Олон улсын эдийн засаг бизнесийн

дээд сургууль

ОУБСМНБ 3-3

Сэдэв: Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд
Шалгасан багш.......................................... \ маг. Т.Болор-Эрдэнэ \
Гүйцэтгэсэн оюутан................................... \ О. Уранчимэг \

2011 он

Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд

Òºëºâëºãºº
1. Îðøèë.................................................................................................
........ 2
2. Үндсэн хөрөнгийн тухай ерөнхий ойлголт...........................................
3-7

Ãàçàð

Áàðèëãà

Áàéãóóëàìæ

Ìàøèí, òîíîã òºõººðºìæ

Ìàë ñ¿ðýã

ªºðºº áàðüæ áîñãîñîí õºðºíãº

3. ¯íäñýí

õºðºíãèéí

àíãèëàë..................................................................... 8-9
4. ¯íäñýí õºðºíãèéí äýëãýðýíã¿é áà õóðààíãóé á¿ðòãýë......................
10-12
5. Үндсэн

хөрөнгийн

элэгдлийн

бүртгэл ................................................13-14
6. Үндсэн

хөрөнгийг

үнэлэх

асуудал.......................................................14-19
7. Ñóäàëãààíû

õýñýã.........................................................................

19-24
8. Ä¿ãíýëò.............................................................................................
......... 25
9. Íîìûí
æàãñààëò.......................................................................................
26
10. Õàâñðàëò.........................................................................................
..... 27-28

ОУБСМНБ 3 3 О. Уранчимэг

Page 2

Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд

Îðøèë
Èõýíõ áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà íü ¿éë àæèëëàãààíû òºðºë, õýìæýý
çýðýã ºâºðìºö îíöëîãîîñîî ¿ë õàìààðàí óðò õóãàöààíä àøèãëàãäàõ õºðºíãº
ýçýìøñýíýýð ¿éë àæèëëãààãàà õýâèéí ÿâóóëäàã.
Àëèâàà áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõûí
òóëä òîäîðõîé õýìæýýíèé õºðºíãºòýé áàéõ ¸ñòîé. Õºðºí㺠ãýäýã íü òóõàéí
áàéãóóëëàãûí ìýäýëä áàéãàà ýäèéí çàñãèéí ¿íý öýíýòýé þìñûã õýëíý.
Ýäèéí çàñãèéí ¿íý öýíý áîë òóõàéí þìñûí îäîî áîëîí èрýýä¿éä ìºí㺠áîëæ,
òóõàéí áàéãóóëëàãàäàà àøèã îðëîãî àâ÷ðàõ ÷àíàð þì.
Óðò óäààí õóãàöààíû òóðøèä îëîí æèëýýð àøèãëàãäàõ õºðºíãº
ýçýìøñýíýýð

òºðèéí

áîëîí

áèçíåñèéí

ÿìàð

÷

áàéãóóëëàãà

¿éë

àæèëàãààãàà òàñðàëòã¿é ¿ðãýëæë¿¿ëæ ¿íäñýí çîðèëòîî õýðýãæ¿¿ëýõ
íºõöºëºº á¿ðä¿¿ëæ áàéäàã. ªºðººð õýëáýë, ¿íäñýí õºðºíãºã¿éãýýð àæèë
¿éë÷èëãýý, ¿éëäâýðëýë çîõèîí áàéãóóëæ áàéäàã àæ àõóéí ãàçàð
áàéãóóëëàãà ãýæ õààíà ÷ áàéõã¿é þì.
Ýíý ÷àíàðààð íü ¿íäñýí õºðºíãèéã ãàçàð, áàðèëãà, áàéãóóëàìæ, ìàøèí
òîíîã òºõººðºìæ, ¿éëäâýðèéí áàãàæ õýðýãñýë, òàâèëãà ãýõ ìýòýýð

ОУБСМНБ 3 3 О. Уранчимэг

Page 3

Ýäèéí çàñãèéí ¿íý öýíý áîë òóõàéí þìñûí îäîî áîëîí èрýýä¿éä ìºí㺠áîëæ. Ýðãýëòèéí õºðºí㺠Á. Уранчимэг Page 4 . ¯íäñýí õºðºíãийн тухай ойлголт Àëèâàà áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõûí òóëä òîäîðõîé õýìæýýíèé õºðºíãºòýé áàéõ ¸ñòîé. ¯íäñýí õºðºíãºíä ¿éëäâýðëýë ¿éë÷èëãýýíä õýä õýäýí þì óó õýäýí 10 æèëýýð àøèãëàãäàæ. ¯íäñýí õºðºí㺠íü ÿìàãò áèåò øèíæ ÷àíàðòàé áàéæ áàéäàã ó÷ðààñ áîðëóóëàõàä þìóó ¿éëäâýðëýõýä áàðàà. Õºðºí㺠ãýäýã íü òóõàéí áàéãóóëëàãûí ìýäýëä áàéãàà ýäèéí çàñãèéí ¿íý öýíýòýé þìñûã õýëíý. 2. àæèë õóãàöààãààð ¿éë÷èëãýýíèé íü ýëýãäýë çàðäàëä íü òîîöîæ øèíãýýäýã çàð÷èìòàé þì. Õºðºíãèéã ìºíãºí õýëáýðò õºðâºõ õóãàöààãààð íü: À. Ýðãýëòèéí áóñ õºðºíãèéí ãîë õýñýã íü ¿íäñýí õºðºí㺠þì. ýíý ÿâöäàà ýëýãäýëä çàéëøã¿é îðæ áàéíà. 3. Ýíý øèíæýýðýý ¿íäñýí õºðºí㺠íü áàéãóóëëàãûí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõàä ÷èãëýãäñýí áàéäàã. Íýã ¸ñîíäîî ãàçðààñ áóñàä ¿íäñýí õºðºíãºíä àøèãëàãäàõ ¿éëäâýðëýë. Ýðãýëòèéí áóñ õºðºí㺠ÍÁÁÎÓÑ 2-ò çààñíààð íýã æèëèéí äîòîð õºðâºõ õºðºíãèéã ýðãýëòèéí íýã æèëýýñ äýýø õóãàöààíä õºðâºõ õºðºíãèéã ýðãýëòèéí áóñ õºðºí㺠ãýæ òîîöíî. ºðò㺺 ààæìààð ýðã¿¿ëýí íºõäºã àøèãëàëòûí ÿâöàä õýëáýð ОУБСМНБ 3 3 О. ¯¿íä: 1. ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë øèã áèåò áàéäëààðàà íýã óäàà îðîëöîîã¿é áàéíà. ¯íäñýí õºðºí㺠á¿õýí óäààí õóãàöààíä àøèãëàãäàæ. ¯íäñýí õºðºíãèéã áîðëóóëæ àøèã îëîõîä áóñ õàðèí ¿íäñýí ¿éë àæèëëàãààíä àøèãëàõ çîðèëãîîð àâ÷ ýçýìøèíý. òóõàéí áàéãóóëëàãàäàà àøèã îðëîãî àâ÷ðàõ ÷àíàð þì.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд àíãèëàí àâ÷ ¿çýõ áºãººä ýäãýýðèéã äîð äóðüäñàí ¿íäñýí øèíæ¿¿äýýð íü òîäîðõîéëîí îéëãîäîã áàéíà.

Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд ä¿ðñýý ººð÷èëäºãã¿é þìñûã õàðóóëíà.Ãàçàð - Áàéãóóëàìæ . ¯íäñýí õºðºíãèéí àøèãëàëòûí áàéäàëä õÿíàëò òàâèõ. ¯íäñýí õºðºí㺠տíèé á¿òýýìæ áèé áîëãîñîí Áàéãàëèàñ áèé áîëãîñîí - Áàðèëãà . Ýäãýýðýýñ ãàçàð. ýä õîãøèë . ýëýãäëèéã òîîöäîã.Í¿¿ðñ. Ýçýìøëèéí áàéäëààð íü: - ªºðèéí - Ò¿ðýýñèéí 2. áàðèëãà áàéãóóëàìæèéã ¿ë õºäëºõ õºðºí㺠ãýæ ¿çíý. Àøèãëàãäàõ õ¿ðýýãýýð íü: - ¯éëäâýðëýëèéí - ¯éëäâýðëýëèéí áóñ 3. Àøèãëàæ áóé ýñýõýýñ íü: - Àøèãëàëòàíä áóé - ͺºöºíä áóé ãýæ àíãèëíà. Уранчимэг Page 5 . ýëýãäýë òîîöîõ.¯íäñýí ñ¿ðãèéí ìàë àìüòàä - Òýýâðèéí õýðýãñýë - Çàì øóãàì õîîëîé ¯¿íýýñ ¿çâýë ¿íäñýí õºðºíãºíä ÷óõàì ÿìàð òºðëèéí õºðºí㺠õàìààðàãäàõ íü õàðàãäàíà.Îé ìîä-óñ - Ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ . ¯íäñýí õºðºíãèéã äàðààõ áàéäëààð àíãèëàí á¿ðòãýæ. ¯íäñýí õºðºíãºíä äàðààõ òºðëèéí ¿íý òîîöîæ àøèãëàãäàõ øààðäëàãà ãàðíà. óäèðäëàãàä ìýäýýëëèéã òîäîðõîé ãàðãàæ ºãºõ ¿¿äíýýñ: 1. ¯¿íä: ОУБСМНБ 3 3 О. õ¿äýð çýðýã óóðõàéí íººö - Òàâèëãà.

