòðåññèéí òºâøèíä áàéãàà ¿åä ÿâãàí ÿâàõ,
äóãóéãààð ÿâàõ, óñàíä îðîõ ãýõ ìýòèéí òàâ òóõòàé àìðàõûã ýì÷ ñàíàë
áîëãîäîã. Èíãýñíýýð òóõàéí õ¿í íü ñòðåññýý ìàðòàãíàõ áóþó ñòðåññèéí
òºâøèí áóóðäàã.

Relaxation tranning ” Õóâü õ¿í íü ãèïîòåíóç ìàÿãèéí àðãà áàðèëààð àìàð÷
ñóðàõ õýðýãòýé. ÿí àìðàëò ãýäýã íü ººðèé㺺 òóõàéí îð÷èí áîëîí ýëäýâ
ñåíñààöèàñ òóñãààðëàæ àìàð÷ ÷àäàõ ÿâäàë þì . ªäºðò èõ à÷ààëàëòàé ¿åä
15-20 ìèíóò èíãýæ àìàð÷ ÷àäâàë õóâü õ¿íä òîäîðõîé õ¿÷ ÷àäàë òàéâàí
àìãàëàí áàéäëûã áèé áîëãîæ ÷àäíà . ̺í ôèçèîëîãèéí îëîí õ¿÷èí ç¿éëèéã
ñàéæðóóëäàã à÷ õîëáîãäîëòîé .

Social Support ” Àëèâàà õ¿í íàéç íºõºä ãýð á¿ë, àæëûíõàà õàìò îëíîîñ
áàéíãà äýìæëýã òóñëàëöàà àâàõ õ¿ñýëòýé áàéäàã. Ýíý íü ñòðåññýýñ ãàðàõ
íýã àðãà áàéäàã áà èíãýæ àëèâàà àñóóäëûã øèéäâýðëýõýä òóñëàëöàà
àâñíààð õÿëáàð áàéõ áóþó õ¿÷ ÷àäàë áàãà çàðöóóëàõ áîëíî. Ñóäàëãààíààñ
¿çõýä íèéãìèéí äýìæëýã òóñëàëöààíû ¿íäñýí äýýð ñòðåññýýñ ãàðàõ íü
õàìãèéí ñàéí àðãà ãýäýã íü ìýäýãäñýí.







 Áàéãóóëëàãûí àðãà: Àæëûí ¿¿ðýã äààëãàâàð, áàéãóóëëàãûí á¿òýö
ñòðåññä èõ íºëººëäºã áà èéìä áàéãóóëëàãûí ç¿ãýýñ óäèðäàí ÷èãë¿¿ëýõ
øààðäëàãàòàé.
Ñòðåññèéã çîõèöóóëàõ óäèðäëàãûí ñòðàòåãèä,
1. õóâü õ¿íèé àæëûí îð÷èíã ñàéæðóóëàõ (selection and placement)
www.zaluu.com
www.zaluu.com


2. áîäèò õýðýãæèõ¿éö çîðèëãî ºìíºº òàâèõ (goal setting)
3. àæëûã äàõèí çîõèîí áàéãóóëàõ (job redesign)
4. áàéãóóëëàãûí õàðèëöàà õîëáîîã ñàéæðóóëàõ
(organization communication)

1. selection and placement- àëèâàà õ¿í íü àæèëëàæ áóé îð÷èí, õàìò
îëíîîñîî
ñýòãýë õàíàìæ àâ÷, ñýòãýë ººäðºã ÿâäàã.
ººðººð õýëáýë àæëûí îð÷èí ñàéí áàéíà ãýäýã íü ñòðåññèéã áàãàñãàäàã.
2. goal setting- çîðèëãîî òîäîðõîéëæ ãàðãàõäàà ºðãºí öàð õ¿ðýýòýé
ñóäàëãàà, îíöãîé áàéäàë, ýðãýõ õîëáîî ¿¿ñãýõ áàéäàë çýðãèéã àíõààð÷ ¿çýõ
øààðäëàãàòàé áàéäàã. Çîðèëãî íü àëü áîëîõ ñòðåññä îðîõã¿é áàéõ òàëààñ
íü ñýäýëæ¿¿ëæ ºã÷ áàéõ øààðäëàãàòàé áà îéëãîìæòîé õ¿ð÷ áîëîõóéö
ã¿éöýòãýëýýð þó õ¿ëýýãäýæ áàéãàà íü òîäîðõîé áàéõ ¸ñòîé.
3. job redesign- àæëûã ýðãýí õàðæ äàõèí çîõèîí áàéãóóëàõ íü õóâü
õ¿íèé ¿¿ðýã õàðèóöëàãà, àæëûí à÷ õîëáîãäëûã çààæ ºãäºã áà ñòðåññèéã
áàãàñãàõ ýðãýõ õîëáîîã ñàéæðóóëàõ à÷ õîëáîãäîëòîé.
4. organization communication- áàéãóóëëàãà äîòîðõ õàðèëöàà õîëáîî
ìóóäàõ ¸ñ òºäèé áîëñíîîñ ¿¿ðýã äààëãàâàð õî¸ðäìîë óòãàòàé
çºð÷èë人íòýé áîëîõ, áèå áèåíèéãýý îéëãîõã¿é áàéäàëä õ¿ðãýäýã.
Áàéãóóëëàãà äîòîðõ õàðèëöàà õîëáîîíîîñ õàìààð÷ áèå áèåíýý ¿ë
îéëãîëöîõ ÿâäàë ãàð÷ óëìààð õóâü õ¿í ñòðåññò îðäîã.
Óäèðäëàãûí ç¿ãýýñ òîäîðõîé ä¿ðýì, ãîðèì, ñî¸ëûã áèé áîëãîñíû ¿íäñýí
äýýð õàðèëöàà õîëáîîã ñàéæðóóëæ, ñòðåññèéã áàãàñãàõ àðãà õýìæýý àâäàã.













www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 2. Ñóäàëãààíû õýñýã
Á¿ëýã 2.1

Манай байгууллага 1999 онд ‚СУМАН ГҮН ТРЕЙД ХХК‛ нэртэйгээр
байгуулагдсан. Одоогийн байдлаар
Одоогийн байдлаар Суман гүн трейд ХХК нь
“ Суман гүн нарийн боовны үйлдвэр
“ Суман гүн бейкери
гэсэн хоёр төрлийн үйлдвэрлэл, үйлчилгээний чиглэлээр үйл ажиллагаа
явуулж байна.

Суман гүн нарийн боовны үйлдвэр нь орчин үеийн технологиор хоногт 2,5-3
тн бүтээгдэхүүн үйлвэрлэх хүчин чадал бүхийн тоног төхөөрөмжтэй 15-20
гаруй нэр төрлийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна. Нийслэлийн бүх дүүргийн 600
гаруй дэлгүүр, ‚Наран туул‛, ‚Бөмбөгөр‛, ‚Барс‛, ‚Хүчит шонхор‛, ‚Хар хорин‛,
‚Баянзүрх‛ гэх мэт томоохон зах худалдааны төвүүдээр нэрийн барааны
худалдаагаа ажиллуулж байна. Суман гүн нарийн боовны үйлдвэрийн
бүтээгдэхүүний үнийн санал.


www.zaluu.com
www.zaluu.com



“Суман гүн бейкери” салбараа 2005 оны 11-р сард нээн ажиллуулж
байна. Бүх төрлийн амттан, баярын болон төрсөн өдрийн бялууг
хэрэглэгчийн хүсэлтийн дагуу захиалгаар хийн “Өдөр бүрү шинэ”
уриан дор үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Хэрэглэгчдэд хүрч өдөр
бүр шинэ бүтээгдэхүүнээр бэлэг барихаар үйлчилгээний
салбарынхаа тоог нэмэгдүүлсээр байна.
Авсан шагнал өргөмжлөлөөс
Бидний хэрэглэгчээ дээдэлсэн үйл ажиллагааг өндрөөр үнэлж 2003
онд Нийслэлийн “Хэрэглэгчдийн найдвартай түнш”
Нийслэл хот байгуулагдсаны 364 жилийн ойг тохиолдуулж манай
“Өлзий” хэвийн боов “Дүүргийн 2003 оны шилдэг бүтээгдэхүүн”
Нийслэлийн шилдэг бүтээгдэхүүн шалгаруулалтанд амжилттай
оролцож “Өргөмжлөл”
2004 онд Нийслэлийн Засаг даргын тамгын газраас төрөлх нийслэл
хотынхоо хөгжөл цэцэглэлтэнд оруулсан хувь нэмэрийг үнэлж
“Хүндэт өргөмжлөл"
Улаан баатар хотын эмэгтэйчүүдийн зөвлөлийн “Хүндэт
өргөмжлөл”
“Жижиг дунд үйлдвэрлэл-эмэгтэйчүүд” сэдэвт үзэсгэлэн
худалдаанаас тэргүүн байр
2005 онд Монголын санхүүч эмэгтэйчүүдийн холбооноос эрхэлсэн
ажилдаа идвэхи зүтгэл гаргаж, улс эх орныхоо түүхэн бүтээн
байгуулалтанд үнэтэй хувь нэмэр оруулан, өөрийн салбартаа
тэргүүлж буйг үнэлж, “Итгэл хүлээсэн хамт олон” өргөмжлөл
www.zaluu.com
www.zaluu.com


“Хүнс Экспо-2006” намрын өргөтгөсөн үзэсгэлэн худалдаанд
амжилттай оролцож ард түмний дунд сайшаагдан олон нийтийн санал
асуулгаар хүнсний салбартаа манлайлан шалгарсан тул “100%
Тэргүүлэгч” алтан медаль.
Найдвартай түнш байгууллагынхаа эрхэм хүндтэй нэр төрийг
өндөрт өргөж удаа дараа амжилт гарган ажилсан тул “Хэрэглэгчдэд
итгэмжлэгдсэн шилдэг хамт олон” цол өргөмжлөл
Монгол улсын Засгийн газраас авч хэрэгжүүлж буй бодлого
шийдвэрийг өөрийн салбартаа хэрэгжүүлж, улс эх орныхоо түүхэн
бүтээн байгуулалтанд үнэтэй хувь нэмэр оруулж, хэрэглэгчдийнхээ
хүсэл сонирхолд нийцсэн үйлдвэр үйлчилгээг бий болгоход гаргасан
идэвх зүтгэлийг үнэлж 2006 оны “Монгол Чанар” цол өргөмжлөл.
Хороодын хөгжлийг дэмжих жилийн ажлын хүрээнд зохион
байгуулсан амталгаат үзэсгэлэн худалдаанд амжилттай оролцон
тэргүүн байр эзлэж “Хэрэглэгчийн таашаалд нийцсэн бүтээгдэхүүн”
өргөмжлөл.

Суман гүн бейкерийн салбар цэгүүд
1.Суман гүн бейкери – 16-р хороолол
2. Суман гүн бейкери – Сансар Баянцээл төвд
3. Суман гүн бейкери – 1-р хороолол Пирамид төвд, Миний дэлгүүр
дотор
4. Суман гүн бейкери – 10-р хороолол Миний зах




www.zaluu.com
www.zaluu.com


Á¿ëýã 2.2

1. Òàíû îäîîãèéí àæèë òàíüä òààëàãääàã óó?
35, 44%
40, 51%
4, 5%
òèéì
áîëîìæèéí
¿ã¿é

Ä¿ãíýëò: Ýíý ñóäàëãààíä îðîëöîãñäûí äèéëýíõ íü áóþó 40.51%
áîëîìæèéí ãýñýí õàðèóëòûã ºãñºí áàéíà. ̺í òèéì ãýñýí õàðèóëòûã
35.41% íü äóãóéëñàí áàéíà. Íàðèéí íÿãòëàí ¿çýõýä àæèëäàà äóð
ñîíèðõîëòîé õ¿ì¿¿ñ íü íàñ òîãòñîí àæèë÷èä áàéõ íü õàðàãäàæ áàéíà.
Õàðèí 4.5% íü ¿ã¿é ãýñýí õàðèóëòûã ñîíãîñîí áàéñàí. ¯ã¿é õàðèóëòûã ºãñºí
ýäãýýð õ¿ì¿¿ñýýñ ÿðèëöëàãûí àðãààð ó÷èð øàëòãààíûã àñóóæ ëàâëàõàä
‚õupuuü xyccsu a»un õuu, õup µaauup cypanµax uaappnarafaü,
cauxyyruüu õaüpnaa pssunyynsxuüu fynp sus a»nur xuüpsr‛ rs» xapuyncau.
Èéì ñýòãýëòýé àæèëëàæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñýýñ òºäèéëºí ñàéí àæëûí ¿ð
á¿òýýìæ ãàðàõã¿é. Õàðèí òýäýíä øààðäëàãà òàâüæ, 1 ºäºðò èéì èéì
àæëûã õèé ãýæ àæëûí íîðì ºã÷ àæèëëóóëâàë àðàé èë¿¿ áàéæ ìàãàäã¿é ãýæ
áîäîæ áàéíà.

www.zaluu.com
www.zaluu.com


2. Òàíû îäîîãèéí ýðõýëæ áàéãàà àæëûí ÷èíü
þó íü èë¿¿ òààëàãääàã âý?
29, 36%
18, 23%
33, 41%
àæëûí îð÷èí
öàëèí
õàììò àæèëëàãñäûí
ýâòýé íàéðñàã áàéäàë

Ä¿ãíýëò: Ýíý ÕÕÊ-ûí àæèë÷äûí õîîðîíäûí ýâòýé íàéðñàã áàéäàë,
àæëûí îð÷èí íü ýäãýýð àæèë÷äûã àæèëäàà äóð ñîíèðõîëòîé, èäýâõèòýé
àæèëëàõ íºõöºë íü áîëæ ºãäºã ãýäýã íü ýíý ñóäàëãààíààñ õàðàãäàæ áàéíà.

3. Òà àâ÷ áóé öàëèíäàà ñýòãýë õàíãàëóóí áàéäàã óó?
39, 49%
41, 51%
òèéì
¿ã¿é

Ä¿ãíýëò: Sus cypanraauaac xapaxap ‚Cyrau ryu‛ XXK-í àæèë÷èä íü
àâ÷ áóé ñýòãýë õàíãàëóóí áàéäàãã¿é. Òèéì ó÷ðààñ óäèðäëàãûí ç¿ãýýñ
õºäºëìºðèéí õºëñèéã íýìýãä¿¿ëýõ àñóóäëûã àâ÷ õýëýëöýõ õýðýãòýé.


www.zaluu.com
www.zaluu.com



4. Òàíû ¿äèéí àìðàëòûí ÷èíü öàã õàíãàëòòàé
ñàíàãääàã óó?
14, 18%
29, 37%
36, 45%
õàíãàëòòàé
áîëîìæèéí
õàíãàëòã¿é

Ä¿ãíýëò: Ýíý àñóóëòàíä àæèë÷äûí 36.45% íü õàíãàëòã¿é ãýæ
õàðèóëñàí áàéíà. Ãýõäýý õàíãàëòã¿é ãýæ õàðèóëñàí àæèë÷äûí ñóäàëãààã
õàðàõàä èõýíõ íü ýìýãòýé àæèë÷èä áàéñàí. Òýãýýä áèä õàíãàëòã¿é ãýæ
õàðèóëñàí ýìýãòýé÷¿¿äòýé ÿðèëöñàí. ßðèëöñàíû ¿ð ä¿íä òýä äîîðõ
òàéëáàðóóäûã ºãñºí þì.
— á¿õýë ºäºðæèí㺺 çîãñîî àæèëëäàã 30 ìèíóò àìðàõàä õàíãàëòã¿é
„ ãàäàãøàà ãàð÷ õîîë èääýã, õîîëîî çàõèàë÷ààä õ¿ëýýäýã ó÷ðààñ äàíäàà
õîöîðäîã òèéìýýñ ÿäàæ öàéíû öàãèéã 45 ìèíóò þì óó 1 öàã áîëãîõ õýðýãòýé







www.zaluu.com
www.zaluu.com




5. Òàíüä äîîðõ õýðýãöýýíýýñ ÿìàð õýðýãöýý íü
èë¿¿òýéãýýð äóòàãäàæ áàéíà ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
37, 46%
34, 41%
11, 13%
ìýäëýã áîëîâñðîëîî
äýýøë¿¿ëýõ
õºäºëìºðèéí õºëñºº
íýìýãä¿¿ëýõ
àæëûí îð÷íîî
ñàéæðóóëàõ

Ä¿ãíýëò: Ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõ ýíý õýðýãöýý íü ãîë òºëºâ
íàñ òîãòñîí, òóðøëàãàòàé àæèë÷äàä äóòàãäàæ áàéãàà íü àíêåòèéí àðãààð
àâñàí ýíý ñóäàëãààí äýýðýýñ õàðàãäàæ áàéíà.̺í õýä õýäýí õ¿ì¿¿ñòýé ýíý
òàëààð ÿðèëöààä áèä äîîðõ ä¿ãíýëòýíä õ¿ðñýí þì.
1. íàñ òîãñîí àæèë÷èä íü ìàø îëîí æèëèéí ºìíºõ ìýäëýã, òóðøëàãààðàà ë
àæèëëàæ èðñýí áàéíà.
2. Ñ¿¿ëèéí ¿åèéí àðãà áàðèë, òåõíèê òåõíîëîãèòîé õàðüöàæ ìýäýõã¿é
áàéãàà íü ¿éëäâýðëýëèéí àæèëä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëæ áàéíà.
3. Ìýäëýã áîëîâñðîëòîé øèíý áîëîâñîí õ¿÷èíã ºíäºð öàëèíòàé
àæèëëóóëäàã.


www.zaluu.com
www.zaluu.com


6. Òàíû õèéñýí àæëûí ¿ð ä¿íã òàíû óäèðäëàãà
òàíü õýðõýí ¿íýëäýã âý?
33, 44%
5, 7%
20, 27%
16, 22%
ìºíãºí øàãíàë ºã÷ óðàìøóóëäàã òóøààë äýâø¿¿ëäýã
ìàãòààëààñ õýòýðäýãã¿é îãò óðàìøóóëäàãã¿é