Èõýâ÷ëýí óäààí õóãàöààíä àøèãëàãäàõûí çýðýãöýý ýëýãäýëä îðäîã. Уранчимэг Page 6 . 2. óãñàð÷ ñóóðèëóóëàõ çàìä äààòãóóëàõ.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд 1. Øèíý÷èëñýí ¿íý Àíõíû ¿íèéã ¿ë õºäëºõ õºðºíãèéí õóâüä áàðüæ áàéãóóëñàí çàðäëààð íü õóäàëäàæ àâñàí õºðºí㺠áîë õóäàëäàæ àâàõàä òºëñºí ¿íý äýýð íü òýýâýðëýõ. ¯íäñýí õºðºí㺺ñ çºâõºí ãàçàðò ýëýãäýë òîîöäîãã¿é. áàéãóóëàìæèéã õºðºí㺠îðóóëàëò ãýæ ¿çíý. Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãóóä çºâõºí õýâèéí ¿ûë àæèëëàãààíä àøèãëàõ õºðºíãèéã ¿íäñýí õºðºí㺠ãýæ ¿çíý. Àíõíû áóþó ò¿¿õýí ¿íý 2. ºðãºòãºæ ººð÷èëñºí çýðýã òîõèîëäîëä òîãòîîíî. áàéãóóëëàãà ýçýìøèëäýý ¿ë õºäëºõ õºðºíãèéí õóäàëäàà ýðõýëäýã áóé ãàçðûã áàðàà ìàòåðèàë. öºëæèëò ОУБСМНБ 3 3 О. Õàðèí õºðñíèé áîõèðäîëò . 1. ¯ëäýãäýë ¿íý 3. ¯ëäýõ ¿íèéã àíõíû ¿íýýñ óã õºðºíãèéã àøèãëàëòààñ á¿ð ìºñºí õàñàõ ¿åä ýðã¿¿ëýí àøèãëàæ áîëîõ ç¿éëèéí áîëîìæèò ¿íèéã õàñ÷ òîäîðõîéëíî. ¯íäñýí õºðºíãèéã îëîí æèëèéí òóðø àøèãëàæ ºãººæèéã íü õ¿ðòäýã. Èéì õºðºíãèéã ¿íäñýí õºðºí㺠ãýäýã áºãººä äàðààõ øèíæ ÷àíàðòàé þì. àøèãëàãäààã¿é áàðèëãà. Áóñàä òîõèîëäîëä òóõàéëáàë. Òóõàéëáàë. Áîðëóóëàõ áóñ. Øèíý÷èëñýí ¿íèéã çàéëøã¿é øààðäëàãààð òóõàéí õºðºíãèéí àíõíû ¿íèéã ººð÷ëºõ øèéäâýðýýð òîãòîîíî. Èõýíõ áèçíåñèéí áàéãóóëëàãà íü ¿éë àæèëëàãààíû òºðºë. øààëèéí áîëîí õóäàëäààíû òàòâàð òºëºõ çýðýã íýìýëò ¿àðäàë ãàðâàë ò¿¿íèéã îðîëöóóëàí òîîöîîëíî. ¯ëäýõ ¿íý 4. ¯ëäýãäýë ¿íèéã àíõíû ¿íýýñ àøèãëàãäàõ õóãàöààíä áàéãóóëñàí ýëýãäëèéã õàñ÷ òîäîðõéîëíî. çàñãèéí ãàçðûí øèéäâýðýýð äàõèí ¿íýëýõ. õàðèí ¿íäñýí ¿éë àæèëëàãààíä àøèãëàõ çîðèëãîîð àâ÷ ýçýìøäýã. õýìæýý çýðýã ºâºðìºö îíöëîãîîñîî ¿ë õàìààðàí óðò õóãàöààíä àøèãëàãäàõ õºðºí㺠ýçýìøñýíýýð ¿éë àæèëëãààãàà õýâèéí ÿâóóëäàã. áàéãàëèéí áîëîí ¿éëäâýðëýë òåõíèêèéí ãýíýòèéí àþóëä ºðòñºí. Ýíý ¿íý òîãòîîãäñîí ¿åýñýý àíõíû ¿íèéí àäèë àøèãëàãäàíà. Õºðºíãèéã õóäàëäàí àâàõàä çàðöóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ºðòãèéã ýëýãäëýýð äàìæóóëàí èðýýä¿éí õóãàöààíä õóâààðèëíà.

Уранчимэг Page 7 . Èéì òîõèîëäîëä õºðºíãèéí ºðòºã íü ò¿¿íèéã õóäàëäàæ àâñàí ¿íý äýýð òýýâðèéí çàðäàë. Õàðèí õºðºíãèéã áàðüж áàéãóóëàõ ¿åèéí õ¿¿ãèéí çàðäàë íü õºðºíãèéí ºðòºãò îðíî. áàðèîãà. Àæèë ã¿éëãýý íü áýëýí ìºí㺺ð õèéãäñýí òîõèîëäîëä ºðãèéã ãü òîîöîõîä õÿëáàð áàéäàã. àìüòàä îðíî. ã¿¿äâèëë çýðýã áèåò áóñ õºðºí㺺ñ ÿëãààòàé. õýëáýð ä¿ðñýý àëääàãã¿é. ¯íäñýí õºðºí㺠íü áèåò шинж ÷àíàðòàé áºãººä ýíý óòãàðàà çîõèîã÷èéí ýðõ. òýýâýðëýëòèéí ¿åèéí äààòãàë. ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ. ¿éë÷èëãýý ÿâóóëàõ íºõöëèéã õàíãàæ áàéãàà ¿éëäâýð. ¯íäñýí õºðºíãèéí ºðòºãò òýäãýýðèéã îëæ àâàõ áîëîí ñóóðèëóóëàí àøèãëàõàä áýëýí áîëãîõòîé õîëáîãäîæ ãàðñàí á¿õ çàðäëóóä îðíî. ýëýãäëýý ºðò㺺𺺠äàìæóóëæ ã¿éöýòãýñýí àæèë ¿éë÷èëãýýíèé ººðèéí ºðòºãò øèíãýýæ áàéäàã áèåò õºðºí㺠þì. Áèåò øèíæ ÷àíàðòàé áàéíà. Òýýâðèéí зàðäàë. Õýðâýý õºðºí㺠õóäàëäàæ àâàõòàé õîëáîãäîæ ºðò òàâüñàí áîë ò¿¿íèé õ¿¿ãèéí çàðäàë íü õºðºíãèéí ºðòºãò îðîõã¿é. ñóóðèëóóëàëò. ¯éëäâýðëýë. ОУБСМНБ 3 3 О. ãàçàð ìàë. òýýâýðëýëòèéí ¿åèéí äààòãàë. Áèåò ¿íäñýí õºðºíãºíä áàðèëãà áàéãóóëàìæ. Ó÷èð íü ýäãýýð çàðäëóóä õºðºíãèéã àøèãëàõàä áýëýí áîëãîõîä çàéëøã¿é õýðýãöýýòýé áàéäàã. 3. äóëààí öàõèëãààíû øóãàì ñ¿ëæýý. Ýíý íü òóõàéí òàéëàíãèéí ¿åèéí çàðäàë áîëíî. ¿íý öýíýä ìàòåðèàëëàã áóóðàëò ãàðâàë ýëýãäýë òîîöíî. õàðèí õºðºí㺠õóäàëäàæ àâàõàд çýýëñýí ìºíãºíèé өðòөã áîëíî.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд çýðãèéí óëìààñ õºäºº àæ àõóéãí çîðèóëàëòòàé øàçðûí ¿ðæèë øèì áàãàñàæ. Õàìààðëûí çàðèì ¸ñîîð òýäãýýð íü òóõàéí òàéëàíò ¿åèéí ¿åèéí çàðäàë áîëîõã¿éãýýð õºðºíãèéí àøèãëàëòûíõ íü õóãàöààíû òóðøèä õóâààðèëàãääàã. áîëîí áóñàä õîëáîãäîæ ãàðñàí çàðäàëä òºëñºí ìºíãºí õºðºíãºòýé òýíö¿¿ áàéíà. ¯íäñýí õºðºí㺠(Fixed assets) ãýäýã íü ¿éëäâýðëýëèéí ïðîöåññò îëîí óäàà îðîëöäîã. ààæìààð ýëýãäýæ. ñóóðèëóóëàõòàé õîëáîãäðæ ãàðñàí çàðäëóóä íü õºðíãèéí ºðòºãò îðäîã. Ãýâ÷ ¿íäñýí õºðºí㺠íü áîðëóóëàõ çîðèëãîîð ¿éëäâýðëýæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íä òүүхèé ýä ìàòåðèàëûí íýãýí àäèë áèåò áàéäëààð îðäîãã¿é.

ñóâàã øóóäóó çýðýã õºðºíãèéã áàðèëãà áàéãóóëàìæ ãýíý. ¯íäñýí õºðºíãèéí ¿íý öýíýý àëäàæ áàéãàà áàéäàë íü ò¿¿íèéã íºõºí øèíý÷ëýõ ýõ ¿¿ñâýð á¿ðä¿¿ëýõ øààðäëàãà áèé áîëãîäîã. ãàçðûí ýðõèéí áè÷ãèéí ºðòºã. Õýðýâ øèíý áàðèëãà áàðèõààð ãàçàð õóäàëäàæ àâñàí áîë õóó÷èí áàðèëãûã íóðààõàä ãàðñàí çàðäàë íü áàðèëãûí ºðòºãò áèø ãàçðûí ºðòºãò îðíî. òàðèà íîãîî òàðèõ íü óðãóóëàõ çîðèëãîîð àøèãëàäàã. Ìîíãîë óëñàä ãàçàð íü îëîí çóóí æèëèéí òóðø òºðèéí ìýäýëä áàéñàí ó÷ðààñ õóâèéí ºì÷èéí îáúåêò áîëæ áàéãààã¿é.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд àñôàëüòîí çàì. Ãàçàð (Land) Ãàçàð áîë ¿éëäâýðëýëèéí îíöãîé õýðýãñýë þì. Ãàçàð íü õýìæýýíèé õóâüä õÿçãààðëàãäìàë. Ãàçàð íü õ¿íèé õºäºëìºðººð á¿òýýãäýýã¿é õýìæýýíèé õóâüä ººð÷ëºãäºøã¿é äàâòàãäàøã¿é øèíæòýé áàéäàã òóë ò¿¿íä ýëýãäýë áàéãóóëäàãã¿é. áàéãóóëàìæ. Èéìä ¿íäñýí õºðºíãèéí àíõíû ºðò㺺ñ ýëýãäýë áàéãóóëæ çàðäàëä øèíãýýí óëìààð á¿òýýãäýõ¿¿íèé îðëîãî íºõäºã. ОУБСМНБ 3 3 О. ìîíãîë óëñûí èðãýíä ãàçàð ºì÷ë¿¿ëýõ òóõàé õóóëü áàòëàãäñàíààð ãàçàð õóâü÷ëàãäàæ ºì÷èéí îáúåêò áîëîõ ýðõ ç¿éí ¿íäýñ á¿ðäñýí áàéíà. Ãàçðûí ºðòºã õóäàëäàí àâñàí ¿íý. Æèë á¿ð áàéãóóëæ áàéãàà ýëýãäëèéí ñàí íü øèíý ¿íäñýí õºðºí㺠áèé áîëãîõîä àøèãëàãäàíà. ãàçðûã çàñàæ öýâýðëýõ çýðýã õýðýãëýõýä áýëýí áîëãîõòîé õîëáîãäñîí çàðäëóóä áîëîí áàòàëãàà áàðüöààòàé õîëáîãäñîí çàðäëóóä îðíî. ¯éëäâýðëýëèéí ÿâöàä õ¿íèé õºäºëìºðèéí äýìæëýãòýéãýý áàðàà ìàòåðèàëûí øèíæèéã ººð÷ëºí øèíý á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîí áàéãàà õºäºëìºðèéí õýðýãñëèéã ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ ãýíý. Çàõ çýýëèéí îðíóóäààð ãàçàð ºì÷èéí îáúåêò áîëæ ¿íäñýí õºðºí㺺ð á¿ðòãýãääýã. Ãàçðûí ºðòºã îðæ áóé çàðäëóóäûã Ãàçàð äàíñíû äåáåòýä áè÷èëò õèéíý. Уранчимэг Page 8 . Çàõ çýýëèéí õàðèëöààíû õºãæëèéã äàãàæ ãàçðûí òóõàé. ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ íü àøèãëàãäàõ òîäîðõîé õóãàöààòàé. ¿ð ºãººæèéí õóâüä õÿçãààðã¿é áàéäàã. Áàðèëãà. àøèãëàëòûí ÿâöàä àíõíû ¿íýò ÷àíàð àëäàæ áàéäàã. õóóëü÷èéí òºëáºð. Õóó÷èí áàðèëãààñ ýðã¿¿ëæ àøèãëàñàí õºðºíãèéí õýìæýýãýýð ãàçðûí ºðòãèéã áóóðóóëäàã. Ãàçðûã áàðèëãà áàéãóóëàìæ áàðèõ.