Ä¿ãíýëò: 33.44% ìºíãºí øàãíàë ºã÷ óðàìøóóëäàã ãýæ õàðèóëñàí
áàéãààãààñ ¿çýõýä áàéãóóëëàãà áóþó óäèðäëàãà íü àæèë÷èäàà ñàéí
àíõààðäàã áîëîõ íü õàðàãäàæ áàéíà. Ãýõäýý ÿðèëöñàí õýñýã õ¿ì¿¿ñ ìààíü
áàéãóóëëàãà íü àæèë÷èäàà øèíý æèëýýð øàãíàæ óðàìøóóëäàã. Èíãýæ
óðàìøóóëàõäàà îëîí æèë àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé ãýñýí àæèë÷èäàà ë
øàãíàäàã. Çàëóó, øèíý àæèë÷èäûã ìàãòààëûí ¿ã òºäèé㺺ð ë
àðãàöàà÷èõäàã ãýæ õýëñýí.








www.zaluu.com
www.zaluu.com


7. Ìèíèé àìüäðàë þóãààð ÷ äóòàõààðã¿é ìàø
ñàéõàí áàéäàã.
24, 28%
25, 29%
37, 43%
òèéì ¿ã¿é ¿å ¿å õýö¿¿ áàéäàã

Ä¿ãíýëò: Ñóäàëãààíä îðîëöñîí 80 õ¿íýýñ 24.28 % íü ººðèéí
àìüäðàëäàà ìàø ñýòãýë õàíãàëóóí áàéäàã, õàðèí 37.43% íü ¿å ¿å õýö¿¿
áàéäàã, 25.29% íü áèäíèé àìüäðàë õýö¿¿ áàéäàã ãýæ äóãóéëñàí áàéíà. Ýíý
íü ýíý áàéãóóëëàãûí 63 õ¿í àìüäðàëûí ààð ñààð ç¿éëýýñ áîëæ ñòðåññò
îðäîã ãýñýí ¿ã þì. Õýðâýý óäèðäëàãà íü àæèë÷äàà ñàéí ñóäàëæ, õàìò
îëíîî ýâñýã áàéëãàæ ÷àäâàë òýäãýýð àæèë÷èä ÿäàæ àæëûí áàéðíû ñòðåññò
îðîõã¿é áà ýíý íü áàéãóóëëàãûí ç¿ãýýñ àâ÷ áàéãàà ñòðåññèéã óäèðäàí
÷èãë¿¿ëýõ àðãà þì.






www.zaluu.com
www.zaluu.com



8. òà ººðèé㺺 èõýâ÷ëýí þóíààñ áîëæ ñòðåññò
îðäîã ãýæ áîääîã âý? /1-4-ã äóãóéëíà óó?
7%
12%
7%
11%
19%
14%
10%
13%
7%
ººðèéí áèåèéí æèíãýýñýý áîëæ
àæèë èõòýé áàéõàä
ãàäààä ä¿ð òºðõíººñºº áîëæ
þìíû ºðòºã ºñºõ ¿åä
ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õ¿íä õýö¿¿ ¿åä
ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä
óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä
àæèë õýðýã á¿òýõã¿é, àìæèõã¿é áàéõ ¿åä
îëîí òºðëèéí ààø çàíòàé ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èäòýé õàðüöàõààä

Ä¿ãíýëò: Ýäãýýð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã åðºíõèéä íü ä¿ãíýõýä àæèë÷èä íü ãîë
òºëºâ : - ‚cauxyyruüu õaüpan xsµyy õaüx yep‛, - ‚rsp õynuüu xsu usrsu
eapex yep‛ -‚ypuppnarafaüraa faaryü xapuµaafaü õaüx yep‛ cfpeccf oppor
ãýæ õàðèóëöãààñàí. Òèéì ó÷ðààñ óäèðäëàãà íü ýíý òàë äýýð ñàéòàð
àíõààð÷ àæèë÷èäòàéãàà àëü áîëîõ çºâ áîëîâñíîîð, àðãà ýâèéã íü îëæ
õàðüöàõ õýðýãòýé.


www.zaluu.com
www.zaluu.com


9. Òàíä äîîðõ øèíæ òýìäã¿¿äýýñ àëü àëü íü
èëýðäýã âý? /2-4ã äóãóéëæ áîëíî /
22, 19%
5, 4%
18, 16%
11, 9%
11, 9%
19, 16%
30, 27%
ñýòãýë ñàíàà íýã ë õîîñîí ººðèé㺺 ÿäðààä áàéãààãàà ìýäýðäýã
àìàð÷ áàéõàä àìüñãàëàõàä ÷ õýö¿¿ ñàíàãäàæ áà÷èìääàã
èðýýä¿é íýã ë á¿ðõýã þì øèã ñàíàãäàæ ýõýëäýã
ç¿ðõíèé öîõèëò ò¿ðãýñýæ õ¿éòýí õºëñ ãàðäàã
óóð óöààðòàé áîëæ ¿ðãýëæ áóõèìääàã
àæëûí ¿ð á¿òýýìæ áàãàñàæ çàëõóóð÷ ýõýëäýã
ìóóõàé ààøòàé áîëæ, ãàíöààðàà áàéõûã õ¿ñäýã

Ä¿ãíýëò: Èõ ÷, áàãà ÷ ñòðåññò îðñîí õ¿í áîëãîíä ººð ººð îëîí ÿíçûí
øèíæ òýìäýã èëýðäýã. Ñòðåññ íü õ¿íèé áèå îðãàíèçì, ñýòãýë ñàíàà, òýð
áàéòóãàé àæëûí ¿ð á¿òýýìæèíä ÷ ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëäýã íü äýýðõ
ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã õàðàõàä òîäîðõîé áàéíà. Òèéìýýñ ñòðåññýýñ
óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, ñòðåññýýñ áàãà ÷ áîëòóãàé ãàðàõ çýðýã ñòðåññèéã
çîõèöóóëàõ ìàø îëîí ýíãèéí àðãóóäûã òóðøèæ ¿çýõ õýðýãòýé.




www.zaluu.com
www.zaluu.com



10. Àæèë÷èäûí ñòðåññèéí ò¿âøèí
33, 41%
39, 49%
8, 10%
áàãà õýìæýýíèé ñòðåññòýé äóíä õýìæýýíèé ñòðåññòýé ã¿í ñòðåññòýé

Ä¿ãíýëò: sus cypanraauu yp pyur xapaxap ‚Cyrau ryu‛ XXK-ûí
àæèë÷äûí ñòðåññ íü äóíä áà áàãà ò¿âøèíä áàéíà. Èë¿¿ íàðèéâ÷ëàëòàé
øàëãàâàë äóíä íàñíû àæèë÷äûí ñòðåññ íü ã¿í áà çýðãèéí ò¿âøèíä áàéíà.
Õàðèí íàñ òîãòñîí àæèë÷èä áóþó 39-ñ äýýø íàñíû àæèë÷èä áóñàä
àæèë÷èäàà áîäâîë õàðüöàíãóé áàãà ñòðåññòýé ãýæ ãàðñàí. Ìèíèé áîäëîîð
äóíä íàñíû áîëîí çàëóó àæèë÷èäûí ñòðåññèéí ò¿âøèí ÿëãààòàé áàéãàà íü
òýäíèé õóâèéí àìüäðàë, àæëûí äàäëàãà òóðøëàãàòàé õîëáîîòîé ãýæ îäîæ
áàéíà. Ó÷èð íü: Áè ýíèéã õèéæ ÷àäàõ áîëîâ óó? ÷àäàõã¿é áîëîâ óó?, áè
îäîî ÿàæ àìüäðàõ âý? ÿàâàë äýýð âý? çýðýã àñóóäàë íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí
äóíä õîâîð òîõèîëäîõ õýðýã. Íàñ òîãòñîí õ¿ì¿¿ñèéí èõýíõèéíõ íü ãýð á¿ë
òîãòâîðòîé, òóõàéí àæèëäàà ìýðãýøñýí õ¿ì¿¿ñ áàéäàã. Õàðèí çàëóó
õ¿ì¿¿ñò ýíý á¿õ àñóóäàë ºäºð áîëãîí òóëãàð÷, ÿìàð àðãà õýìæýý àâàõàà
ñàéí ìýäýõã¿é áàéãàà íü ñòðåññò îðóóëæ áàéãàà ãîë àñóóäàë ãýæ áîäîæ
áàéíà.




www.zaluu.com
www.zaluu.com



Áèä ýíý ñóäàëãààíû àæëààðàà áàéãóóëëàãûí àæèë÷äûí õºäºëìºðèéí
á¿òýýìæèéã äýýøë¿¿ëýõ àðãà çàìûã îëîõ, ̺í õàíãàãäààã¿é õýðýãöýýã
ñóäëàí ãàðãàæ, áàéãóóëëàãûí àæèë÷äûí ñòðåññèéí ò¿âøèí, ñòðåññèéí
èëðýëèéã ñóäëàõûã õè÷ýýñýí þì.
‚Cyrau ryu‛ XXK-ûí àæèë÷äûí õàíãàãäààã¿é õýðýãöýý íü ¿äèéí àìðàëòûí
öàã, ìºí öàëèí ãýäãèéã ýíý ñóäàëãààðàà òîãòîîëîî. Áèäíèé áîäëîîð ¿¿íèéã
uuüpaspnsx apra sar õon ‚µanuur xuücussp uu onrox‛ napan kr. Eup
ÿàãààä èéì ä¿ãíýëòýíä õ¿ðñýí áý? ãýõëýýð ýíý áàéãóóëëàãà íü öààíààñàà
òîãòñîí öàëèíòàé çàðèì àæèë÷èä íü öàëèí îëãîëòîí äýýð ñýòãýë äóíäóóð
áàéäàã íü àæèãëàãäñàí þì. Îëîí æèë àæèëëàñàí, äàäëàãà òóðøëàãàòàé íü
èë¿¿ öàëèí àâäàã, õàðèí öººí æèë àæèëëàñàí õ¿ì¿¿ñ íü àðàé áàãûã àâäàã
þì áàéíà ëýý.. Õýðâýý öàëèíã íü õèéñíýýð íü îëãîæ ýõýëáýë àæèë÷äûí
ýíý ñýòãýë äóíäóóð áàéäàë àðèëàõ áîëíî. Îëîí æèë àæèëëàñàí õ¿í
äàäëàãà òóðøëàãàòàé þì ÷èíü àæëûã äýýä öýãò íü õ¿ðòýë ñàéí õèéãýýä
õàìãèéí ñàéí öàëèíã íü àâàõ íü ìýäýýæ, òýäíèéã õàðààä áóñàä àæèë÷èä ÷
ãýñýí ñàéí öàëèí àâààõûí òóëä ººðñ人 õè÷ýýõ õýðýãòýé ãýäãèéã îéëãîí
àæëàà ìàø ñàéí õèéæ ýõëýõ áàéõ ãýæ áîäîæ áàéíà. Ìºí ¿äèéí àìðàëòûí
öàãûã õàíãàëòã¿é áàéíà ãýæ áàðàã á¿õ àæèë÷èä õàðèóëñàí ãýõäýý öàëèíã íü
õèéñíýýð íü îëãîäîã áîëãî÷èõâîë òýä õîîë öàéãàà ìàø õóðäàí óóæ èäýýä
ºíººõ ë àæëàà ñàéí õèéæ èõ öàëèí àâàõûã áîäîõ áàéõ ãýæ áîäîæ áàéíà.
̺í 39-ñ äýýø íàñíû àæèë÷äàä ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõ õýðýãöýý
äóòàãäàæ áàéíà. Ìýäëýã áîëîâñðîëòîé øèíý çàëóó àæèë÷äûã õàéæ
áàéñíààñ íàñ òîãòñîí àæèë÷äûã ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ äàìæàà ñóðãàëòàíä
ñóóëãàæ àæèëëóóëâàë áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿í òàëäàà àëü àëèíä íü ¿ð
eree»fsü…
Íàñ òîãòñîí àæèë÷èä íü àëèâàà ç¿éëä óë ñóóðüòàé õàíääàã áà
òýäýíä ÿìàð íýãýí àæèë äààëãàâàë òýä ìàø õàðèóöëàãàòàé ñàéí ãé¿éòãýæ
÷àäíà.

Ýíý ñóäàëãààíààñ õàðàõàä óäèðäëàãà íü àæèë÷èäàà ñàéí àíõààðäàã ãýäýã
íü õàðàãäàæ áàéñàí. Ýíý ñóäàëãààíä îðîëöñîí àæèëòíóóä íü óäèðäëàãàäàà
www.zaluu.com
www.zaluu.com


á¿ãä ë àì ñàéòàé áàéñàí. Àæèë÷èääàà óðìûí, ìàãòààëûí ¿ãí¿¿äèéã çºâ
öàãò õýëæ ÷àääàã, áà õèéñýí á¿òýýñýí á¿õíèéã íü ¿íýëæ ÷àääàã ñàéí
óäèðäëàãàòàé ãýæ òýä õýëæ áàéñàí.
Õ¿í áîëãîí ë ñàéõàí àìüäðàõûã áîääîã ÷ ÿã ¿íýíäýý ÿíç á¿ðèéí
òºâºãòýé àñóóäëóóä àð àðààñàà óíäàð÷ áàéäàã, ¿¿íèé ¿ð äàãàâàðò ñòðåññò
èõýýð îðäîã. Õàìò àæèëëàõàä òààòàé áóñ õ¿ì¿¿ñèéí íºëººëºë, ìóéõàð
óäèðäëàãà àæëûûí õ¿íä à÷ààëàë, áîãèíî õóãàöààíû äîòîð àëäàà ãàðãàëã¿é
àæëûã äóóñãàõ çýðýã íü ñòðåññ ¿¿ñãýõ áàéãóóëëàãûí õ¿÷èí ç¿éëä îðíî.
Õàìò àæèëëàãñäàà íýã çîðèëãîä íýãòãýæ, õàìò îëíû òààòàé óóð
àìüñãàëûã á¿ðä¿¿ëæ áàéõ íü óäèðäëàãûí ¿¿ðýã þì. Èéì áàéëãàõûí òóëä
óäèðäàã÷ õ¿í àæèë÷èäàà ñàéí ñóäàëæ, òýäíèé àð ãýð, àìüäðàëûí ò¿âøèí
çýðãèéã íü ñàéí ìýääýã áàéõ õýðýãòýé.
‚Cyrau ryu‛ XXk-ûí àæèë÷äûí èõýíõ íü ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õýö¿¿
áàéõ ¿åä, ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä, óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é
õàðüöààòàé áàéõ ¿åä àìàðõàí ñòðåññò îðäîã ãýæ õàðèóëæ áàéñàí. Òèéì
ó÷ðààñ óäèðäëàãà íü á¿õ ç¿éëä íü õîøóó ä¿ðýýä, îðîëöîîä áàéæ ÷àäàõã¿é
÷ ãýñýí ººðèéí ÷àäàõ õýìæýýíäýý àæèë÷èääàà çºâëºãºº ºã÷, äýìæèæ áàéõ
õýðýãòýé. ̺í àæèë÷èäòàéãàà òýäíèé áóðóóãààñ áîëæ ýâã¿é õàðüöñàí ¿åäýý
òýäýíä ñàéí îéëãóóëæ çààæ çºâëºõ õýðýãòýé ãýæ áîäîæ áàéíà.
Eac usr syün õon ‚Cyrau ryu‛ XXk-ûí çàðèì àæèë÷èä íü àæèëäàà äóð
ñîíèðõîëã¿é, àæëààñàà óéäñàí, àæëàà ñîëèõûã áîäñîí õýñýã àæèë÷èä
áàéñàí. Òèéì ó÷ðààñ ýíý íü þóíààñ áîëîâ ãýäãèéã óäèðäëàãûí ç¿ãýýñ
ñóäëàõ íü ç¿éòýé.
Áèäíèé áîäëîîð óäèðäëàãûí ç¿ãýýñ àæèë÷èäàà àæëûí áàéðíû,
àæëààñ óéäàõ ñòðåññò îðóóëàõã¿é áàéõ íýã àðãà áîë áàéãóóëëàãûíõàà,
á¿ëãèéíõýý, õàìò àæèëëàãñäûíõàà ºìíº áîäèò õýðýãæèõ¿éö çîðèëãî òàâèõ
ÿâäàë þì.
Õ¿ì¿¿ñ ººðèéí á¿õèé ë õ¿÷ áîëîìæîî äàé÷ëàí àæèëëàæ,
áààéäãààðàà õè÷ýýäýã áîëîâ÷ íýãýíò áèåëýõã¿é çîðèëãî ºìíºº òàâüñàí
¿áàéäãààñ õàìààð÷ ÿìàð÷ àìæèëòàíä õ¿ð÷ ÷àäàõã¿é áàéõûã ãîë òºëºâ
àæëààñàà óéäàõ ãýæ íýðëýäýã. Àæëààñàà óéäñàí àæèë÷äàä óäèðäëàãà íü
óðàì õóãàð÷, äýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõã¿é ýíý áàéäàë íü îëîí äàõèí
äàâòàãäñàíààð àæëûí áàéðíû ñòðåññèéã ¿¿ñãýæ áàéãàà þì.


̺í áèä ýís cypanraaraapaa ‚Cyrau ryu‛ XXK-ûí àæèë÷äûí
ñòðåññèéí ò¿âøíèéã èëð¿¿ëýõèéã çîðüñîí.
www.zaluu.com
www.zaluu.com


¯¿íèé ¿ð ä¿íä áèäíèé áîäîæ áàéñíààñ îãò ººð ç¿éë ãàð÷ èðñýí ýíý
íü þó âý? ãýõëýýð áèä íàñ òîãòñîí àæèë÷äèéã ã¿í ñòðåññòýé ãàðàõ áàéõ ãýæ
áîäîæ áàéñàí áîëîâ ýñðýãýýðýý çàëóó, äóíä íàñíû àæèë÷èä íü äóíä
ò¿âøíèé ñòðåññòýé, ã¿í ñòðåññòýé áàéãàà áîëîõ íü ìýäýãäñýí.
Ó÷èð íü íàñ òîãòñîí àæèë÷èä íü àëü õýäèéí òýäíèé íàñàí äýýð
áàéõäàà ýíý á¿õ àñóóäëàà øèéä÷èõñýí õàðèí îäîî òîãòâîðòîé ãýð á¿ëòýé,
àæëûí äàäëàãà òóðøëàãàòàé, àëèâàà ç¿éëä íýã òàëààñ íü áóñ îëîí òàëààñ
íü õàíääàã áîë÷èõñîí áàéäàã þì áàéíà. Õàðèí çàëóó áîëîí äóíä íàñíû
àæèë÷äàä ÿìàð íýãýí àñóóäàë ¿ðãýëæ óðãàí ãàð÷ èðäýã áà, øàëèõã¿é
ç¿éëèéã ÷ òýä ìàø õ¿íäýýð òóñãàæ àâ÷ ñàíààãàà çîâîîæ áàéäàã ó÷ðààñ ë
òýä ñòðåññò àìàðõàí îðäîã áàéíà.
Yyuuür ‚aruppanuu aap caap napan‛ õa cfpecc rs» uspnspsr. Sus
ñòðåññèéã áàãàñãàõ óó? àëü ýñâýë õ¿íäð¿¿ëýõ ¿¿? ãýäýã íü õóâü õ¿íèé
ñòðåññòýé õýðõýí òýìöýëäýõ áàéäëààñ ë á¿ðýí õàìààðíà ãýæ áîäîæ áàéíà.