Ãàíáîëä àãñàí “Ìàë áîë ºâñ. àìüæèðãààíû ãîë õýðýãñýë áîëñîí ìàëûã áàñ ¿íäñýí õºðºíãºä îðóóëäàã. ñ¿¿. Ãýõäýý ìàë á¿ðèéã ¿íäñýí õºðºíãºíä á¿ðòýãäýãã¿é. õóóëü÷èéí õºëñ. Áàðèëãà (Buildings) Áýëýí áàðèëãûã õóäàëäàæ àâàõ ¿åä ò¿¿íèé ºðòºãò õóäàëäàæ àâñàí ¿íý áîëîí ò¿¿íèéã àøèãëàõàä áýëýí áîëãîõòîé õîëáîãäîæ ãàðñàí çàñâàðûí áîëîí áóñàä á¿õ çàðäëóóä îðíî. àðõèêòîðûí òºëáºð. ñ¿¿. ºíäºð ¿íýòýé õóðäàí. áàðüæ áàйх ¿åèéí äààòãàë. ¯íäñýí õºðºíãºíä á¿ðòãýëòýé ìàëä ýëýãäýë áàðàã òîîöäîãã¿é.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Ìàë (animal husbandry) Ìîíãîë îðíû ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñ. Уранчимэг Page 9 . Ǻâõºí àøèã øèìýý ºã÷ áàéãàà íàñ ã¿éöñýí ¿ðæëèéí áà àæëûí ìàëûã ¿íäñýí õºðºíãºíä á¿ðòãýäýã. æîðîî ìîðü çýðýã ýöýñò íü ºðò㺺 íºõºæ ÷àäàõã¿é ìàëûí àíõíû ºðò㺺ñ ýëýãäýë áàéãóóëæ áîëíî ãýæ ìàíàé ñóäëàà÷èä ¿çäýã áàéíà. Íàñ ã¿éöýýã¿é áèîëîãèéí ¿ðæèëä îðîîã¿é ìàëûã ºâñºð ìàë èõ áºãººä ¿ðæèë øèìèéí ÷èãëýëýýð àøèãëàõàà áîëüæ õ¿íñíèé çîðèóëàëòààð ÿëãàãäñàí ìàëûí õàìò ýðãýëòèéí ñ¿ðãèéí ìàëûí á¿ðýëäýõ¿¿íä áàãòàõ áà ºñâºð ìàë äóóñààã¿é ¿éëäâýðëýëèéí øèíæèéã àãóóëæ áàéäàã áîë çààç ìàë íü ¿íäñýí õºðºíãèéí ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãýõýý áîëüñîí áàéäàã îíöëîã ÿëãààâàé. ýðãýëòèéí ñ¿ðãèéí ìàë ãýæ õî¸ð á¿ëýã áîëãîí àíãèëäàã. Ó÷èð íü ¿íäñýí ñ¿ðãèéí ìàëûã íÿëäàõ þì óó õóäàëäàõ òîõèîëäîëä áàðàã àíõíû ºðò㺺 íºõäºã. Çàâõàí àéìãèéí Öýöýí Óóë ñóìûí ìàë÷èí Ìîíãîë Óëñûí õºäºëìºðèéí áààòàð Ì. ОУБСМНБ 3 3 О. áàðèëãà áàðèõ çºâøººðºëèéí áè÷ãèéí òºëáºð çýðýã áàðèëãûã áàðüæ äóóñãàõàä ãàðñàí á¿õ çàðäëóóä îðíî. ìàõ. Áèçíåñèéí íýãæ ººðºº áàðèëãàà áàðüæ áóé ¿åä áàðèëãûí ºðòºãò ìàòåðèàë. Åð íü ìàëûã ¿íäñýí ñ¿ðãèéí ìàë. áàðèлãà áàðèõòàé õîëáîãäîí àâñàí çýýëèéí áàðüæ áàéõ ¿åèéí çýýëèéí õ¿¿. íîîñ áîëãîí õóâèðãàäàã ìàøèí þì” ãýæ òóí îíîâ÷òîé òîäîðõîéëñîí áèëýý. óñ. õºäºëìºð. ãîîñ ãîîëóóð áîëîí áóñàä àøèã øèìýý áàéíãà ºã÷ áàéäàã ãýäýã óòãààðàà õºäºëìºðèéí õýðýãñëèéí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýëýã áàéíà. ¯íäñýí ñ¿ðãèéí ìàë íü òºë. íýìýãäýë çàðäïàë. öýöýã íîãîîã ººõ. Ãýõäýý ºíäºð àøèã øèìòýé ìàë.

Уранчимэг Page 10 . Íýã ¸ñîíäîî ãàçðààñ áóñàä ¿íäñýí õºðºíãºíä àøèãëàãäàõ ¿éëäâýðëýë. Ýíý çàðäàëä õóäàëäàí àâñàí ¿íý. àæèë õóãàöààãààð ¿éë÷èëãýýíèé íü ýëýãäýë çàðäàëä íü òîîöîæ øèíãýýäýã çàð÷èìòàé þì. áàéãóóëàìæ. äààòãàë. Èéìýýñ ÷ õóäàëäàæ àâñàí íèéò ä¿í íü ãàçàð áîëîí áóñàä õºðºíãºä õóâààðèëëàãäàõ ¸ñòîé. ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Òîíîã òºõººðºìæ (Equipment) Òîíîã òºõººðºìæèéí ºðòºãò ò¿¿íèéã õóäàëäàæ àâàõ áîëîí àøèãëàõàä áýëýí áîëãîõòîé õîëáîãäîæ ãàðñàí á¿õ çàðäëóóä îðíî. Ãàçàð íü ýëýãääýãã¿é. ¿éëäâýðëýë çîõèîí áàéãóóëæ áàéäàã àæ àõóéí ãàçàð áàéãóóëëàãà ãýæ õààíà ÷ áàéõã¿é þì. òóðøèëòûí àæèëëàãààíû çàðäëóóä îðíî. ªºðººð õýëáýë. õóäàëäààíû òàòâàð. ¯íäñýí õºðºí㺠á¿õýí óäààí õóãàöààíä àøèãëàãäàæ. ОУБСМНБ 3 3 О. Ýíý øèíæýýðýý ¿íäñýí õºðºí㺠íü áàéãóóëëàãûí õýâèéí ¿éë àæèëëàãààã õàíãàõàä ÷èãëýãäñýí áàéäàã. àøèãëàëòûí õóãàöàà íü õÿçãààðã¿é áàéäàã òóë ãàçàð áîëîí áóñàä õºðºíãºä òóñàä íü äàí õºòëºõ ¸ñòîé. ¯íäñýí õºðºíãèéã áîðëóóëæ àøèã îëîõîä áóñ õàðèí ¿íäñýí ¿éë àæèëëàãààíä àøèãëàõ çîðèëãîîð àâ÷ ýçýìøèíý. ýíý ÿâöäàà ýëýãäýëä çàéëøã¿é îðæ áàéíà. õóäàëäàæ àâñàí çàðäàë ñóóðèëóóëàõòàé õîëáîãäñîí çàðäàë. òýýâðèéí áîëîí 纺õ à÷èõ çàðäàë. ¿éëäâýðèéí áàãàæ õýðýãñýë. 5. Ãðóïïýýð õóäàëäàæ àâàõ (Group purchases) Çàðèì òîõèîëäîëä ãàçàð áîëîí áóñàä õºðºíã¿¿äèéã íèéëáýð ä¿íãýýð íü õóäàëäàæ àâäàã. ¿íäñýí õºðºíãºã¿éãýýð àæèë ¿éë÷èëãýý. òàâèëãà ãýõ ìýòýýð àíãèëàí àâ÷ ¿çýõ áºãººä ýäãýýðèéã äîð äóðüäñàí ¿íäñýí øèíæ¿¿äýýð íü òîäîðõîéëîí îéëãîäîã áàéíà. ¯íäñýí õºðºíãèéí àíãèëàë ¿íýëãýý Óðò óäààí õóãàöààíû òóðøèä îëîí æèëýýð àøèãëàãäàõ õºðºí㺠ýçýìøñýíýýð òºðèéí áîëîí áèçíåñèéí ÿìàð ÷ áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëàãààãàà òàñðàëòã¿é ¿ðãýëæë¿¿ëæ ¿íäñýí çîðèëòîî õýðýãæ¿¿ëýõ íºõöºëºº á¿ðä¿¿ëæ áàéäàã. áàðèëãà. ¯¿íä: 4. Ýíý ÷àíàðààð íü ¿íäñýí õºðºíãèéã ãàçàð.

ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë øèã áèåò áàéäëààðàà íýã óäàà îðîëöîîã¿é áàéíà. àíõíû ä¿ðñ.Àøèãëàëòàíä áàéãàà .¯éëäâýðëýëèéí áóñ Àøèãëàëòûí áàéäëààð íü . Äýýðõ îéëãîëòóóäààñ ä¿ãíýëò õèéæ ¿çâýë ¿íäñýí õºðºí㺠ãýäýã íü àæ àõóéí ¿éë àæèëëàãààíä íýã æèëýýñ äýýø õóãàöààãààð îðîëöäîã. àíõíû ºðò㺺 ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í. ªðòºã ãýäýã íü õóäàëäàã÷èéí ç¿ãýýñ àëü íýãýí ýä þìñ îáåúêòûã àðèëæààëàõàä áýëýí áàéãàà ºì÷èéã õóäàëäàí àâàã÷èéí òààìàãëàëûí õýìæ¿¿ð þì.¯éëäâýðëýëèéí . ¯íäñýí õºðºí㺠Ýçýìøëèéí áàéäëààð íü . ¯íäñýí õºðºí㺠íü ÿìàãò áèåò øèíæ ÷àíàðòàé áàéæ áàéäàã ó÷ðààñ áîðëóóëàõàä þìóó ¿éëäâýðëýõýä áàðàà.ͺºöºíä áàéãàà Ãàðàë ¿¿ñëýýð íü .Õºäºëìºðººð á¿òñýí . Òóõàéí õºðºíãèéã çàõ çýýë äýýð õóäàëäàõ. ªì÷èéí ýçíèé ç¿ãýýñ çýýëèéí áàðüöàà áàòàëãàà áîëãîõîä ОУБСМНБ 3 3 О. õýëáýðýý ººð÷ëºõã¿é áîëîâ÷ ÷àíàð áàéäëàà ààæìààð àëääàã.Ò¿ðýýñèéí Àøèãëàëòûí õ¿ðýýãýýð íü .Áàéãàëèéí ãàðàëòàé Үндсэн хөрөнгийн өртөг ¯íäñýí õºðºíãèéí ÷óõàë íýã õýñýã áîë ºðòºã þì.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд 6. ¿éë÷èëãýýíä ýëýãäëèéí òîîöîîíû æóðìààð øèíãýýæ áèåò áîäèòîéãîîð îðøèí áàéãàà õºðºíã¿¿ä þì. Уранчимэг Page 11 . ¯¿íä: 1. ¿íäñýí õºðºíãèéí ºðòãèéã çºâ òîãòîîõ ÿâäàë äàðààõü õýðýãöýýíýýñ ¿¿ñ÷ ãàðäàã.ªºðèéí . õóäàëäàí àâàõ ¿íý òîãòîîõîä 2.

àøèãëàãäàõ õóãàöàà. Ýäèéí çàñàãò ìºíãºíèé ýð¿¿ë õºäºë㺺í õèéõýä 4. á¿òýö á¿ðýëäýõ¿¿í. ¯íäñýí õºðºí㺠íü äàðààõ ã¿éëãýýí¿¿äýýð íýìýãäýë áè÷èëò õèéíý. Уранчимэг ò¿¿íòýé õîëáîãäîí ãàðñàí “Çàðäëûí” äàíñíû Page 12 . Ýäãýýð äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëä õºðºíãèéí íýð. Äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëèéã ¿íäýñëýí õóðààíãóé á¿ðòãýëèéí æóðíàëä áè÷èëò õèéíý. ýëýãäýæ õóó÷èðñàí. ¯íäñýí õºðºíãèéí îðëîãûí àêòûã ¿íäýñëýí ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ. àíõíû ¿íý. òåõíèêèéí áóñàä ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä. òýýâðèéí õýðýãñýë òóñ á¿ðò äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëèéí êàðò õºòëºõ áà áóñàä õºðºíãºíä äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëèéí äýâòýð íýýæ õºòºëíº. ¯¿íä: Õóäàëäàí àâáàë “Ìºíãºí õºðºí㺔 áà “Àâëàãà” äàíñíû êðåäèòýýñ. ¯íäñýí õºðºíãèéí ò¿ðýýñèéí ãýðýýã õèéõ ñóóðü áîëãîõîä 8. ¯íäñýí õºðºíãèéí îðëîãî çàðëàãûí äýëãýðýíã¿é õóðààíãóé á¿ðòãýë Áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãààíы ÿâöàä ¿íäñýí õºðºíãèéã íýìæ áýëòãýõ. ç¿ãýýñ õýðýãöýý çàðèì ãàðâàë òóõàéí õºðºíãèéí ¿íýëãýý õèéõ øààðäëàãà òàâèãäàõàä 6. ÿìàð çîðèóëàëòààð àøèãëàõ. õ¿÷èí ÷àäàë. èë¿¿äýë үëäñэí. áàðüæ áàéãóóëáàë ОУБСМНБ 3 3 О. ýëýãäýë òîîöîõ íîðì õýìæýý êîìèññûí ãèø¿¿äèéíãàðûí ¿ñýã çýðýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òîäîðõîé õàðóóëíà. ¯íäñýí õºðºíãºíä òàòâàð íîãäóóëàõ õóâü õýìæýýã çºâ òîäîðõîéëîõîä 7. Íèéãìèéí øààðäëàãûí îáúåêòûã í¿¿ëãýí óëìààñ òºðèéí øèëæ¿¿ëýõ. Ýíý íºõöºëä áàéãóóëëàãûí äàðãûí òóøààëààð òîìèëîãäìîí êîìèññ ¿íäñýí õºðºíãéèã îðëîãîä õ¿ëýýí àâàõ äàíñíààñ õàñàõ àêòûã àëáàí ¸ñîîð ãàðãàíà. áàðèëãà áàéãóóëàìæ. Òóõàéí êîìïàíèéí õóâüä ýëýãäýë õîðîãäëûí øèìòãýë òîãòîîõîä çýðýã õýðýãöýý øààðäëàãà çàéëøã¿é òàâèãääàã áàéíà. Äààòãàëûí ¿éë ÿâöûã çºâ æîëîîäîõ (îäîî õýäýí òºãðºãèéí ¿íý áîäèòîéãîîð ¿ëäñýí áàéíà ãýäãýýñ õàìààðíà) 5.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд 3. á¿ðòãýëèéí áà õóâèéí äóãààð îðëîãîä àâñàí îí ñàð ºäºð àëü öåõ òàñàã. ãýíýòèéí òîõèîëäëîîð óñòñàí õºðºíãèéã äàíñíààñ õàñàõ õýðýãöýý çàéëøã¿é ãàð÷ áàéäàã.

000 òºãðºãººð õóäàëäàæ àâñàí. “ ̺íãºí õºðºíãº. õàíäèâààð ºãâºë “Áýëýã õàíäèâûí ºãëºã” äàíñíû êðåäèòýýñ. óñòãàëààñ àøèãëàõ ç¿éë. íýìýëò çàðäàë ãàðâàë ò¿¿íèéã êàïèòàëæóóëàí ¿íäñýí õºðºíãèéí ¿íèéã íýìýãä¿¿ëæ “ Êàïèòàëæóóëàõ çàðäàë” äàíñíû êðåäèòýýñ òóñ òóñ “¯íäñýí õºðºí㺔 äàíñíû äåáåòýä áè÷èëò õèéíý. ¯íäñýí õºðºíãèéã äàíñíààñ õàñàõäàà äàíñíààñ õàñàõ àêòûã ¿íäýñëýíý. “¯íäñýí õºðºí㺔 äàíñíû êðåäèò ãýñýí áè÷èëòèéã õèéæ òóõàéí õºðºíãèéí ýëäýãäëèéã õààíà.”̺í㺔 . Уранчимэг Page 13 . ìàòåðèàë” äàíñíû äåáåòýä àøèãëàæ áîëîõ ¿íýýð îðëîãîäîíî. Æèøýý íü: Гàçàð áîëîí áàðèëãà íèéòýä 850. á¿ðýëäýõ¿¿íèéã ñîëèí çàñâàðëàõ çýðãýýð ò¿¿íèé àøèãëàãäàõ õóãàöààã óðòàñãàõ. “Ñýëáýã. Àêòûã áàéãóóëëàãûí óäèðäàõ çºâëºë õóâüöàà ýçýìøèã÷äèéí õóðëààñ çºâøººðñºí ¿åä äàíñíû áè÷èëò õèéíý. Õóðààíãóé á¿ðòãýëèéí æóðíàëä õàñàãäñàí øàëòãààíûã õàðãàëçàí õîëáîãäîõ áè÷èëòèéã õèéíý. ¿íäñýí õºðºíãèéã ºðòãºòãºí øèíý÷ëýõ. ¯¿íä: äýëãýðýíã¿é á¿ðòãýëèéã êàðòàíä õîëáîãäîõ áè÷èëòèéã õèéæ àðõèâò øèëæ¿¿ëíý. Óã àêòàíä õºðºíãèéí íýð. àíõíû ¿íý. àøèãëàëòûí õóãàöààíä áàéãóóëñàí ýëýãäýë. ¯¿íä: àøèãëàëòûí õóãàöààíä áàéãóóëñàí ýëýãäëèéí ä¿íãýýð “Õóðèìòëàãäñàí ýëýãäýë” äàíñíû äåáåò. õèéñýí çàñâàð. Íèéò ä¿íã õóâààðèëàõûí òóëä þóí ºìíº õýðýâ òýäãýýðèéã òóñ òóñàä íü õóäàëäàæ àâñàí áîë õýäèéã àâ÷ áîëîõûã òîîöîîä íèéò ä¿íä ýçëýõ ОУБСМНБ 3 3 О. ï¿¿ñ êîìïàíèé ãèø¿¿ä õóâü íèéë¿¿ëáýë “Õóâü íèéë¿¿ëñýí õºðºí㺔 äàíñíû êðåäèòýýñ. áóñäàä áýëýã. àøèãëàëòààñ õàñàõ øàëòãààí. Ýõëýýä ÿìàð÷ øàëòãààíààð õàñàãäñàí äàðààõ åðºíõèé áè÷èëòèéã õèéíý. àøèãëàãäñàí õóãàöàà.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд êðåäèòýýñ. óñòãàëààñ ãàðàõ õîõèðîë êîìèññûí ãèø¿¿äèéí ãàðûí ¿ñýã òîäîðõîé òóñãàãäàõ ¸ñòîé. òºëáºð õàðèóöàã÷ ºðºí人 ºãâºë “Àâëàãà” äàíñíû êðåäèòýýñ. àâëàãà” äàíñíû äåáåòýä áè÷èëò õèéíý. Ýëýãäëýýðýý àíõíû ¿íýý íºõñºí õºðºíãèéã àêòàëáàë àêòëàõòàé õîëáîãäîí øàðñàí çàðäëûã “¯íäñýí õºðºí㺠õàñàëòûí çàðäàë” äàíñíû äåáåòýä õîëáîãäîõ çàðäëûí äàíñíààñ. Õàðèí õóäàëäâàë õóäàëäñàí ¿íýýð íü “¯íäñýí õºðºí㺠áîðëóóëñíû îðëîãî” äàíñíû êðåäèò. á¿òýí á¿ðýëäýõ¿¿í. óñòãàëààñ çîõèõ ç¿éëèéã ýðã¿¿ëýí àøèãëàâàë “Óñòãëûí îðëîãî” äàíñíû êðåäèòýýñ.

Èéì ¿íýëãýýí¿¿äýä çàõ çýýëèéí ¿íý. òóñãàé ìýðãýæëèéí áàéãóóëëàãààð (õºðºíãèéí ¿íýëãýýíèé ãàçàð.000 Íèéò 1000. Õóäàëäàí àâàëòûí ¿íèéã õºðºíã¿¿äýä õóâààðèëàõäàà òóõàéí õºðºíãèéí ¿íý öýíèéã õàìãèéí ñàéí òîäîðõîéëæ ÷àäàõ ¿íýëãýýí äýýð ¿íäýñëýäýã. ªñºëòèéí àðãà Õýðâýý õºðºí㺠òóñ á¿ðèéí çàõ çýýëèéí ¿íèéã íèéò çàõ çýýëèéí çíýä ýçëýæ áàéãàà õóâèéí æèí äýýð ¿íäýñëýí õóâààðèëæ áàéãàà áîë ýíý àðãûã “Ïðîïîðöèàíàëü àðãà” ãýíý.000 90% 85. äààòãàëûí áàéãóóëëàãà ãýõ ìýò) ¿íýë¿¿ëñýí ¿íýëãýý. Íèéò áàãö õóäàëäàí àâàëòûí ¿íèéã õºðºí㺠òóñ á¿ðò õóâààðèëàõ 2 àðãà áàéäàã.000 òºãðºãººð áàðèëãûí 900. Õýðâýý õóäàëäàí àâñàí õºðºíã¿¿äèéí çàðèìûíõ íü çàõ çýýëèéí ¿íý òîäîðõîé çàðèìûíõ íü òîäîðõîé áóñ áàéâàë ¿åä ýõëýýä çàõ çýýëèéí ¿íý íü òîäîðõîé õºðºíã¿¿äýä õóäàëäàí àâàëòûí ¿íýýñ õóâààðèëàëò õèéæ ¿ëäñýí ä¿íã çàõ çýýëèéí ¿íý íü òîäîðõîé áóñ õºðºíã¿¿äýä õóâààðèëäàã.000¥ 100 850. èðýýä¿éí öýâýð ìºíãºí óðñãàëûí ºíººãèéí ¿íý öýíý çýðýã ¿íýëãýýí¿¿äèéí çàð÷èìóóä áàéæ áîëíî. ¯¿íä: 1. Ýíý òîõèîëäîëä íèéò ä¿íãèéí 10 % áóþó 85.000 òºãðºãººð õóäàëäàæ àâñàí ãýæ òîîöñîí.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд õóâèéí æèíã òîîöíî. Уранчимэг Page 14 . Ïðîïîðöèàíàëü àðãà 2. 90% áóþó 765.000 òºãðºã íü ãàçàðò. Ýíý àðãûã “ªñºëòèéí àðãà” ãýæ íýðëýäýã. Ýíý ¿åä íýã íèéëáýð ä¿íã õºðºí㺠òóñ á¿ðò õóâààðèëàõ øààðäëàãà ãàð÷ èðíý. ОУБСМНБ 3 3 О. òàòâàðûí àëáà. ¯¿íèéã äàðààõ áàéäëààð ¿ç¿¿ëáýë: ¯íýëãýý Õóâü 100.000¥ 765.000 òºãðºã íü áàðèëãàä õóâààðèëàãäàõ áîëæ áàéí.000¥ Çàðèìäàà õýä õýäýí õºðºíãèéã áººíººð íýã íèéëáýð ä¿íãýýð õóäàëäàí àâàõ òîõèîëäîë ãàðäàã. Õýðýâ òóñ òóñàä íü àâáàë ãàçðûã 100.000 10% Õóâààðèëàëò Ãàçàð Áàðèëãà 900.