Ýöýñò íü õýëýõýä áèä ýíý áèå äààëòûã õèéñíýýðýý óäèðäàã÷ õ¿í
ÿìàð ÷óõàë ¿¿ðýã, õàðèóöëàãûã õ¿ëýýæ ÿâäãèéã îéëãîñîí.





www.zaluu.com
www.zaluu.com




Ñóäàëãàà õèéæ ä¿ãíýëò ãàðãàñíû ¿íäñýíä äàðààõ çºâëºãººã áîëîâñðóóëëàà.
1. Àëáàí áàéãóóëëàãûí áîëîí óäèðäëàãûí ç¿ãýýñ àæèëòíóóääàà 2 ñàðä 1
óäàà áîëæ ºãâºë 1 ñàðä 1 óäàà ñýòãýë ñóäëàà÷ûí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ íü
÷óõàë àñóóäàë áèëýý.
2. Àæèëòíóóääàà çîðèóëæ ÿëàíãóÿà íàñ òîãòñîí àæèëòíóóääàà çîðèóëæ
ñïîðò áîëîí îëîí íèéòèéí êëóá ¿¿ñãýí áàéãóóëàõ õýðýãòýé. Ó÷èð íü ÿã
ýíý íàñàíä áèå áÿëäàðäàà àíõààðàë òàâèõ õýðýãòýé áàéäàã
3. Õàìò îëíû òààòàé óóð àìüñãàëûã á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä á¿õ ñàëáàðûíõàà
àæèë÷äûã õàìðóóëñàí àÿëàë çîõèîí áàéãóóëàõ õýðýãòýé.












www.zaluu.com
www.zaluu.com



Á¿ëýã 2.3




“Íàñ òîãòñîí àæèë÷äààñ àâñàí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í áà ä¿ãíýëò”










www.zaluu.com
www.zaluu.com




Ñòðåññ íü àìüäðàëûí õýâèéí ¿çýãäëèéí íýã áîëîâ÷ ñòðåññèéí àñóóäàë
áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñèéí á¿òýýìæ ¿ð àøèãò ìóóãààð íºëººëäºã.
Ñòðåññèéã ¿¿ñãýã÷ õ¿÷èí ç¿éëñèéã àæèëòàé õîëáîîòîé áà õóâü õ¿íèé øèíæ
òºðõòýé õîëáîãäñîí ãýæ õî¸ð õýñýãò àíãèëàí õóâààæ ¿çäýã.
Àæèëòàé õîëáîãäñîí õ¿÷èí ç¿éëñèéí òîîíä áèåò îð÷èí áóþó áàéãóóëëàãûí
îð÷èí, òóõàéí õ¿íèé àæëûí îíöëîã, á¿ëýã õàìò îëíû óóð àìüñãàë,
áàéãóóëëàãûí á¿òýö, çîõèîí áàéãóóëàëò ãýõ ìýò áàãòàíà.
Õàðèí õóâü õ¿íèé øèíæ òºðõòýé õîëáîãäñîí õ¿÷èí ç¿éëñèéí òîîíä öýþýð
ôèçèîëîãèéí îíöëîãîîñ/íàñ, õ¿éñ, ãýð á¿ë/ ãàäíà íèéãìèéí äýìæëýã, àæëûí
õè÷ýýë ç¿òãýëèéí õýìíýë îðäîã áàéíà.











www.zaluu.com
www.zaluu.com


 Ñóäàëãàààíû çîðèëãî: Cyrau ryu‛ XXK-ûí íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí
ñòðåññèéí èëðýëèéã ñóäàëæ ò¿¿íèé ó÷èð øàëòãààíûã îëîõ ìºí òýäíèé
õàíãàãäààã¿é õýðýãöýýã òîäîðõîéëîõîä îðøèíî.
 Ñóäàëãààíû çîðèëò:
- Íàñ òîãòñîí õ¿ì¿¿ñèéí ñòðåñèéí òàëààð îíîë, ¿çýë
áàðèìòëàëòàé òàíèëöàõ,
- Ñóäàëãàà
-Ä¿ãíýëò áîëîâñðóóëàõ
- Cfpeccssc rapax apra sarur onox….
 Ñóäàëãààíû îáüåêò: Íàñ òîãòñîí àæèë÷èä
 Ñóäëàãäàõóóí:
- íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí õàíãàãäààã¿é õýðýãöýý
- íàñ òîãòñîí àæèë÷äàä èëðýõ ñòðåññ
-íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí ñòðåññèéã áóóðóóëàõ àðãà
çàìóóä
 Ñóäàëãààíû àðãà:
-àíêåòèéí àðãà
- áàðèìò áè÷èã ñóäëàõ








www.zaluu.com
www.zaluu.com





Ñòðåññèéí òàëààð:
- Áèîëîãèéí îíîë ¿çýë áàðèìòëàëóóä
- Òîäîðõîé õàðèó ¿éëäëèéí îíîë
- Ñòðåññ áà èììóíû òîãòîëöîî
- Ñòðåññ áà äàéâàðûí îíîë ãýõ ìýò ìàø îëîí îíîë ¿çýë
áàðèìòëàëóóä áàéäàã þì áàéíà. Ýäãýýð á¿õ îíîë ¿çýë áàðèìòëàëóóä íü
á¿ãä ë ñýòãýë ç¿éí òàëààñàà ñóäëàãäàæ áàòëàãäñàí áàéäàã.
Ñòðåññ áîë õ¿í áîëãîíä áàéäàã áîëîâ÷ õ¿í á¿ðèéí õàíäëàãà ººð ººð òóë
òóõàéí õ¿íèé õ¿éñ, àæèë ýðõëýëò, áîëîâñðîë, àìüäðàëûí õýâ ìàÿã ýöýñò íü
õàìãèéí ÷óõàë õ¿÷èí ç¿éë áîëîõ ò¿¿íèé íàñ çýðãýýñ ñòðåññèéí èëðýõ
òºâøèí õàìààðíà.
Ñòðåññ áîë õ¿í á¿ðèéí àìüäðàëä áàéõ ¸ñòîé ¿íäñýí õýñýã áºãººä ¿¿íýýñ
çóãòàõ áîëîìæã¿é áèëýý. Ãàãöõ¿¿ õ¿í á¿ð ñòðåññòýé òýìöýõ ººðèéã ãýñýí
àðãà, õàíäëàãàòàé áàéõ ¸ñòîé.
Ñòðåññ áàéõã¿é áîë àìüäðàëûí ìºíõ ýðãýëò çîãñîíãè áàéäàëä îðîõ àæ.
Oepeep xsnõsn cfpeccuüu feauuur ‚aruppanuu xsr‛ rs» fopopxoün»
áîëíî. Ñòðåññèéí òóñëàìæòàéãààð õ¿í àìüäðàëäàà òýíöâýðýý îëæ îðøèí
òîãòíîäîã.












www.zaluu.com
www.zaluu.com





Àæëûí áàéðíû ñòðåññ ãýäýã íü àæëûí áàéð, îð÷èí ííºõöºëòýé õîëáîîòîé
¿éë ÿâäëóóäààñ ýõòýé ñºðºã ¿çýãäýë òºäèé ç¿éë áèø þì. Àæèëòíóóä àæëûí
áàéðíû ÷èã ¿¿ðãýýñ ãàäíà ãýð á¿ë, îëîí ííèéò, óëñ òºð ãýõ÷ëýí ìàø îëîí
÷èããëýëèéí àæèë ¿¿ðýã äàâõàð ã¿éöýòãýæ áàéäàã. Òýäãýýð íü öàã ¿ðãýëæ ººð
õîîðîíäîî çºð÷èëäºæ, øèéäýõýä áýðõòýé, ìàø òóëãàìäñàí àñóóäëóóäûã
òºð¿¿ëíý.
Çàðèì ¿åä ýìýãòýé÷¿¿äèéèã àæèë äýýð òîéðóó çàìààð ããàäóóðõàõ, ýìýãòýé
õ¿ì¿¿ñ ãýð á¿ëèéí áîëîí áóñàä îëîí àñóóäëûã àæëûí áàéð ëóóãàà àâ÷ èðýõ
õàíäëàãàòàé áàéäãààñ óðãóóëàí àæèë îëãîã÷èä ãîë òºëºâ ýðýãòýé÷¿¿äèéã
àâ÷ àæèëëóóëàõ ñîíèðõîëòîé áàéõ, àëáàí òóøààë äýýøë¿¿ëýõ áîëîõîä
õ¿ì¿¿ñèéí ììýðãýæëèéí óð ÷àäâàð, óäèðäàõ àâúÿàñ áèëýãèéã
õàðraansaxaac unyyfsü ‚òîõèðîìæòîé‛ scsxuür auxaapax napan
àæèãëàãäàæ áàéäàã.
Òýð á¿õ áàéäàë äàëäóóð àæëûí áàéðíû ñòðåññèéã ¿¿ñãýäýã áàéíà.
















www.zaluu.com
www.zaluu.com



Mauaü õar ‚Cyrau ryu‛ XXK-ñ íèéò 80 õ¿íýýñ ñóäàëãàà àâñíààñ 21 íü
39 íàñíààñ äýýø íàñíû áóþó íàñ òîãòñîí àæèë÷èä áàéëàà. Íàñ òîãòîõ ¿å
íü áóñàä íàñíû ¿å÷ëýëèéã áîäâîë õàìãèéí ýìçýã áîëîîä ýíý ¿åä ñýòãýë
ç¿éí áîëîí ôèçèîëîãèéí öººíã¿é ñºðºã ººð÷ëºëòòýé òóëãàðäàã áàéíà.
Ò¿¿íèé äóíä ñòðåññýíä îðîõ ÿâäàë ò¿ãýýìýë þì.



Ä¿ãíýëò: Ýíý àñóóëòûí ¿ð ä¿íã õàðàõàä ýíý áàéãóóëëàãûí íàñ òîãòñîí
àæèë÷äûí 15.71% íü àæèëäàà äóð ñîíèðõîëòîé, 6.29% íü áîëîìæèéí ãýæ
õàðèóëñàí áàéíà. Åð íü íàñ òîãòñîí àæèë÷èä òîäîðõîé áîäèòîé
àñóóäàëä èõýä àíõààð÷, õèéñâýðëýí òºñººëºõ, ýðãýö¿¿ëýí òóíãààõ, ñóóðü
àñóóäëûã îëîí òàëààñ íü íàðèéí ñóäëàõ çýðýãò áàãà öàã çàðöóóëäàã
õàíäëàãàòàé. Òýä ÿìàð íýã öààøèä òºäèéëºí õýðýã áîëîõã¿é äàäàë,
÷àäâàðûí ¿éëèéã äàâòàí õèéõýýñ äóðã¿éëëýõ þìóó îéäîî îëîí ç¿éëèéã
õàäãàëàõ ñýðãýýí ñàíàõààñ òºâºãøººõ íü ýëáýã áàéäàã. Òèéìýýñ íàñ
òîãòñîí àæèë÷èä íü àæëàà ñîëèõ, àæèëäàà äóðã¿é áîëîõ ìàãàäëàë òóí
áàãà áàéäàã áàéíà.

1. Òàíû îäîîãèéí ýíý àæèë òàíüä òààëàãääàã óó?
15, 71%
6, 29%
0, 0%
òèéì
áîëîìæèéí
¿ã¿é
www.zaluu.com
www.zaluu.com


2. Òàíû îäîîãèéí ýðõýëæ áàéãàà àæëûí ÷èíü
þó íü èë¿¿ òààëàãääàã âý?
3, 14%
9, 43%
9, 43%
àæëûí îð÷èí
öàëèí
õàìò àæèëëàãñäûí
ýâòýé íàéðñàã áàéäàë


Ä¿ãíýëò: Ýíý áàéãóóëëàãûí àæèë÷äûí õóâüä õàìò àæèëëàãñäûí ýâòýé
íàéðñàã áàéäàë, öàëèí íü íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí õóâüä õàíãàëòòàé. Ãýõäýý
àæëûí îð÷èí íü òèéì ÷ èõ òààëàãääàãã¿é áîëîëòîé. Òèéìýýñ àæëûí
îð÷íûã íü ñàéæðóóëæ ºãâºë íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí àæëûí ã¿éöýòãýëä
ñàéíààð íºëººëíº ãýæ áîäîæ áàéíà. Æèøýý íü: òýäýíä çîðèóëæ àìðàõ
ºðºº, æèæèãõýí ñïîðòûí ÷èéðýãæ¿¿ëýëòèéí ºðººã íýìæ áèé áîëãîõ ÷ þìóó.





3. Òà àâ÷ áóé öàëèíäàà ñý òãýë õàíãàëóóí áàéäàã óó?
14, 61%
9, 39%
òèéì
¿ã¿é

www.zaluu.com
www.zaluu.com



Ä¿ãíýëò: Ýíý ñóäàëãààíä îðîëöñîí 21 õ¿í íü íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí
14.61% íü ººðèéí àâ÷ áàéãàà öàëèíäàà ñýòãýë õàíãàëóóí áàéíà.
Ãýõäýý 9.39% íü ¿ã¿é ãýñýí õàðèóëò ºãñºí áàéíà. Òèéìýýñ çàðèì
àæèë÷äûí õóâüä öàëèí íü õàíãàëòòàé áèø áàéíà ãýñýí ¿ã.
Òèéìýýñ áàéãóóëëàãûíõàà àæèë÷äûí àð ãýðèéí àìüäðàë, àì á¿ë,
àìüäðàëûí áîëîëöîî çýðãèéã ñóäàëæ òýäýíä öàëèí õºëñèéã íü
íýìýõ õýðýãòýé. Ãýõäýý òýäýíä öàëèíã íü íýìýõèéí õýðýýð ¿¿ðýã
äààëãàâàð ÷ íýìæ ºãºõ õýðýãòýé. Õýðâýý òýä õàíãàëòòàé öàëèí
àâúÿ ë ãýæ áîäîæ áàéãàà áîë àæëàà ÷ ãýñýí ñàéí õèéíý ãýñýí ¿ã.
















4. Òàíû ¿äèéí àìðàëòûí ÷èíü öàã õàíãàëòòàé ñàíàãääàã óó?
5, 24%
4, 19%
12, 57%
õàíãàëòòàé
áîëîìæèéí
õàíãàëòã¿é




Ä¿ãíýëò: Ýíý ñóäàëãààíàñ õàðàõàä ýíý áàéãóóëëàãûí íàñ òîãòñîí
àæèë÷äûí õóâüä öàéíû öàã íü õàíãàëòã¿é ãýæ áàéíà. Õýäýí
õ¿íýýñ ÿðèëöëàãûí àðãààð ñóäàëãàà àâàõàä òýäíèé èõýíõ íü
www.zaluu.com
www.zaluu.com


öàéíû öàãàà óðòàñãàâàë ñàéí áàéíà ãýæ õýëæ áàéñàí.
ªäºðæèí㺺 ÿàð÷ ñàíäàð÷ àæëàà õèéäýã áîëîâ÷ ãàíö àìàð÷
ñóóõ öàã åð人 30 ìèíóò ë áàéäàã. Ýíý õóãàöààíä òàâòàé
ñóóãààä ÷ õîîë öàéãàà óóæ èäýæ àìæäàãã¿é ãýñýí õàðèóëòûã
áàéãóóëëàãûí èõýíõ àæèë÷èä ºãñºí.
Ãýõäýý ìèíèé õóâüä öàéíû öàãèéí ýíý õóãàöàà õàíãàëòòàé ãýæ
áîäîæ áàéíà. Ó÷èð íü ýíý áàéãóóëëàãûí àæèë÷èä öààíààñàà
òîãòñîí öàëèíòàé. Èõ ç¿éë õèéñýí ÷ áàãà àæèë õèéñýí ÷
àäèëõàí öàëèí àâíà. Òèéìýýñ ìèíèé õóâüä öàëèíã íü
õèéñíýýð íü ºãâºë èë¿¿ ¿ð àøèãòàé áàéíà.
Òýä ºíäºð öàëèí àâàõûí òóëä íýã ºäºðò ìàø èõ ç¿éëèéã
õèéõèéã ýðìýëçýõ áîëíî. Öàéíû öàãààðàà õóðäàíõàí øèã
õîîë óíäàà upssp eueex n a»naa xuüxuür õopuo…



5. Òàíüä äîîðõ õýðýãöýýíýýñ ÿìàð õýðýãöýý íü
äóòàãäàæ áàéíà ãýæ áîäîæ áàéíà âý?
9, 43%
7, 33%
5, 24%
ìýäëýã áîëîâñðîëîî
äýýøë¿¿ëýõ
õºäºëìºðèéí õõºëñºº
íýìýãä¿¿ëýõ
àæëûí îð÷íîî
ñàéæðóóëàõ




Ä¿ãíýëò: Áàéãóóëëàãûí õàíãàãäààã¿é õýðýãöýýã òîäîðõîéëîõ ýíý
àñóóëòàíä íàñ òîãòñîí àæèë÷äûí 9.43% íü ìýäëýã áîëîâñðîëîî
äýýøë¿¿ëýõ ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. Õýä õýäýí íàñ òîãòñîí õ¿ì¿¿ñèéí äóíä
ÿâóóëñàí ýðäýìòèéí ñóäàëãààã õàðæ áàéõàä 25- 60 õîîðîíä îþóí óõààíû
èäýâõæèëò, õºãæèë òîãòâîðòîé áàéäàã ãýæ íîòîëñîí áàéíà.
̺í õ¿íèé îþóí óõààíûã 2 òºðºëä àíãèëàí ¿çñýí áàéíà.
 Øèíãýí îþóí óõààí
www.zaluu.com
www.zaluu.com


 Òàëñò îþóí óõààí ãýæ àíãèëñàí áàéíà.
Øèíãýí îþóí óõààí íü õ¿í øèíý ç¿éë ñóðàõäàà õýðýãëýäýã á¿õèé
÷àäâàðóóäûã õýëäýã áàéíà. Ýíýõ¿¿ îþóí óõààíû òîîíä õóðä
áîëîí òîãòîîí ñàíàõ áàéäëûã îðóóëäàã.
Òàëñò îþóí óõààí ãýäýã íü õ¿í óäààí õóãàöààíû òóðø ýçýìøèæ
àâñàí òóðøëàãà, ìýäëýã, áîëîâñðîë çýðãèéã õýëíý.
Ýíý îþóí óõààíû òºâøèí íü õ¿íèé òóðøëàãà áîëîí ìýäýëã àõèõ
òóñàì äýýøèëäýã. 20 íàñòàé õ¿íòýé, 40-50 íàñòàé õ¿íèé òàëñò
îþóí óõààíûã õàðüöóóëàõàä îþóí óõààí íü ìàø ºíäºð áàéäàã
áàéíà.
Òàëñæñàí îþóí óõààíûã ñóäëàà÷èä àìüäðàëûí áàÿëàã ìýäëýã, òóðøëàãà
äýýðýý ¿íäýñëýí ìýäëýã áîëîâñðîë íü óëàì ºðãºæèæ, çºâ ä¿ãíýëò õèéõ óð
óõààí õýìýýí ¿çñýí áàéäàã. Áè ¿¿ãýýðýý þó õýëýõ ãýýä áàéíà âý ãýâýë çàëóó
ìýðãýæèë, áîëîâñðîë ºíäºð áîëîâñîí õ¿÷íèéã àæèëä àâàõààñ
èë¿¿ áàéãóóëëàãûíõàà óäààí àæèëëàñàí àæèë÷èäàà íàñ àõèñàí, îþóí
óõààí íü çîãñîíãè ãýæ ¿çýëã¿éãýýð ìýðãýæèë äýýøë¿¿ëýõ êóðñ äàìæààíä
ÿâóóëáàë áàéãóóëëàãûí õóâüä ÷, àæèë÷äûí õóâüä ÷ ñàéí òàëòàé.
Àæèë÷èä íü ººðñäèé㺺 óäèðäëàãà íü àíõààðäàã, áèä àíõààðëûí òºâä
áàéíà ãýæ áîäâîë àæëûí ¿ð á¿òýýìæ íü äýýøèëäýã ãýæ ñóäàëãààãààð
áàòëàãäñàí áàéäàã.
Õàðèí áàéãóóëëàãûí õóâüä îëîí æèë àæèëëàñàí òóõàéí àæèëäàà
ìýðãýøñýí, îëîí æèëèéí òóðøëàãàòàé, áàéãóóëëàãàà ñàéí ìýääýã òèéì
áîëîâñîí õ¿÷í¿¿äòýé áîëæ íýðèéí áàðààãàà îëøðóóëæ, ñàëáàð
äýëã¿¿ð¿¿äýý ºðãºæ¿¿ëýõ ãýõ ìýòèéí ìàø îëîí ñàéí òàëòàé ãýæ áîäîæ
áàéíà.


















www.zaluu.com
www.zaluu.com
























6. Òàíû õèéñýí àæëûí ¿ð ä¿íã òàíû óäèðäëàãà õýðõýí
¿íýëäýã âý?
14, 66%
2, 10%
2, 10%
3, 14%
ìºíãºí øàãíàë ºã÷
óðàìøóóëäàã
òóøààë äýâø¿¿ëäýã
ìàãòààëààñ õýòýðäýãã¿é
îãò óðàìøóóëäàãã¿é



Ä¿ãíýëò: Îëîí æèë àæèëëàñíû äàðàà õ¿ì¿¿ñ àëáàí òóøààë äýâøèõ,
àæèë íü óðàãø ìóóòàé áàéãàà þìóó?, ÿìàð ÷ äýâøèë ãàðàõã¿é áàéãààã
õàðæ, ñýòãýë íü ¿éìýð÷ óðüäûí àæèë ñàéí àæèëëàõàà áîëüæ àæëàà ñîëèõ
ýñâýë õàëàãäàõ òóõàé áîäîæ ýõýëäýã áàéíà. Èíãýñíýýðýý ñòðåññ ¿¿ñýõ
uuu» uexµen õypps» sxsnpsr. Xspsu a»un¬paac ‚ypuppnara fauu fa
õyxuuür uarua» yparuyynpar yy? ‚ rs» acyyxap õapar uxsux uu caüu
àæèëëàâàë ìºíãºí øàãíàë ºãäºã, á¿¿ð óäààí àæèëëàñàí òóðøëàãàòàé
õ¿ì¿¿ñèéã òóøààë äýâø¿¿ëäýã ãýæ õàðèóëñàí.
Òèéìýýñ óäèðäëàãà íü àæèë÷èäàà ñàéí àíõààðäàã ãýæ áè áîäîæ
www.zaluu.com
www.zaluu.com


áàéíà. Åð íü èäýâõæ¿¿ëýëò áîë àæèë÷äûí àæëûí á¿òýýìæèíä õàìãèéí
÷óõàë íºëºº ¿ç¿¿ëäýã.














7. Ìèíèé àìüäðàë þóãààð÷ äóòàõààðã¿é ìàø
ñàéõàí áàéãàà
8 38%
15%
12 57%
òèéì
¿ã¿é
¿å ¿å õýö¿¿ áàéäàã



Ä¿ãíýëò: Sus acyynfaup puünsux uu ‚ye ye xsµyy õaüpar‛ rscsu õaüua.
Ìýäýýæ íàñ òîãòñîí õ¿ì¿¿ñèéí èõýíõ íü ãýð á¿ëòýé áàéäàã.
Á¿õýë á¿òýí ãýð á¿ë àâ÷ ÿâíà ãýäýã òèéì ÷ àìàð ç¿éë áèø.
Òýäýíä ¿ðãýëæ ÿìàð íýãýí ç¿éë óðãàí ãàð÷ èðæ áàéäàã.
Ýíý á¿õíèéã øèéäâýðëýõýä òèéì ÷ àìàð áàéõã¿é íü ìýäýýæ.
Ãýõäýý óäèðäëàãàä òóõàéí õ¿íèé àìüäðàë õàìààã¿é
áàéäàã ÷ áàãà ÷ ãýñýí òýäíèéã îéëãîæ òóñëàõ àðãà õýìæýý
àâàõ õýðýãòýé. ßàãààä ãýâýë òàíàé àæèë÷èí ýíý á¿õ áàéäëàà
øèéäâýðëýæ ÷àäàõã¿é õýö¿¿ àñóóäëóóä íü õóðèìòëàãäñààð
áàéãààä ñòðåññò îðæ àæèëëàõ ýð÷ õ¿÷ýý àëäàíà.
Óäèðäàã÷ õ¿íä áàéõ ¸ñòîé õàìãèéí ãîë øèíæ áîë àæèë÷äàà
www.zaluu.com
www.zaluu.com


á¿ðýí ä¿¿ðýí òàíüæ, òýäíèéã îéëãîõ ÷àäâàð þì.
Õýðâýý óäèðäàã÷ õ¿í ýíý ÷àäâàðûã ýçýìøèæ ÷àäâàë
àæèë÷äàà 1 çîðèëãîä íýãòãýæ àìæèëòòàé àæèëëàõ áîëíî.
8. Òà ººðèé㺺 èõýâ÷ëýí þóíààñ áîëæ ñòðåññò îðäîã ãýæ áîääîã âý?
13%
11%
16%
11%
13%
11%
7%
3%
15%
ººðèéí áèåèéí æèíãýýñýý áîëæ àæèë èõòýé áàéõàä
ãàäààä ä¿ð òºðõííººñºº áîëæ þìíû ºðòºã ºñºõ ¿åä
ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õ¿íä õýö¿¿ áàéõàä ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä
óäèðäëàãàòààéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä àæèë õýðýã á¿òýõã¿é àìæèõã¿é áàéõ ¿åä
îëîí òºðëèéí ààø çàíòàé ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èäòýé õàðüöàõàä




Ä¿ãíýëò: Äýýðõ ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä íàñ òîãòñîí àæèë÷èä íü ãîë
òºëºâ äàðààõ õ¿÷èí ç¿éëñýýñ áîëæ ñòðåññò îðäîã áàéíà.
1. Ãàäààä ä¿ð òºðõíººñºº áîëæ
2. Óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä
3. Ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õ¿íä õýö¿¿ ¿åä
4. Ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä
5. ªºðèéí áèåèéí æèíãýýñýý áîëæ
6. þìíû ºðòºã ºñºõ ¿åä
7. a»un uxfsü õaüx yep …..
Íàñ áèå òîãòñîí õ¿ì¿¿ñèéí ñòðåññò îðîõ ãîë íºõöºë íü
àìüäðàëûí ààð ñààð õ¿÷èí ç¿éë¿¿äýýñ áîëäîã áàéíà.

Ýíý ñóäàëãààíä îðîëöñîí 21 õ¿íèé -7í ýðýãòýé, õàðèí 14-í ýìýãòýé áàéíà.
Òèéìýýñ õ¿éñýýð íü ÿëãàí ãîë òºëºâ þóíààñ áîëæ ñòðåññò îðäãèéã íü
òîäîðõîéëú¸.
www.zaluu.com
www.zaluu.com




Íàñ òîãòñîí ýðýãòýé àæèë÷èä
Ñóäàëãàà áºãëºñºí áàéäëûã íü õàðàõàä ýðýãòýé àæèë÷èä íü
 Óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä
 àæèë èõòýé áàéõàä
 ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õ¿íä õýö¿¿ áàéõàä
 ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä ãýñýí àéíà.

Íàñ òîãñîí ýìýãòýé àæèë÷èä
 Ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä
 Þìíû ºðòºã ºñºõ ¿åä
 ªºðèéí áèåèéí æèíãýýñýý
 ãàäààä ä¿ð òºðõíººñºº ãýñýí õàðèóëòóóäûã ãîë òºëºâ äóãóéëñàí
áàéíà.


Õàðüöóóëñàí ä¿ãíýëò:
Ýðýãòýé àæèë÷èä óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä ñòðåññò
îðäîã áàéõàä ýìýãòýé àæèë÷èä õàðèí ýíý òàë äýýð þó ÷ áîääîã¿é áàéíà.
Ìèíèé áîäëîîð ýíý íü þóòàé õîëáîîòîé âý? ãýõýýð ýðýãòýé õ¿ì¿¿ñ àæëûí
áàéðàíäàà èë¿¿ èõ àíõààð÷, ãýð îðíû àæèëä îðîëöîõ íü õàðüöàíã¿é áàãà
áàéäàãòàé õîëáîîòîé. Ýìýãòýé õ¿í àæèë ãýõýýñýý èë¿¿ ãýð á¿ëäýý õýòýðõèé
àíõààðàë òàâüäàã. Òèéìäýý ÷ ºíºº ¿åä ºíäºð õàðèóöëàãàòàé, àæëûí àñàð
ux a¬aananfaü a»nuu õaüpyypap ‚cypcau sauraapaa‛ spsrfsü xyuuür
àæëóóëàõ õàíäëàãà äàâàìãàéëñààð áàéãàà íü íóóö áèø. Ýìýãòýé õ¿ì¿¿ñ
ñýòãýëèéí õºäºë㺺í èõòýé áàéäàã ó÷ðààñ àæèë ãýõýýñýý èë¿¿ ãýð á¿ë,
ººðèéí ãàäààä ä¿ð òºðõ, áèåèéí õàðüöààíäàà ñàíàà çîâíèæ ÿâäàã.
/ Ýíý áîë Õîëìñ áà Ðàåèéí ñóäàëãààãààð íîòëîãäñîí ç¿éë þì./








www.zaluu.com
www.zaluu.com











1. Ä.Áîëîðìàà ÓÁ 2002 îí
“Áàéãóóëëàãûí çîõèîí áàéãóóëàëòûí çàí òºëºâ”

2. Î.Ìÿãìàð ÓÁ 1999 îí
“ Õ¿íèé õºãæëèéí ñýòãýë ç¿é”


Àøèãëàñàí âåá ñàéòóóä

3. www.medeelel.mn

4. www.google.com

5. www.olloo.mn











Õàâñðàëò -1
www.zaluu.com
www.zaluu.com



Çîðèëãî: Áàéãóóëëàãûí àæèëëàãñäûí õàíãàãäààã¿é õýðýãöýýã òîäîðõîéëîõ ìºí ,
íàñíû áàéäëààð àíãèëàí àâ÷ ¿çýýä àæèëëàãñäûí ñòðåññèéí ò¿âøèí, ñòðåññèéí
èëðýëèéí ÿëãààòàé áàéäàë, ñòðåññ ¿¿ñýõ øàëòãààíûã ñóäëàõàä îðøèíî.

Hac……… Xyüc……… fauu a»unnacau »un…………….

1.Òàíû îäîîãèéí ýíý àæèë òàíüä òààëàãääàã óó?
à. òèéì á. áîëîìæèéí â. ¿ã¿é

2. Òàíû îäîîãèéí ýðõýëæ áàéãàà àæëûí ÷èíü þó íü èë¿¿ òààëàãääàã âý?
à. àæëûí îð÷èí á. öàëèí â. õàìò àæèëëàãñàäûí
ýâòýé íàéðñàã áàéäàë

3. Òà àâ÷ áóé öàëèíäàà ñýòãýë õàíãàëóóí áàéäàã óó?
à. òèéì á. ¿ã¿é

4. Òàíû ¿äèéí àìðàëòûí / öàéíû öàã / ÷èíü öàã õàíãàëòòàé ñàíàãääàã óó?
à. õàíãàëòòàé á. áîëîìæèéí â. õàíãàëòã¿é

5. Òàíüä äîîðõ õýðýãöýýíýýñ ÿìàð õýðýãöýý íü äóòàãäàæ áàéíà âý?
à. ìýäëýã áîëîâñðîëîî äýýøë¿¿ëýõ á. õºäºëìºðèéí õºëñºº íýìýãä¿¿ëýõ
â. àæëûí îð÷íîî ñàéæðóóëàõ

6.Òàíû õèéñýí àæëûí ¿ð ä¿íã òàíû óäèðäëàãà òàíü õýðõýí ¿íýëäýã âý?
à. ìºíãºí øàãíàë ºã÷ óðàìøóóëäàã â. ìàãòààëàààñ õýòýðäýãã¿é
á. òóøààë äýâø¿¿ëäýã ã. îãò óðàìøóóëäàãã¿é

7. Ìèíèé àìüäðàë þóãààð÷ äóòàõààðã¿é ìàø ñàéõàí áàéäàã?
à. òèéì á. ¿ã¿é â.¿å ¿å õýö¿¿ áàéäàã

8. òà ººðèé㺺 èõýâ÷ëýí þóíààñ áîëæ ñòðåññò îðäîã ãýæ áîääîã âý?
/ 2-4ã äóãóéëæ áîëíî /
à. ººðèéí áèåèéí æèíãýýñýý áîëæ
á. àæèë èõòýé áàéõàä
â. ãàäààä ä¿ð òºðõíººñºº áîëæ
ã. þìíû ºðòºã ºñºõ ¿åä
ä. ñàíõ¿¿ãèéí áàéäàë õ¿íä õýö¿¿ ¿åä
å. ãýð á¿ëèéí õýí íýãýí ºâäºõ ¿åä
¸. óäèðäëàãàòàéãàà òààã¿é õàðüöààòàé áàéõàä
æ. àæèë õýðýã á¿òýõã¿é, àìæèõã¿é áàéõ ¿åä
ç. îëîí òºðëèéí ààø çàíòàé ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èäòýé õàðüöàõàä



9. Òàíä äîîðõ øèíæ òýìäã¿¿äýýñ àëü àëü íü èëýðäýã âý? / 2-4ã äóãóéëæ
áîëíî /
à. ñýòãýë ñàíàà íýã ë õîîñîí ººðèé㺺 ÿäðààä áàéãààãàà ìýäýðäýã.
á. àìàð÷ áàéõàä àìüñãàëàõàä ÷ õýö¿¿ ñàíàãäàæ áà÷èìääàã.
www.zaluu.com
www.zaluu.com


â. èðýýä¿é íýã ë õàðàíõóé á¿ðõýã þì øèã ñàíàãäàæ ýõýëäýã.
ã. ç¿ðõíèé öîõèëò ò¿ðãýñýæ õ¿éòýí õºëñ ãàðäàã
ä. óóð óöààðòàé áîëæ ¿ðãýëæ áóõèìääàã
å àæëûí ¿ð á¿òýýìæ áàãàñàæ çàëõóóð÷ ýõýëäýã.
¸. ìóóõàé ààøòàé áîëæ, ãàíöààðàà áàéõûã õ¿ñäýã

10. òàíû ñòðåññèéí ò¿âøèíã äîîðõ ñîíæîîãîîð òîäîðõîéëü¸
à. àæèë äýíä¿¿ õ¿íä áàéíà /1 îíîî/
á. áóñäûí äîîã òîõóó ¿ðãýëæ áîëæ áàéíà /2 îíîî/
â. îéð äîòíû õ¿í íàñ áàð÷èõñàí /3 îíîî/
ã. ãýð á¿ëèéíõýíòýéãýý ñ¿¿ëèéí ¿åä áàéíãà ñàíàë çºðººä áàéõ þì. /1 îíîî/
ä. íàéçóóäòàéãàà ¿å ¿å õýðýëäýýä áàéõ áîëëîî / 1 îíîî/
å. íàéç çàëóó, îõèíòîéãîî èõ ìóóäàëöàæ áàéãàà /1 îíîî/
¸. ìàø èõ ÿäàðäàã /2 îíîî/
æ. ººðò òóëãàðñàí àñóóäëûí òàëààð áàéíãà áîäîãäîæ ÿâäàã / 2 îíîî /
ç. äîëîî õîíîãò 1-ñ äýýø óäàà òîëãîé ºâääºã /2 îíîî/
è. åðäèéíõººñ õýò èõ, õýò áàãà èäýæ óíòäàã áîëñîí /2 îíîî/
é. àæèë äýýð àíõààðàë òºâëºðºõºº áîëüñîí / 2 îíîî /
ê. åðäèéíõººñ óäàæ áàéæ óíòäàã áîëñîí. / 2 îíîî /
Õàðèó: 0-4 îíîî áàãà õýìæýýíèé ñòðåññòýé
5-9 îíîî äóíä çýðãèéí ñòðåññòýé
10-ñ äýýø áîë ã¿í ñòðåññòýé áàéíà ãýñýí ¿ã

























“Ñóäàëãààíä îðîëöñîí òàíüä áàÿðëàëàà”
òàíüä àìæèëò õ¿ñüå
www.zaluu.com
www.zaluu.com

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->