òàâèëãà ýä õîãøèë 3. Íèéòýýð õ¿ëýýí çºâøººð÷ á¿ðòãýëèéí çàð÷èì ¸ñîîð ¿íäñýí õºðºíãèéí ºðòãèéã àøèãëàëòûíõ íü õóãàöààíä àøèãëàñàí áàéäëààñ íü õàìààð÷ õóâààðèëæ ºãíº ãýæ çààñàí ОУБСМНБ 3 3 О.800.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Æèøýý íü: “ªð㺺” êîìïàíè íü ãàçàð.000. ¯¿íä: ãàçàð 5.000.000 òºãðºã.000 Äò Áàðèëãà Äò Òîíîã òºõººðºìæ Äò Òàâèëãà ýä õîãøèë Êò ̺íãºí õºðºí㺠26. “Ïðîïîðöèàíàëü àðãà”-ààð õóâààðèëàëò õèéå.000.500. Уранчимэг Page 15 .500.200. Хөрөнгийн ЗЗҮ Худалдан төрөл Нийт дүн авалтын Хөрөнгө тус бүрийн өртөг хувийн жин Газар 5500000 12% 40000000 4800000 31000000 67% 40000000 26800000 төхөөрөмж Тавилга эд 6000000 13% 40000000 5200000 хогшил 3500000 8% 40000000 3200000 46000000 100% Барилга Тоног 40000000 Õóäàëäàí àâàëòûí æóðãàëûí áè÷èëò: Äò Ãàçàð 4.000 òºãðºã áàéñàí.000 òºãðºãººð õóäàëäàí àâ÷ýý.000 40.000 òºãðºã.000 ¯íäñýí õºðºíãèéí ýëýãäëèéí á¿ðòãýë Ãàçðààñ áóñàä á¿õ ¿íäñýí õºðºí㺠àøèãëàëòûí õóãàöààíä òîäîðõîé õýìæýýãýýð ýëýãäýæ áàéäàã.200.000. áàðèëãà 31.000 5. áàðèëãà. òîíîã òºõººðºìæ 6. òîíîã òºõººðºìæ.800.000òºãðºã. òàâèëãà ýä õîãøëûã íèéò 40. Ýäãýýð õºðºíãºòýé èæèî õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íý äàðààõ áàéäàëòàé áàéñàí.000 3.

Õºðºíãèéí çàõ çýýëèéí ¿íý íü àíõíû ºðò㺺ñ ºñºõ òîõèîëäîëä àíõíû ºðòºã äýýð ¿íäýñëýæ ýëýãäëèéã ¿ðãýëæë¿¿ëýí á¿ðòãýõ ¸ñòîé. Ýëýãäýë òîîöîõîä íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä: 1. 1. Ýíý àøèãëàëòûí õóãàöààíû òóðøèä ýäãýýð õºðºíãèéí ºðòºã íü çàðäàëä øèíãýýõ õÿçãààðëàãäìàë àøèãëàëòûí õóãàöààíû 2 ¿íäñýí çàð÷èì íü áèåò áîëîí ìîðàëèéí ýëýãäýë þì. Ýíý ¿éë àæèëëàãààã ýëýãäëèéí á¿ðòãýë ãýäýã. Ýëýãäýë íü ¿íýëãýýíèé ¿éë ÿâö áèø þì. Ýëýãäýõ ºðòºã 4. Òîîöîîëñîí àøèãëàëòûí õóãàöàà ОУБСМНБ 3 3 О. 3. ßíç á¿ðèéí çàñâàðóóäûí ¿ð ä¿íä ¿íäñýí õºðºíãèéí àæèëëàãàà íü ñàéæðàõ áºãººä àøèãëàëòûí õóãàöàà íü óðòàñäàã. Èõýâ÷ëýí íÿãòëàí áîäîã÷ íü áèåò ýëýãäëèéã àâ÷ ¿çýõýýñ áèø ìîðàëèéí ýëýãäëèéã òýð áîëãîí àâ÷ ¿çäýãã¿é. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëä õýðýãëýãääýã “Ýëýãäýë” ãýäýã íýð òîì¸úî íü õºðºíãèéí áèåò ýëýãäýë áóþó çàõ çýýëèéí ¿íèéí áóóðàëò ãýäýã óòãààð õýðýãëýãääýãã¿é. ªðòãèéí çàð÷èì ¸ñîîð á¿ðòãýëèéí áè÷èëò¿¿äèéã õàäãàëæ áàéõ ¸ñòîé áºãººä ýíý íü ¿íèéí ò¿âøèíãèéí ººð÷ëºëòèéã òóñãàíà ãýñýí ¿ã áèø. Áèåò ýëýãäýë íü òýäãýýðèéã àøèãëàñàí áîëîí íàð ñàëõè ãýõ ìýò áàéãàëèéí õ¿÷èí ç¿éëñ¿¿äèéí ¿ð ä¿íä áèé áîëäîã. Ãýõäýý ¿íäñýí õºðºí㺠á¿ð èéì áàéæ ÷àääàãã¿é. Ó÷èð íü ýëýãäýë íü õóâààðèëàëò áîëîõîîñ áèø ¿íýëãýýíèé ¿éë ÿâö áèø þì. 2. Ìîðàëûí ýëýãäýë íü øèíæëýõ óõààí. Уранчимэг Page 16 . Ýëýãäýë ãýäýã íü àøèãëàëòûíõ íü õóãàöààíû òóðøèä ºðòãèéã íü õóâààðèëàõ çàðäàëä øèíãýýõ ÿâäàë þì. ¯ëäýõ ºðòºã 3. òåõíèê õºãæñºíèé ¿ð ä¿íä ¿íäñýí õºðºí㺠íü îð÷èí ¿åèéí øààðäëàãûã õàíãàõàà áîëèñîíû óëìààñ ¿¿ñäýã.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд áàéäàã. Ò¿¿íèé çîðèëãî íü óðò õóãàöààò áîäèò õºðºíãèéí ºðòãèéã àøèãëàëòûíõ íü õóãàöàà çàðäàë øèíãýýæ õóâààðèëàõ ÿâäàë þì. Àíõíû ºðòºã 2. Ãàçðààñ áóñàä á¿õ óðò õóãàöààò áîäèò õºðºí㺠íü õÿçãààðëàãäìàë àøèãëàëòûí õóãàöààòàé áàéäàã.

Õóäàëäàí àâñàí ºðòºãò òºëáºð õèéñýí çíäñýí ä¿í ãààëèéí òàòüàð. ¯ëäýõ ºðòºã: (Residual value) ¿íäñýí õºðºíãèéã äàíñíààñ õàñàõ ¿åä ò¿¿íýýñ ¿ëäýõ ç¿éëñèéã õóäàëäàõàä îëæ áîëîõ ºðòºã þì. àâòîìàøèíû ÿâàõ êèëîìåòð çýðýã ýíãèéí õýìæ¿¿ð¿¿äèéã àâ÷ áîëíî.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Àíõíû ºðòºã: (Cost) ªìíº òàéëáàðëàñíààð àíõíû ºðòºã ãýäýã íü õóäàëäàæ àâñàí öýâýð ¿íý äýýð ò¿¿íèéã ñóóðèëóóëæ àøèãëàëòàíä áýëýí áîëãîõòîé õîëáîãäîæ ãàðñàí á¿õ çàðäëûã íýìñýí ä¿íã õýëíý. ýñâýë áóñàä òºðëèéí íºõºí òºëººñèéí áîëîìæèò ¿íý öýíý þì. ìºíãºòýé àäèëòãàõ ç¿éëñ. Õóäàëäàí àâñàí õºðºíãº: Õóäàëäàí àâñàí õºðºíèéí àíõíû ºðòãèéã õóäàëäàí àâñàí ¿íý áà áóñàä çàðäëààð òîäîðõîéëíî. ººðºº áàðüæ áàéãóóëñàí çýðãýýñ õàìààð÷ òîîöîîëîõ àðãà÷ëàëûí õóâüä ÿíç á¿ð áàéíà. Õºðºíãèéí òîîöîîëñîí àøèãëàëòûí õóãàöààã òîãòîîõäîî íÿãòëàí áîäîã÷èä õîëáîãäîõ á¿õ ìýäýýëëèéã àâ÷ ¿çýõ ¸ñòîé. ýðãýæ ¿ë òºëºãäºõ õóäàëäààíû òàòâàð áàãòàõ áºãººä õóäàëäààíû õºíãºëºëòèéã õàñàæ òîîöäîã. Èæèë õºðºíãèéí ºìíºõ òóðøëàãûã ñóäëàõ 2. Òóõàéí ¿åèéí òåõíîëîãè áîëîí àæ ¿éëäâýðèéí õàíäëàãà ¯íäñýí õºðºíãèéã ¿íýëýõ àñóóäàë ¯íäñýí õºðºíãèéã íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí äàíñàíä àíõíû ºðò㺺ð íü á¿ðòãýíý. ¿éëäâýðëýõýýð õ¿ëýýãäýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýãæ. Уранчимэг Page 17 . ¯¿íä: 1. Ýëýãäýõ ºðòºã: (Depreviable cost) Õºðºíãèéí ýëýãäýõ ºðòºã ãýäýã íü ò¿¿íèé àíõíû ºðò㺺ñ ¿ëäýõ ºðòãèéã õàññàí ä¿íã õýëíý. òýýâýð áýëòãýëèéí àøèëëàãààíû ОУБСМНБ 3 3 О. ªðòºã ãýäýã íü õºðºíãèéí õóäàëäàí àâàõ áîëîí áàðüæ áàéãóóëàõ ¿åä òóõàéí õºðºíãèéã îëæ àâàõûí òóëä òºëñºí ìºíãº. ¯éë÷èëãýýíèé íýãæèä õºðºíãèéã àøèãëàõààð õ¿ëýýãäýæ áóé æèë. Òîîöîîëñîí àøèãëàëòûí õóãàöàà: (Estimated useful life) õºðºíãèéí òîîöîîëñîí àøèãëàëòûí õóãàöàà ãýäýã íü õºðºí㺺ñ õ¿ëýýãäýæ áóé ¿éë÷èëãýýíèé íýãæèéí íèéò òîî þì. Àíõíû ºðòºãò òýýâýðëýëò. Àíõíû ºðòºã íü õóäàëäàæ àâñàí. Áàéãóóëëàãûíõàà çàñâàð ¿éë÷èëãýýíèé áîäëîãî 4. Óã õºðºíãèéí îäîîãèéí íºõöºëä áàéäëûí àâ÷ ¿çýõ 3.

ßâãàí õ¿íèé çàì. áàðüæ áàéãóóëàõòàé õîëáîãäñîí á¿õ çàðäàë îðíî. ã¿éöýòã¿¿ëñýí áîë Page 18 . á¿ðòãýëèéí õºëñ 3. Òóõàéëáàë: 1. çàìûã ãàçàð áà áàðèëãà áàéãóóëàìæ ãýæ àíãèëàí á¿ðòãýæ áîëíî. Õàðèí õóó÷èí áàðèëãààñ îëñîí îðëîãûã ãàçðûí ¿íèéã áóóðàëò ãýæ ¿çíý. Õóäàëäàí àâàõ ¿íý 2. õºäºëìºð áàéãóóëëàãûí Ìýðãýæëèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºëñ. àâòî çàì. Õàðèí ¿ë õºäëºõ õºðºíãèéí õóäàëäàà ýðõýëäýã êîìïàíè ºì÷ëºë人 áàéãàà áîðëóóëàõ ãàçðûã áàðàà ìàòåðèàë ãýæ ¿çíý. Ãàçðûí ýðõèéí áè÷èã. òýãøëýõ çàðäëóóä äýýðõè ºðòºã îðíî. Áàðèëãûí ºðòºã: Áàðèëãûí ºðòºãò õóäàëäàí àâàõ. Áàðèëàãà áàðèõ çîðèëãîîð ãàçàð õóäàëäàí àâñàí òîõèîëäîëä øèíý áàðèëãà áàðüæ ýõëýõýýñ ºìíº íàðñàí á¿õ çàðäëûã ãàçðûí ºðòºãò îðëóóëíà. óñíû øóãàì. áàðèõ áàéãóóëëàãààð ОУБСМНБ 3 3 О. öººðºì. óñàëãààíû ñèñòåì çýðãèéã çºâõºí òóñãàé ¿íýëãýýãýýð ãàçàð äàíñàíä òóñãàíà. Àâ÷ áàéãàà ãàçàðòàé õîëáîîòîé áàðüöàà ºð òºëáºðòéý õîëáîãäñîí áóñàä ¿¿ðýã õàðèóöëàãà 5. ºðòºã àæëûã ìýðãýæëèéí çýðýã áàãòàíà. ªðãºòãºí ñàéæðóóëàëò îðëóóëàëò çýðýã àëèâàà ºðòºã ãü èðýýä¿éä àøèãëàõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëæ áàéâàë õºðºíãèéí àíõíû ºðòºã äýýð íýìæ áîëíî. ãóäàìæíû ãýðýëò¿¿ëýã. ªºðèéí ýçýìøëèéí ãàçàðò áàéãóóëñàí íóóð. Ýíä áàðèëãà áàðèõàä ãàðñàí ìàòåðèàë. Àíõíû ºðòãèéã ýëýãä¿¿ëýõ çàìààð èëýýä¿éí çàðäàëä õóâààðèëíà. Уранчимэг áóñàä çºâøººðëèéí áàðèëãûí çàðäàë. òàëáàé öýâýðëýõ. öýâýðëýãýý áîëîâñðóóëàëòûí áóñàä çàðäàë 4. Öààøèä óäààí õóãàöààãààð àøèãëàãäàæ ¿ð ä¿í íü ãàðàõ áîëîâñðóóëàëòûí çàðäàë çýðýã áîëíî. Ãàçàð íü ¿íäñýí õºðºí㺠áîëîâ÷ äàõèí áîðëóóëæ àøèã îëîõ çîðèëãîîð ºì÷èëæ áàéãàà áîë õºðºí㺠îðëóóëàëò ãýæ ¿çíý. Õóó÷èí áàðèëãà áàéãóóëàìæèéã çàéëóóëàõ. Ãàçðûã àøèãëàëòàíä îðëóóëàõòàé õîëáîãäîí ãàðäàã ¿íýëãýý (áîíèòèðàâêà). Ãàçðûí ºðòºã: Ãàçðûí ºðòãèéã õóäàëäàí àâàõ ¿íý àøèãëàõàä áýëýí áîëîõòîé õîëáîãäñîí êàðäëûí íèéëáýðýýð òîäîðõîéëíî.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд çàðäàë ñóóðèëóóëàëõ àæèëëàãààíû çàðäëóóä áàãòàíà.

Óðò õóãàöààíä àøèãëàãäàõ õºðºíãèéã îëæ áýëòãýõäýý èõýâ÷ëýí óðò õóãàöààíû çýýë àâ÷. Òîíîã òºõººðºìæ ºðòºã: Òîíîã òºõººðºìæèíä òýýâðèéí õýðýãñýë. Ìàíàéä ìàëûí ºðòãèéã òîîöäîã ìàø ñàéí áîëîâñðóóëàãäñàí íàðèéí àðãà ç¿é áèé ãýäãèéã îþóòàí ñóäëàà÷èä àíõààð÷ ñýðãýýí ýçýìøèõ òàëààð àæèëëàõ õýðýãòýé. õºäºëìºð. óãñàð÷ ñóóðèëóóëàõ çàðäàë. òýýâýðëýëòèéí çàðäëûí íèéëáýðýýð òîäîðõîéëíî. Ìàíàé ìàë àæ àõóéí ñàëáàðò èõýâ÷ëýí ìàëàà ººðñ人 ¿ðæ¿¿ëæ ºñãºäºã. Çàðèì òîõèîëäîëä êîìïàíèóä íü ººðñäèéí õýðýãöýýíä çîðèóëàí áàðèëãà áàéãóóëàìæèéã ººðñäèéí õ¿÷ýýð á¿òýýí áîñãîäîã. Уранчимэг Page 19 . òóðøèëòûí çàðäàë çýðýã çàðäëûí íèéëáýðýýð ¿íýëíý.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд ãýðýýíèé äàãóó ã¿éöýòãýã÷ òàë áàðèìòûí ä¿íãýýð áàðèëãûí ºðòãèéã òîãòîîíî. ñàíõ¿¿æ¿¿ëäýã. Õóó÷èí áàðèëãà äóóñãàõòàé õîëáîãäñîí çàðäàë ãàçðûí ºðòºãò îðîõ òóë ñóóðèéí í¿õ óõàæ ýõëýõýýñ õîéøõè çàðäàë øèíý áàðèëãûí ºðòºãò îðíî. çºâøººðëèéí õóðààìæ. áàðèëãûí ñóóðü óõàõ çàðäàë. ¯¿íä: ОУБСМНБ 3 3 О. ¿éëäâýðëýëèéí áà êîíòîðûí òîíîã òºõººðºìæ. òýýâðèéí çàðäàë. òýýâýðëýõ ¿åèéí äààòãàëûí çàðäàë. Ýäãýýð õºðºíãèéã õóäàëäàí àâñàí ¿íý. øóóä õºäºëìºðèéí çàðäëûã òîäîðõîéëîõîä õÿëáàð áàéäàã. Ýíý òîõèîëäîëä á¿òýýí áîñãîëòûí ºðòºã òîîöîõîä øóóä ìàòåðèàë. Èõ õýìæýýíèé óðò õóãàöààíû çýýë àâñàíààð çýýëèéí õ¿¿ãèéí çàðäàë èõýñäýã ó÷ðààñ çýýëèéí õ¿¿ã òàéëàíò õóãàöààíû çàðäàë ãýæ ¿çýõ ¿¿ ãýñýí àñóóäàë ãàð÷ èðäýã. Ýíý ¿åä àðõèòåêòóðûí õºëñ. Ìàëûí ºðòºã: õóäàëäàí àâ÷ áàéãàà ¿íäñýí ñ¿ðãèéí ìàëûí ºðòãèéã õóäàëäàæ àâñàí ¿íý áà òóóâàðëàëò. ¿éëäâýðëýëèéí áóñàä çàðäëóóäûã áàðèëãûí ºðòºãò øèíãýíý. ªºðºº áàðüæ áîëãîñîí õºðºíãº: Êîìïàíèóä ÿíç á¿ðèéí õºðºíãèéã ººðñ人 äîòîîääîî áàðüæ á¿òýýí áèé áîëãîäîã. òàâèëãà çýðýã ¿íäñýí õºðºíã¿¿ä îðíî. ÍÁÁ-èéí ìýðãýæèëòýí¿¿ä õ¿¿ãèéí àñóóäëûã çîõèöóóëàõ 3 õóâèëáàðûã ñàíàë áîëãîäîã. óã áàðèëãûã áàðèõàä çàðöóóëñàí ìàòåðèàë. Ýíý íü èõ ìàðãààíòàé àñóóäàë þì. Èéìä ººðò áèé áîëãîñîí ìàëûí ºðòãèéã òîîöîõäîî àíõ òºë áîëñîí ýõíèé ºðòºã äýýð ¿íäñýí ñ¿ðýãò íàñ äýâøìõ õ¿ðòýë ãàðñàí ºñºëòèéí ºðòãèéã íýìæ òîäîðõîéëíî.

1. ¯íäñýí õºðºíãèéí ºðòºãò êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿íèé çàðäëûí ä¿í íü òóõàéí õóãàöààíä ãàðñàí ã¿éöýòãýëèéí õ¿¿íèé çàðäàë áîëîí çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäëûí àëü áàãà áàéíà. “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà”-ûã òîîöñîíû äàðàà çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ã òîäîðõîéëíî. ªíººãèéí áàéäëààð ÀÍÓ-ä õ¿¿ã êàïèòàëæóóëàõ äàðààõ 2 àðãûã àøèãëàäàã. Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà 2. 2. Çýýë àøèãëàëòòàé õîëáîãäóóëàí õ¿¿ãèéí çàðèì õýñãèéã êàïèòàëæóóëàõ ÍÁÁÎÓÑ-ä 3 äàõü õóâиëáàðûã ñàíàë áîëãîäîã ó÷ðààñ 3 äàõ õóâèëáàðûí õóâüä òîîöîîëëûã õýðõýí õèéõèéã àâ÷ ¿çüå. Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà íü áàðèëãûí àæëûã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ çîðèóëàëòòàé çýýë (òóñãàé çýýë)-ýýñ áàãà áóþó òýíö¿¿ áàéâàë òóñãàé çýýëä õàìààðàõ õ¿¿ã àøèãëàíà. èë¿¿ ãàðñàí æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãàä ОУБСМНБ 3 3 О. Á¿õ õ¿¿ã êàïèòàëæóóëàõ 3. Õ¿¿ã êàïèòàëæóóëàõã¿éãýýð á¿õ õ¿¿ã òàéëàíò õóãàöààíû çàðäàë áîëãîí òóñãàõ 2. Òóñãàéëàõ õ¿¿ãèéí àðãà Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà Ýíý àðãûí ¿åä æèíýëñýí äóíäàæ õóðèìòëàãäñàí çàðäëûã òîîöîõäîî óã çàðëàãàä õàìààðàõ õ¿¿íèé çàðäàë ãàðàõ õóãàöààãààð á¿òýýí áîñãîëòûí çàðäëûã æèíýëíý. 1.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд 1. Çàéëñõèé áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäëûã îëîõäîî æèíýëñýí äóíäàæ õóðèìòëàãäñàí çàðëàãûã õ¿¿ãèéí ò¿âøèíãýýð ¿ðæ¿¿ëíý. æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà íü òóñãàé çýýëýýñ èõ áàéâàë òóñãàé çýýëòýé òýíöýõ¿éö æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí õóâüä òóñãàé çýýëä õàìààðàõ õ¿¿. Õ¿¿ãèéí çàðäàë = ¯íäñýí ºð õ Õóãàöàà õ Õ¿¿ Äóíäàæ çàðëàãà Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäëûã òîîöîõîä àøèãëàõ õ¿¿ãèéí ò¿âøèíã ñîíãîõîä äàðààõ çàð÷ìûã áàðèìòàëíà. Уранчимэг Page 20 . Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäàë íü õýðâýý õºðºíãºíä çîðèóëñàí çàðäëûã ãàðãààã¿é áîë ãàðàõã¿é áàéæ áîëîõ õ¿¿íèé çàðäàë þì.

Уранчимэг Page 21 .ªºðººð õýëáýë: Õýðýâ Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà ‹ Òóñãàé çýýë áàéâàë Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿= Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà õ Òóñãàé çýýëèéí õ¿¿ Õýðýâ Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà › Òóñãàé çýýë áàéâàë Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ = Òóñãàé çýýë õ Òóñãàé çýýëèéí õ¿¿ + (Æèíýëñýн äóíäàæ çàðëàãà – Òóñãàé çýýë ) õ Æèíýëñýí äóíäàæ õ¿¿ Òóñãàéëàõ õ¿¿ãèéí àðãà Òóñãàéëàõ õ¿¿íèé àðãûí ¿åä êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿ã òîîöîõäîî ãàðñàí çàðëàãûã êàïèòàëæóóëàõ õóãàöàà áîëîí õ¿¿ãýýð ¿ðæ¿¿ëýõ çàìààð òîîöîîëëûã õèéíý. Ãàçàðòàé õîëáîãäîí ãàðñàí çàðëàãà: ¯éëäâýðèéí áàðèëãà áàðèõ çîðèëãîîð çýýëèéí ìºí㺺ð ãýçýð õóäàëäàíý àâñàí òîõèîëäîëä áàðèëãà áàðèõ ÿâöàä ãàðñàí õ¿¿íèé çàðäëûã ãàçðûí áèø áàðèëãûí ºðòºãò êàïèòàëæóóëíà. Áàðèëãà áàðèõàä çîðèóëæ àâñàí çýýëèéí çàðèì õýñãèéã áàðèëíûý àæèëä çàðöóóëàõ õ¿ðòýë õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí áîë òàéëàíãèéí ¿åèéí êàïèòàëæóóëáàë çîõèõ çýýëèéí õ¿¿ãèéí çàðäëûã òîîöîõäîî ãàðñàí çýýëèéí õ¿¿ãèéí çàðäëààñ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õ¿¿ãèéí îðëîãûã õàñ÷ òîîöíî.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд áóñàä ºð¿¿äýä õàìààðàõ äóíäàæ õ¿¿ãèéí ò¿âøèíã àøèãëàíà. Áàðèëãûí àæèë òàñàëäñàí ¿åä õ¿¿ãèéí êàïèòàëæóóëàëòûã ò¿ð çîãñîîíî. ОУБСМНБ 3 3 О.

000 2008-05-01 5.000.750. ОУБСМНБ 3 3 О.000 2007-05-01 5. Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà ãýäýã íü òóõàéí òàéëàíò õóãàöààíä ¿íäñýí õºðºíãºíä îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí äóíäàæ õýìæýý þì.375. 11 õóâèéí õ¿¿òýé çýýëèéã 3 æèëèéí õóãàöààòàé àâñàí.250.000 Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà”-ààð õ¿¿ã êàïèòàëæóóëàõäàà ýõëýýä õóðèìòëàãäñàí çàðäëûí æèíýëñýí äóíäàæèéã òîîöíî.500.625.000 2006-06-30 9.625.500.000 8% Áàðèëãûí àæëûã 2006 îíû 1-ð ñàðûí 1-íýýñ ýõýëæ 2008 îíû 10-ð ñàðûí 1íä áàðüæ äóóññàí áàéíà.375.000 2007-09-01 9. Çàðëàãà ãàðñàí îí ñàð ºäºð 2006-01-01 Ãàðñàí çàðëàãà 6. Óã áàðèëãàòàé õîëáîîòîéãîîð 18.000 òºãðºãèéí . Çýýëèéí òºðºë Áîíä ¯íäñýí ä¿í 8. Áàðèëãûí àæèëòàé õîëáîîòîé ãàðñàí çàðäëóóä íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà.000 Áàíêíû çýýë Õóâü 10% 11.000 2006-11-01 7.000 2007-11-01 3.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд “Марал” ÕÕÊ íü ººðñäèéí õýðýãöýýíä çîðèóëàí 3 æèëèéí õóãàöààíä áàðèëãà áàðüñàí.750. Óã òóñãàé çýýëýýñ ãàäíà äàðààõ ºð¿¿äòýé áàéñàí. Уранчимэг Page 22 .500.000 2006-04-01 5.

000 12/12 5.000 (5. Çàðëàãà ãàð÷.000 2006-04-01 3.000.500.000. Äàðààõ íºõöºë¿¿äèéã õàíãàñíààð “Êàïàòàëæóóëàõ õóãàöàà” ýõýëíý.000 2006-06-30 4.500 ОУБСМНБ 3 3 О.000 õ 9/12) òºãðºã áîëíî.000 òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ãýñýí ¿ã þì.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Æèøýý íü: 2006 îíû 4-ð ñàðûí 1-íýýñ áàðèëãûí àæèëä çàðöóóëñàí çàðëàãà íü 5.750.937.250.500 2006-11-01 1.000 6/12 7.000 15. Уранчимэг Page 23 .000 òºãðºã áîë æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà íü 3.250. Á¿òýýí áîñãîæ áóé õºðºíãºòýé õîëáîîòîé ¿éë àæèëëàãàà íü á¿õýë á¿òýí òàéëàíò õóãàöààíû òóðø ¿ðãýëæèëñýí áàéõ 3. òîäîðõîéëîãäñîí áàéõ 2.375.000. Õ¿¿ãèéí çàðäàë ãàðñàí áàéõ 2006 îí áóþó ýõíèé æèëèéí “Õóðèìòëàãäñàí çàðëàãûí æèíýëñýí äóíäàæ”èéã òîäîðõîéëáîë: Çàðëàãà ãàðñàí Ãàðñàí çàðëàãà Êàïèòàëæóóëàõ Æèíýëñýí îí ñàð ºäºð õóãàöàà äóíäàæ çàðëàãà 2006-01-01 6.000 28.687.125.750.750. ªºðººð õýëáýë óã çàðëàãûã îíû ýõíýýñ ãàðãààã¿é ó÷ðààñ òóõàéí æèëä äóíäàæààð 3.000 2/12 6. 1.000 9/12 9.250.

753.937. Уранчимэг 28.500 8.000 11% 2.000 11.753.000 10% 850. Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ ãýäýã íü ¿íëñýí õºðºíãèéí ºðòºãò øèíãýýõ áîëîìæèò õ¿¿ã èëýðõèéëíý.937.125 2006 îíä “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà” íü òóñãàé çýýëýýñ áàãà áàéãàà ó÷ðààñ çýýëèéí õ¿¿ã òóñãàé çýýëèéí õ¿¿ãýýð òîîöíî.062. Õ¿¿ òîîöîõäîî: Õ¿¿ãèéí çàðäàë = ¯íäñýí ºð õ Õóãàöàà õ Õ¿¿ Äóíäàæ çàðëàãà “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãûí àðãà”-ûã òîîöñîíû äàðàà çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ã òîäîðõîéëíî.832. 2006 îíû õóâüä õèéãäýõ æóðãàëûí áè÷èëò íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. à.125 òºãðºãèéí õ¿¿ã áàðèëãûí ºðòºãò øèíãýýæ ¿ëäñýíèéã íü òàéëàíò õóãàöààíû õ¿¿ãèéí çàðäàë ãýæ òàéëàãíàíà. ªºðººð õýëáýë êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿ òîîöîõ çàðëàãà íü 15.937.5000 òºãðºãèéí ð¿¿ ãàð÷ áàéãààãààñ 1.000 8% 920.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Äýýðõ òîîöîîëîëòîîñ õàðàõàä õýäèé 2006 îíä íèéò 28. Èéìýýñ õ¿¿ã êàïèòàëæóóëàõäàà “Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿” áîëîí “Áîäèò õ¿¿” 2-ûí àëü áàãààð êàïèòàëæóóëíà.832.750.500 òºãðºã áàéíà ãýñýí ¿ã þì.125.000 Òàéëàíò æèëä íèéò 3.125.000 Page 24 . Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ = 15.000 òºãðºãèéí õºðºí㺠çàðöóóëñàí áîëîâ÷ äóíäàæ õºðºí㺠îðóóëàëò íü 15.500. Ýíý òàëààð 2007-2008 îíá õóâü àâ÷ ¿çâýë: Íèéò áîäèò õ¿¿: Òóñãàé 18.500.750. Ãàðñàí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà ОУБСМНБ 3 3 О.500 õ 11% = 1. Õàðèí “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà” íü òóñãàé çýýëýýñ èõ áàéâàë áóñàä ºðèéí äóíäàæ õ¿¿ã àøèãëàíà.500 òºãðºã áàéíà.500 3.000 Áîíä Çýýë 38. Ãýõäýý çàðèì ¿åä “Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿” íü æèëèéí íèéò áîäèò õ¿¿ãýýñ èõ áàéæ áîëíî.

125. Öàëèí.000 2/12 3.125 2007 îíû õóâüä “Æèíýëñýí äóíäàæ çàðëàãà” íü òóñãàé çýýëýýñ èõ áàéãàà ó÷ðààñ òóñãàé çýýëèéí õ¿¿ áîëîí áóñàä ºðèéí äóíäàæ õ¿¿ã 2óóëàíã íü àøèãëàíà. Çàðëàãà ãàðñàí Ãàðñàí çàðëàãà Êàïèòàëæóóëàõ Æèíýëñýí îí ñàð ºäºð õóãàöàà äóíäàæ çàðëàãà 2006 îíû Õóр.125 2..125(28.125 2007-05-01 5.079.375 Õ¿¿ãèéí ºð 3.000 8/12 9.832.625.750.375.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд ̺íãºí õºðºí㺠(Ìàòåðèàë.зарлага 29.628.125.753.000 48. Áóñàä ºðèéí äóíäàæ õ¿¿ãèéí òîîöîîëîëò: ОУБСМНБ 3 3 О. Õ¿¿ãèéí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà Õ¿¿ãèéí çàðäàë 1..125 12/12 29.500 Õ¿¿ãèéí çàðäëûã êàïèòàëæóóëñíààð 2006 îíû íèéò áàðèëãûí çàðëàãà 29. Уранчимэг Page 25 .753...) 28.000 2007-09-01 3.378.125.878.125) òºãðºã áîëæ áàéíà.000 4/12 3..750.000 + 1.000 2007-11-01 625.125 37.878.878.000 á.. Îäîî 2007 îí áóþó 2 äàõü æèëèéí “Õóðèìòëàãäñàí çàðëàãûí æèíýëñýí äóíäàæ”-èéã òîäîðõîéëâîë: 2 äîõ æèëèéí õóâüä ºìíºõ æèëèéí çàðëàãûã àâ÷ ¿çíý.

875.589 Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ íü íèéò áîäèò õ¿¿ãýýñ áàãà áàéãàà ó÷ðààñ êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿ íü çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ áóþó 3. Öàëèí.753.523.648.500 íèéò áàðèëãûí õóðèìòëàãäñàí çàðëàãà 52.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Áîíäûí ºð 8.378.000.85 % Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ .523.000 õ 8% = 920.832. 2007 îíû õóâüä õèéãäýõ æóðãàëûí áè÷èëò íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà.000 18.589 37.000 / 20. Îäîî 2008 îí áóþó 3 äàõü æèëèéí “Õóðèìòëàãäñàí çàðëàãûí æèíýëñýí äóíäàæ”-èéã òîäîðõîéëâîë: Áàðèëãûí àæèë 10-ð ñàðûí 1-íä äóóñ÷ áàéãàà ó÷ðààñ 2008 îíû õóâüä çàðëàãà íü 9 ñàðûí õóãàöààíä ãàðñàí ãýæ ¿çíý. à.523.2007 îí Òóñãàé çýýë Áóñàä ºð 18.000 õ 10% = 1.85% = 1.000 20..523.750.000 Áàíêíû çýýë õ 10% = 850. Õ¿¿ãèéí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà 3.125.000 + 1.628..750..000 + 3. Çàðëàãà ãàðñàí Ãàðñàí çàðëàãà Êàïèòàëæóóëàõ Æèíýëñýí ОУБСМНБ 3 3 О.000 ̺íãºí õºðºí㺠(Ìàòåðèàë. Уранчимэг Page 26 .125 3.770.589 Õ¿¿ãèéí çàðäàë 308.000..589 òºãðºã áîëíî.) 18.000 = 8.000 Äóíäàæ õ¿¿ = 1.500.151.125 + 18. Ãàðñàí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà 18.000 11.000 1.500..000 á.911 Õ¿¿ãèéí ºð 2007 îíû ýöýñò 3.714(28.750.750.589) òºãðºã áîëæ áàéíà.125 õ 8..770.

776.625.151.500 3.536 Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ .753.832..2008 îí Òóñãàé çýýë Áóñàä ºð 18.609.000 õ 11% = 2...786 2008-05-01 2.000 5/12 39.750 57.062. Òóñãàéëàõ õ¿¿ãèéí àðãà ОУБСМНБ 3 3 О.832. 2008 îíû õóâüä õèéãäýõ æóðãàëûí áè÷èëò íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà...85% = 2.625.343. Уранчимэг Page 27 .832.707...500 3 æèëèéí ýöýñò áàðèëãûí ºðòºã 61.750. ªºðººð õýëáýë òóõàéí æèëèéí õóâü ãàðàõ á¿õ õ¿¿ã êàïèòàëæóóëíà.457.) 5.000 + 3.072.125 + 18.617 4.625.500) òºãðºã áîëæ áàéíà. Öàëèí.523. à.000 ̺íãºí õºðºí㺠(Ìàòåðèàë.000 + 3.714 41.117 Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿ íü íèéò áîäèò õ¿¿ãýýñ èõ áàéãàà ó÷ðààñ êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿ íü íèéò áîäèò õ¿¿ áîëíî.714 9/12 5.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд îí ñàð ºäºð õóãàöàà äóíäàæ çàðëàãà 2007 îíû Õóð.113.589 + 5. Õ¿¿ãèéí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà ̺íãºí õºðºí㺠3. Ãàðñàí çàðäëûã á¿ðòãýõ Äóóñààã¿é áàðèëãà 5.750.зарлага 52.009.625.536 õ 8.000 á.500 22.000 + 1.125.214 (28.

250.000 12/12 11% 5.000 2006-04-01 5.750. Óã áàðèëãàòàé õîëáîîòîéãîîð 18.0001 6/12 11% 412.500 ОУБСМНБ 3 3 О. Уранчимэг Page 28 . Çàðëàãà ãàðñàí îí ñàð ºäºð Ãàðñàí çàðëàãà 2006-01-01 6. 11 õóâèéí õ¿¿òýé çýýëèéã 3 æèëèéí õóãàöààòàé àâñàí.000 Òîîöîîëîëòûã äàðààõ áàéäëààð õèéíý.000 2006-11-01 7.500 2006-04-01 412.250.000. Çàðëàãà ãàðñàí Ãàðñàí Êàïèòàëæóóëàõ Õ¿¿ãèéí Капиталжуулах îí ñàð ºäºð зарлага 2006-01-01 õóãàöàà ò¿âøèí õ¿¿ 6.000 8% Áàðèëãûí àæëûã 2006 îíû 1-ð ñàðûí 1-íýýñ ýõýëæ 2008 îíû 10-ð ñàðûí 1íä áàðüæ äóóññàí áàéíà.000 òºãðºãèéí .000 Áàíêíû çýýë Õóâü 10% 11.500.500.375.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Òóñãàéëàõ õ¿¿ãèéí àðãûí ¿åä êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿ã òîîöîõäîî ãàðñàí çàðëàãûã øóóä õóãàöàà áîëîí õ¿¿ãýýð ¿ðæ¿¿ëýõ çàìààð òîîöîîëîëòûã õèéäýã. Ýíý àðãûã ºìíºõ êîìïàíèé ìýäýýëýëä òóëãóóðëàí òàéëáàðëàâàë: Ǻâõºí 2006 îíû õóâüä õàðóóëáàë: “Марал” ÕÕÊ íü ººðñäèéí õýðýãöýýíä çîðèóëàí 3 æèëèéí õóãàöààíä áàðèëãà áàðüñàí.500. Áàðèëãûí àæèëòàé õîëáîîòîé ãàðñàí çàðäëóóä íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. Çýýëèéí òºðºë ¯íäñýí ä¿í Áîíä 8. Óã òóñãàé çýýëýýñ ãàäíà äàðààõ ºð¿¿äòýé áàéñàí.500.500 2006-06-30 7.000 9/12 11% 687.000 2006-06-30 9.000.

094 1 18. ¯íäñýí õºðºíãèéí ºðòºãò êàïèòàëæóóëàõ õ¿¿íèé çàðäëûí ä¿í íü òóõàéí õóãàöààíä ãàðñàí ã¿éöýòãýëèéí õ¿¿íèé çàðäàë áîëîí çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäëûí àëü áàãà нь áàéíà.750.000 1.500. Çàéëñõèéõ áîëîìæòîé õ¿¿íèé çàðäàë íü õýðâýý õºðºíãºíä çîðèóëñàí çàðäëûã ãàðãààã¿é áîë ãàðàõã¿é áàéæ áîëîõ õ¿¿íèé çàðäàë þì.125.000 – 5.000 òºãðºã áºãººä ¿¿íýýñ 6.000 = 7.000 – 6. ¿ëäñýí íü áóñàä ºðººð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýãäýæ áàéíà ãýñýí ¿ã þì) 2 9.000 òºãðºãèéí çàðëàãà ýõýëæ ãàðñàí.000 (òóñãàé çýýëèéí ä¿í íèéò 18.375.000 òºãðºã íü áóñàä ºðººð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýãäýæ áàéãàà ãýæ ¿çýýä áóñàä ºðèéí äóíäàæ õ¿¿ã àøèãëàíà) 3 Áóñàä ºðèéí äóíäàæ õ¿¿ã ºìíº òîîöñîí àäèëààð òîîöíî Ä¿ãíýëm Энэ судалгааг дүгнэж үзэхэд áàéãóóëëàãà õýðâýý ººðèéí õºðºí㺺ð áàðèëãà áàéãóóëàìæ áàðèõ õýðýãòýé áîëñîí áîë æèíýëñýí äóíäàæ àðãà.85% 3 7.000 íü òóñãàé çýýëýýñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýãäýæ.000. Уранчимэг Page 29 . òóñãàéëàõ õ¿¿íèé àðãà 2-ûí àлü òîõèðîìæòîéã íü ñóäëàí ººðèéí á¿ðòãýëèéí õºòëºëòºíä õýðýãëýæ áîëíî.500. 6/30-íû çàðëàãààñ 7.500.000 áîëîí 5.000.875.000 = 1.000 – 7.500.000 (6/30-íû ¿àðëàãààñ 1.969 2006-11-01 110.875.875.85% 82.000 2/12 8.000 2 6/12 8.706. ОУБСМНБ 3 3 О.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд 2006-06-30 1.250.250.750.625 28.

Àãâààí 5.Ñàðàí÷èìýã 3.Åðêåø 4.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Íîì ç¿é 1.Îäãýðýë ÓÁ 2007 îí Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë Ã. Ñàíõ¿¿ãèéí ëàâëàõ ìýäýý 8. Äóíä øàòíû íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë À.Í¿ðæèãìàà ÓÁ 2008 îí Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë Â. Äóíä øàòíû íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë KIESO SEVENTH EDITION WEYGANDT ÓÁ 2000 îí 2. ÓÁ 2004 îí Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë À. Ñàíõ¿¿ãèéí òàéëàãíàëûí îëîí óëñûí ñòàíäàðò 7. Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë ОУБСМНБ 3 3 О. Уранчимэг ÓÁ 2009 îí 2008 îí Page 30 . Î.̺íõòóÿà ÓÁ 2007 îí 6. À.

000 Õóâü 10% 8% Page 31 . Äóíä øàòíû íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë Î. Уранчимэг ¯íäñýí ä¿í 8.Í¿ðæèãìàà Ã. Íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë 11.500. Çýýëèéí òºðºë Áîíä Áàíêíû çýýë ОУБСМНБ 3 3 О. Óã òóñãàé çýýëýýñ ãàäíà äàðààõ ºð¿¿äòýé áàéñàí.500. Äóíä øàòíû íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýë Î.Í¿ðæèãìàà 10. Нягтлан бодох бүртгэл/гарын авлага/ ОУЭЗБДС 2009 он Õàâñðàëò “Марал ” ÕÕÊ “Марал” ÕÕÊ íü ººðñäèéí õýðýãöýýíä çîðèóëàí 3 æèëèéí õóãàöààíä áàðèëãà áàðüñàí.Ãàíòóëãà ÓÁ 2006 îí 13. Ñàíõ¿¿ãèéí á¿ðòãýë ÓÁ 2008 îí ÓÁ 2002 îí ÓÁ 2005 îí 12.000 òºãðºãèéí .000 11. Óã áàðèëãàòàé õîëáîîòîéãîîð 18.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд “Ìàíäàõ á¿ðòãýë” ÓÁ 2000 îí 9. 11 õóâèéí õ¿¿òýé çýýëèéã 3 æèëèéí õóãàöààòàé àâñàí.750.

625.000.000 2006-11-01 7.000 2007-09-01 9.250.000 2007-11-01 3.000 2008-05-01 5.000 2007-05-01 5.000 “Марал” ХХКомпани Îðëîãî ¿ð ä¿íãèéí òàéëàí Íèéò áîðëóóëàëò 12’590’292 ÁÁª 9’057’362 Íèéò àøèã 3’532’930 ОУБСМНБ 3 3 О.000 2006-04-01 5.375.750. Уранчимэг Page 32 .000 2006-06-30 9.375.625. Áàðèëãûí àæèëòàé õîëáîîòîé ãàðñàí çàðäëóóä íü äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд Áàðèëãûí àæëûã 2006 îíû 1-ð ñàðûí 1-íýýñ ýõýëæ 2008 îíû 10-ð ñàðûí 1íä áàðüæ äóóññàí áàéíà. Çàðëàãà ãàðñàí îí ñàð ºäºð 2006-01-01 Ãàðñàí çàðëàãà 6.500.

çàðäàë: Õóäàëäàí àâàëòûí õºíãºëºëò ÁÕÎ áîðëóóëñíû îëç 44’100 10’000 Âàëþòûí õàíø çºð¿¿ 13’971 ¯íäñýí õºðºí㺠áîðëóóëñíû îëç 270’000 Õ¿¿ãèéí îðëîãî Õ¿¿ãèéí çàðäàë Íîãäîë àøãèéí îðëîãî 15’000 250’000 60’000 163’071 ÒÒªÀ 1’462’895 Òàòâàð 5% 219’434 Öýâýð àøèã 1’243’461 ОУБСМНБ 3 3 О.Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд ¯éë àæèëëàãààíû çàðäàë: Óäèðäëàãûí çàðäàë 2’233’106 ¯éë àæèëëàãààíû àøèã 1’299’824 ¯éë àæèëëàãààíû áóñ îðëîãî. Уранчимэг Page 33 .

Уранчимэг Page 34 .Үндсэн хөрөнгийн бүртгэлийн ерөнхий асуудлууд ОУБСМНБ 3 3 О.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful