МОНГОЛ УЛСЫН ЗАСГИЙН ГАЗАР

ТЭРГҮҮН ШАДАР САЙДЫН АЖЛЫН
АЛБА

БҮС НУТГИЙН ЭДИЙН
ЗАСГИЙГ ДЭМЖИХ ХӨТӨЛБӨР

ҮЙЛДВЭРЖҮҮЛЭЛТИЙН СУДАЛГАА:
өнөө ба ирээдүй
(Дархан-Уул, Завхан, Хэнтий аймгийн жишээн дээр)

УЛААНБААТАР 2009

ÀÃÓÓËÃÀ
Ñ

ÇÓÐÃÓÓÄ
Зураг 1. 1 Үйлдвэрлэл эрхлэгчид салбараар ..............................................................................9

Зураг 2. 1. Дэлхийн улс орнуудын үйлдвэржүүлэлтийн хөгжлийн хандлага ..........................12
Зураг 2. 2. Пенангийн үйлдвэржилтийн хөгжил, Малайз .........................................................16
Зураг 2. 3. Аж үйлдвэрийн салбарын бүтэц, % .........................................................................19

Ç
Зураг 4. 1.ДНБ үйлдвэрлэл/сая төг/ ...........................................................................................98
Зураг 4. 2.ДНБ-ний бүтэц /хувиар/ .............................................................................................98
Зураг 4. 3 Нэг хүнд оногдох ДНБ /мян төг/ ................................................................................98
Зураг 4. 4 Хөдөлмөр эрхлэлт салбараар ..................................................................................99
Зураг 4. 5 Малын тоо толгой/ мян тол/ ......................................................................................99
Зураг 4. 6 Малын бүтэц, 2008 он ...............................................................................................99
Зураг 4. 7. Тариалсан талбай ургац ........................................................................................100
Зураг 4. 8. Ургацын бүтэц .........................................................................................................100
Зураг 4. 9 Хүний хөгжлийн эрэмбэ1 .........................................................................................100
Зураг 4. 10. Үйл ажиллагааны хандлага .................................................................................101
Зураг 4. 11 Бүтээгдэхүүний төрлөөр ......................................................................................101
Зураг 4. 12 ЖДҮ-ийн байршил /сумаар/ .................................................................................102
Зураг 4. 13 Аж үйлдвэрийн нийт бүтээгдэхүүн /сая төг/ .........................................................102
Зураг 4. 14 Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний бүтэц ..................................................................103
Зураг 4. 15. Техник технологийн өнөөгийн байдал................................................................103
Зураг 4. 16. Хүчин чадал ашиглалтын байдал........................................................................103
Зураг 4. 17 Үйлдвэрүүдэд учирдаг бэрхшээлүүд ....................................................................104
Зураг 4. 18.Үйлдвэрлэгчдэд учирдаг бэрхшээл /төрийн удирдах ажилтаны/ .......................105
Зураг 4. 19.Техник, технологийн өөрчлөлт .............................................................................106
Зураг 4. 20. Борлуулалтын орлогод эзлэх нэмүү өртөг..........................................................106
Зураг 4. 21. Завхан аймгийн үйлдвэрүүдийн өнөөгийн байдлын зураглал ..........................107
Зураг 4. 22. Зах зээл эрэлт ......................................................................................................108
Зураг 4. 23. Зураг Завхан аймгийн эрчим хүчний ирээдүй ....................................................111
Зураг 4. 24 Эдийн засгийн өсөлтийн прогноз ..........................................................................120
Зураг 4. 25. Салбарын бүтцийн өөрчлөлт ...............................................................................120
Зураг 4. 26. Санхүүжилтийн зохистой хэлбэрүүд ...................................................................121
Зураг 4. 27. Үйлдвэрлэгчдийн шаардлагатай санхүүжилтээ босгохоор төлөвлөсөн
аргууд .........................................................................................................................................123
Зураг 4. 28. Санхүүжилтийн хэмжээ ба зориулалт .................................................................123
Зураг 4. 29. Төрийн оролцоо ....................................................................................................124
Зураг 4. 30. ТББ-ийн оролцоо ..................................................................................................125
Зураг 4. 31 Иргэдийн оролцоо/ хувиар/ ...................................................................................126

Зураг 5. 1. Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний бүтцийн өөрчлөлт ..............................................134
Зураг 5. 2. Нийт малын тоо ......................................................................................................134
Зураг 5. 3. Тариалсан талбай, га .............................................................................................135
Зураг 5. 4. Хураасан ургац, тн ..................................................................................................135

1

Зураг 5. 5. Үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн тоо ................................................................................136
Зураг 5. 6.Үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн үйл ажиллагааны байдал .............................................136
Зураг 5. 7. Уул уурхайн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт ................................................................137
Зураг 5.8. Үйлдвэрлэгчдэд тулгарч байгаа бэрхшээл ............................................................140
Зураг 5. 9. Үйлдвэрлэгчдэд тохиолдож байгаа бэрхшээл, төрийн ба төрийн бус
байгууллагын тодорхойлсноор ................................................................................................140
Зураг 5.10. Хэрэглэгчдийн хэрэгцээг хангаж байгаа байдал .................................................141
Зураг 5.11. Орон нутгийн бүтээгдэхүүнүүд импортыг орлох чадвар .....................................141
Зураг 5. 12. Орон нутагт үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг сайжруулах санал .......................141
Зураг 5. 13. Хэнтий аймгийн өнөөгийн үйлдвэрүүдийн зураглал ..........................................144
Зураг 5. 14. Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын сүү, сүүн бүтээгдэхүүний хэрэгцээ .............145
Зураг 5. 15. Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын гурил, гурилан бүтээгдэхүүний хэрэгцээ ....145
Зураг 5. 16. Хэнтий аймгийн хүн амын төмс, хүнсний ногооны хэрэгцээ,.............................146
Зураг 5. 17. Махны нөөцийн судалгаа .....................................................................................148
Зураг 5. 18. Байгалийн болон дагалдах нөөц баялагийн ашиглалт ......................................150
Зураг 5. 19. Хэнтий аймагт хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүдийн зураглал ...........153
Зураг 5. 20. Хэнтий аймагт хөгжих шинэ үйлдвэрүүдийн зураглал .......................................155
Зураг 5. 21. Салбарын бүтцийн өөрчлөлт ...............................................................................156
Зураг 5. 22. Үйлдвэрлэлийн өсөлт ...........................................................................................158
Зураг 5. 23. Шаардагдаж байгаа хөрөнгө оруулалтын хэмжээ ..............................................158
Зураг 5. 24 Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд ..............................................................159
Зураг 5. 25. Үйлдвэржүүлэлтэнд банк санхүүгийн байгууллагуудын оролцоо .....................159
Зураг 5. 26. Үйлдвэржүүлэлтэнд төрийн байгууллагын оролцоо ..........................................160

Õ¯ÑÍÝÃÒ¯¯Ä
Хүснэгт 1. 1 Судалгаанд хамрагдагсадын тоо ............................................................................8
Хүснэгт 1. 2. Судалгааны төлөөлөх чадвар ................................................................................9
Хүснэгт 2. 1 Аж үйлдвэрийн салбарын эдийн засагт эзлэх байр суурь .................................18
Хүснэгт 3.1.Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл, (сая төг, 2000 оны зэрэгцүүлэх
үнээр) ...........................................................................................................................................21
Хүснэгт 3.2.Үйлдвэрлэгчдийн техник технологийн өнөөгийн байдал .....................................24
Хүснэгт 3. 3. Үйлдвэрүүдийн хүчин чадал ашиглалтын хувь ...................................................24
Хүснэгт 3.4.Хүчин чадлаа бүрэн ашиглаж чадахгүй байгаа шалтгаан ...................................25
Хүснэгт 3.5.Дархан-Уул аймгийн үйлдвэржилтийн СВОТ шинжилгээ ....................................31
Хүснэгт 3.6.Дархан –Уул аймгийн хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд, 2009 ...............36
Хүснэгт 3.7.Дархан-уул аймагт шинээр байгуулах үйлдвэрүүд, сумдаар ..............................37
Хүснэгт 3.8.Ирээдүйг тодорхойлох үйлдвэрүүдийн үнэлгээний матриц .................................38
Хүснэгт 3.9.Салбарын бүтцийн өөрчлөлт .................................................................................44
Хүснэгт 3.10.Сүүний чиглэлийн үхрийн сүргийн тоо бүтэц, 2009-2012 ...................................45
Хүснэгт 3.11.Саамын хэмжээний өөрчлөлт, 2009-2021 онууд .................................................45
Хүснэгт 3.12.Нэг сүүний фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, А хувилбараар ........................46
Хүснэгт 3.13.Нэг сүүний фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, Б хувилбараар ........................46
Хүснэгт 3.14. Дархан –Уул аймгийн махны үхрийн өсөлт ........................................................47
Хүснэгт 3.15.Нэг махны чиглэлийн фермерийн эдийн засгийн үр ашиг, А ба Б
хувилбараар ................................................................................................................................47
Хүснэгт 3.16.Нарийн, нарийвтар ноост хонины нэг аж ахуйн эдийн засгийн үр ашгийн
тооцоо ..........................................................................................................................................48
Хүснэгт 3.17.Ирээдүйн үйлдвэрүүдийн ойрын ирээдүйд шаардлагатай санхүүжилтийн
хэмжээ, боломжит эх үүсвэр ......................................................................................................51

2

.. Хөгжих боломжтой үйлдвэрүүдийн үнэлгээ .............................. 1...................... сая төгрөгөөр ..............152 Хүснэгт 5.. 2............... 1 Завхан аймгийг үйлдвэржүүлэх үе шат .............................................................171 Хавсралт 5............................................................ Хэнтий аймгийн гурил.......110 Хүснэгт 4..... Хүнсний бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл ................................................................................... Зүүн бүсийн ашигт малмалын талбай .132 Хавсралт 5....... Салбарын бүтцийн өөрчлөлт . Дархан-Уул аймгийн үйлдвэрүүдийн санхүүжилтийн боломжит хувилбаруудын үнэлгээ ................................. 7....... Махны үйлдвэрийн хөрөнгө оруулалтын зардлын тооцоо ....137 Хүснэгт 5..................122 Хүснэгт 5.... 2............................ 4 Дархан –Уул аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт....... Байгалийн болон эдийн засгийн нөөц боломжийн үнэлгээ ..............................175 3 ...... Хэнтий аймагт сэргээн хөгжүүлэх.. өргөжүүлэх.............................. 2................... гурилан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт ................................. Шаардлагатай хөрөнгийн хэмжээ ба эх үүсвэр .............. 3.................... Өнөөгийн үйлдвэрүүдийн үнэлгээ .............76 Хавсралт 3....................... 1................................... өргөжүүлэх үйлдвэрүүдийн жагсаалт.............................109 Хүснэгт 4.............. Үр тарианы үйлдвэрлэл ......................... 12. Хэнтий аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт......... Ноосны үйлдвэрлэлд шаардлагатай хөрөнгө оруулалт ......................................... 6.. 2 Эрчим хүчээр хангах эх үүсвэрүүдийн хувилбар .................................... 5 Үйлдвэрлэлийг өргөтгөж үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүний төрөл ................................... 1......118 Хүснэгт 4.114 Хүснэгт 4..........................................151 Хүснэгт 5. Аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэл..... Тус аймгийн төмс........................................83 Хавсралт 3...87 Хавсралт 3.............. 1........ Хэнтий аймагт шинээр байгуулах үйлдвэрүүдийн жагсаалт ........................ Ирээдүйд шинээр байгуулах үйлдвэрүүдийн нөөц ба зах зээлийн боломжийн үнэлгээ ................................. 5......150 Хүснэгт 5.149 Хүснэгт 5.......112 Хүснэгт 4...................................................... 11..........168 Хавсралт 5........................................................... 3.........60 Хүснэгт 4....... Үйлдвэрүүдийн хөрөнгө оруулалтын хувилбарууд ...96 Хавсралт 4...... 6.....129 Хавсралт 4.............................. 3.........18..........................................115 Хүснэгт 4..........146 Хүснэгт 5.......................... хүнсний ногооны ургац хураалтын байдал .............. 3...............157 ÕÀÂÑÐÀËÒÓÓÄ Хавсралт 3.......146 Хүснэгт 5....................... сэргээх үйлдвэрийн үнэлгээ ............146 Хүснэгт 5.................... 9.........154 Хүснэгт 5.......... МСҮТ-ийн үндсэн үзүүлэлтүүд ............................................................................. 4 Үйлдвэрлэж байгаа бүтээгдэхүүний төрөл ...138 Хүснэгт 5...Хүснэгт 3.............................................. Барилгын материалын үйлдвэрлэлийн салбарын бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэлт ................. 8.................................. Завхан аймгийн боловсруулах үйлдвэрүүдийн шинжилгээ ..........Ирээдүйн үйлдвэрүүдийн нөөц ба зах зээлийн боломжийн үнэлгээ .. 10... 4..................................................................................... 7......136 Хүснэгт 5........................................................................... 2: Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйд тодорхойлох дэмжих.........................................

D) ÕÀÀÈÑ-èéí Ýäèéí çàñàã áèçíåñèéí ñóðãóóëèéí ýðäýìòýí íàðèéí áè÷ãèéí äàðãà ýðõëýã÷ Áàò-Î÷èðûí Ýíõíàâ÷ Õºíãºí ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãè èíæåíåð Áèçíåñèéí çºâëºõ Äàãâàäîðæèéí Îäìàà Ýäèéí çàñàã÷.D) ÕÀÀÈÑ-èéí Ýäèéí çàñàã áèçíåñèéí ñóðãóóëèéí Ýäèéí çàñãèéí îíîëûí òýíõèìèéí áàãø Ñîäîâûí Õàíäñ¿ðýí Ýäèéí çàñàã÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph. çºâëºõ Äàøíÿìûí Ýðäýíý-Î÷èð Ýäèéí çàñàã÷ “Ãî¸î” êîìïàíèéí ìàðêåòèíãèéí ìåíåæåð 4 .D) “պ人ãèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã äýìæèõ òºâ” ÒÁÁ-ûí çºâëºõ Ǻâëºõ¿¿ä: Äð. Èîõàííýñ ôîí ôðàíö ÃÒÕÀÍ-èéí Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºðèéí åðºíõèé çîõèöóóëàã÷ Ñàíææàâûí Áàéãàëìàà ÃÒÕÀÍ-èéí Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºðèéí äýä äàðãà Æàìúÿíñ¿ðýíãèéí Ýðäýíýöîãò Ìîíãîë óëñûí Òýðã¿¿í øàäàð ñàéäûí çºâëºõ Áàãèéí ãèø¿¿ä: Áÿìáûí Ï¿ðýâ Ýäèéí çàñàã÷ ìàòåìàòèê÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph.Õ ÑÓÄÀËÃÀÀÍÛ ÁÀÃÈÉÍ ÒÀÍÈËÖÓÓËÃÀ Áàãèéí àõëàã÷: Öýäýâñ¿ðýíãèéí Àëòàíáàò Ýäèéí çàñàã÷. íÿãòëàí áîäîã÷ Ýäèéí çàñãèéí óõààíû äîêòîð (Ph. çàõ çýýë ñóäëàà÷ ÌÓÈÑ-èéí Ýäèéí çàñãèéí ñóðãóóëèéí ìàðêåòèíãèéí òýíõèìèéí áàãø Àâèðìýäèéí ̺íõæàðãàë Ìàëûí èõ ýì÷ Ìîíãîëûí õîðøîîëûí ñóðãàëò ìýäýýëëèéí òºâèéí áàãø.

Äýëõèéí áàíê 10.Õ¿íñ.Õ¿íñ õºäºº àæ àõóéí ÿàì 35. ÆÁÈÊ -JBIC áóþó ßïîíû îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû áàíê 15. ͯÁ.Á¿ãä íàéðàìäàõ àðä÷èëñàí ãåðìàí óëñ 6. ÒÁÁ. ¯ÒÏ-¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê 43.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèé áàéãóóëëàãà 22. ÅÑÁÊ-Åâðîïûí ñýðãýýí áîñãîëòûí áàíê 17. ÒÓÕÍ –Òóñãààð óëñóóäûí õàìòûí íèéãýìëýã 30.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèéí áàéãóóëëàãûí õºãæëèéí õºòºëáºð 24.պ人 àæ àõóé 32.Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà 29. ÕÀÀ.Àæ ¿éëäâýðèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í 5. ÇÄÒÃ.Îðîñûí õîëáîîíû óëñ 27. ÕÕÊ.ÒÎÂ×ÈËÑÎÍ ¯ÃÈÉÍ ÆÀÃÑÀÀËÒ 1.Õÿçãààðëàãäìàð õàðèóöëàãàòàé êîìïàíè 39. ÃØÕÎ-Ãàäààäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëò 9. ͯÁÕÕ. պ人 àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì 40.Àðèëæààíû áàíê 2.Áîëîâñðîë ñî¸ë øèíæëýõ óõààíû ÿàì 7.Ãåðìàíû òåõíèê õàìòûí àæèëëàãààíû íèéãýìëýã 8. ÕÕÀÀÕ¯ß.պ人 àæ àõóéí èõ ñóðãóóëü 33.Õºðºí㺠îðóóëàëò 38.Íèéãìèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í 21. ÍÍÁ. ÕÀ¯Ò-Õóäàëäàà àæ ¿éëäâýðèéí òàíõèì 34. ͯÁÀ¯ÕÁ. ÀÕÁ . ÀÍÓ-Àìåðèêèéí íýãäñýí óëñ 3.Ǻâëºëò õîëáîîò óëñ 13.Æèæèã äóíä ¿éëäâýð 16.Øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí èõ ñóðãóóëü 45. ÌÓÇÃ. ÕÊ-õóâüöààò êîìïàíè 37. ÃÒÕÀÍ. ¯Õß-¯éëäâýð õóäàëäààíû ÿàì 44. ØÓÒÈÑ. ÕÎ.Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçàð 19. ÓÁ-Óëààíáààòàð 41. ÄÍÁ.Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í 11. ÕÕÀÀÕ¯ß.Íýìýãäñýí ºðòãèéí àëáàí òàòâàð 25. ÄÁ. ÁÑØÓß.Äóëààíû öàõèëãààí ò¿ãýýõ ñ¿ëæýý 14. ÎÀÒ-Îðëîãûí àëáàí òàòâàð 26.Íýãäñýí ¿íäýñòýíèé áàéãóóëëàãûí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí áàéãóóëëàãà 23. ÕÀÀÈÑ.Õ¿íñ õºäºº àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàì 36. ÒÓÑÕ-Òºðèéí óäèðäëàãà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëü 31.Çàñàã äàðãûí òàìãèéí ãàçàð 12. ÄÖÒÑ. ÌÕÇ. Æį. ͪÀÒ. ÁÍÀÃÓ. ÇÕÓ. ÒÁ-Òºðèéí áàéãóóëëàãà 28.Ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ 20. ÀÁ.Ìÿíãàíû õºãæèëèéí çîðèëòóóä 18. ÌѯÒ.Àçèéí Õºãæëèéí Áàíê 4.Óðãàìàë ãàçàð òàðèàëàíãèéí ýðäýì øèíæèëãýýíèé õ¿ðýýëýí 42. ÓÃÒÝØÕ. ÎÕÓ. ÝÇÕÒÍ –Ýäèéí çàñãèéí õàðèëöàí òóñëàëöàõ íèéãýìëýã 5 . À¯ÖÁ. ÕÕÀÀß.

Äàðõàí-Óóë. ¿éëäâýðëýëèéí íººö¿¿äèéã çºâ îíîâ÷òîé õóâààðèëàõ. Óëñ îðíîî ¿éëäâýðæ¿¿ëæ. 2008-2012 он. III. õýðýãæ¿¿ëýõ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñòðàòåãè. II. îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýäýä òóëãóóðëàñàí. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ ãýñýí îéëãîëò áèø. áîäëîãûã òîäîðõîéëîõîä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ñóäàëãàà. 18 äóãààð çóóíä îëîí îðíûã õàìàðñàí àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë. íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëòóóäûã 1990 îíîîñ õîéø àæèëëàæ áàéñàí Çàñãèéí ãàçàð á¿ð äýâø¿¿ëýí òàâüñààð ë áàéíà. äýëõèéí 2 äóãààð äàéíû äàðàà Àìåðèêèéí ãåíåðàë Äæîðæ Ê.1.mn 6 . Àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæ. òåõíîëîãèéí äýâøèë íýâòð¿¿ëýõ.Çîðèëòóóä Ýíýõ¿¿ ¿íäñýí çîðèëãûã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä äàðààõ çîðèëòóóäûã äýâø¿¿ëýí òàâüñàí. 1 . ÎÐØÈË Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí òîãòâîðòîé õºãæëèéã õàíãàõ ¿íäñýí àðãà çàì íü “¿éëäâýðæ¿¿ëýëò” ãýäãèéã ñóäëàà÷äûí îíîëûí á¿òýýë. Õýíòèé àéìãóóäàä õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð õèéãäñýí ñóäàëãààíû çîðèëãî.2. ÷àíàðòàé øèíý á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóâààðèëàõ. 1.ÍÝÃįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ: ÓÄÈÐÒÃÀË Ýíýõ¿¿ á¿ëýãò á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé Çàâõàí. “¯éëäâýðæ¿¿ëýëò” íü íèéãìèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí óõààíû òîäîðõîéëîëòîîð çºâõºí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí Ãàçðààñ 2008-2012 îíä ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ õºòºëáºð.Ìàðøàëëûí äýâø¿¿ëýí õýðýãæ¿¿ëñýí “Åâðîïûã ñýðãýýí áîñãîõ òºëºâëºãºº” áóþó Åâðîïûí îëîí îðíûã õîöðîãäëîîñ äýâøèëä õ¿ðñýí òóðøëàãà õàðóóëæ áàéíà. Õýíòèé àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîäèò íººö áîëîìæèéã õýðýãöýýíä íü òóëãóóðëàí íºëººëºõ õ¿÷èí ç¿éëñòýé íü õàðüöóóëàí ñóäëàõ çàìààð õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ. øèíýýð áàðèõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ àðãà õýëáýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõ çýðýã îëîí àñóóäëóóäûã ñóäëàõ ÿâäàë ºíººäðèéí òóëãàìäñàí ÷óõàë àñóóäàë áîëîîä áàéãàà áèëýý. Àéìãóóäûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäàëä ä¿í øèíæèëãýý õèéæ çóðàãëàë ãàðãàõ. Ñóäàëãààíû çîðèëãî Á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé Çàâõàí. çîõèîí áàéãóóëàëò. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð áàðèìòëàõ áîäëîãûã Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðûí õºòºëáºð. òºëºâëºãººòýé íèéö¿¿ëýí òîäîðõîéëîõ.МУ-ын Засгийн газрын мөрийн хөтөлбөр. õàðèí íèéãìèéí á¿õ ñàëáàðò øèíý ìýäëýã.1 Òóóøòàé îëîí æèë ìºðäºæ. òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëæ õýðýãæ¿¿ëæ. 1. æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæ áàéíà. àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã òîãòâîðæóóëàõ. ýçýìøèõ. óëìààð òýäíèéã äýìæèõ àðãà çàìóóäûã ñàíàë áîëãîõîä ñóäàëãààíû àæëûí ¿íäñýí çîðèëãî îðøèíî. òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàí àâàõ. òýýâýðëýõ.open-government. ñóäàëãààíä àøèãëàñàí òîî ìýäýýëëèéí òàëààð ºã¿¿ëñýí áîëíî. áîëîâñðîíãóé àðãà. ò¿¿õèé ýäýý äîòîîääîî áîëîâñðóóëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ. õ¿íèé íººöèéã õºãæ¿¿ëñýíýýð ¿éëäâýðæñýí íèéãìèéã áèé áîëãîõ ºðãºí öàð õ¿ðýýòýé öîãö àñóóäàë þì. ºðñºëäºõ ÷àäâàð á¿õèé èìïîðòûã îðëîõ Ìîíãîëûí “áðýíä” á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áèé áîëãîõ. Ìàíàé óëñûí õóâüä ò¿¿õèé ýäèéí õàðüöàíãóé èõ íººöòýé õýäèé ÷ äîòîîä çàõ çýýëèéí áàãòààìæ áàãàòàé íºãºº òàëààñ ò¿¿õèé ýäýý áîëîâñðóóëàõã¿éãýýð áóþó “íýì¿¿ ºðòãèéã” øèíãýýëã¿éãýýð ýêñïîðòîëäîã òóë “õàðààò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò” áèé áîëæýý ãýæ ñóäëàà÷èä ä¿ãíýäýã áàéíà. çîðèëò. íººöèéí ñóäàëãàà õèéæ õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýðëýëèéã òîäîðõîéëæ èðýýä¿éí çóðàãëàë ãàðãàõ. Ýíý ¿íäñýí äýýð ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéã òîãòîîõ. www. óóë óóðõàéí ñàëáàðò ò¿øèãëýñýí ¿éëäâýðëýë. ¿éë÷èëãýýã õ¿ðãýõ ¿å øàòóóäûã òîäîðõîéëîõ. îðîí íóòãèéí íººö áîëîëöîîíä òóëãóóðëàí òîîöñîí èðýýä¿éí òºñººëºë íýí øààðäëàãàòàé áàéãàà þì. Äàðõàí-Óóë. ¯¿íä: I. õàäãàëàõ. ýñâýë æèæèã.

áîäèò áàéãàëèéí áà ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîëöîîíä íü òóëãóóðëàñíààñ ãàäíà ñàëáàð õîîðîíäûí òýíöýëèéã àøèãëàí ïðîãíîç õèéâ. Ìýäýýëýë áîëîâñðóóëàõ. óã ÿðèëöëàãààñ ãàðñàí ñàíàë ä¿ãíýëò¿¿äèéã ýöñèéí òàéëàíä òóñãàñàí áîëíî. Òàéëàí áè÷èõ. Õºãæèõ áîëîìæòîé òîäîðõîé ¿éëäâýð¿¿äèéí õºãæëèéí õóâèëáàðóóäûã òîäîðõîéëæ ¿íýëýõýä øèéäâýðèéí ìîäíû àðãûã àøèãëàí Tree age ïðîãðàììààð áîäîæ. Õýíòèé. Ñóäàëãààíä àøèãëàñàí òîî ìýäýý Ñóäàëãààíû ¿íäñýí íýãæýýð á¿ñ÷èëñýí õºãæëèéí ¿çýë áàðèìòëàëòàé óÿëäóóëàí á¿ñ íóòãèéã òºëººëºõ ÷àäâàð á¿õèé Äàðõàí-Óóë. õýðýãëýã÷èä. 2. áîðëóóëàã÷èä. V. ñóäàëãààíû ä¿ãíýëòèéã îëîí õóâèëáàðààð áîëîâñðóóëàõ. Èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ õóâèëáàðóóäûí òàëààð ñàíàë áîëîâñðóóëàõ. Ñóäàëãààíû 5 äàõ ¿å øàòàíä ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿ä òàéëàíãèéí á¿òöèéã 3 óäàà áàãààðàà õýëýëöýí ýöñèéí õóâèëáàðûã áîëîâñðóóëñàí þì. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä. 1. Àéìãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. 5. Ìýäýýëýë öóãëóóëàõ. Ñóäàëãààíû 2 äàõ øàòàíä äýýð äóðäñàí ìàòåðèàëä òóëãóóðëàí ñóäàëãààíû àðãà ç¿é áîëîâñðóóëàâ. ñóäàëãààíû õ¿ñíýãò.3. Ñóäàëãààíû àæëûí àðãà ç¿é áîëîâñðóóëàõ. áèçíåñ ýðõëýã÷äèéí îðîëöîîã ñóäàëæ òîäîðõîéëîõ. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí òºëººëºëòýé ÿðèëöàæ ñóäàëãàà àâàõûí çýðýãöýý ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí èðýýä¿éí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ òàëààð îëîí íèéòèéí õýëýëö¿¿ëýã ÿâóóëñàí. áîäîëòûã íü êîìïüþòåðûí SPSS ïðîãðàììààð ã¿éöýòãýñýí áîëíî. õýòèéí òºëºâ. õºòºëáºð. õýëýëö¿¿ëýã õèéõ æóðàì áîëîâñðóóëàâ. Ñóäàëãààíû ÿâöàä çàõèàëàã÷òàé õàìòðàí 2 óäàà ÿðèëöëàãà õèéæ. ñàíàë àñóóëãà.Ñóäàëãààíû çîõèîí áàéãóóëàëò Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí Øàäàð ñàéäûí àëáàíû çàõèàëãààð ÃÒÕÀÍ-èéí “Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ” õºòºëáºð “¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñóäàëãàà”-íû áàãèéã òîìèëñîíîîð áèäíèé ñóäàëãààíû àæèë ýõýëñýí þì. 3. òºñºë òîîöîîíû àðãóóäûã õýðýãëýæ. ñòðàòåãè. àðãà÷ëàë. Òîéì ñóäàëãààãààð Äýëõèé äàõèíàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëæ èðñýí áà õºãæ¿¿ëæ áóé àðãà òóðøëàãà. ýðäýìòýí ñóäëàà÷äûí á¿òýýë íèéò 50 ãàðóé ìàòåðèàëûã óíøèæ ñóäëàâ. òºñºë. àéìãóóäûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí òàëààð òîî ìàòåðèàë öóãëóóëæ. îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãóóäààñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð áàðèìòëàõ áîäëîãî. 1. Ñóäàëãààíû 3 äàõ ¿å øàòàíä ñóäëàà÷äûí áàã õºäºº îðîí íóòàãò àæèëëàæ. îëîí óëñûí áà Ìîíãîë óëñûí ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãóóäààñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ñóäàëãààíû ìàòåðèàë.IV. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ñóäàëãààíû àæëûã äàðààõ 5 ¿å øàòààð ÿâóóëñàí. ÿðèëöëàãûí àñóóäëóóä. õàíäëàãóóä. àñóóëãà. Ìîíãîë óëñûí òºð çàñàã. Èðýýä¿éä õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõîä îëîí íèéòèéí õýëýëö¿¿ëýã. òàéëàí. äàâóó áà ñóë òàëûã íü èëð¿¿ëýõ. ¯¿íä: 1. Çàâõàí àéìãóóäûí ¿éëäâýðëýë 7 . ä¿ãíýëòýíä ä¿í øèíæèëãýý õèéñíèé ¿íäñýí äýýð ìýäýýëýë öóãëóóëàõàä àøèãëàõ àíêåòûí ñóäàëãàà. äèàãðàìì. Ñóäàëãààíû 4 äýõ ¿å øàòàíä ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 3 àéìãèéí ìýäýýëýëä òóëãóóðëàí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí áàéäàëä ä¿í øèíæèëãýý õèéæ.4. ò¿¿íýýñ îíîâ÷òîéã íü ñîíãîõîä õ¿ñíýãò. Òîéì ñóäàëãàà. îëîí íèéòèéí áà èðãýíèé íèéãìèéí áàéãóóëëàãóóäûí øóãàìààð ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð õèéãäñýí ¿éë àæèëëàãààíû òóõàé ìàòåðèàë. äýýðõè ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûã ¿íýëýõýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøãèéí øèíæèëãýýíèé àðãóóäûã õýðýãëýâ. 4. Äýýðõè ìàòåðèàëóóäòàé òàíèëöàí äýâø¿¿ëñýí ñàíàë.

Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýä òóëãóóðëàí äàðààõ îáüåêòóóäûã ñóäëàâ. Çàâõàí àéìãààñ Óëèàñòàé. Õýíòèé àéìãààñ Õýðëýí. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí òºëººëºë. 4. 2. Èõ-Óóë. Òîñîíöýíãýë. ýðäýìòýí ñóäëàà÷èä çýðýã 32 áàéãóóëëàãûí 50 õ¿íòýé óóëçàæ ÿðèëöñàí áàéíà. .ýðõëýã÷èä. ¯íäýñíèé õºãæëèéí õ¿ðýýëýí. íèéò 485 õ¿íòýé óóëçàæ. ̺ðºí. ªìíºäýëãýð. áîðëóóëàã÷èä. Áàÿíõóòàã. Ñóäàëãààíä íèéò 14 ñóìûã ñîíãîí ñóäàëñàíû äîòîð Äàðõàí-óóë àéìãààñ Äàðõàí. õýðýãëýã÷èä áîëîí òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûã òºëººë¿¿ëýí àâ÷ ¿çñýí. áîðëóóëàã÷ 85. Õîíãîð. Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã ñîíãîõäîî ñàëáàð á¿ðýýñ òºëººëºë îðóóëñàí áàéõààð áîëîí îðîí íóòãèéí îíöëîãèéã õàðãàëçàí ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ýðõýëæ áàéãàà. Ñóäàëãààíû ¿íäñýí îáüåêòóóäààñ ãàäíà ñóäàëãààíä ͯÁÀ¯ÕÁ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí ò¿âøèí. 8 . îðîí íóòãèéí íººö áîëîëöîî. íóòãèéí çºâëºë. ñàëáàðûí ÿàìäûí ò¿øìýë¿¿ä. òºðèéí àæèëòàí 79. Òóõàéëáàë. õýðýãëýã÷äýýñ ñàíàìñàðã¿é ò¿¿âðèéí àðãààð ñóäàëãàà àâëàà. õàíäèâëàã÷ áà îëîí óëñûí áàéãóóëëàãûí àæèëòàíóóä. . ¯íäýñíèé Ñòàòèñòèêèéí õîðîîíû ñòàòèñòèê áîëîí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààðõè ñóäàëãààíû ìàòåðèàëóóäààñ òîî áàðèìò àøèãëàñàí áîëíî. Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí Øàäàð ñàéäûí àëáà. ̺í ò¿¿í÷ëýí “Æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí òóõàé” õóóëèéí 5 äóãààð ç¿éëä çààñíû äàãóó á¿õ òºëººëëèéã ñóäàëãààíä õàìðóóëñàí áàéõ áîäëîãûã áàðèìòàëñàí. èðýýä¿éí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ÷èã õàíäëàãà çýðýã àñóóäëààð ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿ä. 5. Õ¿ñíýãò 1. Ñóäàëãààíû íýãæ¿¿äèéã ñîíãîõîä çîðèëòîò áîëîí ñàíàìñàðã¿é ò¿¿âýðëýëòèéí àðãûã õýðýãëýñýí. îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºðèéí àæèëòàí íàðûí íèéò 81 õ¿í îðîëöñîí 4 õýëýëö¿¿ëýã çîõèîí áàéãóóëñàí.5. Ìîíãîë óëñûí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèë. . îíöëîã øèíæèéã èëð¿¿ëýõ áîëîìæ á¿ðä¿¿ëýõ. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã çîðèëòîò ò¿¿âðèéí àðãààð. Øàðûí ãîë. ¯¿íä: . Ñóäàëãààíû ÿâöàä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷ 149. Îðõîí ñóìä. çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã çîðèëòîò ò¿¿âðèéí àðãààð ñîíãîâ. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð á¿ðýýñ òºëººëºõ ÷àäâàðòàé áàéõ. ñàíàë àñóóëãà àâñàí áàéíà. Áàòøèðýýò. ìýðãýæëèéí ñàëáàðûí õîëáîîäûí åðºíõèéëºã÷èä. ¯¿íä: 1. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òºëººëºë 20. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëààð òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. 1. Ñóäàëãààíä õàìðàãäààã¿é áóñàä ñóìäûã òºëººëºõ ÷àäâàðòàé áàéõ. ÃÒÕÀÍ-èéí “Á¿ñ íóòãèéí ýäèéí çàñãèéã äýìæèõ õºòºëáºð. Òýëìýí ñóìä ñóäàëãààíä õàìðàãäæýý. պ人 àæ àõóé õºíãºí ¿éëäâýðèéí ÿàìíû õîëáîãäîõ ãàçàð õýëòýñ¿¿ä. Ñóìäûã ñóäàëãààíä õàìðóóëàõäàà äàðààõ øààðäëàãóóäûã óäèðäëàãà áîëãîâ. ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ 4. Áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí çîõèõ íººöòýé áàéõ. áîðëóóëàã÷. õýðýãëýã÷ 148. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí õóâèéí æèíãèéí àðãààð òîîöîæ äàðààõ õ¿ñíýãòýíä õàðóóëëàà. 1 Ñóäàëãààíä õàìðàãäàãñàäûí òîî Ñóäàëãààíû îáüåêò 1 2 3 4 5 6 7 8 Ñîíãîñîí ñóìä ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä Áîðëóóëàã÷èä Õýðýãëýã÷èä Òºðèéí àæèëòàíóóä Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ÌÑ¯Ò Íèéò Äàðõàí-Óóë 4 73 25 41 26 13 2 180 Àéìãóóä Çàâõàí 4 34 30 77 25 4 1 171 Õýíòèé 6 42 30 30 28 3 1 136 3. Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð Ñóäàëãààíû ò¿¿âðèéí òºëººëºõ ÷àäâàðûã ìýäýýëýë öóãëóóëñàí ñóìä. Öýíõýðìàíäàë ñóìä. ñóì.

Çàõ çýýë: çàõ çýýëèéí áîëîìæ. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë øààðäëàãàòàé ýñýõ. õýðýãëýã÷äèéí ñýòãýë õàíàìæ. ¿éëäâýðèéíõýý òàëààð èðýýä¿éí òºëºâëºãºº. ýðýëò. ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýýñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: ñàëáàð. Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð Ñóìä Àéìàã Õàìðàõ Íèéò Õàìðàãäàõ õóâü Çàâõàí 24 4 16 Õýíòèé 17 6 35 Äàðõàí 4 4 100 Íèéò/äóíäàæ 45 14 31.0 8. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 26. 8. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. 1. àæèëëàãñàäûí òîãòâîð ñóóðüøèë. 1 ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä ñàëáàðààð 1. 2. çàõ çýýëèéã õàìàð÷ áóé õ¿ðýý.6. 2% íü õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà.7% õºíãºí.2% õ¿íñíèé. øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî. ¿éë àæèëëàãààíû ºíººãèéí áàéäàë. øààðäëàãàòàé íýìýëò ñàíõ¿¿æèëò ò¿¿íèé àøèãëàëò.9 303 73 24. Ñàíõ¿¿æèëò: øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîäîã õýëáýð¿¿ä. áîðëóóëàëòûí ñóâãóóä. 25.3% õ¿íä. Àñóóëãûí ñóäàëãààíû ¿íäñýí àãóóëãà Ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ íýãæ á¿ðýýð àíêåòûí ñóäàëãààíû àñóóëãûã òóñ á¿ðèéí îíöëîãèéã õàðãàëçàí áîëîâñðóóëñàí.5 Хүнс ХАА Боловсруулах Барилга.1% áàðèëãûí. Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 149 ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 30. ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæóóä. Òåõíèê òåõíîëîãè: òåõíèê òåõíîëîãèéí áàéäàë. õºãæèõ èðýýä¿éòýé á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð ãýõ ìýò. òºðºë. òºñëèéí áîëîí áîäèò õ¿÷èí ÷àäàë. Бусад Çóðàã 1. àæ àõóéí íýãæèéí õýëáýð. àæèëëàæ áóé õóãàöàà. õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààí.2 18. 9 .1 14. 1. õàíãàìæ. óäèðäëàãûí óð ÷àäâàð. ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý.7 Ñóäàëãààíû òºëººëºõ ÷àäâàð ñóìäûí õóâüä 31. á¿òýýæ áóé íýì¿¿ ºðòºã.1. Áóñàä: Òóëãàð÷ áóé áýðõøýýë ò¿¿íèéã õýðõýí äàâàí òóóëàõ.6.1 145 42 28. ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëò. барилгын материал Хүнд Хими ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä Õàìðàõ Íèéò Õàìðàãäàõ õóâü 109 34 31.5% íü õºäºº àæ àõóéí. õ¿ðýëöýý. äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð.0 557 149 26.Õ¿ñíýãò 1. ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íýëãýý. ¯éëäâýðëýëèéí íººö: ò¿¿õèé ýäèéí íýð.3 2. 18. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí.1 Судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчид салбараар 1.1 25.7 30.7% áàéíà. àæèëëàõ õ¿÷íèé á¿ðä¿¿ëýëò áà õàíãàìæ.1%. áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëýõ íºëºº. ãîë ºðñºëäºã÷èä.

4. ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé òàëààð: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä áèçíåñèéã äýìæèã÷ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî: ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî.6. õóâü õ¿íèé îðóóëàõ õóâü íýìýð. îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëòûã ñàéæðóóëàõ àðãà çàìóóä.3. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë. Õýðýãëýã÷äýýñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: Àéìàã. õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí. ñàíõ¿¿ãèéí. òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò: áîðëóóëæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë. øèíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä õºðºí㺠îðóóëàõ îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæóóä. áàã. Áèçíåñèéí îð÷èí: Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõºä íºëººëºõ õóóëü ýðõ ç¿éí.1. õýðýãöýýã õàíãàæ áóé ýñýõ.6. Èðýýä¿éä áèé áîëãîõ áîëîìæòîé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé òàëààð: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýæ áîëîõ áîëîìæòîé á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë. îëîí íèéòèéí áàéãóóëàãóóäûí. áîðëóóëàõ áîëîìæòîé çàõ çýýë. ÒÁÁ áà øèíëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà.6. íººö áîëîìæ: îðîí íóòàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààíóóä. îðîí íóòàãò íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãóóä. 1. õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ. òºð çàõèðãààíû áàéãóóëëàãààñ ãàðãàõ ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä ¿íýòýé õóâü íýìýð îðóóëàõ áîëîìæ á¿õèé øèéäâýð¿¿ä. Áîðëóóëàã÷äààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: Àéìàã. õ¿íèé íººö. îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàð. áàéãàëèéí íººö. îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõ àðãà çàìóóä. àëáàí òóøààë. îðîí íóòãèéí çàñàã çàõèðãààíû. àæèë ýðõëýëò. ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä áàðèìòëàõ áîäëîãî. ìýðãýæèë. ¿éëäâýð õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãî: òºðèéí.2. Ñàíõ¿¿æèëòèéí íººö áîëîìæ: õºðºí㺠îðóóëàëòûí øààðäëàãàòàé õóâèëáàðóóä. áàéãóóëëàãûí íýð . áîëîâñðîë. 1. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí òàëààð: èðýýä¿éä õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä. õýðýãëýã÷äèéí õàíäëàãà. õýðýãöýýòýé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õóäàëäàí àâ÷ áóé ãàçàð. òàâüæ áóé øààðäëàãà. ýêñïîðòîíä ãàðãàõ áîëîìæ. òåõíèê òåõíîëîãèéí áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí áîëîí õºðºí㺠îðóóëàëòûí îð÷èí. ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî: îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîíû õýëáýð¿¿ä.5. Îðîí íóòàã äàõü ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèë. Çàõ çýýëèéí íººö áîëîìæ: Îðîí íóòãèéí øèëäýã á¿òýýãäýõ¿¿í ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. äýä á¿òýö. èðýýä¿éòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí òºðºë. èðãýäèéí. 1. ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä þó õèéõ øààðäëàãàòàé ç¿éëñ. Òºðèéí áàéãóóëëàãààñ àâñàí àñóóëãûí àãóóëãà Åðºíõèé ìýäýýëýë: áàéðøèë. ò¿¿íèéã õýðýãëýõ áîëñîí øàëòãààí. ýäãýýðò òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé. õàìãèéí èõ õýðýãëýäýã á¿òýýãäýõ¿¿í. ñóì. íººö áîëîìæóóä: îðîí íóòàã äàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðóóäûí ¿íýëãýý. 10 . àæèë ýðõëýëò. áîðëóóëàëòàíä îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýçëýõ õóâèéí æèí. áîëîâñðîë. òýäãýýðèéã àøèãëàí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõýä áýðõøýýë ó÷ðóóëäàã øàëòãààíóóä. áàðàà ¿éë÷èëãýý íèéë¿¿ëýõ áîëîí áîðëóóëàõ õýëáýð. ñóì. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõ ñàíõ¿¿æèëòèéí îíîâ÷òîé õóâèëáàðóóä.6. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ òºëºâëºãºº ò¿¿íèé ¿íäýñëýë. èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿í. ñóäàëãàà àâñàí õ¿íèé îâîã íýð. õºäºº îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààí. õàìãèéí ýðýëòòýé á¿òýýãäýõ¿¿í. áàã.

¿éëäâýðëýë íü 1-2 òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýýð òºðºëæñºí. 11 . àðãà çàìóóä áîëîí Ìîíãîë óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí ò¿¿õ. Áàãà îðëîãîòîé ÷ ýäèéí çàñàã íü õóðäàí ºñºæ áóé îðíóóäàä áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëæ òºðºëæèëòèéã áàãàñãàõ. бага орлоготой удаан өсөлттэй орнууд гэж ангилсан байна. óëñ îðíóóäûã ÿìàð àðãààð ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ òàëààð îëîí óëñûí õýìæýýíä ñóäëàæ. Ýäèéí çàñãèéí ºñºëò íü óäààí. îðëîãî áàãàòàé îðíóóäûí íýã õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ-íèé õýìæýý áàãà. бага орлоготой хурдан өсөлттэй . îð÷èí ¿åèéí òåõíèêýýð òîíîãëîãäñîí îëîí ñàëáàðòàé ýäèéí çàñãèéí äîòîîä á¿òöèéã õºãæ¿¿ëýõèéí òóëä ¿íäýñíèé íººö áàÿëàãèéí èõýýõýí õýñãèéã äàé÷èëñàí ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí ïðîöåññ þì” ãýæýý. дунд орлоготой удаан өсөлттэй. ¿éë ÿâäàë áîëîõûã áàòàëñàí þì.1. Õàðèí õ¿í òºðºëõòºí ñîöèàëèñò áà êàïèòàëèñò ãýñýí 2 ëàãåðüò õóâààãäàæ áàéñàí ýíý ¿åä ñîöèàëèñò îðíóóä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã àëü áîëîõ õóðäàöòàéãààð õèéæ óëñ îðíîî ò¿ðãýí ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ òóõàé îíîëûã äýâø¿¿ëæ áàéõàä êàïèòàëèñò îðíóóäûí ç¿ãýýñ ¿éëâýðæ¿¿ëýëò áîë íýã äàëàéëòààð õóðäàöòàé õèéõ àæèë áèø þì ãýýä “ãóðâàí òîéðãèéí îíîë”-ûã äýâø¿¿ëýí òàâüæ áàéæýý. Îð÷èí ¿åä äýëõèé åðòºíö äàÿàðøèæ. Óã òîäîðõîéëîëòîíä “¿éëäâýðæ¿¿ëýëò íü íèéò ýäèéí çàñàã áîëîí ýäèéí çàñàã. æèæèã ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ óðüä÷èëñàí íºõöºëèéã õàíãàñíû äàðàà 3 äàõ òîéðîã áîëîõ “õ¿íä ¿éëäâýðèéí” òóõàé ÿðèõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéâ. ¯¿íèéã ¿éëäâýðëýëèéí òºðºëæèëò áà íýã õ¿íä íîãäîõ äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé õîîðîíäûí õàìààðëààð íü òîîöñîí çóðãààñ (Çóðàã 2. Ýíý îíîëîîð óëñ îðíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõýä íèëýýä õóãàöàà øààðäñàí.1) òîäîðõîé õàðæ áîëíî. áýëòãýëèéí ÷àíàðòàé “õî¸ð òîéðîã” áîëîõ ò¿¿õèé ýäýý áîëîâñðóóëàõ. øèíæëýõ óõààí òåõíîëîãèéí äýâøèë ãàðàõûí õýðýýð ò¿¿õèé ýäèéã èë¿¿ ã¿í áîëîâñðóóëñàí.ÕΨÐÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ. îëîí óëñàä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õýðýãæ¿¿ëæ èðñýí òóðøëàãà. Äýëõèéí áàíêíû àíãèëëààð2 óëñ îðíóóäûí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæëèéí õàíäëàãûã ͯÁ-ûí Àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí áàéãóóëëàãààñ òîäîðõîéëæýý. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ õàíäëàãà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä àæèãëàãäàæ áàéíà. 1961 îíä ͯÁ-ä “Àæ ¿éëäâýð õºãæ¿¿ëýõ òóñãàé õîðîî”–ã áàéãóóëæ. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò íü õ¿í òºðºëõòºíèé ò¿ãýýìýë ¿çýãäýë. íàðèéí òºâºãòýé. äýä á¿òýö. óäààí ºñºëòòýé îðíóóä àíõàí áà äóíä øàòàíä áîëîâñðóóëñàí 2 . Àæ ¿éëäâýðèéí ýíý õóâüñãàëûí äàðàà õ¿í òºðºëõòºí öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷èéã íýýæ ºðãºí õýìæýýòýé àøèãëàõ áîëñîíû çýðýãöýý øèíæëýõ óõààíû ãàéõàìøèãòàé íýýëò¿¿ä ãàð÷ àâòîìàò óäèðäëàãàòàé ìàøèí áèé áîëñîí íü XX çóóíû äóíäààñ ýõýëñýí øèíæëýõ óõààí òåõíèêèéí õóâüñãàë áàéâ. íèéãìèéí äýâøèëèéí ºíäºð õóðäàöûã õàíãàõ ÷àäâàðòàé áºãººä ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãñýë áà ºðãºí õýðýãöýýíèé áàðàà ¿éëäâýðëýäýã áîëîâñðóóëàõ ñåêòîðòîé. Èíãýæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òàëààð íýãäñýí îéëãîëòîíä õ¿ð÷. Äýëõèéí àæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ò¿¿õ Àíõ XIX çóóíä Àíãëè óëñàä óòàñ ýýðýõ íýõýõ ìàøèí áèé áîëæ.Дэлхийн банкнаас улс орнуудыг 1975-2005 оны ДНБ ба эдийн засгийн өсөлтөнд нь үндэслэн өндөр орлоготой. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí ºíººãèéí áàéäëûí òàëààð òîâ÷ ºã¿¿ëñýí áîëíî. ÀÆ ¯ÉËÄÂÝÐÈÉÍ ÕªÃÆËÈÉÍ Ò¯¯Õ Ýíýõ¿¿ á¿ëýãò õ¿í òºðºëõòºíèé õºãæëèéí çàéëøã¿é ¿çýãäýë áîëñîí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæëèéí ò¿¿õ áà îð÷èí ¿åèéí õàíäëàãà. ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òóõàé òîäîðõîéëîëòûã ãàðãàæýý. 2. Ýíýõ¿¿ õóâüñãàëûí ¿ð ä¿íä Àíãëè îðîí äýëõèéí çàõ çýýëèéã ýðõ ìýäýëäýý àâñàí “¿éëäâýðæñýí ã¿ðýí” áîëæ ÷àäñàí þì. дунд орлоготой хурдан өсөлттэй. àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéãäñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýæ áàéíà. äóíä îðëîãîòîé. Æåéìñ Óéàòò óóðûí õºäºëã¿¿ðèéã çîõèîí á¿òýýñýíýýð àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë ýõýëæ ìàøèíò òîì ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàæ ò¿¿õýíä “àæ ¿éëäâýðèéí õóâüñãàë” ãýæ íýðëýõ áîëñîí áèëýý.

ºíäºð ¿íýýð øèéäâýðëýæ ÷àäñàí þì. 1. ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëûã àñàð áîãèíî õóãàöààíä. ªíäºð îðëîãîòîé îðíóóäûí õóâüä ìýäëýãèéí áàãòààìæ èõòýé.2.loc.á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ. áàéëäààíû çýâñýã òåõíèê ¿éëäâýðëýõ ¿íäýñ áîëñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëæ áàéâ. Îðîñ îðîí 1913 îíä äýëõèéí àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 4% ¿éëäâýðëýäýã õºäºº àæ àõóéí õîöðîãäñîí îðîí áàéëàà.Industrial Development report 2009.http://www. 1947 îíû áàéäëààð õºäºº àæ àõóé 3 4 . Ãåðìàí: Àìåðèêèéí ãåíåðàë Æîðæ Ìàðøàëë 1947 îíû 6-ð ñàðûí 5-íû ºäºð Õàðâàðäûí èõ ñóðãóóëüä Áàðóóí Åâðîïûí 16 îðíû òºëººëºã÷äºä õàíäàí ÀÍÓ-ààñ òóñëàìæ àâàõûã ñàíàë áîëãîñîíîîð îëîí óëñûí õàðèëöààíû ò¿¿õýíä õàìãèéí ãÿëàëçñàí àìæèëò õýìýýí íýðëýãäñýí “Ìàðøàëëûí òºëºâëºãºº”4 ýõýëñýí ò¿¿õòýé. ÇÕÓ-ûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ºðãºí öàð õ¿ðýýòýé àæèë 1928-1931 îíóóäàä ºðíºñºí áºãººä Â. Çàðèì îðíóóäûí òóõàéí öàã ¿åäýý óëñ îðíîî ¿éëäâýðæ¿¿ëñýí òóðøëàãà. Óëñ îðíûã õºãæ¿¿ëæ ýäèéí çàñãèéí õóâüä õàðààò áàéäëààñ ãàðàõ öîðûí ãàíö àðãà áîë ñîöèàëèñò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëò þì ãýæ òýð ¿åèéí ÇÕÓ-ûí óäèðäëàãà ¿çñýí áàéíà. Äýëõèéí óëñ îðíóóäûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæëèéí õàíäëàãà 2. UNIDO. ÇÕÓ-ûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ àíõäóãààð òàâàí æèëèéí òºëºâëºãººã àñàð õóðäàöòàéãààð õýðýãæ¿¿ëýõ áîäëîãî áàðèìòàëæ áàéñàí íü öààíàà öýðýã áàòëàí õàìãààëàõ áîäëîãîòîé õîëáîîòîé áàéñàí òóë ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ õàíäëàãàòàé áàéãàà àæýý3. Äýëõèéí õî¸ðäóãààð äàéíû äàðàà Åâðîï òèâ ýâäýðõèé áàëãàñ áîëæ. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õýðýãæ¿¿ëñýí îëîí óëñûí òóðøëàãà Õ¿í òºðºëõòºíèéí õºãæëèéí ò¿¿õýíä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí òóõàé îëîí îíîë. óðñãàë ãàð÷ áàéñàí ÷ óëñ îðîí á¿ð ººðèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëñýýð èðñýí þì. ¯éëäâýðæèëòèéí õ¿÷èí ÷àäëûí áèëýã òýìäýã íü ìåòàëë ãýæ ¿çýæ õ¿íä àæ ¿éëäâýð. îíöëîãóóäààñ äóðäàÿ. Үйлдвэрлэлийн төрөлжилт ба нэг хүнд ногдох дотоодын нийт бүтээгдэхүүний U хэлбэрийн хамаарал Çóðàã 2. 17-р тал .gov/exhibits/marshall/ 12 . ýäèéí çàñàã íü õóðäàí ºñºëòòýé îðíóóä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëòòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýýã áóóðóóëæ.È.Ëåíèíèé “Öàõèëãààíæóóëàõ òºëºâëºãºº” óã àæëûí ýõëýë íü áàéâ. ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýæ áàéíà. äóíä îðëîãîòîé.

Ýíýõ¿¿ áîäëîãûí ¿ð ä¿íä 2000 îí ãýõýä àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 80%. àæëûí áàéðûã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã òºðºë á¿ðèéí àøãèéã õ¿ðòýæ ÷àäñàí þì. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàõ. ò¿¿íä 13 òýðáóì äîëëàð (2003 îíû ¿íýýð 100 òýð áóì) çàðöóóëñàí áàéíà. Ëþêñåìáóðã. Èñëàíä. Àâñòðè. C. S p o l a n a . 1925 îíä áàéãóóëàãäñàí “Øêîäà” ìàøèíû ¿éëäâýð 90-ä îíû äóíä ¿åýñ Ãåðìàíû Volkswagen êîíöåðíä õóäàëäàãäàæ ¿éë àæèëëàãààãàà Åâðîïûí çàõ çýýëä ÿâóóëàõ áîëæýý. Øâåä. Óã òºëºâëºãººíèé ãîë çîðèëãî íü Åâðîïûí ýäèéí çàñãèéã ñýðãýýõ. íýõìýë. àðãà õýìæýýã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. B. ×åõ óëñ íü öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷. Çàñãèéí ãàçðààñ 1994 îíä “Ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéí òóõàé” õóóëèéã áàòëàí ãàðãàæ Ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéã (Specjalne Strefy Ekonomiczne. îëîí óëñûí õóäàëäàà ò¿¿íèé äîòîð ÀÍÓ-òàé õèéõ õóäàëäààã íýìýãä¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýæ áàéâ. S k o d a P l z e n . CKD P r a h a . Ãðåê. äàðàà íü ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñ àøèãëàëòàíä îðñîíîîð 15000 õ¿í øèíýýð àæëûí áàéðòàé áîëæýý. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé 47 ìÿíãàí êîìïàíè àæèëëàõ áîëæýý. ýêñïîðò 45% ºñºæ. Áåëüãè. Ýíýõ¿¿ òºëºâëºãºº íü Ãåðìàíû àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã ñýðãýýõýä èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí áà ýíýõ¿¿ òóñëàìæèéí õºðºí㺺ð Ãåðìàíû Çàñãèéí ãàçàð 1948 îíä KFW (KFW Bankengruppe) õºãæëèéí áàíêèéã áàéãóóëàí ¿íäýñíèé ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéã äýìæèõýä ÷èãëýñýí òîì òºñºë. ¿éëäâýðèéí íèéò àæèëëàãñàäûí 1/3 íü òóñ ñàëáàðò àæèëëàäàã. Ïîðòóãàëè. øèë øààçàí ýäëýëèéí ¿éëäâýðëýë ºíäºð õºãæñºí. ìàøèí ¿éëäâýðëýë. Îñòðàâ äàõ ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñèéã àæèëëóóëàõûí òóëä äýä á¿òöèéí àñóóäëûã (øèíýýð çàì òàâèõ) øèéäâýðëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîíîîð 5000 àæëûí áàéð áèé áîëæ. Òóñãàé á¿ñýä õºðºí㺠îðóóëàã÷äàä òîäîðõîé õºíãºëºëò¿¿äèéã ¿ç¿¿ëæ áàéñàí õýäèé ÷ “Òºðèéí äýìæëýãèéí òóõàé”. Îäîî ýíýõ¿¿ áàíê íü Åâðîï òèâä òîìîîõîíä òîîöîãäîõ áîëæýý. Äýýðõè òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàõ õàìãèéí òààòàé íºõöºëèéã áèé áîëãîõîä èõýýõýí àíõààð÷ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä 10 ñàÿ äîëëàðààñ äýýø õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí òîõèîëäîëä 10 æèëèéí òóðø á¿õ òºðëèéí òàòâàðààñ ÷ºëººëæ. Äàíè. Ãîëëàíä.5 ìëðä äîëëàðò õ¿ð÷. ¯éëäâýðëýëèéí á¿ñýä øèíý àæëûí áàéðûã áèé áîëãîñíûõîî òºëºº õºðºí㺠îðóóëàã÷èä çºâõºí òàòâàðûí õºíãºëºëò òºäèéã¿é óðàìøóóëàë õ¿ðòýæ áàéñàí áà á¿ñèéí òºð뺺ñ (A. ãàäààäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëò 15. Àíãëè. Ýíýõ¿¿ òºëºâëºãººíä õàìãèéí òýðã¿¿ëýõ ãýæ ¿çñýí 10 ñàëáàðûã òîäîðõîéëñîí áºãººä Aliachem. SSE) áàéãóóëàõààð çààæýý. ¿éëäâýðëýëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýõ. Ïîëüø: Ýäèéí çàñãèéí ÷ºëººò á¿ñèéã áèé áîëãîñîí íü ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã íýìýãä¿¿ëæ. D) õàìààð÷ óðàìøóóëëûí õýìæýý íü 80-200 ìÿíãàí êðîí áàéæýý. Ôðàíö. àæëûí áàéðûã øèíýýð áèé áîëãîõ çàìààð òóñ îðíû ýäèéí çàñàãò èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí þì. àæ ¿éëäâýð 88%. Ò¿¿í÷ëýí çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíû íºõöºëä àìüäðàõ ÷àäâàðã¿é áîëñîí ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóäûã ñýðãýýõ. Zetor è ZPS Zlin êîìïàíèóä áàãòñàí áàéíà. Åâðîïûã ñýðãýýí áîñãîõ ýíýõ¿¿ òºëºâëºãºº 1948 îíû äºðºâä¿ãýýð ñàðûí 3-íààñ 1951 îíû çóðãàäóãààð ñàðûí 30 õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëæ. Tatra. Þãîñëàâ çýðýã îðíóóä õ¿ðòæýý. Òóõàéëáàë. Èéì áàéäëààð ×åõ îðîí ¿éëäâýðëýëèéí á¿ñèéã áèé áîëãîñíîîðîî äàí ãàíö ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã áóñ äýä á¿òöèéí õºãæèë. Òóñëàìæèéí ìºíãºíèé 60% àæ ¿éëäâýðèéã ñýðãýýõýä.èéã àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí ºíäºð. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ çîðèëãîîð “¿éëäâýðëýëèéí á¿ñ”. õèìè. Èòàëè. ýêñïîðò 59%. Òóñ êîìïàíèéí íèéò õóâüöààíû 70% íü Volkswagen êîíöåðíû ìýäýëä õàðèí 30% íü ×åõèéí Çàñãèéí ãàçðûí ìýäýëä áàéãàà áºãººä Çàñãèéí ãàçàð àøãààñ õóâü õ¿ðòýæ áàéõ òàëààð õàòóó áîëçîëòîé ãýðýý õèéñýí áàéíà. Ýíýõ¿¿ òóñëàìæèéã Áàðóóí Ãåðìàí. Íîðâåãè. øèíýýð áèé áîëãîñîí àæëûí áàéð á¿ðò óðàìøóóëàë îëãîæ áàéñíààñ ãàäíà òîíîã òºõººðºìæèéã ãààëèéí òàòâàðààñ ÷ºëººëñºí áàéíà. 40% ãàäààä ºð òºëºõ. Ýäãýýðèéí äîòðîîñ ìàøèí ¿éëäâýðëýë ÷óõàë áàéð ñóóðèéã ýçýëäýã: íèéò ýêñïîðòûí 50%. õÿìðàëä ºðòñºí õóó÷èí ¿éëäâýðèéí ðàéîíóóäàä áèé áîëãîæýý.òàé òýíöýæ áàéæýý. ñàíõ¿¿ãèéí çàõ çýýë õºãæèõ îð÷èí íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõ õýðýãñýë áîëãîí àøèãëàæ èðñýí áàéíà. ×åõ: ¯éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. Òóðê. Øâåéöàðè. ýêñïîðòûã íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîîð òóñ óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ 1999 îíû 4-ð ñàðä “¯éëäâýðëýëèéã òîãòâîðæóóëàõ òºëºâëºãºº”-ã áàòàëæýý. Èðëàíä. õ¿íñ.¿éëäâýðëýë 1938 îíû 83%. Vitkovice. âàëþòûí õàíøàà òîãòâîðæóóëàõ áîëîí àæ ¿éëäâýðèéí áóñ ñàëáàðò çîðèóëæýý. “Òºðèéí õàìòûí àæèëëàãààíû òóõàé” 13 .

ðàäèîýëåêòðîíèêèéí. Òåõíîëîãèéí ºíäºð õºãæëèéí áèé áîëãîõ çîðèëãîîð Åðºíõèéëºã÷èéí òóøààëààð Øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñíèé 7 òºâèéã áàéãóóëàõààð øèéäâýðëýæ 1994 îíä Öºìèéí ýíåðãèéí. Òóõàéëáàë. ßïîíû ýäèéí çàñàãò òºð çàñãèéí îðîëöîî èõ áºãººä òºðèéí áîäëîãûí öºì íü õºãæ¿¿ëýõ ñàëáàðàà îíîâ÷òîé çºâ ñîíãîæ àâàõ. ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ çýðýã íèéãìèéí îëîí ÷óõàë àñóóäëûã çýðýã øèéäâýðëýæ ÷àäñàí þì. øèíý ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë) ñàëáàðò õ¿ðíý ãýæ òîäîðõîéëæ áàéæýý. 5 îëîí óëñûí áàéãóóëëàãà 15 òîìîîõîí òºñëèéã õýðýãæ¿¿ëýõýä 6. íåôòåõèìè.õóóëèàð ¿éë àæèëëàãààã íü íàðèéí ÷àíä çîõèöóóëæ áàéëàà. Õºíãºëºëòèéí õýìæýý íü íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí 50% -ààñ õýòðýõã¿é áàéæýý. Ýíýõ¿¿ ñòðàòåãè òºëºâëºãººíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òåõíîëîãèéã äàìæóóëàõ ÿâäàë õàìãèéí ÷óõàë. çàðöóóëàëòàíä áîëîí “Êàçàêñòàí -2030” ñòðàòåãèéí òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõýä òîõèð÷ áóé ýñýõýä Ýäèéí çàñãèéí ßàì õÿíàëò òàâüäàã àæýý. Ïîëüø óëñ ýäèéí çàñãèéí òóñãàé á¿ñèéã áèé áîëãîñîíîîð ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã èõýýð òàòàæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðàà ñýðãýýñýí òºäèéã¿é. ßïîí: Äýëõèéí 2-ð äàéíû äàðàà 1945-1951 îíóóäàä ÀÍÓ-ààñ ¿ç¿¿ëñýí 1.2030” ñòðàòåãè òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëñàí áàéíà. 13 òºðëèéí çýýëèéí ¿éë÷èëãýýã ñàíàë áîëãîæ íýëýýä õýäýí òîìîîõîí òºñë¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýí òºäèéã¿é îëãîñîí çýýëèéí 85% íü ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõýä ÷èãëýãäñýí áàéíà. Òýãýõäýý ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. äýëõèéí çàõ çýýëä ò¿¿õèé ýä áîðëóóëñàíààñ ºíäºð òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýñýí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëàõ íü ýäèéí çàñãèéí õóâüä èë¿¿ àøèãòàé ãýæ çààæýý. áîëîâñðîíãóé áîëãîñîîð áàéäàã íü ýäèéí çàñãèéã õºãæèëä õ¿ðãýõ íýã îíöëîã àðãà áàéæýý. 60% íü æèæèã ¿éëäâýðò íîãäîæ áàéâ. ¿éë÷èëãýý çýðýã ¿ç¿¿ëýëò¿¿äýýðýý õàìãèéí ºíäºð ò¿âøèíèé áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ áîëæýý. èìïîðò. Òóñ òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä Åðºíõèé ñàéäààð àõëóóëñàí Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí óëñûí õîðîîã. õºëºã îíãîöíû ¿éëäâýð) ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëñýíýýð øèíæëýõ óõààí çàðöóóëàõ (ýëåêòðîíèê. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé õîëáîîòîé ã¿éëãýýã çºâõºí ýíýõ¿¿ áàíêààð äàìæóóëàí õèéæ òºðººñ õàòóó õÿíàëò òàâüäàã áàéíà. Ïðèîçåðñê) áàéãóóëæýý. Ýíý áàíê íü äýëõèéí 170 îð÷èì áàíêòàé øóóä õàðüöàæ. àâòîìàøèí. Åâðîïûí îðíóóäòàé õàìòàðñàí “Õ¿í òºðºëõòºíèé õÿçãààð” íýðòýé òåõíîëîãè ñîëèëöîîíû òîìîîõîí õºòºëáºðèéã àìæèëòòàé õýðýãæ¿¿ëæýý. “Êðàêîâñêèéí òåõíîïàðê”-ä ¿ç¿¿ëñýí äýìæëýãèéí 40% íü òîì. áèîòåõíîëîãè. 80-ä îíû ýõíýýñ ßïîí÷óóä òåõíîëîãèéí ñàëáàðò îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààã ºðãºæ¿¿ëñýíýýð 1986 îíä ÀÍÓ.6% îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò çàðöóóëæýý. àæèëã¿éäýë. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãî íü òóñ îðíûã 1970 îí ãýõýä ÄÍÁ-íèé ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýýãýýð äýëõèéä 2-ð áàéð ýçýëäýã îðîí áîëãîæ ÷àäñàí áà ¿¿íèéã ò¿¿õíýý “ßïîíû ýäèéí çàñãèéí ãàéõàìøèã” ãýæ íýðëýäýã. Íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí 60-72% íü ¿éëäâýðëýëä ò¿¿íèé äîòîð 41. ÷àíàð. Êàçàêñòàíû ýêñïîðò. ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä òºðèéí çîõèöóóëàëòûã òîäîðõîé áîëãîõ ¿¿äíýýñ 1994 îíä Ýêñèìáàíê áàéãóóëæýý. Ò¿¿í÷ëýí òóñãàé á¿ñýä àæèëëàæ áóé æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéí ãàçðóóäàä ÷ çîõèõ äýìæëýã õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëæ áàéâ. áèîòåõíîëîãèéí ¿íäýñíèé òºâ¿¿äèéã õîæèì íü Øèíý òåõíîëîãèéí ¿íäýñíèé ïàðêèéã (Êàï÷àãà.8 ìëðä äîëëàðûí òóñëàìæ. òîíîã òºõººðºìæèéã èìïîðòîîð àâñàíû äàðàà ººðñ人 áàéíãà ñàéæðóóëæ. îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýíýýñ íü õàìààðóóëàí òàòâàðûí õºíãºëºëò ýäë¿¿ëæ áàéñàí. Êàçàêñòàí: Ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàã÷äûã òàòàæ ýäèéí çàñãàà õºãæ¿¿ëýõ òàëààð òóñãàñàí “Êàçàêñòàí . ̺í ò¿¿í÷ëýí äàí ãàíö õ¿íèé õ¿÷ýýð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã õàíãàõã¿é ãýæ ¿çýýä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. õºäºëìºðèéí çºâ çîõèîí áàéãóóëàëò. Êàçàêñòàí óëñ òóñãààð òîãòíîñîíîîñ õîéø 42 ìëðä äîëëàðûí ãàäíû õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòñàí ÒÓÕÍ-èéí îðíóóäûí äîòîð òýðã¿¿í áàéðûã ýçýëæ áàéíà. 1950-ä îíîîñ ßïîí÷óóä “Ýêñïîðòëîõ ýñâýë ñ¿éðýõ!” ãýñýí õºòºëáºð äýâø¿¿ëæ áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò èõýýõýí õºðºí㺠îðóóëæ äýëõèéí çàõ çýýëä ºðñºëäºæ ÷àäàõóéö ¿íý. Òåõíîëîãè ºíäºð 14 . òåõíîëîãèî ÷ àìæèëòòàé øèíý÷èëñýí þì. ¿éëäâýðëýëèéí çºâ á¿òöèéã áèé áîëãîõîä ÷èãëýãäæýý. Äýëõèéí 19 îðîí. Òóñãàé á¿ñýä õºðºí㺠îðóóëñàí õºðºí㺠îðóóëàã÷äàä áèé áîëãîñîí àæëûí áàéð. Äýëõèéí 2-ð äàéíû äàðàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí áîäëîãîî òîäîðõîéëîõäîî õºäºëìºð çàðöóóëàõ (õºíãºí ¿éëäâýð) ñàëáàðààñ ìàòåðèàë çàðöóóëàõ (ìåòàëëóðã.2 ìëðä äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí áà ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøèãëàëò.

íýõìýë áºñ áàðààãààð 4-ò àçèéí øèíýýð õºãæèæ áàéãàà îðíóóä äîòîð öàõèëãààí òåõíèêèéí áàðààãààð 2-ð áàéðàíä îðäîã áîëñîí òºäèéã¿é ÄÍÁ-íèé ºñºëòèéí 66% ãàäààä õóäàëäààíû ºñºëòººð õàíãàæ áàéíà. ªìíºä Ñîëîíãîñ: ¯éëäâýðæ¿¿ëýõ õºòºëáºðèéã 2 ¿å øàòòàéãààð õýðýãæ¿¿ëæýý. Òàéâàí: ßïîí÷óóä îðõèí ãàðñàíû äàðàà öàãààí áóäàà. Hewlett Packard. ñàõàðûí óðãàìëààñ ººð îðëîãî îëîõ þìã¿é áàñ ýíý îðîí ÀÍÓ-ûí òóñëàìæèéã àâàõ áîëæýý. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí áîäëîãî çºâ. áýëýí õóâöàñ. òåëåâèçîð ¿éëäâýðëýëýýð äýëõèéä 1. ò¿¿õèé ýäèéí äóòàãäàë. ëààçàëñàí æèìñ. Òàéâàí óëñ 1967 îíä äýëõèéä àíõ óäàà "Æį-èéí ¿éë àæèëëàãààã çîõèöóóëàõ õóóëü" (The Small and Medium Enterprise Guidance Regulations) ãàðãàæ. Siemens.7 òýðáóì äîëëàðò õ¿ðñýí áàéíà. 1957 îíîîñ 4 äàõü äºðâºí æèëèéí òºëºâëºãººíèé äàãóó øèë. ªìíºä Ñîëîíãîñ ºíººäºð äýëõèéí ãîë 10 ýêñïîðòëîã÷ îðíû íýã. øèíæëýõ óõààí ñóäàëãààíû àæèëä ÷ ìàø èõ õºðºí㺠çàðöóóëæýý. Toshiba-èéí çàõèàëãûã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ÷àíàðûí ºíäºð òºâøèíä õèéõ õýìæýýíä î÷æýý. ¿éëäâýðæèæ ýõýëæýý. òîì ¿éëäâýð¿¿äèéí íýãäñýí áîäëîãîä çàõèðóóëæ. ìàøèí ¿éëäâýðëýëèéã. ìàøèíû ¿éëäâýðëýëèéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëæýý. ãýð á¿ëèéí óëàìæëàëä òóëãóóðëàí òºðºëæ¿¿ëæ. 1970 îí ãýõýä ýêñïîðò íü èìïîðòîîñîî äàâæ ãàðñàí áà 1986 îíîîñ ÄÍÁ-íèé æèëèéí ºñºëò 7 õóâèàñ äýýø ãàð÷ 1997 15 . äàñãàæ ÷àäñàíû à÷ààð äýëõèéí òýðã¿¿ëýõ êîìïàíèóä Apple. ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã òîäîðõîéëîã÷ áîëîîä áàéãàà áèëýý. Æèæèã ¿éëäâýðëýëèéã îâîã. 1963 îíîîñ ãýð àõóéí öàõèëãààí õýðýãñýë. ¿éëäâýðòýý çîðèóëæ èìïîðòîîð àâàõ ç¿éëèéã íü ãààëèéí òàòâàðààñ õºíãºëºõ áóþó ÷ºëººëºõ áîäëîãî áàðèìòàëæ áàéæýý. Ýêñïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõýä òºð çàñãààñ îíöãîé àíõààð÷ õºíãºëºëòòýé çýýë îëãîõ. Òàéâàí æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõýä îíöãîé àíõààð÷ èðñýí áà õºðºí㺠îðóóëàëò. àøèãëàëòàä îðóóëæ ÷àäñàíààð èìïîðòîîð àâäàã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðòºº ¿éëäâýðëýäýã áîëæýý. Õî¸ðäóãààð øàòàíä: Ýêñïîðòûí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëæ. Ýíý á¿õ àðãà õýìæýýíèé ¿ð ä¿íä ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 80-ààä îíîîñ èë¿¿ õóðäàöòàé õºãæèæ ýõýëñýí áàéíà.õºãæñºí ßïîí îðîí õºãæèæ áóé îëîí îðîíä òåõíîëîãèéã ýêñïîðòîëæ áàéãàà áà íèéò ýêñïîðòûí 40% Àçèéí îðíóóäàä íîãäîæ áàéíà. áàéãàëèéí ãàìøèã ãýõ ìýò äàâàãäàøã¿é õ¿÷èí ç¿éëñ ºðòñºí ýðñäëèéã áóóðóóëàõ. Òàéâàíû õºãæëèéã ò¿ðãýñãýñýí ãîë ãóðâàí õ¿÷èí ç¿éë áàéäàã ãýæ ¿çäýã áºãººä ýäãýýð íü ãàçðûí øèíý÷ëýë. çàõ çýýëèéí õÿìðàë. ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðààãààð 3-ò. õºíãºëºõ àðãà õýìæýýã àâ÷ õýðýãæ¿¿ëæýý. Sony. òºìºð àðìàòóð. 1967-1971 îíû 2-ð òàâàí æèëèéí òºëºâëºãººíººñ ýõýëæ 1970-ààä îíû ñ¿¿ë÷ õ¿ðòýë ¿ðãýëæèëñýí õî¸ð äàõü øàòíû ¿íäñýí äýýð ýêñïîðòûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéã ýð÷èìæ¿¿ëýí òºìºðëºã. 1965 îíû áàéäëààð ÀÍÓ-ûí ¿ç¿¿ëñýí òóñëàìæ 1. Fujitsu. ̺í øèíýýð ýêñïîðòîä çîðèóëàí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü ãààëèéí áîëîí àøèã îðëîãûí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. Òèéì ÷ ó÷ðààñ ªìíºä Ñîëîíãîñûí ¿ñðýíã¿é õºãæëèéã ýêñïîðòîä ÷èãëýñýí "ýäèéí çàñãèéí ãàéõàìøèã" ãýæ íýðëýäýã áàéíà. Dell. ¯éëäâýðæ¿¿ëýõ ýõíèé 4 æèëèéí õºòºëáºðèéí äàãóó 1953 îíîîñ õºâºí äààâóóíû áîëîí õèìèéí áýëäýö ãàðãàõ ¿éëäâýðëýëèéã. ýäèéí çàñãèéí ñóóðü ñàëáàðûã õºãæ¿¿ëýõ àñóóäëûã ÷óõàë÷èëæ àíõààðñàí. ¯¿íèé õàæóóãààð ýêñïîðòûí ÷èãëýëýýð õºíãºí ¿éëäâýð¿¿ä õºãæ¿¿ëæ èðñýí áàéíà. òîíîã òºõººðºìæèéí èìïîðòûã õ¿ëýýí çºâøººð÷ áàéæýý. æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã (Æį) àìæèëòòàé õºãæ¿¿ëñýí ÿâäàë þì. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëèéã íýâòð¿¿ëýõ. íºõºí îëãîâîð îëãîõ. õºëºã îíãîö ¿éëäâýðëýëýýð 2. Òàéâàíû Çàñãèéí ãàçàð òåõíèê. ñóðãàëò ÿâóóëàõ çîðèëãîòîé Æį-èéí òºâ áîëîí äýìæèõ ñàíã á¿õ õîòóóäàä áàéãóóëæýý. ºì÷ õóâü÷ëàë. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýõ ÷èãëýëèéã áàðèìòàëæ á¿õ õ¿÷ýý òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð áàðèõàä çîðèóëæ. ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íäñèéã áèé áîëãîõ çîðèëò òàâüæ õýðýãæ¿¿ëñíýýð Òàéâàí ºíººäºð äýëõèéí ýëåêòðîí áàðààíû òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷. IBM. õèìè. ýð÷èìòýé áàéñíààð 1953 îíîîñ ýõëýýä æèë á¿ð ÄÍÁ äóíäæààð 8 õóâü ºñºæ. 1949 îíîîñ Òàéâàíû ýäèéí çàñàã ýð÷èìòýé õºãæèæ. Ýíý õºòºëáºðèéí ýõíèé ¿å øàòàíä: Èìïîðòûã õÿçãààðëàõ õàòóó áîäëîãî ÿâóóëñàíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã õàìãààëæ çºâõºí ìàøèí òåõíèê. ãàäíû õàìààðàë èõòýé ¿åä ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ õàìãèéí îíîâ÷òîé çàì íü æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ ÿâäàë áàéäàãèéã õàðóóëæ ÷àäñàí þì.

Электроникийн салбарын эхлэл ГШХО. ýäèéí çàñãèéí ÷ºëººò á¿ñ. ãààëèéí áàòàëãààò àãóóëàõûã îëíîîð áàéãóóëæ õºãæ¿¿ëñýí íü ãàäíû õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ çºâ ìåõàíèçì áîëæýý. Çàñãèéí ãàçðûí çºâ áîäëîãî. Äýëõèéí çàõ çýýëä àëò. òåõíîëîãèéã õóäàëäàí àâàõûã íýãýí ÷óõàë áîäëîãî áîëãîí òàâüñàíààð “Òºðõ-2020” õýðýãæ¿¿ëíý ãýæ ¿çæýý. ãààëèéí áîëîí àëáàí òàòâàðûí óÿí õàòàí áîäëîãûã ÿâóóëñàíààð ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéí õ¿÷òýé õºãæëèéã áèé áîëãîæýý. 1970-ä îíä ýõëýë íü òàâèãäàæ áàéñàí ýëåêòðîíèêèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýëýýð óëñäàà ýõíèé 3-ò òîîöîãäîõ áîëñîí áàéíà. êàó÷óê. àõóéí ýëåêòðîí áàðààíû ¿éëäâýðëýëýýð äýëõèéä 1-ð áàéð). Хөдөлмөр зарцуулалт их. Ò¿¿í÷ëýí ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëò. Хувцас нэхмэлийн салбарын экспорт. Нэмүү өртөг бага бүтээдэг. Õîæèì 1996 îíä Çàñãèéí ãàçðûí “¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí 2-ð øàòíû Ìàñòåð òºëºâëºãºº”-íä á¿ë¿¿äèéã õºðºí㺠îðóóëàã÷èä. ХАА-н ба хүнсний бүтээгдэхүүн ГШХО. Экпортод чиглэгдсэн. Нарийн технологитой үйлдвэрлэл. үйлдвэрлэлийн автоматжуулалт. Хагас дамжуулагчийн болон гэр ахуйн цахилгаан хэрэгсэлийн үйлдвэр ГШХО Экспортод чиглэгдсэн. Perodua ìàðêèéí àâòîìàøèí) áà íýõìýëèéí ¿éëäâýðëýë ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéíà. ¯éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäýý 90 õóâü ãàäíààñ èìïîðòëîäîã óëñ äº÷èí æèëèéí òóðø ýäèéí çàñãàà òîãòâîðòîé ºñãºæ ÷àäñàí íü Äýëõèéí íýãýí ãàéõàìøèã áîëñîí þì. Жижиг дунд үйлдвэрлэгчдийн нийлүүлэлтийн сүлжээний өсөлт. Ìàëàéç óëñ ýäèéí çàñãèéí õºãæ뺺 òàâàí æèëýýð òºëºâëºäºã áà 1970-1990 îíóóäàä ýäèéí çàñãèéí øèíý áîäëîãî õýðýãæ¿¿ëñýíèé ¿ð ä¿íä õ¿í àìûí ÿäóóðëûí ò¿âøèíã 52 -17% õ¿ðòýë áóóðóóëæ ÷àäæýý. Penang-н үйлдвэржилтийн хөгжил. íåôòü áîëîâñðóóëàõ (äýëõèéä 3-ð áàéð). 1991 îíä “Òºðõ-2020” òºëºâëºãººã áàòàëñàí áºãººä 2020 îí ãýõýä Ìàëàéç óëñ àæ ¿éëäâýð ºíäºð õºãæñºí îðîí áîëñîí áàéõ çîðèëò äýâø¿¿ëæýý. íåôòü ãîëëîí ýêñïîðòîëæ äýëõèéí òýðã¿¿íèé òåõíèê. ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòàä íü ñ¿ëæýýíä îðóóëàõ áîäëîãî áàðèìëàõ áîëñîí áàéíà. 41% ¿éë÷èëãýýíèé. UNIDO. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýë (õàãàñ äàìæóóëàã÷. 13% íü õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýãäýæ áàéíà. Малайз 1990 оноос хойш 1980 1970 1960 Ипортыг орлох. Сэргээгдэх эрчим хүч Эх үүсвэр:Industrial development report 2009. Ïåíàíãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí õºãæèë. 34-р тал Çóðàã 2. àâòîìàøèíû (Proton. Òóñ óëñûí ÄÍÁ-íèé 46% ¿éëäâýðëýëèéí. õàìòûí ¿éëäâýðëýëèéí õýëáýðèéã îíîâ÷òîéãîîð ñîíãîí õºãæó¿ëæ. Ò¿¿í÷ëýí õóâèéí õýâøëèéã óëñààñ èõýýõýí äýìæèæ. Ìàëàéç Ìàëàéçûí ýäèéí çàñãèéí øèíý áîäëîãûí õ¿ðýýíä 1972 îíä Ïåíàíãèéã àíõ óäàà ýêñïîðòûí á¿ñ (export processing zone) áîëãîí çàðëàæ ýëåêòðîíèêèéí ¿éëäâýðëýë. äýìæëýãýýð Ïåíàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèë ºíººäðèéí áàéäëààð “íýì¿¿ ºðòºãèéã” èë¿¿ èõýýð á¿òýýæ (Çóðàã 2.2).îí ãýõýä íýã õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ 13000 äîëëàðò õ¿ðñýí áàéëàà. 16 . ýêñïîðòûã ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿ëä òóëãóóðëàí õºãæ¿¿ëýõ øèéäâýð ãàðãàæýý. 2.

1970-1980 îíóóäàä Ýðäýíýò. Ãýðèéí ¿éëäâýðëýëèéí àðãà àæèëëàãàà íü ìÿíãàí æèëèéí óëàìæëàëòàé ºâºðìºö òåõíîëîãè. õèàìíû áîëîí î¸äëûí ¿éëäâýðèéã áàéãóóëñàí áàéæýý. 1960 îíîîñ àæ ¿éëäâýðèéí Äàðõàí. ÷èõýð áîîâíû êîìáèíàò. 1941 îíä öºöãèéí òîñ áîëîâñðóóëàõ 82 çàâîä. Òýð ¿åä ìàíàé óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 64%. àðõè ïèâîíû çàâîä. ÷¿äýíçíèé ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðæ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí õóâüä òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéãäñýí æèë¿¿ä áàéæýý. ãàð õºäºëìºðò ¿íäýñëýãäýæ áàéæýý. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë õóðäàí õºãæèæ áèåý äààñàí ÿâäàë þì. 1955 îíä Óëààíáààòàð Çàìûí-¯¿äèéí òºìºð çàìûã àøèãëàëòàíä îðóóëñàíààñ ãàäíà ÝÇÕÒÇ-èéí îðíóóäòàé àæ ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð òîìîîõîí ãýðýý õýëýëöýýð¿¿ä õèéãäæýý. 1980 îíû ñ¿¿ë÷ýýð õºäººãèéí íýëýýä õýäýí ñóóðèí àæ ¿éëäâýðæñýí áàéíà. àæèëëàãñàäûí 65% íü àæ ¿éëäâýðèéí êîìáèíàòàä íîãäîæ áàéñàí áàéíà. 1924 îíä Àæ àõóéí ÿàìûã áàéãóóëæ ò¿¿íä ¿éëäâýð. ìàõ. Ñ¿õáààòàð õîòûí Ìîä áîëîâñðóóëàõ êîìáèíàò. Á¿õ àéìãóóäàä õ¿íñíèé êîìáèíàò áàéãóóëæ. Ýíý àðâàí æèëä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò ãàðñàí òîìîîõîí ººð÷ëºëò áîë óóë óóðõàéí îëîí ¿éëäâýð áèé áîëæ. 1943 îíä Óëààíáààòàðò ãóðèëûí öàõèëãààí òýýðýì. Áàãàíóóðûí ¿éëäâýðëýë ýõýëæýý. Ò¿¿í÷ëýí 1948 îíä Ç¿¿íáàÿíãèéí íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðæ óóë óóðõàéí àæ ¿éëäâýð ¿¿ñýí áèé áîëæýý. 1922 îíä Àëòàíáóëàãò àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ çàâîä. Óóë óóðõàéí ñàëáàð áèåý äààí õºãæèõºä 1949 îíä áàéãóóëàãäñàí “Ñîâìîíãîëìåòàëë” íèéãýìëýã èõýýõýí ¿¿ðýã ã¿éöýòãýñýí áà 1957 îí õ¿ðòýë àæèëëàñàí òóñ íèéãýìëýã àøãèéíõàà 50%-èéã Ìîíãîëûí òàëä ºã÷ áàéâ. ×îéáàëñàíãèéí øèíý òºâ¿¿ä áàéãóóëàãäàæ. 1924-1930 îíóóäàä ºëºí ãýäýñ. öààøäûí õàðèëöààíû çàð÷ìóóäûí òàëààð 1929 îíä Ìîíãîë-Ǻâëºëòèéí õîîðîíä õýëýëöýýð õèéãäýæ. öºöãèéí òîñ íèéë¿¿ëýõ. Áàãà íóóðûí í¿¿ðñíèé óóðõàé. Èéíõ¿¿ ýíý ¿åýñ ýõëýí ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëæ ýõýëæýý. 1960-1990 îíä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ìàíàé îðîíä èë¿¿ ýð÷ õ¿÷òýéãýýð õºãæèõºä õóó÷èí ÇÕÓ áîëîí ÝÇÕÒÍ-èéí îðíóóä èõýýõýí õºðºí㺠îðóóëæýý. õºäºº àæ àõóé çýðýã íèéò àæ àõóéã ýðõë¿¿ëæýý. øàøíû íºëºº èõòýé. õ¿íñíèé áà õèâñíèé ¿éëäâýð. ×îéáàëñàíãèéí í¿¿ðñíèé óóðõàé. Ìîíãîë óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ò¿¿õ ÕÕ çóóíû ýõýí ¿åèéí Ìîíãîëûí ýäèéí çàñãèéí ¿íäýñ íü õóâèéíõàà õýðýãöýýã õàíãàõ çîðèëãîòîé “ãýðèéí ¿éëäâýðëýë” áàéñàí áà ýäèéí çàñàãò òîäîðõîé õóâü õýìæýý ýçëýõýýð ¿íäýñíèé àæ ¿éëäâýð ãýæ áàéñàíã¿é. Ýíý íü äàéíû çîðèóëàëòòàéãààð ÇÕÓ-ä ãÿíò áîëä. Ǻâëºëòººñ àâäàã áàéñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðòºº ¿éëäâýðëýõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéñàíòàé õîëáîîòîé áàéæýý. íèéñëýë õ¿ðýýíä ìàë íÿäàëãààíû ãàçàð. Àæ ¿éëäâýð ºíäºð õºãæñºí îðíóóäààñ îëîí çóóí æèëýýð õîöðîîä áàéñàí íü 200 ãàðóé æèë Ìàíæèéí äàðëàëä áàéæ. Íàëàéõûí øèëíèé çàâîä. 17 . Àæ ¿éëäâýðèéí êîìáèíàòûã áàéãóóëàõ àæëûã ýõë¿¿ëæ 1934 îíä àøèãëàëòàíä îðóóëæ áàéæýý. ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. õºíãºí õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õýä õýäýí ãàçðóóäûã øèíýýð áàéãóóëàí. Óëààíáààòàð Íàëàéõûí. äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö. 1930 îíóóäàä ìîíãîëûí õºíãºí àæ ¿éëäâýð ¿¿ñýí á¿ðýëäæýý. 1949 îíä Íàóøêè-Óëààíáààòàðûí òºìºð çàìûã áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëæýý.2. ̺í îíä áîëñîí Óëñûí Àíõäóãààð èõ õóðëûí øèéäâýðò “Ìîíãîë óëñûí èðýýä¿éã øèéäâýðëýõ àðäûí àæ àõóéí õî¸ð äàõ ÷óõàë ñàëáàð áîë àæ ¿éëäâýð ìºí” ãýæ çààæýý. ôåîäàëèçìûí õàðèëöàà. Àðäûí çàñãèéí æèë¿¿äýä æèæèã ãàð ¿éëäâýð¿¿äèéã óëñûí ìýäýëä àâ÷. Óëààíáààòàðò Íîîñîí íýõìýëèéí ¿éëäâýð. ñàâàíãèéí öåõèéã ºðãºòãºñºí. 1940-ä îíû ¿åèéí àæ ¿éëäâýðèéí õºãæèëä òºìºð çàì ÷óõàë ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæýý.3. ýäèéí çàñãèéí õýò ºðººñãºë á¿òýöòýé áàéñàíòàé õîëáîîòîé áàéæýý. ìàõ êîìáèíàò. àæ ¿éëäâýðèéí áèåý äààñàí ñàëáàð áîëãîí ººð÷èëñºí ¿å áàéëàà. 1949 îíä ìàõêîìáèíàòûã àøèãëàëòàíä îðóóëñàíààð õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéã õàðüöàíãóé õóðäàöòàé õºãæ¿¿ëæ. öàãààí òóãàëãà. Ò¿¿í÷ëýí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðààð áîëîí îðîí íóòàãò òàðààí áàéðøóóëæ õºãæ¿¿ëýõýä ò¿ëõ¿¿ àíõààð÷ áàéëàà. Ìîíãîë óëñàä àæ ¿éëäâýðèéí àíõíû öîãöîëáîðûã ¿¿ñãýí áàéãóóëàõ.

Ýðäýíýò óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. ñàÿ òºãðºã 554.8 . Ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí àëäààòàé õóâü÷ëàë íü ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí íýãäñýí ñèñòåìèéã á¿ðýí ìºñºí óñòãàñàí.9 19. Õ¿ñíýãò 2. Õóâü÷ëàãäñàíààñ õîéø àæèëëàæ áàéñàí öººõºí ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä óäèðäëàãûí àðãà áàðèë. 1875 4846 8774 á¿òýýãäýõ¿¿í.6 .5 50. ñàÿ òºãðºã 116. Àíõ 1992 îíä “Àëò” õºòºëáºð àíõ áàòëàãäàæ. .9 ïóíêòýýð áóóðñàí íü òóñ ñàëáàðûí õºãæèë ÿìàð áàéñíûã õàðóóëàõ íýã ¿ç¿¿ëýëò þì.Намжим. Монголын аж ахуй эдийн засаг түүхэн гурван үед. 1998 îíòîé õàðüöóóëàõàä 21% áóóð÷.3 5.1 . ºñºæ èðñýí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð óëñ îðîí çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíä øèëæèõ öàã ¿åä ¿íäñýíäýý óíàëòûí áàéäàëä îðñîí þì. ìÿíãàí òºã 2. 1990 îíû áàéäëààð òóñ ñàëáàð íèéãìèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 49.6 44.4 ¯éëäâýðëýñýí ¿íäýñíèé 2097 2726 4939 8143 îðëîãî. 123. Õºòºë öåìåíò øîõîéí êîìáèíàò çýðýã òîìîîõîí îáüåêòóóä àøèãëàëòàíä îðæýý.3 1990 îíûã 1940 îíòîé õàðüöóóëàõàä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 75 äàõèí ºñºæ. 1991 ýõýëñýí ºì÷ õóâü÷ëàë íü ýäèéí çàñãèéí òîìîîõîí øèíý÷ëýë áàéñàí õýäèé ÷ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí õóâü÷ëàëä àëäààòàé áîäëîãî áàðèìòàëñàíààñ õºíãºí. òåõíèê òåõíîëîãè íü õîöðîãäîæ .7 2.3 Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò 715.7 9 8 .8 4.5% áàéñàí áîë 1996 îíä 20. Ò¿¿í÷ëýí äýä ñàëáàðóóäûí ýçëýõ õóâèéí æèíä ÷ áàñ òîìîîõîí ººð÷ëºëò ãàðñàí þì. òåõíîëîãèéã íýâòð¿¿ëýõýä áàãàã¿é õºðºí㺠ìºí㺠øààðäàãäàæ áàéñàí íü ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðñàí òîìîîõîí áýðõøýýë áàéâ. Îð÷èí öàãèéí ºíäºð á¿òýýìæòýé òåõíèê. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð á¿ðýí çîãñæýý. 1994 îíä 800 êã.9 Àæ ¿éëäâýðèéí öýâýð 1892 á¿òýýãäýõ¿¿í (À¯ÖÁ). Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ýçëýõ õóâèéí æèí 1990 îíä 35. 497 тал 18 .5 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 123. 534.3 . Äýëõèéí õóäàëäààíû áàéãóóëëàãàä ãèø¿¿íýýð ýëññýíèé äàðàà Õÿòàä. . 1994 îíä “Àøèãò ìàëìàëûí òóõàé õóóëü” ãàðñàíààð îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ýð÷èìòýé õºãæèæ.6 19.9 35. Àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàãñàäûí òîî 1990 îíûã 1995 îíòîé õàðüöóóëàõàä 17%. Ãîíêîíãèéí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé î¸äëûí ¿éëäâýð¿¿ä îëíîîð áàéãóóëàãäàæ ýíý ñàëáàðûí ºñºëò àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã 1995 îí õ¿ðòýë õàíãàæ áàéâ.6 31.0 81.2 20 32. 1996 îíä 5.4 á¿òýýìæ.5 4 . Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò õóâü÷ëàë õèéõäýý õýò æèæãýð¿¿ëýí õóâü÷èëñàíààñ ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë óíàëòàíä îðæ æèëäýý 200 ìÿíãàí òîíí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé 9 òîì ¿éëäâýð ñóë çîãñîõîä õ¿ð÷ýý.2 À¯ÖÁ-èé ýçëýõ õóâü 7.4 õóâèéã ¿éëäâýðëýæ. õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí èõýíõè íü õààãäàæ. ¯¿íèé øàëòãààí íü: .1 .1 ÍÍÁ-íä ýçëýõ õóâèéí æèí 12. ñàÿ 200. àæèëëàãñàä. ñàÿ òºãðºã 955.5 49. õèâñíèé ¿éëäâýð.8 òºãðºã 38.9 5 -Т.2 .Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàé. 1575 .0 8. 1 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýäèéí çàñàãò ýçëýõ áàéð ñóóðü5 1986 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð ¯ç¿¿ëýëò¿¿ä 1940 1960 1970 1980 1990 Íèéãìèéí íèéò 3581 5752 1089 1775 á¿òýýãäýõ¿¿í (ÍÍÁ).4 60.0 9.4 ìÿíãàí õ¿í àæèëëàñàí ìàíàé óëñûí òîìîîõîí ñàëáàð áîëòîëîî õºãæñºí áàéæýý. ìàõ áîëîâñðóóëàõ êîìáèíàò. ìÿíãàí õ¿í 13.0 . ªì÷ õóâü÷ëàëûí ÿâöàä òåõíîëîãèéí íàðèéí óÿëäàà õîëáîîòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã õ¿÷ýýð òàñëàí õóâü÷èëñàíààñ ¿éëäâýðëýëèéí æèãä àæèëëàãàà óÿëäàà õîëáîî àëäàãäñàí. Íýãýí æàðíû òóðø õºãæèæ. õºäºëìºð àþóëã¿é áàéäëûí ãîðèì àëäàãäàæ àëäàã îíîã àæèëëàõ áîëñîí áàéíà.6% áîëæ 14.8 . 26000 îð÷èì ìýðãýæèëòýé àæèë÷èä àæèëã¿é÷¿¿äèéí ýãíýýíä øèëæñýí þì.6 4 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí 23.

1 8. 6 -Аж үйлдвэрийн салбарын өрсөлдөх чадварын үнэлгээний тайлан . Ò¿¿í÷ëýí àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä 20% ýçýëäýã áàéñàí àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ.2 51.9 25.2 49.1 10. 1. 48.7 òýð áóì òºãðºãèéí (2005 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð) á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýíèé 67.4 48. äàÿàðøèëûí øèíý îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõýä àæ ¿éëäâýðèéí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðãèéã õàðóóëäàã àæ ¿éëäâýðèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàðûí èíäåêñýýð (Competitive industrial performance index) Ìîíãîë óëñ äýëõèéí 155 îðíîîñ 2000 îíä 115-ð . 2003 îíä ÿâóóëñàí “Àæ ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäëûí àøèãëàëò. Çóðàã 2. 3. Äýýðõè õóãàöààíä ¿éëäâýðëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà õàðüöàíãóé òîãòìîëæèæ.ХХААХҮЯ.2 8 8. 8ªíººäðèéí áàéäëààð ìàíàé îðíû àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýêñïîðòûí õóâüä áîëîâñðóóëàëò áàãàòàé. áàðèëãûí ìàòåðèàë çýðýã øèíý íýð òºðëèéí áàðàà ¿éëäâýðëýäýã áîëæýý. Хөдөө орон нутгийн үйлдвэрлэлийн өнөөгийн байдал хэтийн төлөв. 3. Îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëò èõýýõýí õóðäàöòàé áàéãàà áºãººä õàðàìñàëòàé íü ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ.1 35.2% í¿¿ðñ. õàìòàðñàí êîìïàíè 133. % Аж үйлдвэрийн дэд салбаруудын бүтэц.9 ïóíêòýýð áóóðñàí áàéíà.3% íü áîëîâñðóóëàõ. Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýö. 10.3 1990 12. òàìõè.2 1998 14.òí.5 14. õóâöàñ ¿éëäâýðëýõ. 24.2 ïóíêòýýð ºññºí ¿ç¿¿ëýëò áàéñàí áà ýíý íü ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý öààøèä íýìýãäýõ áîëîìæòîéã íîòîëñîí ¿ç¿¿ëýëò áàéæýý. âàêóì öîíõ. 120-р тал 7 19 .5 10. ãàäààä.4 25 16. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýýã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä áàéãàà òºäèéã¿é áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýêñïîðòîíä ã¿í áîëîâñðóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýçëýõ õóâèéí æèí áàãà áàéíà.8 50 5.8 %-ä õ¿ðñýí. Óóë óóðõàéí ñàëáàðûí ºñºëò àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòèéã õàíãàæ áàéíà.5 1997 17.2 17. äîòîîäûí ÀÀÍ 452 àæèëëàæ 1044 òóñãàé àøèãëàëòûí çºâøººðëèéã ýçýìøèæ áàéíà.5 8. ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðàà.0% òºìºð.7 1996 17 18.9% íü öàõèëãààí äóëààíû ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò íîãäîæ áàéíà.2 10. ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2% õ¿ðòýë áóóð÷ýý.6% áóñàä ýðäýñ ò¿¿õèé ýäèéíõ áàéíà.1%) áîëæ ºññºíèé çýðýãöýý õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí õóâèéí æèí 10.1 0 9.2 50.3% áîëñîí íü 2000 îíûõîîñ äàðóé 13. 7 Òåõíèê òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë.Inductrial development report 2009. Îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò 100% ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé ÀÀÍ 90.9% (1990 -16. 7. äîòîîäûí áîëîí õàìòàðñàí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé ¿éëäâýð¿¿ä îëíîîð áàéãóóëàãäàæ àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òöýä ººð÷ëºëò ãàðñàí òºäèéã¿é íåôòü.4% çýñ. ýäèéí çàñãèéí ëèáåðèàë÷ëàë.6 2007 îíû áàéäëààð àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 1. áèçíåñèéí ¿éë àæèëëàãàà” ñóäàëãààíû ä¿íãýýñ õàðàõàä õ¿÷èí ÷àäëûí àøèãëàëò 64. 2000 îíä 12 òí àëò îëáîðëîñíîîñ îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí õóâèéí æèí 1995 îíä 51. 2005 îíä 108-ð áàéðàíä îðæýý. “íýì¿¿ ºðòºãèéã” á¿òýýäýã áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí õºãæèë àõèö ìóóòàé áàéíà.7% àëò.% 19. íåôòèéí á¿òýýãäýõ¿¿í. 8-р тал 8 .8 75 цахилгаан хүнсний үйлдвэрлэл ашигт малтмал олборлолт нэхмэл ба сүлжмэл 100 бусад 2000-2007 îíóóäàä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýë òîãòâîðæèæ æèëèéí äóíäàæ ºñºëò íü 8.8% íü îëáîðëîõ.9 1995 13. Ìîíãîë óëñàä 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 679 îðä áîëîí èëýðö á¿ðòãýãäñýíèé 36.

õóó÷èí ÝÇÕÒÇ-èéí îðíóóä áîëîõ ÇÕÓ. õîò õîîðîíä õîëáîãäñîí áºãººä ¿¿ðýí òåëåôîíû 4 õàíãàã÷òàé. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ. Ìàë. 20 . Îíû ýöñèéí áàéäëààð àæèëã¿é÷¿¿äèéí òîî 1159 áàéãàà áà òýäíèé 18.6 òí ¿ð òàðèà. òºìðèéí õ¿äýð. Óíãàð. ã 70% ãàðóé õóâèéã. ¿éë÷èëãýý ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéãààãààñ ãàäíà áàéãàëèéí áàÿëàãòàà ò¿øèãëýñýí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë äàõèí ñýðãýæ èðñýí.4% òóñãàé äóíä áà òåõíèê ìýðãýæëèéí.2 òí òºìñ. òºðºë á¿ðèéí áàðèëãûí ÷óëóóëàã. áàðóóí á¿ñèéí àéìãóóäààñ õàíãàõ áîëîìæòîé. Àæ ¿éëäâýð: Äàðõàí-Óóë àéìàã íü áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéí áààç ñóóðü áîëãîõîîð áàéãóóëàãäñàí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä áîëîõ ýëñ. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ºíººäðèéí áàéäëààð 100 ãàðóé àæ àõóéí íýãæ. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð íýëýýä õºãæñºí á¿ñ íóòàã þì. 60% á¿ðýí äóíä áà ò¿¿íýýñ äîîø áîëîâñðîëòîé áàéíà. ò¿¿íòýé õàìòðàí àæèëëàäàãààðàà áóñàä àéìãóóäààñ äàâóóòàé þì. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä æèæèã. ÁÍÀÃÓ çýðýã îðíóóäûí òåõíèê ýäèéí çàñãèéí òóñëàìæàààð áàéãóóëàí õºãæ¿¿ëñýí þì. պ人 àæ àõóé: Äàðõàí-Óóë íü Ìîíãîëûí ãàçàð òàðèàëàíãèéí òºâ á¿ñýä îðøäîã ó÷ðààñ õºäºº àæ àõóéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ãàçàð òàðèàëàí ãîëëîäîã áºãººä ãàçàð òàðèàëàíãèéí àæ àõóéíóóä øèíæëýõ óõààíû áààçòàéãàà îéðõîí áàéðëàæ. 21. îìîã. ò¿¿õèé ýäèéã õºðø çýðãýëäýý àéìãóóä áîëîí òºâèéí á¿ñ.0 ìÿíãàí ãà îð÷èì ýðãýëòèéí òàëáàéä òàðèàëàíãèéí ¿éë àæèëëàãàà ýðõýëæ áàéíà. ñî¸ë áîëîâñðîë. òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåì áîëîí ÎÕÓ-ûí Äîðíîä Ñèáèðèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåì çýðýã ýõ ¿¿ñâýðòýé. Õ¿í àì: Äàðõàí-Óóë àéìàã 2008 îíû áàéäëààð 91.Äàðõàí õîòûã á¿òýýí áàéãóóëàõ àæèë 1961 îíä ýõýëæ.0 ìÿíãàí õ¿í àìòàé. äóíä ¿éëäâýðëýë. 2008 îíä Çàñãèéí Ãàçðààñ “Äàðõàí.0 ìÿíãàä õ¿ð÷ 102. Óñàí õàíãàìæ. øèíæëýõ óõààíû òîìîîõîí òºâ òóë ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ õàìãèéí òààòàé íºõöºë á¿ðäñýí àéìàã þì. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí. Îäîîãèéí áàéäëààð òóñ àéìàãò 21 ¿¿ëäýð. 11166. Àòðûí III àÿíû æèë 4132. õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýýã ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýð á¿ðýí õàíãàæ áàéãàà ñòðàòåãèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ñàëáàðûí íýã þì. í¿¿ðñ. ñ 90%. ò. Äýä á¿òöèéí ñàëáàðóóä ñàéí õºãæñºí ¿éëäâýðëýë.6% äýýä áîëîâñðîëòîé. "Õàð òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð" çýðýã îëîí ¿éëäâýð¿¿äòýé. àæ ¿éëäâýðèéí íýãýí òîì öîãöîëáîð òºâ . Àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ìàë àæ àõóéí ¿éëäâýðëýë áàãà õóâèéã ýçýëäýã õýäèé ÷ íèéò ìàëûí òîî 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 345. Àéìãèéí õºäºº àæ àõóéí ¿éëäâýðëýë íü õ¿í àìûí ì õýðýãöýýíèé 30%. Áîëãàð. õýâøëèéí 28 ìÿíãàí òîëãîé ìàëûã ¿ðæëèéí ñàéæðóóëàã÷ààð àøèãëàæ áàéãàà íü íèéò ìàëûí 18 îð÷èì õóâèéã ýçýëæ áàéíà. óñàí õàíãàìæèéí äóëààíû ýõ ¿¿ñâýðòýé. 24.7 òí õ¿íñíèé íîãîî õóðààí àâñàí áàéíà. Òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé õóâüä ººðèéí Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö. àðèóòãàõ òàòóóðãûí áàéãóóëàìæòàé. Äýä á¿òýö: ÎÕÓ áîëîí ÁÍÕÀÓ-ã õîëáîñîí òýíõëýãèéí àâòî çàì áîëîí òºìºð çàìòàé. 7505. ÓÈÕ-ààñ 1994 îíä Äàðõàí õîòûã Äàðõàí-Óóë àéìàã áîëãîí çîõèîí áàéãóóëñàí áà çàñàã çàõèðãààíû íýãæèéí õóâüä 4 ñóìòàé.Îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Ìîíãîë óëñûí ñî¸ë èðãýíøèë.ÃÓÐÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ: ÄÀÐÕÀÍ-ÓÓË ÀÉÌÀà 3. ×åõ . "Ìàõ êîìáèíàò". Ýðäýñ õºâºí ÕÊ. êåðàìçèò øàâðûí îðäîîð áàÿëàã á¿ñ íóòàã þì. Äàðõàí – Óóë àéìàã Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä òîìä òîîöîãäîõ Ýðýë öåìåíò ÕÊ. Ïîëüø. Õàðèëöàà õîëáîîíû õóâüä ºíäºð õóðäíû øèëýí êàáåëèàð óëñ.1.6 ìÿíãàí òºë áîéæóóëñàí áàéíà. 12 ìÿíãà ãàðóé ºðõ 37. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Äóëààíû õàíãàìæèéí õóâüä 20 àòà óóð. Ñèëèêàò ÕÊ.9 ìÿíãà ºðõòýé.

6 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñýí íü 2007 îíòîé õàðüöóóëàõàä 13. ãóðèë. àðõè.4 õóâèàð. áóñàä àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëò 41.0 9.0%.6%. àæëûí õóâöàñ.2 õóâèàð. óíäàà ¿éëäâýðëýëò 50.8 õóâèàð áóóðëàà.2 3006.2 Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2008 îíä 70. õóäàëäàà ¿éë÷èëãýý 17.5 7911. õèìèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 1. ºìä.8 7.0 69.0 281.8 õóâèàð. íèéòëýõ áîëîí õýâëýõ ¿éë àæèëëàãàà 2.0 2801. õèàì.9 50493. äóëààí. Àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ýçëýõ õóâèéí æèíã 2004-2008 îíû áàéäëààð òîîöîõîä ¿éëäâýðëýë 61.1% äóëààí öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýëä. 11. öóâèìàë.5 äàõèí. äóëààí.0 62377. Íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëä 12. í¿¿ðñ. Õ¿ñíýãò 3.1. óñàí õàíãàìæ 0. õ¿íñ. õóâöàñ ¿éëäâýðëýëò 13. áýëäýö. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë 39 äàõèí òóñ òóñ ºñ÷.320.Àéìãèéí ÄÍÁ-ä ñàëáàðóóäûí ýçëýõ õóâèéí æèí Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2008 îíû áàéäëààð 117 òýðáóì òºãðºãò õ¿ð÷ 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä 22% ºññºí áàéíà. íàðèéí áîîâ. 4. óíäàà. Íýð òºð뺺ð íü àâ÷ ¿çâýë òàëõ.9-63.2% ºññºí áàéíà.8% áàéíà. òîîñãî ¿éëäâýðëýë áóóðñàí áàéíà.4 1911. Òóñ ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 70% òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðò.3 õóâèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë òóñ òóñ ýçýëæ áàéíà. (ñàÿ òºã. ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿í 14.1 õóâèéã óñàí õàíãàìæ.8 3131. 21 .7 36.8 äàõèí.5 õóâèàð.0 169.Çóðàã 3. íýõèé äýýë. õºäºº àæ àõóé 9-10.2 46174.1.0 1267. ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýãäýõ¿¿í.9 635. Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã ñàëáàðààð 2008 îíûã 2007 îíòîé õàðüöóóëáàë òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð 9.5 9. õýâëýë Õèìèéí á¿òýýãäýõ¿¿í Òºìºðëºã áóñ ýðäýñ áîäèñîîð õèéñýí á¿òýýãäýõ¿¿í Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðëýë Íèéò 7725. öàõèëãààí.Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýë.6% àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëòûí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýãäýæ áàéíà.3 70631.4 õóâèàð. 83. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 0.1 õóâèàð.4 3414. àëò îëáîðëîëò. öàìö. äóëààí öàõèëãààíû ¿éëäâýðëýë 2.2 622.4 68.6 õóâèéã óóë óóðõàé. 4. íîì õýâëýë ¿éëäâýðëýë ºñºæ.8 õóâèàð. 2000 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð) ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 2007 2008 Äóëààí öàõèëãààí Í¿¿ðñ îëáîðëîëò Áóñàä àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîëò Õ¿íñ óíäàà ¿éëäâýðëýë Õóâöàñ ¿éëäâýðëýë Óñàí õàíãàìæ Ìîä ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿í Íèéòëýë.6 3100.0 163.

áàðèëãûí ìîäîí áà òºìºð õèéöèéí ñàëáàðò õàðüÿàëàãäàæ áàéíà. íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìàãò íèéò 1984 àæ àõóéí íýãæ òàòâàðûí àëáàíä á¿ðòãýëòýé áàéãààãààñ áèäíèé ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 58 ÷èãëýëýýñ ¿éëäâýðëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã íü 40 ÷èãëýëèéí 404. íººö èõòýé áîëîâ÷ ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí ¿éëäâýðëýëýý ¿ðãýëæë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäàë. çàðèì õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í. ¿éë àæèëëàãàà íü çîãñîíãè áàéãàà 101 ¿éëäâýðèéí ãàçàð áàéíà. Çàõ çýýëèéí ýðýëò áóóðñíààñ øàëòãààëæ çîãñîíãè ãýñýí ¿éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè íü áàðèëãà.Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä. Ýðãýëòèéí õºðºí㺠äóòàãäàëòàé ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäëûã õàðàõàä çàõ çýýëèéí áîëîìæ. èìïîðòûã îðëîõ áîëîìæòîé. íºãºº òàëààñ ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàëûí ¿íý. õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ. áàðèëãûí ìàòåðèàë.¯éë àæèëëàãàà çîãñîíã áàéãàà øàëòãààí Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ýðñ áàãàññàíààñ ¿éë àæèëëàãàà çîãñîíãè ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè íü ìîäîí ýäëýë. áóñàä çàðäëûí ºñºëò áîëîí àæëûí áàéð ñòàíäàðò øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéãàà çýðýã íü íºëººëæ áàéíà.3 ¿çíý ¿¿) ¿íäñýíäýý õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí áóóðàëòààñ õàìààðàí çàõ çýýë äýýð ýðýëò áóóðñàí.2. áàðèëãà óãñðàëòûí ñàëáàðûí áóóðàëòòàé õîëáîãäîæ áàéãàà ó÷ðààñ îéðûí èðýýä¿éä ñýðãýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä ãýæ ¿çýæ áîëíî.2. Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë áàðèëãà. ìîäîí õèéöèéí ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà 22 . áàðèëãûí ìàòåðèàë. ¿¿íýýñ ¿éë àæèëëàãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ áàéãàà 303. Ýäãýýð íü óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí áàéäàë. Çóðàã 3. Ýäãýýðò äóëààëãûí ìàòåðèàë.3. óãààã÷ áîäèñ ¿éëäâýðëýã÷èä îðæ áàéíà. îëáîðëîõ ¿éëäâýð áà ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä èë¿¿ îëîí áàéíà.3. Õàðèí ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä íü ýðýëò ºíäºð. ýäèéí çàñãèéí áîëîîä íèéãìèéí à÷ õîëáîãäîë á¿õèé ÷óõàë ÷èãëýë¿¿ä áàãòàæ áàéíà. Çóðàã 3. ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð (%) Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä íü åðºíõèé人 óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ¿éëäâýð¿¿ä áàéãàà ÷ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ¿éëäâýðëýë çîãñîíãè áàéãàà øàëòãààíàà (çóðàã 3.

ì õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéíõýí áàéíà.4 ¿çíý ¿¿) àâ÷ ¿çâýë Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýãýýð ãàçàð òàðèàëàí. ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñ人 äóðüäààã¿é áîëîâ÷ çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýðèéí ýçäèéí ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë. äýìæèõ õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë áîëíî. áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë. óäèðäëàãûí óð ÷àäâàð ñóë çýðýã øàëòãààíóóä áàéãààã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí çàðèì òºëººëºã÷èä õýëæ áàéñàí. õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí áàéäàë: Íýì¿¿ ºðòºã ¿éëäâýðëýëèéí áàéäëûã àâ÷ ¿çýõýä ¿éëäâýð¿¿äèéí ãóðàâíû íýã íü áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàðàà 31-50% íýì¿¿ ºðòºã á¿òýýæ áàéãàà íü áàðèëãûí ìàòåðèàë. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. ò¿¿õèé ýä á¿òýýõ ñàëáàðòàé õàðüöóóëàõàä áàãà ºðòºã á¿òýýãäýæ áóé ìýò áîëîâ÷ ýíý ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í íü õýðýãëýýíèé ¿íäñýí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëäîã. Èõýíõè çîãñîíãè áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäàë ÿìàð íýãýí áàéäëààð ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàëòàé õîëáîîòîé áàéãàà áºãººä ¿¿íèéã ñàíõ¿¿æèëòèéí õýñýãò (3. òåõíèê òåõíîëîãè. ¯éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà ¿éëäâýðëýë¿¿äèéã ÷èãëýëýýð (çóðàã 3. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä àéìàãò òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëòýé áàéäàãòàé õîëáîîòîé áºãººä ãàçàð òàðèàëàí.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä (¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð. Çóðàã 3. çàõ çýýëèéí ýðýëò òîãòâîðòîé çýðýã íü ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàð 23 . ìàë àæ àõóéí ñàëáàðò îëîí ¿éëäâýðëýã÷èä àæèëëàäàã ó÷ðààñ 51-70% ºðòºã á¿òýýã÷èä ÷ áàéäàã (çóðàã 3. íàðèéí áîîâ ã. Õýäèéãýýð õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äýä áóñàä õºíãºí áîëîí õ¿íä àæ ¿éëäâýð. Õàðèí 10% õ¿ðòýëõ áîëîí 11-20% ºðòºã á¿òýýã÷èä íü èõýâ÷ëýí òàëõ. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í. Çóðàã 3. óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ãýñýí ¿íäñýí 6 ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä õàðüöàíãóé òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.5 ¿çíý ¿¿) áàéíà.¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýæ áàéãàà íýì¿¿ ºðòºã.5. ãóðèë.ÿâóóëäàã áà ìºí íåôòü áîëîâñðóóëàõ íýã ¿éëäâýð áàéíà.4) òîäîðõîé àâ÷ ¿çíý. ìàë àæ àõóé.4. òîîãîîð) Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Æè÷: ¯¿íä ºðõèéí ¿éëäâýðëýë áóþó àëáàí áóñ ñåêòîð îðîîã¿é áîëíî ¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýæ áóé íýì¿¿ ºðòºã.

æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë óãààñàà áàãà (õ¿ñíýãò 3. махан бүтээгдэхүүн Сүү. барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт 1 4 3 1 0 2 4 1 1 1 26% 26-50% 0 0 5 1 2 2 4 0 3 0 24% 51-75% 75%-с дээш 1 2 1 3 1 1 1 2 1 2 0 0 4 9 0 0 3 4 0 0 17% 33% Нийт 6% 11% 14% 7% 7% 6% 30% 1% 16% 1% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ñàëáàðóóä áîëîõ ãóðèë. ¯éëäâýð¿¿äèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü Салбар/Хүчин чадал ашиглалтын хувь (%) 25% хүртэл Газар тариалан Мал аж ахуй. олборлох Барилга. махан бүтээгдэхүүн Сүү. èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëòààð áàéãóóëàãäñàí òºìñ òàðèàëàã÷ Ïèêñåëü ÕÕÊ. ìàõ.Æè÷: Ñóäàëãààíû áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýâ. 24 . технологийн өнөөгийн байдал Гар ажиллагаатай.2). гурилан бүтээгдэхүүн Мах. жижиг оврын Газар тариалан Мал аж ахуй. Õàðèí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü õàðüöàíãóé ºíäºð áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä æèæèã îâðûí. ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí Ñåìåíòàëü ¿¿ëäðèéí ¿õýðòýé ýð÷èìæñýí àæ àõóé áîëîí øèíý÷ëýãäñýí òåõíèêòýé êîìïàíèóä áàéãàà íü ñàéøààëòàé áîëîâ÷ åðºíõèé人 àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí.2 ¿çíý ¿¿) áàéíà.¯éëäâýðëýã÷äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäàë Салбар/Техник. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í. олборлох Барилга. ãàð àæèëëàãààòàé òîíîã òºõººðºìæ¿¿äòýé ó÷ðààñ ò¿¿íèéãýý ñàéí àøèãëàäàã áàéíà. äýýð íü ýðýëò áóóð÷ áàéíà ãýæ áàéãàà áîë öººí õýñýã íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé õîëáîí òàéëáàðëàæ áàéíà. ñ¿¿. Ýíý ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü íýã áîë ºíäºð íýã áîë õýò áàãà (õ¿ñíýãò 3. ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òîíîã òºõººðºìæ ¿íäñýíäýý õóó÷èð÷ õîöðîãäñîí (õ¿ñíýãò 3. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт Хуучин хоцрогдсон 1 2 3 3 3 3 6 0 1 0 31% Орчин үеийн Шинэчл эгдсэн дэвшилтэт 1 1 2 0 0 0 4 1 3 0 17% 0 2 4 1 1 0 4 0 5 0 24% Холимог 1 0 0 0 0 2 3 0 1 1 11% Нийт 1 3 2 1 1 0 3 0 1 0 17% 6% 11% 15% 7% 7% 7% 28% 1% 15% 1% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õ¿ñíýãò 3. гурилан бүтээгдэхүүн Мах. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í.3 ¿çíý ¿¿) áàéãàà íü õóó÷èí õîöðîãäñîí. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай. Õ¿ñíýãò 3. Õàðèí ¿éëäâýð¿¿äèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã àâ÷ ¿çâýë ñ¿¿ëèéí 1-2 æèëä øèíýýð. 3.2. õ¿íñíèé áóñàä ¿éëäâýð¿¿äýä æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä äàâàìãàéëæ áàéãàà ÷ ¿íäñýíäýý õîëèìîã òîíîã òºõººðºìæ¿¿äòýé áàéíà (õ¿ñíýãò 3. Îëáîðëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé áàéãàà Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéã áèä àâ÷ ¿çñýí áºãººä òåõíèê òîíîã òºõººðºìæ õîöðîãäñîí (õ¿ñíýãò 3. Ýíýõ¿¿ íýì¿¿ ºðòºã íü íèéò ¿íý öýíèéí ñ¿ëæýýíä (value chain) áóñ õàðèí òóõàéí ¿éëäâýð¿¿äèéí áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ õóâèàð òîîöîîëîãäñîí áîëíî.2 ¿çíý ¿¿).4 ¿çíý ¿¿) áàéäàãòàé õîëáîîòîé. амьтан үржүүлэг Гурил. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü áàãà áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä çàõ çýýë óãààñàà áàãà. амьтан үржүүлэг Гурил.

гурилан бүтээгдэхүүн Мах.6 ¿çíý ¿¿) õàðàãäàíà. Ñèëèêàò ÕÊ çýðýã çàõ çýýëèéí áîëîìæ. òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýð¿¿ä äèéëýíõè (õ¿ñíýãò 3. махан бүтээгдэхүүн Сүү. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàðûí õóâüä øèíý÷ëýãäñýí òåõíèê.1) ªíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íýëãýý õ¿ñíýãòýýñ õàðíà óó. Ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéí äýëãýðýíã¿é ¿íýëãýýã (õàâñðàëò 3. Äàðõàí ñóìàíä áàðèëãûí ìàòåðèàë. òîì ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä áàãà áàéíà. Äàðõàí-Óóë àéìàãò áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàðò Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ. Ýðýë Öåìåíò ÕÊ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà ñàéí ÿâæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äýýñ ãàäíà Äàðõàí Õºâºí ÕÊ. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä îëáîðëîõ ¿éëäâýð¿¿ä öººí áàéäàã íü àæèãëàãäàæ áàéíà.4. барилгын материал Химийн үйлдвэр Нийт ЭХ-н дутагдал 1 2 1 0 1 2 3 0 1 1 23% Техник.2) áºãººä õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí õóâü æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ºíäºð. амьтан үржүүлэг Гурил. áîëîâñðóóëàõ áîëîí õºíãºí àæ ¿éëäâýð. сүүн бүтээгдэхүүн Хүнсний бусад үйлдвэрлэл Боловсруулах хөнгөн аж үйлдвэр Уул уурхай.Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààí Салбар/ Хүчин чадлаа бүрэн ашиглаж чадахгүй байгаа шалтгаан Газар тариалан Мал аж ахуй. èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä íèëýýäã¿é áàéíà. ìàë àæ àõóéí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿ëõ¿¿.õºðñ õóóëàëòûí ãîðèì íýëýýä õ¿íäýð÷ èë àðãààð îëáîðëîõ áîëîìæ áàðàã ¿ã¿é áîëñíîîð õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò 25%-ñ áàãà áàéãàà áºãººä èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò õèéæ òåõíîëîãèî ººð÷ëºí äàëä àðãààð îëáîðëîõ øààðäëàãàòàé áîëñîí áàéíà. íººöèéí õóâüä óëñûí øèíæ ÷àíàðòàé. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ò¿ëõ¿¿ õºãæñºí áàéõàä öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñ¿ëæýýã¿é Îðõîí ñóìàíä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò ñàéí õºãæñºí. Õ¿ñíýãò 3. бизнес ашиг муу 0 1 0 0 2 1 0 0 1 0 9% 0 0 1 0 0 0 1 0 1 0 6% Нийт 4% 15% 17% 6% 8% 8% 25% 2% 15% 2% 100% Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ñóìäàä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë èõýýõýí ÿëãààòàé íü (çóðàã 3. олборлох Барилга. á¿õ òºðëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë. Түүхий технологийн Зах зээл эдийн хоцрогдол бага олдоц муу 0 0 0 0 0 0 0 1 1 0 4% 0 1 7 3 1 1 3 0 0 0 30% 0 0 0 0 0 0 2 0 2 0 8% Мэргэжилтэй ажилчдын дутагдал 0 1 0 0 0 0 3 0 2 0 11% Хүчин чадал угаасаа бага 1 3 0 0 0 0 1 0 0 0 9% Зардал Улирлын өртөг чанартай өндөр. Õîíãîðò ãàçàð òàðèàëàí. õàðèí Øàðûí ãîëä äýä á¿òýö áîëîìæèéí ÷ óóðõàéãààñ ººð îíöûí ¿éëäâýðëýë áàéõã¿é. 25 .

í-í òîîãîîð) Äàðõàí ñóì Îðõîí ñóì Õîíãîð ñóì Øàðûí ãîë ñóì Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Æè÷: ¯¿íä ºðõèéí ¿éëäâýðëýë áóþó àëáàí áóñ ñåêòîð îðîîã¿é áîëíî ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã ñóäàëæ ¿çýõýä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë.Çóðàã 3.à. õ¿¿ ºíäºð.¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä õýñãèéã ¿çíý ¿¿). òóðøëàãà äóòàãäàëòàé ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä õàìãèéí èõýýð òîõèîëääîã áàéíà (çóðàã 3. (3. çàðäëûí ºñºëò.6. 26 . õóãàöàà áîãèíî áàéäãààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õàìãèéí ýëáýã òîõèîëääîã áýðõøýýë áîëæ áàéíà. òåõíèê. òåõíîëîãèéí àñóóäàë. à. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäàë. óðò õóãàöààòàé òºñëèéí çýýëä äèéëýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä õàìðàãäàõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë çýðýã íü ¿¿íèéã ¿íäñýí áýðõøýýë ãýæ òîîöîãäîõîä õ¿ðãýæ áàéíà. õàðüöàíãóé áàãà õ¿¿òýé. ÷àäàâõè. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäëûã ¿íäñýíä íü íýã òºðëèéí áýðõøýýë ãýæ òîîöâîë ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ øàëãóóð ºíäºð.4.Ñóìóóäàä òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä. (¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð. àæèëëàõ õ¿÷íèé ìýäëýã.7 ¿çíý ¿¿).4-ð õýñýãò òóñàä íü àâ÷ ¿çñýí áîëíî. Òèéìýýñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã Äàðõàí-Óóë àéìàãò õýðõýí øèéäýõ áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã 3. Áàíêíû áóñ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýëáýð¿¿ä õºäººä áàðàã áàéõã¿é.

27 . Ìºí ¿¿í äýýð âàëþòûí õàíøíû ºñºëòòýé õîëáîîòîéãîîð èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéí ºñºëò ñ¿¿ëèéí ¿åä íèëýýäã¿é áýðõøýýë ó÷ðóóëàí çàðäàë ºñãºõ áîëëîî. õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð. Ýíý íü ìîäîí õèéö. ¿éë÷èëãýý ýðõëýõ ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõ áîëîìæ õîìñ áàéäàãòàé õîëáîîòîé.¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í Äýä á¿òöèéí àñóóäàë ¿íäñýí áýðõøýýë ãýæ õàðèóëñàí ¿éëäâýðëýã÷èä õàìãèéí öººí õàðàãäàæ áàéãàà ìýò áîëîâ÷ ¿¿íèéã Îðõîí ñóìûí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè äóðüäñàí íü Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñíû èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýý áàéõã¿éãýýñ íààä çàõûí ¿éëäâýðëýë. ýêñïîðòîä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàõ ãýõýä ºðñºëäºõ ÷àäâàð ìóó ãýæ ¿çýæ áàéíà.7. ìîäîí òàâèëãà. ìåíåæìåíò äóòàãäàëòàé ãýñýí áàéíà. Ãóðàâäàõü õýñýã íü çàõ çýýë óãààñàà áàãà. ìàðêåòèíã ìåíåæìåíòèéí äóòàãäàë ýí òýíö¿¿ õýìæýýãýýð îðæ áàéíà. áàðèëãûí ñàëáàðûí óíàëòóóäòàé õîëáîîòîéãîîð çàõ çýýë äýýð ýðýëò áàãàñ÷ áàéãàà ãýñýí áîë íºãºº õýñýã ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýë áàéãàà ÷ á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä òàíèóëàõ. àíãîð íîîëóóðàí ñ¿ëæìýë ýäëýë õèéäýã ¿éëäâýðëýã÷äýä ò¿ëõ¿¿ õàìààòàé áàéíà. Ýõíèé 5 áýðõøýýëèéí äàðààãààð ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö õîìñ ãýñýí áýðõøýýë óäààëæ áàéíà. íàðèéí íîîñ. èìèæ á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä ìàðêåòèíã. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä õýðõýí õàðæ áàéãààã àâ÷ ¿çâýë äîîðõè áàéäàëòàé áàéíà.Çàðäëûí ºñºëò ¿¿ñ÷ àøèã áóóð÷ áàéãàà íü ãîë áýðõøýýë áîëæ áàéíà ãýæ ¿çñýí ¿éëäâýðëýã÷èä èõýâ÷ëýí äóëààí. Àæèëëàõ õ¿÷íèé õóâüä Äàðõàí-Óóë àéìàã áóñàä àéìãóóäòàé õàðüöóóëàõàä èõ äýýä ñóðãóóëü îëîíòîé. öàõèëãààíû çàðäëûã äóðüäñàí áàéíà. Íýã õýñýã ¿éëäâýðëýã÷èä óëñ îðíû ýäèéí çàñàã. ÌѯÒ-¿¿ä íèëýýä îëîí ÷èãëýëýýð ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýí ãàðãàæ áàéãàà õýäèé ÷ çàðèì ìýðãýæëèéí ÷èãëýë¿¿ä îãò áýëòãýãäýí ãàðàõã¿é áàéãààãèéí çýðýãöýý. Çóðàã 3. òºãññºí ìýðãýæèëòýí¿¿äèéí äàäëàãà. Äàðàà íü çàõ çýýë ýðýëòèéí àñóóäàë. òóðøëàãà äóòàãäàëòàé áàéãààã äóðüäàæ áàéíà.

òºðèéí áàéãóóëëàãóóä. Çàõ çýýë óãààñàà áàãà ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë õºãæèõ áîëîìæ ñóë. õýìæýýíèé òàëààðõ ìýäýýíä ¿íäýñëýí òîéì áàéäëààð ãàðãàñíûã çóðàã 3. 28 . õýðýãëýã÷äèéí òºëººëºã÷人ñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í.10-ä òóñä íü ¿ç¿¿ëëýý. ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷èä ¿çýæ áàéãààã ýíä äóðüäàõ íü ç¿éòýé. ñàíõ¿¿æèëòèéã áóðóó çîðèóëàëòààð áóþó õóâèéíõàà õýðýãöýýíä çàðöóóëäàã.8 ) ãýæ ¿çýæ áàéãàà áîë ÒÁÁ-í òºëººëºã÷èä ñàíõ¿¿æèëòèéí áýðõøýýëòýé ýí òýíö¿¿ãýýð áèçíåñ ýðõëýã÷äèéí ñàíàà÷ëàãà äóòìàã.1-ñ ¿çíý ¿¿. õ¿íèé õºãæèë.Çóðàã 3.9-ä ¿ç¿¿ëñýí áºãººä Äàðõàí ñóìûíõûã çóðàã 3. ìýðãýæëèéí õÿíàëò áîëîîä òàòâàðûí áàéãóóëëàãóóäûí àæèëòàí. ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýëýýð íàðèéâ÷ëàí ãàðãàñíûã Õàâñðàëò 3. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ºíººãèéí çóðàãëàëûã ñóäàëãààíû áàãèéí öóãëóóëñàí ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë.5-ð õýñãýýñ ¿çíý ¿¿. Òèéìýýñ õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÿëãàðàõ ñòðàòåãè áàðèìòëàõ àðãà ç¿éí çºâëºãºº. ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèíä èìïîðòûí òàòâàð îíîîæ áàéãàà çýðýã àñóóäëóóä íü á¿õèé ë ¿éëäâýðò òóëãàð÷ áàéãàà ìàêðî òºâøíèé áýðõøýýë¿¿ä ó÷ðààñ øèéäýõ çàðèì áîëîìæèò àðãà çàìóóäûã ñàíàë áîëãîñíûã òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ãýñýí 4. òýäãýýðèéã ÷àäâàðæóóëàõ øààðäëàãà òàâèãäàæ áàéíà. àëáàí õààã÷äûí õàðüöààíû àñóóäàëòàé õîëáîîòîé ãýæ ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ìàðêåòèíã ìåíåæìåíòèéí àñóóäàë áîäèò áàéäàë äýýð ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéíõ íü áîäîæ áàéäãààñ ÷ äóòàãäàëòàé ãýæ òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí ¿éëäâýð ýðõýëñýí ìýðãýæèëòýíã¿¿ä ¿çäýã áºãººä õ¿íñíèé ñàëáàðò àæèëëàæ áàéãàà èæèë òºðëèéí ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåíýýñýý ÿëãàðàõ áèø äóóðàéõ òàêòèêòàé áàéäãààñ ÓÁ õîòûí áîëîí èìïîðòûí èæèë òºñòýé á¿òýýãäýõ¿¿íòýé õàðüöóóëàõàä ºðñºëäºõ ÷àäâàð åðºíõèé人 ñóë áàéõàä õ¿ðãýäýã ãýíý. ¿éëäâýð ýðõëýõ ñàíàà÷ëàãà ÷àäàâõè ñóë. áîðëóóëàã÷èä.8. áàéðøèë. ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ òºðèéí öîãö áîäëîãî äóòìàã çýðãèéã ýí òýðã¿¿íä íýðëýñýí áàéíà.¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä. ñóðãàëòûã çîõèîí áàéãóóëæ. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä òºðèéí áàéãóóëëàãûí ¿ç¿¿ëæ áàéãàà äàðàìò ãîë òºëºâ ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãóóäààñ òàâüæ áóé ñòàíäàðòûí øààðäëàãà îðîí íóòàãò òîõèðîõã¿é áàéãààòàé õîëáîîòîé ¿¿ññýí çºð÷ë¿¿ä. Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí äîòîîä áîëîí ãàäààä íºõöºë áàéäëûí ¿íýëãýýã îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí òºëººëºã÷èä. ÒÁ. ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí í¿äýýð Òàéëáàð: Áàãèéí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ÒÁ-ûí òºëººëºã÷èä ¿éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà ¿íäñýí áýðõøýýë ñàíõ¿¿æèëòòýé õîëáîîòîé (çóðàã 3. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä. ¸ñ ñóðòàõóóíû àñóóäàë. öóãëóóëñàí ìýäýý ìàòåðèàë äýýð ¿íäýñëýí ñóìäààð.

Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí òîéì çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã: Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Ноос. ноолуурын чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Тоосго Агуулахын аж ахуй Элс хайрга Зөгийн аж ахуй Алт Модон хийц Гахайн аж ахуй Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Мод үржүүлэг Үр тариа Жимс жимсгэнэ Оёдол Төмс хүнсний ногоо Ноос ноолуур эсгий эдлэл Нүүрс 29 .Çóðàã 3.9.

ноолуур.Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýðæèëòèéí ºíººãèéí òîéì çóðàãëàë   Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Тосны ургамал боовсруулах Хөнгөн блок Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Архи пиво Цемент Гахайн аж ахуй Ундаа. гурилан бүтээгдэхүүн Хэвлэх үйлдвэр Бордоо Арьс шир. шохой Ноос. эсгий эдлэл Мал нядлах. өндөг Хүнсний бусад үйлдвэр Элс хайрга.Çóðàã 3. мах Шахмал түлш Төмс хүнсний ногоо Барилгын модон хийц Төмөрлөг Жимс химсгэнэ Оёдол Барилга угсралт Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Сүлжмэл Цаас цаасан бүтээгдэхүүн Жимс жимсгэнэ боловсруулах Мод модон эдлэл. тавилга үйлдвэрлэл Химийн үйлдвэр Талх нарийн боов. жүүс Төмөр хйиц Тахиа. ангийн үс боловсруулах Хог хаягдал боловсруулах Гурилын үйлдвэр 30 . шувуу.10.

òýýâðèéí çàðäàë ºíäºð -Ñîö. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é ¯éëäâýðëýã÷äèéí èðýýä¿éí çóðàãëàëûã ãàðãàõäàà Äàðõàí-Óóë àéìàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèõ äîòîîä áà ãàäààä õ¿÷èí ç¿éë¿¿äèéã ýõëýí àâ÷ ¿çýýä çàõ çýýëèéí áîëîìæ.3. -Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷äýä õ¿íä òóñàæ áàéíà. öàõèëãààíû çàðäëûí ºñºëò -Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí õÿìðàë. ìàë÷èä òàðèàëàí÷äûí õîîðîíäûí ìàðãààí èõñýæ áàéíà. áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººöèéã äýëãýð¿¿ëýí ñóäàëæ òýäãýýð áîëîìæèéã àøèãëàí Äàðõàí–Óóë àéìàãò äýìæèõ. òºìðèéí õ¿äðèéí íººöòýé -Õºíãºí àæ ¿éëäâýð¿¿äèéí áàðèëãà áàéãóóëàìæóóä ñàéòàé -70-80 – ààä îíû òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé /ãýõäýý íýëýýä íàñæèëò ÿâàãäàæ áàéíà/ -Èõ äýýä ñóðãóóëèóä îëîíòîé. àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã ¿íäýñ áîëãîâ. ãàçàð òàðèàëàíãèéí ÝØÕ-òýé -Òºìºðëºã. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí òºëººëºã÷äèéí îðîëöîîíû àðãààð õèéñýí àéìãèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý áîëîí ñóäàëãààíû áàãèéí àæèãëàëò. ¿åä áàéñàí çàðèì òîì ¿éëäâýð¿¿ä çîãñîíãè. õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí áóóðàëò. õàðèëöàà õîëáîî. Õ¿ñíýãò 3. íýõèé çýðýã ¿éëäâýð¿¿ä òîãòâîðòîé àæèëëàæ áàéãàà -Õóâèéí õýâøëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä á¿õèé ë ñàëáàðò òîäîðõîé õýìæýýãýýð àæèëëàæ áàéãàà Áîëîìæ -Ñàíõ¿¿æèëòèéí îðîí íóòãèéí áîëîìæ õîìñ -Òºìðèéí õ¿äýð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é -Äîòîîä çàõ çýýë áàãà -Íàðèéí ìýðãýæèëòí¿¿ä çàðèì ñàëáàðò äóòàãäàëòàé -Һ⺺ñ çàéòàé íóòãóóäàä áèçíåñ ýðõëýõýä ýð÷èì õ¿÷ òàòàõ.5. õàëóóí óñíû ãàçàð áàéõã¿é -Õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äîðä ¿çýõ õàíäëàãà èõ áèé -Òºãðºãèéí õàíøíû óíàëò èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéã ºñãºæ áàéãàà -Øàòàõóóí. öàõèëãààí -Áàéãàëèéí íººö áàÿëàã: áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä.Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñàí õàíãàìæ. 3. 31 . ìýðãýæèë îëãîõ áààç ñóóðü ñàéí -Óðãàìàë. îëîí óëñûí áàéãóóëëàãóóäûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä îëíîîð õýðýãæäýã -Õºðø çýðãýëäýý àéìàã áîëîí á¿ñèéí áàéãàëèéí íººö¿¿ä èõ -Õ¿í àìûí ºñºëò íýìýãäýæ áàéãàà. äóëààí. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí -Íàðèéí íîîñò õîíü ¿ðæ¿¿ëæ ñàéí ÷àíàðûí íîîñ. í¿¿ðñ. îëîí óëñûí àâòî çàì òýýâýð. Àéìãèéí òºâ Ñýëýíãý àéìãèéí á¿õ ñóìààñ 350 êì-í ðàäèóñò îðøäîã -Àòðûí III àÿí ¿ð ºãººæºº ºãºõ áîëîëöîîòîé -Äýýä ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýõ á¿ðýí áîëîìæòîé -2009 îíûã Æį õºãæ¿¿ëýõ æèë áîëãîí çàðëàñàí -ÇÃ-ñ Äàðõàí. àæèëëàõ áîëîìæã¿é -Îðõîí ñóìàíä öýâýð áîõèð óñàí õàíãàìæ áàéõã¿éãýýñ ¿éëäâýð ýðõëýõ áîëîìæ ñóë . øàòàõóóíû ¿íèéã áóóðóóëàõ ýäèéí çàñãèéí ºíäºð à÷ õîëáîãäîë á¿õèé íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàðèãäàõààð òºëºâëºãäºæ áàéãàà -Òºð çàñãèéí äýìæëýã. áàðèëãà óãñðàëòûí ñàëáàðûí áóóðàëò Àþóë Æè÷: 2009 îíû 3 ñàðä Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä. äóëààí. àðüñààð ¿éëäâýð¿¿äèéã õàíãàõ áîëîìæ -Òºìðèéí îðäóóäûã àøèãëàæ ýõëýõ ãýæ áàéãàà -Òºñºâò èõýýõýí îðëîãî îðóóëàõ. øèëæèëò õºäºë㺺í èõ -Õ¿í àìûí äóíä íóòãàðõàõ ¿çýë áàéõã¿éãýýñ ººð àéìãààñ øèëæèí èðýãñýä áèçíåñ õèéõýä òààòàé -Ìîäíû èìïîðòûí òàòâàðûã òýãëýñýí ÿâäàë ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéã íýìýãä¿¿ëýõ ìàãàäëàëòàé -Àéìàã òºäèéã¿é Ìîíãîëûí çàõ çýýë áàãà -Óñíû íººö áàãàñ÷ áàéãàà -Áàðóóí àéìãóóäààñ ìàë÷äûí í¿¿äýë èõñýæ áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí.Õýòýðõèé áàãà íóòàã äýâñãýðòýé. -Àëò îëáîðëîã÷ íèíæà íàðûí ¿éë àæèëëàãààãààð óõñàí í¿õýíä íºõºí ñýðãýýëò õèéãýýã¿éãýýñ ìàë í¿õýíä óíàæ ýíäýæ áàéíà. ÌѯÒ-¿¿ä îëîí ÷èãëýëýýð ìýðãýæèë îëãîäîã çýðýã áîëîâñðîë. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äàâóó òàë Ñóë òàë -Äýä á¿òýö: òºìºð çàì. -Îðîí íóòãèéí ñòàíäàðò áàéõã¿éãýýñ ¿éëäâýðëýã÷äýä ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí áàéãóóëëàãóóä òºðèéí äàðàìò ìýò ñàíàãäàõ áîëñîí . íýã àéìãèéí äîòîð îðøäîã áàéäàë íü òèéì ÷ çîõèìæòîé áèø ó÷ðààñ õîëáîãäîõ àñóóäëóóä ¿¿ñäýã . òºðèéí ¿éë÷èëãýý -ÒÁÁ. öåìåíò.Ñèáèðèéí çàõ çýýëä îéðõîí -Á¿ñ íóòãèéí òºâä îðøäîã. ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí Äàðõàí –Óóë àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä õýìýýí àíãèëæ ýíý á¿ëýãò õàðóóëëàà.

òóõàéëáàë áàðèëãûí ìàòåðèàë. Çóðàã 3. ¯íý õÿìäðóóëàõ áîëîí ñàâ áàãëàà áîîäîë ñàéæðóóëàõ àñóóäëóóä äàðààãèéí áàéðàíä òàâèãäæýý. 32 . á¿òýýãäýõ¿¿í íü çàõ çýýëä õýðõýí ¿íýëýãääýãèéã àâ÷ ¿çüå (çóðàã 3. áîðëóóëàã÷ íàðààñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëæ. Äàðõàí-Óóë àéìàã Ñýëýíãý àéìãèéí äîòîð îðøäîãòîé õîëáîîòîéãîîð ¿éëäâýðëýã÷äèéí çàõ çýýë íü Äàðõàí-Óóë àéìàã ýñâýë Äàðõàí-Óóë.3-ñ äýëãýðýíã¿é ¿çíý ¿¿. ¿éë àæèëëàãàà õýâèéí ÿâàãäàõ áîëîìæòîé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä 52% ýçýëæ áàéõàä á¿òýýãäýõ¿¿í íü èìïîðòûã îðëîõ óëìààð ýêñïîðòîä ãàðàõ áîëîìæòîé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä 25% áàéãàà íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çàõ çýýëèéí áîëîìæ õàíãàëòòàé ºíäºð áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. Õýðýãëýã÷.ì ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà. ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. Õàðèí çºâõºí ñóìàíäàà áîðëóóëàëò õèéäýã ¿éëäâýðëýã÷èä 10%. Ýðýëò áóóð÷ áàéãàà 23%-í äèéëýíõè íü áàðèëãà. áàðèëãûí õèéö. íýð òºð뺺 íýìýãä¿¿ëýõèéã õàìãèéí èõýýð ñàíàë áîëãîæýý.11.11 ¿çíý ¿¿). ò¿¿íèé äàãàëäàõ ñàëáàð. Ýðýëò òîãòâîðòîé. òàâèëãà õýðýãñýë ¿éëäâýðëýã÷èä áàéãàà íü ýäèéí çàñàã ñýðãýõýä ¿éë àæèëëàãàà íü õýâèéí áîëîõ ¿éëäâýð¿¿ä ãýæ òîîöîãäîæ áàéíà.2 áà Õàâñðàëò 3. Õàðèí ýêñïîðòîä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàæ áàéãàà ãýñýí 5%-ä ìàë íÿäàëãàà.Çàõ çýýëèéí áàéäàë ªíººãèéí çàõ çýýëèéí õ¿ðýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè áóþó 80% íü á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä õàíãàëòòàé ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áºãººä ýíý íü ÷àíàðòàé õîëáîîòîé ãýæ 68% íü ¿çæýý. Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí òàëààð Õàâñðàëò 3. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ ã. Äàðõàí Òºìºðëºã ã.Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Àéìãèéí òºäèéã¿é óëñûí õóâüä äîòîîäûí çàõ çýýë áàãà ãýñýí áýðõøýýë á¿õèé ë òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà õýäèé ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä ººðñ人 çàõ çýýëèéí áîëîìæîî õýðõýí õàðæ áàéãàà. Ñýëýíãý àéìàã ãýñýí íü 74% áàéíà.ì êîìïàíèóä áàãòàæ áàéíà. ÓÁ áóþó áóñàä äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàäàã 11% íü óëñ îðíû øèíæ ÷àíàðòàé òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîõ Ýðýë öåìåíò ÕÊ.

îäîî àøèãëàãäàõã¿é áàéãàà õóó÷èí ¿éëäâýðèéí ãàçðûí îáüåêòóóä. ¯¿íýýñ ¿çýõýä õýðýãëýã÷.12.Çóðàã 3. òºìðèéí õ¿äðèéí îðä çýðãèéã íýðëýñýí.13 ¿çíý ¿¿). 13. òàðèàëàíãèéí ýðãýëòèéí òàëáàé îðñîí áàéíà. áîëîìæ èõòýé àøèãëàõ øààðäëàãàòàé íººöºä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýäèéí çàðèì îðäóóä. ¯éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýý õýðõýí ñàéæðóóëàõ ñàíàë ¯éëäâýðëýã÷èä Äàðõàí-Óóë àéìãèéí áîëîìæ áà äàâóó òàëóóäàà àøèãëàí õýðýãëýã÷.Á¿òýýãäýõ¿¿í ñàéæðóóëàõ ñàíàë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äýýñ ººðñ人ñ íü á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðõýí ñàéæðóóëàõ òóõàé òîäðóóëàõàä á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè áóþó ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ 35% ¿çýæ áàéõàä ºí㺠¿çýìæ. í¿¿ðñ. àëò. áîðëóóëàã÷äûíõàà ñàíàëûã ººðèéíõºº òºâøèíä ñóäëàí òîäðóóëæ ¿éë àæèëëàãààíäàà òóñãàõ øààðäëàãàòàé áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. ñàâ áàãëàà áà íýð òºðëèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ òóñ á¿ð 25% íü ¿çæýý (çóðàã 3. Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö Îðîí íóòãèéí õàíãàëòòàé àøèãëàãäàæ áàéãàà áîëîí àøèãëàãäààã¿é íººö áîëîìæèéã ÒÁ-í àæèëòàíóóä õýðõýí òîäîðõîéëæ áàéãààã àâ÷ ¿çýõýä õàìãèéí èõýýð àøèãëàãäàæ áàéãàà íººöºíä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýä¿¿ä. ×àíàð çàðèì òàëààð õàíãàëòã¿é áàéãàà íü òåõíîëîãèéí òºâøèíòýé õîëáîîòîé ãýäãèéã ÷ òýä ýíýõ¿¿ õàðèóëòààð èëýðõèéëñýí áàéíà. 33 . Õàðèí àéìãèéí õýìæýýãýýð àøèãëàãäààã¿é áàéãàà. Çóðàã 3. áîðëóóëàã÷èäòàé õàðüöóóëàõàä îäîîãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ºí㺠¿çýìæèéã ñàéæðóóëàõ àñóóäàë ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä íèëýýä äýýã¿¿ðò òàâèãäàæ áàéãàà þì áàéíà.

íººö íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ çýðãèéã ¿éëäâýðëýã÷èä õýðõýí ¿çýæ áàéãààã àâ÷ ¿çýõýä 67% íü àéìãààñàà áîëîí Ñýëýíãýýñ àâäàã ãýñýí íü îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýäèéí áîëîìæ õàðüöàíãóé ºíäºð ãýäãèéã õàðóóëæ áàéíà. ò¿¿õèé ýäèéí íººö õ¿ðýëöýý õàíãàìæ õèð áàéãàà.15.Çóðàã 3. íººö¿¿ä áîëîìæ èõòýé Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ÒÁ-í òºëººëºã÷人ñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä õààíààñ õýðõýí õàíãàãäàæ áàéãàà. õóäàëäàí àâàëòûí ñóâãèéã íýìýãä¿¿ëýõ.Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí òàëààð ¯íäñýí ò¿¿õèé ýäèéí íººö àâäàã ãàçàð Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéã õýðõýí õèéäýã Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéã ñàéæðóóëàõ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ñàíàë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿í 34 .Áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö Àøèãëàëò ñàéí áàéãàà íººö¿¿ä Àøèãëàãäààã¿é. òºðººñ äýìæèæ íýãäñýí áýëòãýëèéí ñèñòåìòýé áîëîõ çýðãèéã õàìãèéí çºâ àðãà ãýæ ¿çæýý. 55% íü ººðñ人 ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýí íèéë¿¿ëýëòýý õèéäýã áºãººä ººðñ人 áýëòãýõ.14. Çóðàã 3.

35 . çºãèé÷èí. àæëûí óóð àìüñãàë ñàéí. àâòîìàøèí çàñâàð çýðýã ñàëáàðóóäààñ áóñàä ñàëáàðò ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýí ºã÷ ÷àäàõã¿é áàéíà. Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõ ÿìàð íýã áàéäëààð áîëîìæòîé ãýæ ¿éëäâýðëýã÷èä 100% õàðèóëñàí áºãººä ¿¿íýýñ 47% íü á¿ðýí áîëîìæòîé ãýñýí íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí àñóóäàë ¿éëäâýðëýã÷äýä ýåðýãýýð íºëººëæ áàéãààã èëýðõèéëæ áàéíà. î¸äîë. Ýíý á¿õíýýñ ¿çýõýä íàðèéí ìýðãýæèëòí¿¿äèéã áýëòãýõ àæèëä àéìãèéí èõ äýýä ñóðãóóëü. ñîíãîëò áàãà çýðýã íü ¿¿íèéã íºõöºëä¿¿ëæ áàéíà. õ¿íñ ¿éëäâýðëýë. Çóðàã 3. ¯éëäâýð¿¿äýä àæèëëàõ õ¿÷íèé òîãòâîð ñóóðüøèë åðºíõèé人 ñàéí áºãººä öàëèí òîãòâîðòîé. çîîòåõíèê÷ ã.Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöèéí òàëààð Àæèëëàõ õ¿÷ýý õýðõýí áýëòãýäýã Òîãòâîðòîé áàéãàà íºõöºë Òîãòâîðã¿é áàéãàà øàëòãààí Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýð¿¿äèéí 52% ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé ãýæ õàðèóëñàí íü èõýâ÷ëýí ñîö. Àéìàãò áàéäàã ÌÑ¯Ò áîëîí Äàðõàí ªð㺺 ÌÑ¯Ò íü òóñ á¿ð 14 ÷èãëýëýýð ìýðãýæèëòýé àæèëòàí áýëòãýæ æèëä äóíäæààð íèéò 500 îð÷èì íàðèéí ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí òºãñãºí ãàðãàæ áàéãàà áºãººä áàðèëãà.ì ìýðãýæèëòýí¿¿ä äóòàãäàëòàé áàéãààã ìºí 48% íü õàíãàëòã¿é ãýñíýýñ õàðæ áîëíî. ÌѯÒ-¿¿ä õýðýãöýýíèé ñóäàëãàà õèéæ ìýðãýæëèéí ÷èãëýë¿¿äýý íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. êîìáàéí÷.16.¿åèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ áîëîí Äàðõàíû èõ äýýä ñóðãóóëü.ͺºö õàíãàëòòàé ãýæ ¿çýãñýä 49% áàéãàà áºãººä íººö áàãà ãýæ ¿çñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè ìîäîí ýäëýë. Õàðèí àæèëëàõ õ¿÷ òîãòâîðã¿é ãýñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéí 24%-í õóâüä ¿éë àæèëëàãàà óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ãýæýý. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. ¯¿íèéã ¿éëäâýðëýã÷äèéí 68% àæèëëàãñäàà ÿìàð íýã õýìæýýãýý𠺺ðñ人 ñóðãàí äàäëàãàæóóëæ àâäàã ãýñíýýñ õàðæ áîëíî. çºãèéí àæ àõóé. ÌѯÒ-¿¿äýä áýëòãýãäýí ãàðäàã äýýä áîëîí äóíä ìýðãýæëèéí áîëîìæòîéãîî èëýðõèéëæ áàéíà. ñ¿¿. óëñàä áýëòãýãäýõýý áîëüñîí òºìºð õèéö ýäëýëèéí ìýðãýæèëòýí. Õàðèí àéìàãò áýëòãýãääýãã¿é òðàêòîð÷èí.

6 áà 3. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä áàãòñàí.Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä: Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí áà øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõäîî äîîð äóðüäàõ 2 ¿å øàòòàéãààð òîäðóóëàí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä õýìýýí ýíý á¿ëýãò àâ÷ ¿çýæ áàéíà. àõóé Òºìñ. Òºìñ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 36 . θäëûí ¿éëäâýð¿¿ä . Ãóðèëûí ¿éëäâýð . Ìàõ. Ìàõ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä . íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Îðõîí ñóì . Æèìñ. ¯ð òàðèà . ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ Øàðûí ãîë ñóì . áîðëóóëàã÷èä. íîãîî áîëîâñðóóëàõ Æį . ñàíàë àñóóëãààð ¿íýëãýý àâñàí áàéäàë. íýõèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Õ¿íñíèé ¿éëäâýð . Õ¿ñíýãò 3. Ǻãèéí àæ àõóé . Òýäãýýð ñàíàë àñóóëãààð òîäîðñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã ÌÓÇÃ-í òýðã¿¿ëýõ 12 ÷èãëýëä áàãòñàí. . ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé . õýðýãëýã÷èä. 2009 Äàðõàí ñóì . 2. 1. ¯éëäâýðëýã÷èä. ñóäàëãààíû áàãèéí àéìàãò ¿éëäâýðëýã÷. . Ìàõ êîìáèíàò . Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëòûã ñóìäààð õàðóóëñàíûã õ¿ñíýãò 3. Øàðûí ãîë í¿¿ðñíèé óóðõàé . Àðüñ øèð. ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëîãäñîí ¿éëäâýð¿¿äèéã æàãñààí 3-ñ äýýø ñàíàë àâñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã ÿëãàí àâ÷ æàãñààëò ãàðãàñàí. õ¿íñíèé íîãîî Ǻãèéí àæ àõóé Ìàõ. Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð Õîíãîð ñóì . ñ¿¿. Öåìåíòèéí ¿éëäâýð . ÒÁ.6. Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð . Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð .7 -ñ ¿çíý ¿¿. õ¿íñíèé íîãîî .Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä. ÒÁÁ-í òºëººëëèéí äóíä õèéñýí õýëýëö¿¿ëãýýð òîäîðõîéëîãäñîí çýðýã áàéäëààð òóñ á¿ð îíîî ºãºí ¿íýëæ 3-ñ äýýø îíîî àâñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñîíãîí àâñàí áîëíî.

ìºíãºí õºðºí㺠çýðýã áàéâàë íººöèéã õÿëáàðõàí íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé. òýæýýëèéí óðãàìàë. .8) áàéðøóóëàõàä áàéãàëèéí áîëîîä ýäèéí çàñãèéí íººö èõòýé. õàâòàíãèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ Íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Äàðõàí-Óóë àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí áà èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýí ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð ìàòðèöàä (õ¿ñíýãò 3. 37 . . . ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí ¿éëäâýð Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Õàÿãäàë öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð Îðõîí ñóì . . ¿éëäâýðëýë ýðõëýõèéã ñîíèðõîã÷èä àíõààðàõ íü ç¿éòýé.Õ¿ñíýãò 3. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýýð ºíººãèéí ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðæñîí òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä òýðã¿¿ëæ (ìàòðèöûí 2-ð í¿ä) áàéíà. . . òýð äóíäàà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ýðýëò ýíý æèëèéí õóâüä ýðýëò áàãàññàí ÷ îéðûí èðýýä¿éä ýðýëò äàõèí íýìýãäýõ ó÷ðààñ ýðýëò ºíäºðòýé á¿ëýãò õàìààðóóëëàà. õ¿ëýìæ çýðýã ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä èë¿¿ õÿëáàð þì. àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé. çºãèéí àæ àõóé. Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. ßëàíãóÿà ¿ð òàðèà.7. . Çàìàñêíû ¿éëäâýð Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî. . . Õîíãîð ñóì . áëîê. . . . õ¿íñíèé íîãîî. Ó÷èð íü ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õ¿ñýë ñîíèðõîë. íàðèéí áîîâíû öåõ Øàðûí ãîë ñóì . Óëñ îðíû ýäèéí çàñãèéí íºõöºë áàéäàë ñàéæðàõàä ¿éë àæèëëàãàà íü ýðñ ºñºõ ¿éëäâýð¿¿ä. ¿ðèéí àæ àõóé. Òºìºðèéí îðä àøèãëàõ Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį Óñàëãààòàé òàðèàëàí Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé Çîîðèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê Øóóäàéíû ¿éëäâýð Òàëõ. .Äàðõàí-óóë àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. . ñóìäààð Äàðõàí ñóì . . . ªíººãèéí áàéãàà õóâàíöàð õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð òîíîã òºõººðºìæ. ýðýëò ºíäºðòýé áóþó èìïîðòûã îðëîõ. . . Ýðýëò îäîîãîîð áàãà ÷ íººö èõòýé ìàòðèöûí 1-ð í¿äýíä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿ä íü õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà. . . . . . . ͺºö áàãàòàé ÷ çàõ çýýëèéí áîëîìæ ºíäºðòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõã¿éãýýð çàõ çýýëèéí áîëîìæîî àøèãëàõ áîëîìæã¿é áºãººä ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã äîòîð íü íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä õÿëáàð áîëîí íººöèéã íýìýãä¿¿ëýõýä õ¿íäðýëòýé ãýæ õóâààí íººö íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ èõòýé ¿éëäâýð¿¿ä äýýð ýõíèé ýýëæèíä ¿éëäâýðëýã÷èä. òåõíîëîãèéí õîöðîãäëîîñ øàëòãààëààä ºðòºã ºíäºðòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã ó÷ðààñ ¿íèéí õ¿÷èí ç¿éëýýñ øàëòãààëàí ýðýëò áàãàòàé áàéäàã ÷ òåõíèê. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéæ ºðòºãºº áóóðóóëâàë ýðýëò èõýýõýí íýìýãäýõ áîëîìæòîé þì. .

Õ¿ñíýãò 3.8.Èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýýíèé ìàòðèö
Çàõ çýýëèéí èðýýä¿éí áîëîìæ

ͺºöèéí ¿íýëãýý

ͺºö õàíãàëòòàé

Ýðýëò áàãà
1-ð í¿ä
.
Õàÿãäàë öààñ
áîëîâñðóóëàõ
¿éëäâýð*
.
Õàÿãäàë
áîëîâñðóóëàõ
õóâàíöàðûí
¿éëäâýð

ͺºö áàãà

3-ð í¿ä

Ýðýëò ºíäºð
2-ð í¿ä
.
Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í îëáîðëîõ ¿éëäâýð
.
Äàðõàí Õºâºí ÕÊ
.
Ñèëèêàò ÕÊ
.
Ýðýë Öåìåíò ÕÊ
.
Øàðûí ãîë ÕÊ
.
Äàðõàí Íýõèé ÕÊ áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éëäâýðëýë
.
Ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä
.
Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä
.
Òºìñ òàðèàëàëò
.
Òîîñãî, áëîêíû ¿éëäâýð
.
Êåðàìçèòûí ¿éëäâýð*
.
Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð*
.
Ñ¿¿ öóãëóóëàõ öåõ¿¿ä*
.
Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð
.
Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð
.
Çàìàñêíû ¿éëäâýð*
4-ð í¿ä
.
Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áîëîí áóñàä òºìºð õèéöèéí
¿éëäâýð
.
Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ
.
Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð*
.
Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé
.
Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð
.
Õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò
.
Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé*
.
Ǻãèéí àæ àõóé
.
¯ð òàðèà
.
Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàí*
.
Òýæýýëèéí ¿éëäâýð*
.
Çîîðèéí àæ àõóé*
.
¯ðèéí àæ àõóé*
.
Øóóäàéíû ¿éëäâýð*
.
Àãðîòåõíèêèéí ïàðê*
.
Îéí ¿ðæ¿¿ëýã *

Æè÷: ͺºö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýýí (õàâñðàëò 3.2 áà 3.3) äýýð ¿íäýñëýí ãàðãàâ.
*-ð øèíýýð áàéãóóëàãäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã òýìäýãëýñýí áîëíî.

Àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàëûã õºãæèõ èðýýä¿éòýé
ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä (çóðàã 3.17 áà 3.18) áà èðýýä¿éä øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä
(çóðàã 3.19 áà 3.20) ãýæ õóâààí ãàðãàõäàà Äàðõàí ñóìûã òóñä íü äýëãýðýíã¿éãýýð (çóðàã
3.18 áà 3.20) ãàðãàâ.

38

Çóðàã 3.17.Äàðõàí-Óóë àéìàãò õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Òàíèõ òýìäýã
Махны чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй
Сүүний чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Зөгийн аж ахуй

Тоосго

Үр тариа

Нүүрс

Ноос, ноолуурын чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Төмс хүнсний ногоо

39

Çóðàã 3.18.Äàðõàí ñóìûí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Òàíèõ òýìäýã
 

 

Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж
ахуй

Тосны ургамал боовсруулах

Хөнгөн блок

Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж
ахуй

Гурилын үйлдвэр

Цемент

Жимс жимсгэнэ боловсруулах

Оёдол

Төмөр хйиц

Талх нарийн боов, гурилан
бүтээгдэхүүн

Барилгын модон хийц

Төмөрлөг

Мал нядлах, мах

Хог хаягдал боловсруулах

Барилга угсралт

Арьс шир, ангийн үс
боловсруулах

40

Çóðàã 3.Äàðõàí-Óóë àéìàãò õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã     Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Тоосго Агуулахын аж ахуй Жимс жимсгэнэ Замаскны үйлдвэр Агропарк Талх.19. гурилан бүтээгдэхүүн Шуудайны үйлдвэр Хүлэмжийн аж ахуй Сүү цуглуулах. хөргөлтийн цэг Цэвэр бохир усны систем Мод үржүүлэг Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Үрийн аж ахуй Нефть боловсруулах үйлдвэр Төмрийн орд Малын тэжээл Усалгаатай газар тариалан 41 . нарийн боов.

20.3. Ýíý çîðèëò áèåëýõ 42 . ̺í Òºìºðëºãèéí îðäûã 2009 îíîîñ àøèãëàæ ýõëýõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. Ýäãýýð ñàëáàðûã îéðûí èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ çîðèëòîä ¿íäýñëýí àéìãèéí ¿íäñýí 9 ñàëáàðûí 2015 îí õ¿ðòýëõ õàíäëàãûã ñàëáàð õîîðîíäûí áàëàíñûí àðãûã àøèãëàí òîäîðõîéëîâ.Çóðàã 3.Äàðõàí ñóìàíä õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Òàíèõ òýìäýã     Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Махны чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Нүүрс Жимс жимсгэнэ Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Хог хаягдал боловсруулах Төмөр хийц Хүчит тэжээлийн үйлдвэр ҮТП Хүлэмжийн аж ахуй Үйлдвэрлэл технологийн парк 3.2 Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàð íü ÕÀÀ. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” áîëãîí çàðëàñàí áîëîí Àòàðûí Ø àÿíû õ¿ðýýíä ÕÀÀ ñàëáàð íýëýýä ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë. óóë óóðõàé.

Äýýðõ íºõöºë áàéäëóóä íèéò ñàëáàðóóäàä õýðõýí íºëººëºõèéã òåõíîëîãèéí êîýôôèöèåíòèéí ìàòðèöûã ¿íäýñëýí ãàðãàâ.5 Ýíä: X. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéã òîäîðõîéëîâ.Ñàëáàðóóäûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.5(∑Yi2)0.5 .Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî N(X. . Çóðàã 3.Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé 0<E(X.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.Y)=0: X. òýýâðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëººëíº. ̺í íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ÎÕÓ-ä ýêñïîðòëîõ áîëñîí.Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóéã èëòãýíý E(X.Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð 0<N(X.Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð 43 . N(X. E(X.21-ñ ¿çíý ¿¿.Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé E(X.Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð E(X.21.íºõöºëä ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë. Æèæèã. 2011 îíîîñ Øàðûí ãîëûí óóðõàé äàëä îëáîðëîëòûí òåõíîëîãèò øèëæèæ ÷àäâàë ýíý íü ìºí ýð÷èì õ¿÷ áîëîí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëººëíº.Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0. õýâëýëèéí ¿éëäâýðëýëèéí ºñºëò íýëýýä èõ áîëîâ÷ íèéò áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä áàãà íºëººëæ áàéíà.Y)= (1-E(X. Òîîöîîíû íýãäñýí ¿ð ä¿íã Çóðàã 3.Y)2)0.Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ N(X.

0126 2014 0.9999 0.èéí ºñºëò ÿìàð áàéõûã Çóðàã 3.Äàðõàí-Óóë àéìãèéí íèéò ñàëáàðûí ºñºëò.9997 0.22-ñ ¿çíý ¿¿. Õàðèí íýã àæ àõóéí íýãæ íü äóíäæààð 30 ñààëèéí ¿íýýòýé áàéíà ãýæ ¿çâýë 2015 îíä 123.9. 2009-2012 îíä ÄÍÁ-èéí ºñºëò ºíäºð 17.9999 0.2%. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.22. 2015 ãýõýä ¿õýð ñ¿ðãèéí òîî 4843 õ¿ð÷ 2021 îíä 6402 õ¿ð÷ ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà.9996 0.9999 0.0271 2013 0. Ñàëáàðûí á¿òöýä ãàðàõ ýíý ººð÷ëºëòèéí ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁ.9974 0. Çóðàã 3.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.0128 2015 îí ãýõýä àéìãèéí ÄÍÁ-ä óóë óóðõàéí ýçëýõ õýìæýý èõýýõýí íýìýãäýæ 11.4-25.Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò E(X.10-ã ¿çíý ¿¿). Íýã ¿íýýíýýñ ãàðàõ ñ¿¿íèé ãàðö æèëäýý äóíäæààð 1770 ëèòð áàéíà. 44 . Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí èðýýä¿éí õàíäëàãà Çàñãèéí ãàçðààñ “Äàðõàí.0127 2015 0.3 õóâü áàéõ áºãººä äàðààãèéí æèë¿¿äýä ºñºëò òîãòâîðòîé 15% îð÷èì áàéõ àæýý. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ýçëýõ õýìæýý áàãà çýðýã áóóð÷ 49. 2021 îíä 163 ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé áèé áîëîõîîð áàéíà (õ¿ñíýãò 3.Y)= 2009 0.0727 2010 0.Y)= N(X.7% õ¿ðýõ áà áóñàä ñàëáàðûí ýçëýõ õýìæýý áàðàã òîãòâîðòîé áàéíà. Àéìãèéí ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí ñ¿ðãèéí á¿òýö áîëîí ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéí íýãæèéí òîîã 2009-2021 îí õ¿ðòýë òîîöîîëîí ãàðãàëàà. 2009-2015îí Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.0262 2011 0. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 2008 îíû ìàë òîîëëîãûí ä¿íãýýð ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí 3221 ¿õýðòýéãýýñ 3063 ¿íýýòýé. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã“ ãýæ çàðëàñàíòàé õîëáîãäóóëàí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí èðýýä¿éí õàíäëàãûã äàðààõü áàéäëààð òîîöîîëîí ãàðãàëàà.Õ¿ñíýãò 3.0434 2012 0.9991 0.

10.0 7.11.9 11.1 17005. æèëèéí 24566.л 5.7 7027.7 542.8 5. л 1770 1770 1770 1888 2006 2124 2242 2360 2477 3020 3563 4106 4648 саамын нэмэгдэл 117.6 8682.7 542.3 6285.0 7824.9 117.2 9603.2 ìÿí ëèòðò õ¿ð÷ áàéíà.л 5080.7 10593.3 20632.9 117.Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ¿õðèéí ñ¿ðãèéí òîî á¿òýö.6 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á. 2009-2012 жил 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 нийт үхэр 3832 3864 4021 4212 4413 4623 4843 5074 5315 5568 5833 6111 6402 төл 2260 2302 2344 2456 2573 2695 2824 2958 3099 3246 3401 3563 3732 жилийн эцэст бяруу эм эм үржилд борлуулах бух 892 50 11 872 49 11 888 50 11 930 52 12 975 55 12 1021 57 13 1070 60 13 1120 63 14 1174 66 15 1230 69 15 1288 72 16 1350 76 17 1414 79 18 шүдлэн эр 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 гунж 538 548 574 601 630 660 691 724 759 795 833 872 914 Сүүний эм шүдлэн бух 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 0 1 эр 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 үнээ 2339 2382 2496 2615 2739 2870 3006 3149 3299 3456 3621 3793 3974 бух 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 ААН тоо 96 98 102 107 112 118 123 129 135 142 148 156 163 Ýõ ¿¿ñâýð:2008 îíû ñ¿ðãèéí ýðãýëòèéí ìýäýýëýë äýýð ¿íäýñëýí ýäèéí çàñàã÷ Á. ñ¿¿íèé íººö æèëäýý 8682.9 117.7 8.12-ã ¿çíý ¿¿. (õàøààíû ¿íý 5 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õ¿ñíýãò 3.7 хоногийн саам.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.8 5597. 45 .3 7.6 ìÿí ëèòð ñ¿¿íèé íººöòýé áîëîõîîð áàéíà (õ¿ñíýãò 3.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.9 117.7 542.Ñààìûí õýìæýýíèé ººð÷ëºëò.1 9.Õ¿ñíýãò 3.8 5.8 6.5 24566.6 7.2 Саах сүү мян. Õ¿ñíýãò 3. Õàðèí 2021 îíä ãýõýä ñààìûí ãàðö 4848 ëèòðò õ¿ð÷.2 6.7 13. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéí áóþó ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéã 30 ¿íýýòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî.7 542.9 542.11 –ã ¿çíý ¿¿). Ñåëåêöèéí ¿ð ä¿íä ñààìûí õýìæýý 2015 îí ãýõýä íýã ¿íýýíýýñ ãàðàõ ñààìûí ãàðö 2242 ëèòð áîëæ.9 117.9 5439. À õóâèëáàð: ¯íýýíèé áàéðûã øèíýýð áàðüæ ñààìûã ºíäºð àøèã øèìòýé ¿¿ëäýðèéí è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëæ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ .5 15.3 13665. 2009-2021 îíóóä жил 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 жилийн саам.

8 Зардал 42109.2 5189.4 55265.0 27388.0 42109.2 54656.6 41067.6 2358.4 3019.4 87819. Íýã ¿õðýýñ ãàðàõ ìàõíû ãàðö äóíäæààð 230-260 êã áàéíà.8 Ашиг -7513.8 87819. 46 .7 2240.5 2476.12.2 43787.8 2816.8 4104.Íýã ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã. 2015 ãýõýä ¿õýð ñ¿ðãèéí òîî 1715 õ¿ð÷ 2021 îíä 2247 õ¿ð÷ ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà.0 IRR=27% Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.8 87819.7 58491.5 Зардал 37744. 30 ¿íýýíèé 39 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õ¿ñíýãò 3.8 60431.6 71616.9 5189.5 45511.3 5415.8 NPV=623. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã.Õ¿ñíýãò 3.0 27388. кг 2476.1 49994.4 87819.4 55265.0 27388.5 4647.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.9 27388.13-ã ¿çíý ¿¿.4 60431.1 41479.13.0 27388.2 54656.4 41160.0 27388.8 60431.9 5189.9 5189.5=NPVa) Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 2008 îíû ìàë òîîëëîãûí ä¿íãýýð ìàõíû ÷èãëýëèéí 1370 ¿õýðòýéãýýñ 1349 õýýëòýã÷ áàéíà.1 3561.9 5189.8 60431.0 IRR=27% Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.9 1028.0 57472.0 57472.9 2308.8 60431.9 5189.8 4104.8 60431.Íýã ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. кг 2004.0 79708. Õ¿ñíýãò 3.9 Орлого 30231.7 58491.8 87819.8 60431.2 -2075.9 NPV=1106 Орлого 43137. Õàðèí íýã àæ àõóéí íýãæ íü äóíäæààð 50 ¿õýðòýé áàéíà ãýæ ¿çâýë 2015 îíä 34.5 4647.8 Ашиг 1028.8 87819.2 16350.2 16350.0 27388.9 5189.8 2816.14-ã õàðíà óó). 2021 îíä 45 ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé áèé áîëîõîîð áàéíà (Õ¿ñíýãò 3.9 27388. Õî¸ð õóâèëáàðûí Àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ àäèëõàí 27% áàéãàà áîëîâ÷ õàðèí öýâýð àøãèéí ºãººæèéã õàðâàë ñààëèéí 305 õîíîãèéí ñààì 2500 ëèòðýýñ äýýø ãàðöòàé ¿íýýí¿¿ä õóäàëäàí àâñàí íü èë¿¿ àøèãòàé áàéíà.8 87819.8 2122.5 55410.5 55410. Á õóâèëáàðààð Жил 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Саам. (NPVb=1106 >623.2 21216. Äàðõàí–Óóë àéìãèéí ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí ¿õðèéí òîî áîëîí ìàõíû ôåðìåðèéí òîîã 2009-2021 îí õ¿ðòýë òîîöîîëîí ãàðãàëàà.4 60431. Á õóâèëáàð: ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 2500 ëèòð äýýø ñààìòàé 30 ø ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ.4 3019.3 5415.1 49994.9 43137. À õóâèëáàðààð Жил 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Саам.0 79708.1 4351.4 38991.2 5189.8 87819.1 3561.2 21216.6 71616.

Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. Öýâýð àøãèéí ºãººæ 31.5 4919.14. À áà Á õóâèëáàðààð Хөрөнгө оруулалтын 1 жил Эм төл Эр төл Эм бяруу Эр бяруу Гунж 50 Гуна Үнээ Бух 1 Шар Нийт үхэр 51 Орлого Зардал 38400 Ашиг -38400 A. Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéã àøãèéã 50 ¿õýðòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî. ìàõíû ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ Õ¿ñíýãò 3. Äýýðõ 2 õóâèëáàðûí Àøèãò Àæèëëàãààíû ªãººæ (IRR) áîëîí Öýâýð Aøãèéí ªãººæèéã (NPV) õàðüöóóëàí ¿çýõýä Á õóâèëáàðûí Àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ 410%.0 ìÿí òºã.4 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á. íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû àæ àõóéã øèíýýð 300 ýì òºëºã (õ35. ¿¿ëäýð óãñààã ñàéæðóóëñíààð ìàõíû ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ Á õóâèëáàð: Ìàõíû ÷èãëýëèéí ºíäºð àøèã øèìòýé 50 ãóíæ (õ750.1 102 28468.1 2 3 4 5 6 7 21 21 10 10 8 21 21 11 11 8 8 49 2 25 25 12 12 9 8 54 2 26 26 13 13 10 9 55 2 27 27 14 14 10 10 58 2 29 29 15 15 10 10 60 2 43 1 72 2601.9 7453. 1 áóõûã (õ900. Õýðâýý 38400 ìÿí òºã ñàíõ¿¿æèëòèéã ººðºº õèéæ ÷àäâàë èë¿¿ ýð÷èìæñýí àæ àõóéã áèé áîëãîæ áîëîõîîð áàéíà.15.5 112 32376.7 19974.7 20492 108 28221.4% IRR=410% 97 24501.7 7976. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ìàõíû ¿õðèéí ºñºëò Он 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Нийт үхэр хээлтэгч худалдах  үхэр 1370 1433 1499 1568 1640 1715 1794 1877 1963 2054 2148 2247 795 831 869 909 951 995 1041 1089 1139 1191 1246 1303 233 244 255 549 574 600 628 657 687 719 752 786 ААН тоо 27 29 30 31 33 34 36 38 39 41 43 45 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.3 7495.15-ã ¿çíý ¿¿ À õóâèëáàð: Ñýëýíãý ¿¿ëäýðèéí ìàõíû ÷èãëýëèéí ¿íýýã ºíäºð àøèã øèìòýé è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëæ.0 ìÿí òºã). Õ¿ñíýãò 3.5 ñàÿ òºãðºã) õóäàëäàí àâ÷ áàéãóóëáàë òóñ àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã ÿìàð 47 .Õ¿ñíýãò 3.9 6495.Íýã ìàõíû ÷èãëýëèéí ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã.3 23577.0 ìÿí òºã) õóäàëäàí àâ÷. Хувилбар NPV=454.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ.8 17048.2 8246.9 89 13990.7 8799.3 B.6 IRR=20.4 -2317. Хувилбар NPV=31716. íèéò 10. Íàðèéí íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû àæ àõóé Íàðèéí.716 ìÿí òºãðºã ãàðñàí.

ìàõíû ÷èãëýëèéí ¿õýð çýðýã ìàë÷èä. çààçëàõ ýì õîíü 17-20% áàéíà. òàðèàëàí÷äûí õ¿÷ äóòàõ àíõàí øàòíû ¿éë àæèëëàãààã äýìæèõèéí çýðýãöýý ò¿¿õèé ýäèéí áîðëóóëàëòûã õàíãàäàã áýëòãýí 48 . Õ¿ñíýãò 3.8 956.6 -27301. ¯éëäâýðëýã÷èä 5-10 æèëèéí õóãàöààòàé.2 1781. ¯¿íä: Òºë áîéæèëò 80%.2 -24978. ¯éëäâýðæèëòèéã äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Äàðõàí-Óóë àéìàã íü ¿éëäâýðëýë õºãæèõ áàéãàëèéí áîëîîä íèéãýì ýäèéí çàñãèéí íººö áàÿëàã.0 -7796.áàéõûã òîîöîîëëîî.6 -20908.1 20174.6 18458. мян төг 3440.5 -10667. õàðüÿà ñàíãóóäûí ýõ ¿¿ñâýð.6 -32615. Óðò õóãàöààòàé áàãà õ¿¿òýé áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí 71%.0 24101.6 -29840.Íàðèéí. íàðèéí íîîñíû ÷èãëýëèéí õîíü. ÓÈÕ-í ãèø¿¿äèéí òîéðîãòîî çàðöóóëàõ 500.6 Зарлага. æèëèéí 8-12% îð÷èì õ¿¿òýé çýýë áàéâàë òýäíèéã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿çýæ áàéãàà íü àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæèí õýðýãæäýã ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ òºñëèéí çýýë¿¿ä çîõèñòîé íü õàðàãäàæ áàéíà.8 Хөрөнгө оруулалтаа нөхөх -10913. Ýíý íü íýã òàëààð ÕÕÀÀÕ¯ß õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ìàë÷èä òàðèàëàí÷äàä èõ õýìæýýãýýð áóöàëòã¿é òóñëàìæ ºã÷ áàéñàí íü òýäýíä õ¿ëýýëò ¿¿ñãýñýíòýé õîëáîîòîé.0 12852. ÒÁÁ-óóäûí 56% ¿çýæ áàéãàà áîëîâ÷ îäîî øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí 10%-ã ë áàíêíû çýýëýýð õèéõýýð òºëºâëºñíèéã (çóðàã 3.4.8 34397.5 1364. çîõèîí áàéãóóëàõ íü õàìãèéí òóëãàìäñàí àñóóäàë áîëîîä áàéíà.0 -19129.1 -919.9 -6654.23 ¿çíý ¿¿) õàðâàë ºíººãèéí áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õàíãàëòòàé ýõ ¿¿ñâýð áîëæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. ìàõ. òºëºã 10%.1 Ýõ ¿¿ñâýð:Ñóäàëãààíû áàãèéí ãèø¿¿í ýäèéí çàñàã÷ Á.2 -11464.7 22051.4 -8842. ßëàíãóÿà õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàã÷èä ÿàìíààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí èõýýõýí õ¿ëýýëòòýé áàéíà.0 ñàÿ òºãðºã ã. íàðèéâòàð íîîñò õîíèíû íýã àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéí òîîöîî Он 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 Хонины тоо 300 510 591 646 706 772 844 922 1008 1101 1204 1316 4426 Орлого. Îäîî øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí 44% íü òºñëèéí çýýëýýð ãýæ õàðèóëñàí ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè íü ÕÕÀÀÕ¯ß-û òîíîã òºõººðºìæèéí õºíãºëºëòòýé çýýë. áîëîìæ èõòýé àéìàã áºãººä ¿éëäâýð ýðõëýõýä ¿íäñýí áýðõøýýë áîëîîä áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã çîõèñòîéãîîð øèéäýõ.6 34397.1 1142.1 31470.7 -5406.3 -16012.6 1491. Èíãýõäýý äàðààõü íºõöºë¿¿äèéã àâ÷ ¿çýâ.7 16887.16.8 -32615.6 -2550.7 -22853.3 1248.0 800.7 15450. 3.3 -13403.8 -17502.5 1630.7 26343. мян төг -10922.8 1781. è÷ýýâýð ¿ðýýð õýýëò¿¿ëíý. Ýíý çîðèëãîîð æèë á¿ð óëñûí òºñ⺺ñ èõ õýìæýýíèé çàðäàë ãàðäàã áîëîâ÷ ìàë÷èä.Ï¿ðýâ òîîöîîëîâ. Òèéìýýñ ÕÕÀÀÕ¯ß ñàëáàðûíõàà ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõäýý øèëìýë ñîðòûí áóóäàé áîëîí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ð ¿ðæ¿¿ëýã.4 874.2 -4041. ñàéí ¿¿ëäðèéí ¿íýý. çýýëèéí õ¿¿ãèéí òºëáºðèéí 50%-ûã òºðººñ äààõ.7 -9793.8 Ашиг.ì ÿàìíû áîëîîä òºðèéí ýõ ¿¿ñâýðò íàéäñàí áàéäàëòàé áàéíà. Äýýðõ òîîöîîëëîîñ õàðàõàä òóñ àæ àõóé íü 2011 îí ãýõýä àøèãòàé àæèëëàæ ýõëýõ áîëîâ÷ 2020 îí õ¿ð÷ áàéæ õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõººð õàðàãäàæ áàéíà.2 28793.1 1045. òàðèàëàí÷äûí àìèéã àðãàöààõàä çîðèóëàãäàõààñ áèø òîãòâîðòîé õºãæèëä õ¿ðãýæ ÷àäàõã¿é áàéíà. ÒÁ-óóäûí 37%.3 -551. õîðîãäîë ýì õîíü 5%.9 13566.9 861. Õýðýâ íîîñíû ¿íý íýìýãäñýí òîõèîëäîëä íîîñíû àæ àõóéí ¿ð àøèã íýìýãäýõ áîëîìæòîé áîëíî.7 -14650. мян төг -14362.

Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð.íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý áèé áîëãîõ. Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí ñàíõ¿¿æèëò õýðýãòýé ãýñýí ¿éëäâýðëýã÷èä 19% ýçýëæ áàéãàà áºãººä ýäãýýð íü õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí áîëîâñðóóëàõ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûíõàí áàéíà. Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëòûã õàðâàë 63% íü òåõíèê. ñàíõ¿¿æèëò.23.25-ñ ¿çíý ¿¿. 14% àæëûí áàéð.Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð áà ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõ àðãóóä. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéñíýýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð ñàéæðàõûã èëýðõèéëæ áàéíà. òàëáàé. ¿éëäâýðëýã÷èä Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ÒÁ-í òºëººëºã÷èä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàíä ãàçàð àøèãëàõ ëèöåíç õóäàëäàõ. òîãòâîðòîé áèçíåñ áîëæ ÷àäàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèæ òýäãýýðýýð äàìæóóëàí íýìýãäñýí ºðòãèéí ñ¿ëæýýíèé ýõíèé íýãæ áîëîõ ìàë÷èä òàðèàëàí÷äàä õ¿ðýõ õýðýãòýé áàéíà. ÒÁ áà ÒÁÁ-í í¿äýýð Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äýä íýí òýðã¿¿íä øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áîëîí ò¿¿íèé çîðèóëàëòûã Çóðàã 3. òîì ¿éëäâýðëýã÷äýýñ õàíäèâ òóñëàìæ àâàõ ã.24. Çóðàã 3. Øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýýã íü õàðàõàä íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 72% íü 100 ñàÿ òºãðºã õ¿ðòýëõ ñàíõ¿¿æèëò òýäíèé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèæ ÷àäíà ãýæ ¿çæýý. Æį-÷äýä çýýëèéí áàðüöàà áàòàëãàà õàíãàëòã¿é áàéäàãòàé õîëáîîòîéãîîð áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ áîëîìæ áàãàòàé áºãººä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãóóäûã îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä òóóøòàé àæèëëóóëàõ íü ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé áàéíà. ªºðººð õýëáýë. ïëàíòàöèä çàðöóóëàõààð òºëºâëºæ áàéãàà íü öààøèä òåõíèê. Çóðàã 3.ì-ýýð õºðºí㺠òºâëºð¿¿ëæ Æį-ã äýìæèõ íü ¿ð ä¿íòýé àðãà ãýæ ¿çñýí áàéíà. òåõíîëîãèä. çýýë òóñëàìæèéí áîäëîãîî õàìãèéí ¿ð ä¿íòýé áàéõààð ¿éë àæèëëàãààíóóäàä ÷èãë¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Òýäíèé õóâüä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò òîãòâîðòîé ÷ ò¿¿õèé 49 .

Õàðèí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä. ÒÁ. Çóðàã 3. ò¿¿íèé çîðèóëàëò.25.ýäèéí ãàðö óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé áàéäàã íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãà õýðýãöýýã ¿¿ñãýæ áàéäàã áàéíà.17-ñ ¿çíý ¿¿. áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýðèéã ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äýýð äýýð àâ÷ ¿çñýíèé çýðýãöýý àéìãèéí õºãæëèéã èðýýä¿éä òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð á¿ðýýð äýëãýðýíã¿é àâ÷ ¿çñýíèéã õ¿ñíýãò 3. õýðýãæèõ áîëîìæèéã ¿íýëñíèéã õ¿ñíýãò 3.Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áà çîðèóëàëò Íýí òýðã¿¿íä ñàíõ¿¿æèëò øààðäëàãàòàé Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Æè÷: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëò.18-ñ ¿çíý ¿¿. 50 . ÒÁÁ-óóäûí ñàíàë áîëãîñîí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóä äýýð ñóäàëãààíû áàãèéí ñàíàë áîëãîæ áàéãàà áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã íýìýí äàâóó áà ñóë òàë.

6 òýðáóì ¯éëäâýðèéí áàéð -0.4 òýðáóì 10 æèëèéí õóãàöààòàé ñàðûí 1%-ñ äîîø õ¿¿òýé çýýë ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñºõ 200 ñàÿ òºãðºã ÝÕ áóþó áóóäàé àâàõ -Áàãà õ¿¿òýé çýýë -¯éë àæèëëàãàà õýâèéí. Äàðõàí Õºâºí ÕÊ 2. -Ò/ò-èéí øèíý÷ëýë.ªíººãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿ä Äàðõàí ñóì 1.23 ñàÿ àì.17.Ýõ êîìïàíè áóþó Áîäü ãðóïïýýñ ñàíõ¿¿æèõ Äýýä çýðãèéí ìîäîí âàêóóì öîíõ áîëîìæèéí ¿íýýð õèéõ áîëîìæ á¿ðäýíý Òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë Àâàõ ò/ò-ºº áàðüöààëàí óðò õóãàöààíû áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ -Øîõîéí ¿éëäâýðëýë ºñíº -Áëîêíû ¿éëäâýðëýë íýìýãäýæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð ñàéæðàíà 1. Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ: îëáîðëîõ ¿éëäâýð 5.Ãàäààäûí ÕÎ -Òºñëèéí áàãà õ¿¿òýé.0 ìÿíãàí ì3 äóëààëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýíý. 5 æèëèéí õóãàöààòàé çýýë Æèëä 60.0 òýðáóì 8. Áàðèë òðåéä ÕÕÊ – ãóðèëûí ¿éëäâýð Õàÿãäàë Áýëýí îâîîëãûã ýêñïîðòîä ãàðãàâàë 1 æèëä ñàíõ¿¿æèëòýý íºõíº Õ¿÷èí ÷àäàë 2 äàõèí ºñíº. Ýð÷èì õ¿÷ çàðöóóëàëòûã áàãàñíà ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 8 æèë Ýðýë öåìåíò ÕÊ 7. Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ 800 ñàÿ 6. -Íèéë¿¿ëýëò áà áîðëóóëàëòûí ñ¿ëæýý -Ýðãýëòèéí õºðºí㺠-ªð äàðàõ-1.äîëëàð áóþó 26 òýðáóì òºãðºã Òàâàí Íóóð ÕÕÊ –ãóðèëûí ¿éëäâýð -Îðä àøèãëàõ -Áàÿæìàë òýýâýðëýõ 51 .äîëëàð áóþó 6. áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð № Òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý (1 $=1300 òºã) Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð Õ¿ëýýãäýæ áóé ¿ð ä¿í À. Äàðõàí íýõèé ÕÊ 2.0 òýðáóì 5. ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 3 æèë . Ñèëèêàò ÕÊ 5. 20 ñàÿ àì.8 òýðáóì òºãðºã -Æèëèéí 8% õ¿¿òýé 7 æèëèéí òºñëèéí çýýë: ÀÕÁàíêíû Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ æèëä 1 ñàÿ ø íýõèé áîëîâñðóóëàõ ÕÎ íºõºõ õóãàöàà 5 æèë . ªíººãèéí íîéòîí òåõíîëîãèéã õóóðàé áîëãîñíîîð õ¿÷èí ÷àäëàà íýìýãä¿¿ëýõ. çîãñîëòã¿é ÿâàãäàõ 500 ñàÿ òºãðºã ¯éëäâýðèéí áàéð -100 -Ñàðûí 1%-ñ áàãà õ¿¿òýé 7-10 Á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ çàðäàë 3.5 òýðáóì òºãðºã 4. 9.Õ¿ñíýãò 3.Èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéí îéðûí èðýýä¿éä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý.3 òýðáóì -ÝÕ-600 ñàÿ -Íýìýëò ò/ò -66 ñàÿ -ÝÕ -700 ñàÿ -Öîíõ õèéõ êîìïüþòåðæñýí òîíîã òºõººðºìæ -100 ñàÿ -Áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæ áàéãàà Æèëèéí 9% õ¿¿òýé 10 æèëèéí çýýë: Òîäîðõîéã¿é 2.0 òýðáóì òºãðºã Òîíîã òºõººðºìæ øèíý÷ëýë-0.

äîëëàð áóþó 11. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ Äàðõàí õ¿íñ ÕÕÊ-500ñàÿ Äàðõàí äýýæèñ ÕÕÊ. ¯éë àæèëëàãààãàà óäàõã¿é ýõýëíý. Îäîîãîîð ÝÕ-í ºíäºð õ¿¿òýé çýýëèéã Õààí áàíêíààñ àâöãààäàã Óñàëãààíû ñèñòåì òàâüæ òåõíèêæèëòèéã íýìýãä¿¿ëñíýýð á¿òýýìæ íýìýãäýíý. ñàÿ.0 ñàÿ òºãðºã –Íèéò 100 ñàÿ òºãðºã æèëèéí çýýë -Õóâüöààò êîìïàíè áîëæ ÕÎ òàòàõ -Òîí/òºõ øèíý÷ëýë -800 ñàÿ òºãðºã -ÝÕ-350 ñàÿ òºãðºã .0 ñàÿ áóþó íèéò 8 îð÷èì òýðáóì òºãðºã -18 ñàÿ òºãðºã-ïëàíòàöè .Óðò õóãàöààòàé. õ¿¿ áàãàòàé çýýë Òîíîã òºõººðºìæ àâòîìàòæèí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë íýìýãäýíý -ªºðñäèéí õºðºí㺠-Ñàéí ìýäýõã¿é Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý.7 ñàÿ áàãàññàíààð ¿íý íü áóóð÷ áîðëóóëàëò ºñíº Äàðõàí õîòûí õîò òîõèæèëòîíä õóâü íýìðýý îðóóëíà. Òîíîã òºõººðºìæ 250 ñàÿ. 15.200 ñàÿ. íýãäñýí çîõèîí áàéãóóëàëòàíä íîãîî÷äûã îðóóëâàë èë¿¿ àøèãòàé -Áàãà õ¿¿òýé çýýë . õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò: Òîìîîõîí êîìïàíè áàéõã¿é ÷ ºðõ á¿ð áóþó 700 îð÷èì ºðõ á¿ãä òàðèàëäàã Ǻãèéí àæ àõóé: Áàÿí çºãèé õîðøîî áîëîí áóñàä 20 îð÷èì ºðõèéí àæ àõóé Ìàõ. Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ-450 ñàÿ Äóíäæààð íýã öåõèéí õóâüä 2 ñàÿ òºãðºã íèéò 20 îð÷èì ñàÿ òºãðºã Íýã àæ àõóéä äóíäæààð 33. 13. íýð òºðºë ºñíº Òîäîðõîéã¿é Á¿òýýìæ ºñíº Áýë÷ýýð àøèãëàëò áàãàñíà -Íýìýëò òîíîã òºõººðºìæ. óðò õóãàöààíû çýýë -Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ãàðàë ¿¿ñýë òîäîðõîé áîëñîíîîð çàõ çýýëèéí 52 . 16. õîðîî -Ìàëûí òýæýýë Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õºðºí㺠îðóóëàã÷ Îðîñûí òàëààñ á¿ðýí øèéäýãäñýí. õýðýãñýë àâàõ -¯ðæèë ñåëåêö -Õàøàà. Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä 11. ÝÕ-100. ñóðãàëò -50 ñàÿ Äèéëýíõè íü òîíîã Áàðèëãûí ìàòåðèàë òºõººðºìæèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ýõ øèíý÷ëýëä ñàíõ¿¿æèëò ¿¿ñâýð îäîîãîîð òîäîðõîéã¿é õèéíý Îðõîí ñóì Çîîðü Õ¿ëýìæ Óñàëãààíû ñèñòåì -Ǻãèéí á¿ëèéí òîîã íýìýõ -ªâºë溺 áàðèõ -Áýë÷ýýðèéã íýìýãä¿¿ëýõ áóþó áàëò æèìñíèé áóòíû ïëàíòàöè -Òýæýýëèéí ¿éëäâýðèéí ò/òºõ 200 àæëûí áàéð øèíýýð áèé áîëíî Á¿òýýìæ íýìýãäýíý Ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é.Áàëò óðãàìëûí íººö íýìýãä¿¿ëýõ. á¿òýýìæèéã ºñãºõ Á¿ëèéí òîîã áóþó õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ -Áàãà õ¿¿òýé. Ìàõ ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí ºðõèéí àæ àõóé Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð: ¯éëäâýðéèí áàéð. Õ¿íñíèé öåõ¿¿ä 12. Ä¿í 14.áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð: Ñàí Îðãèó ÕÕÊ 10.Äóíäæààð íýã ºðõèéí àæ àõóé 10 ñàÿ òºãðºã íèéò 200 ñàÿ òºãðºã -Áóÿíäà õîðøîî: 9000 àì. 46 òýðáóì 70 ñàÿ òºãðºã ªðõ¿¿ä àæ àõóéãààñàà õàìààðààä 5-50. òîíîã òºõººðºìæ á¿ãä áýëýí Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä Òºìñ.

Òîîñãî.2 ñàÿ òºãðºã Ǻãèéí á¿ë ºñãºõ õàéðöàã ñàâ õèéõ ªºðèéí õºðºí㺺ð Íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýý ºññºíººð áîðëóóëàëò íýìýãäýíý.5 ñàÿ òí îëáîðëîäîã áîëíî 270.0 ìÿíãàí àì. à. Øàðûí ãîë ÕÊ 20 ñàÿ åâðî áóþó 33. êîìáàéí -Óñàëãààíû ñèñòåì Íàðñ ýýæ ÕÕÊ-100 ñàÿ òºãðºã. Òºìñ. òýæýýëèéí ¿éëäâýð -Áàíêíû çýýë õ¿íäðýëòýé ó÷è𠺺ðñäèéí õºðºí㺺ð áîëîìæ íýìýãäýõ -Ìàõ. Ìàõ. õàâàð áîðëóóëàëòûã ºñãºõ ¯ð òàðèà: ªðõèéí àæ àõóé. öààøèä ýêñïîðòûí áîëîìæèéã àøèãëàõ íººö á¿ðä¿¿ëíý 17.1 ñàÿ Çîîðü Óñàí ñàí Òåõíèê -¯íýýíèé òîîã íýìýãä¿¿ëýõ -Òýæýýë òàðèàëàõ -Óñàëãààíû òåõíèê -Òýæýýëèéí Æį-9.0 ñàÿ òºãðºã Íýìýëò òîíîã òºõººðºìæ àâàõ Æèëèéí 1%-ñ áàãà õ¿¿òýé 5-7 æèëèéí çýýë àâàõ ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý íýìýãäýíý 2.äîëëàð áóþó 74. áëîêíû ¿éëäâýð: Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Çºãèéí àæ àõóé: Àëòàí çºãèé ºðõèéí àæ àõóé -Òðàêòîð.í íèéëýýä 60 îð÷èì Íèéò 10 òýðáóì òºãðºã (¿¿íýýñ óñàëãààíû ñèñòåì 50%) 18.¯ðæèë ñåëåêö.8 òýðáóì Äàëä îëáîðëîõ òåõíîëîãè.0 ìÿíãàí àì. ýì ìàë.äîëëàð Ýì õîíü-48. ñ¿¿. ºíººãèéí áàíêíû çýýë áîëîìæã¿é Á¿òýýìæ íýìýãäñýíýýð íèéò ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñíº -ªºðñäèéí õºðºí㺺ð -Áàíêíû òºñëèéí çýýë -Çîîðü íýìñýíýýð ºâºë.7 ñàÿ òºãðºã Õîíãîð ñóì -Ýðãýëòèéí õºðºí㺠-ÝÕ-ã áàíêíû çýýëýýð -Òðàêòîð êîìáàéíûã ÿàìíû õºíãºëºëòòýé çýýëýýð -Óñàëãààíû ñèñòåì ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é.0 ìÿíãà -Íèéò ¿éäâýðëýë íýìýãäýíý ßàìíû òºñëèéí çýýëä õàìðàãäàõûã õ¿ëýýæ áàéãàà ÕÀÀ-í ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéíà Øàðûí ãîë ñóì 53 .0 ñàÿ òºãðºã 19. õ¿íñíèé íîãîî: Ïèêñåëü ÕÕÊ-600. òîíîã òºõººðºìæ Ãàäààäûí ÕÎ ¯éëäâýðëýëèéí õýìæýý 3 äàõèí ºñ÷ æèëä 1. Àéãàð ÕÕÊ – 57.1 ñàÿ òºãðºã (¿¿íýýñ óñàëãààíû ñèñòåì 5 òýðáóì) 20.à.äîëëàð -Õ¿¿ áàãàòàé çýýë -ßàìíû òºñëèéí çýýë -9.0 ìÿíãà ªºðñäèéí õºðºí㺠– 48. 22.0 ìÿíãàí àì.àõóé: Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä òºãðºã -Îðõîí äýëãýð ÕÕÊ-20 ñàÿ òºãðºã . íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 10 òýðáóì 774. 21. ñ¿¿íèé ãàðö æèë èðýõ á¿ð ºñºõ Ýõ ¿¿ñâýð íü ÿã òîäîðõîé áîëñîí ¿éëäâýð Îðõîí äýëãýð ÕÕÊ-ñ ººð îäîîãîîð áàéõã¿é 8 òýðáóì 249.

õºðãºëòòýé öýãò 20 íèéò ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýãò 30 àæëûí áàéð Äàðõàí. òîíîã òºõººðºìæ Òîäîðõîéã¿é Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä.6 ñàÿ òºãðºã 10ø. Ñýëýíãèéí á¿ñä áàéãàà ñ¿¿ ¿éëäâýðëýã÷ ìàë÷èä ñ¿¿ãýý áîðëóóëæ îðëîãî íü íýìýãäýíý. Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 2.56 ñàÿ òºãðºã.2 ñàÿ òºãðºã Ä¿í ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã Øàðûí ãîë ÕÊ Ãåðìàíû ÕÎ÷äàä õàíäñàí áàéãàà. Äàðõàí ñóì 1. òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðèéí áàéð. òîíîã òºõººðºìæ. òàðàã. ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä 600 ñàÿ àì. Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð.Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòòýé öåõ. ñ¿¿ ñàâëàõ àâòîìàò ìàøèí2. íèéò 300 ñàÿ òºãðºã -Ñ¿¿íèé õºðãºëòòýé ìàøèí.Èðýýä¿éä õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿ä № Òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý (1 $=1300 òºã) Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýð Õ¿ëýýãäýæ áóé ¿ð ä¿í Òîäîðõîéã¿é. íèéò. ¯éëäâýðò øèíýýð áèé áîëîõ àæëûí áàéð . 3 ìàøèí íèéò 54 ñàÿ òºãðºã Áàÿæóóëàõ ¿éëäâýðèéí áàéð. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéíóóä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õºðãºëòèéí öýã áàéãóóëàõààñ ãàäíà ìàë÷èä äóíäûí õîðøîîíä õºðãºëòèéí öåõèéã ýçýìø¿¿ëýõ òîõèîëäîëä óëñûí òºñ⺺ñ ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä. Ǻãèéí àæ àõóé ººðñ人 ñàíõ¿¿æ¿¿ëíý.íýãæèéí ¿íý 30 ñàÿ òºãðºã -10 ø. øèðýì õàéëàõ çýðýã äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ò¿¿õèé ýäèéã áýëòãýõ áîëîìæ ¿¿ñíý.Ä¿í Ñóìûí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä 34 òýðáóì 72. Á. Òîíîã òºõººðºìæ ÿã ÿìàð ¿íýòýé áàéõ íü òîäîðõîéã¿é áàéãàà. 54 . 3.43 Õºðãºëòã¿é öýãò íèéò 10.äîëëàð áóþó 780 òýðáóì òºãðºã ¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí ñîíèðõîë. 2.òóñ á¿ð18 ñàÿ òºãðºã. -Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòã¿é öýã –íýãæèéí 5.5 òýðáóì òºãðºãèéí äèéëýíõèéã Ïîëèêîì ÕÕÊ áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áàéãàà.5 òýðáóì Õºðãºëòèéí öýãèéí áàéð ñàâ. Ãýõäýý òºìðèéí õ¿äýð çàðñàí àøãèéã õóðèìòëóóëàõ áîëîìæ áèé Íýì¿¿ ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í õèéæ ýêñïîðòîíä ãàðãàõ. õºðãºëòèéí öýã¿¿ä ñàíõ¿¿æèãäýíý.5 òýðáóì . Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð2. õóóðàé ñ¿¿íèé òîíîã òºõººðºìæ. áîëîìæ. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ. îäîî àæèëëàæ áàéãàà ýêîëîãèä õàëòàé òåõíîëîãè á¿õèé õÿòàäûí ¿éëäâýð¿¿äèéã õààõ áîëîìæ á¿ðäýíý 5-10 ñàðä ñ¿¿íèé ãàðö èõ áàéõ ¿åä ñ¿¿ öóãëóóëàí õóóðàé ñ¿¿ õèéæ ò¿¿íèéãýý ñ¿¿ õîâîðäñîí ºâëèéí óëèðàëä õýðýãëýõ áîëîìæ á¿ðäýíý. õýðýãöýýíýýñ õàìààðààä ÿíç á¿ð. àãóóëàõ Ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýãèéã áàðèõ çàðäàë ¯éëäâýðèéí áàéð.

Íýã àæ àõóéä íýã óñàëãààòàé õ¿ëýìæ ãýâýë 7.5 ñàÿ òºã. -Òºñºë õºòºëáºð¿¿ä Ïàðê ººðèéí ãýñýí òîîöîîòîé -Ïàðêèéí õàøàà -Ïàðê-ä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿äýä ¿ç¿¿ëýõ òîíîã òºõººðºìæ -¯ÒÏ áàéãóóëàõ øààðäëàãà ºíäºð áàéãàà áîëîâ÷ ò¿¿íèéã ÿã ÿìàð õýëáýðýýð çîõèîí áàéãóóëàõ àñóóäàë á¿ðýí øèéäýãäýýã¿é áàéãàà. ýêñïîðòîä ãàðãàõ áîëîìæ äýýøèëíý. Òýæýýëèéí ¿éëäâýð 5. õîîðîíäûí óÿëäàà õîëáîîã òîãòîîõ íü ãîë áîëîõîîñ 55 . .0 ñàÿ òºã -Äóíäæààð 30 ñààëèéí ¿íýý á¿õèé ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé-70 ñàÿ.5 ñàÿ òºã. ñåëåêöèéí àñóóäàëä ÿàìíààñ äýìæëýã øààðäëàãàòàé. -Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ íü áýë÷ýýð áàãàòàé Äàðõàí.5 ñàÿ òºã. Ñýëýíãèéí íóòàãò ¿ð àøèãòàé. òýäýíä ¿ç¿¿ëýõ òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë. Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé Íèéò (õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéã îðóóëàõã¿éãýýð) -410 ñàÿ òºãðºã 9000 àì. äóñëûí óñàëãàà 2. Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé 6.35. Õàìãèéí õÿìä òîíîã òºõººðºìæ 78 ñàÿ òºãðºã -Òîíîã òºõººðºìæ -¯éëäâýð ýðõëýã÷èéí ººðèéí ñîíèðõîë. -Ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýìæ íýìýãäýíý. Øèíýýð áèé áîëîõ àæëûí áàéð – 10 ¯ÒÏ-ä áàãòàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ñîíãîõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò òîãòîîõ. 8.äîëëàð áóþó 11. -¯íýýíèé áàéð -20 ñàÿ òºãðºã ßàìíû õºíãºëºëòòýé çýýë -Òàðèàëàí÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð -ÎÕÓ-í áàíêóóäûí àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæóóëàí ÕÀÀ-í ñàëáàðò îëãîõ çýýë -ßàìíû îðóóëæ èðäýã ñààëèéí ¿íýý -¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí õºðºí㺺ð ã.ì -ßëàíãóÿà ¿ðæèë. Ýíý Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ñ¿¿íèéõýý ãàðöûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé Íàðèéí íîãîîíû óðãàöûã íýìýãä¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý ºñºõ -Ìàëûí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ãàðàë ¿¿ñýë òîäîðõîé áîëñíîîð ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàõ.òºã 10 àæ àõóé ãýâýë íèéò 700 ñàÿ òºãðºã 7.1 ñàÿ òºãðºã Æèæèã õ¿ëýìæèéí àæ àõóéíóóäûã îëíîîð áàéãóóëàõ øààðäëàãàòàé. Ýõíèé ýýëæèíä 20 õ¿ëýìæ ãýæ òîîöîõîä 150.6Õ20ì õ¿ëýìæ 5 ñàÿ òºã.7 ñàÿ òºãðºãèéí ¿íýòýé òîíîã òºõººðºìæ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéíóóäàä øààðäëàãàòàé. Õàÿãäàë ö áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ: Ïàðêàä òóñãàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äýýñ ýëåêòðîí áàðàà óãñðàõ Òîíîã òºõººðºìæ -Õ¿ëýìæ õóäàëäàí àâàõ -Õ¿ëýìæèéí óñàëãààíû ñèñòåì -Çîîðü -Øèëìýë ñîðòûí ñààëèéí ¿íýý 1.4. Ýõíèé ýýëæèíä 3 ø.

¯éë àæèëëàãàà íü òºëºâëºãäºí ÕÎ õèéãäýæ áàéãàà.4.¿éëäâýðýýñ áóñàä ¿éëäâýðèéã ýíýõ¿¿ õ¿ñíýãòýä á¿ãä äàí äàíãààðàà òóñãàãäñàí 9. Ýíý òóõàé 3. 13. íîãîî÷äûí õîëáîîíä íººøëºõ ¿éëäâýðèéã õàðèóöóóëàí íîãîî÷èä äóíäàà õýðýãëýí íýãäñýí íýã áðýíä áèé áîëãîõ -Òàðèàëàí÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð -ßàìíû õàðüÿà òàðèàëàí ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàíãààñ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð õ¿ëýìæ îëãîäîã ÷ òýð íü õ¿ðýëöýý ìóóòàé Íàðèéí íîãîîíû óðãàöûã íýìýãä¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð áóñ èìïîðòûã îðëîõ Ïîëèêîì êîìïàíè óñàëãààòàé ãàçàð äýýðýý ¿ðèéí òºìñ 10 ãàä ººðèéí õºðºí㺺ð òàðèõààð òºëºâëºæ áàéãàà -Çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð áóþó Òºìñ.0 ñàÿ òºã. Ýõíèé ýýëæèíä 10 õ¿ëýìæ ãýæ òîîöîõîä 100.5 ñàÿ òºã. 12. áîëîí Øàðûí ãîë óóðõàéí ýõ êîìïàíèàñ ÕÎ õèéãäýæ áàéãàà áèø õàøààíä íýãòãýí áàéðøóóëàõ àñóóäëûã ñóäàëãààíû áàã äýìæèõã¿é áàéãàà. Íýã õ¿ëýìæèéí àæ àõóé 10. 11.Òºðèéí îðîëöîî õýñãýýñ äýëãýðýíã¿é ¿ç. õàâðûí óëèðàëä çºâ 56 .4. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé õºãæèõ. Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 10. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé ¯ðèéí àæ àõóéíû òîîöîî íàðèéâ÷ëàí õèéãäýýã¿é Ìåõàíèêæñàí çîîðèéí àæ 2000 òîííû ìåõàíèêæñàí çîîðü.1 òýðáóì òºãðºã -Øàðûí ãîëûí óóðõàéí í¿¿ðñèéã êîñêæóóëæ íýìýãäñýí ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í áîëãîí.0 ñàÿ òºã Øàðûí ãîë ýíåðãî ÕÕÊ. 1 òýðáóì 295. Òºìñ.Òºðèéí îðîëöîî õýñãýýñ äýëãýðýíã¿é ¿ç -Õ¿ëýìæ õóäàëäàí àâàõ -Õ¿ëýìæèéí óñàëãààíû ñèñòåì -¯ðèéí òºìñ -Óñàëãààíû ñèñòåìèéã çàñâàðëàõ áóþó øèíýýð òàâèõ ¯ðèéí àæ àõóéí íàéäâàðòàé ¿éë Óëñûí òºñ⺺ñ Ñóìûí òºâä öýâýð áîõèð óñòàé áîëñîíîîð ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ àíõàí øàòíû íºõöºë á¿ðäýíý ßàìíû õºíãºëºëòòýé çýýë Æèìñ. äóñëûí óñàëãàà. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí íîãîîíû èìïîðò áàãàñàæ öààøèä ººðñäèéí ¿ðýýð îðîí íóòãàà õàíãàõ áîëîìæ á¿ðäýíý. çîîðèéí õàìò 2.5 ñàÿ òºã . ñàëáàðûí êîìïàíèóäàä áîðëóóëàõ (Äàðõàí Òºìºðëºãèéí 780 òýðáóì áàãòààã¿é áîëíî) Îðõîí ñóì 50 ñàÿ òºãðºã ªðõ¿¿äèéí ñîíèðõîë ÷àäàâõèàñ øàëòãààëàí 550 ñàÿ òºãðºãèéí õ¿ëýìæ áàéõ áîëîìæòîé. Õîîëîéíóóä òàâèõ ÿíèé 2 õóäàã ãàðãàõ 20 ñàÿ òºãðºã ßàìíû 10 ñàÿ òºãðºãèéí ¿íýòýé òîíîã òºõººðºìæ 2ø Òºìñ.1 ñàÿ òºãðºã -¯éëäâýðèéí áàðèëãûí àæèë ÿâàãäàæ áàéãàà. 6Õ20ì õ¿ëýìæ 2. 14. Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé òóõàé 3.

äîëëàð áóþó 1574. íàðèéí áîîâíû öåõ Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê : Øèíý ñàíàà òóë õèéõ ¿éëäâýðëýã÷ òîäîðõîéã¿é áàéãàà. òîíîã òºõººðºìæ. çàâñàð ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ 10000 àì.Ìàøèí òåõíèê .3 òýðáóì òºãðºã ¯éëäâýðèéí áàéð. Øèíýýð õàìãèéí áàãàäàà 600 àæëûí áàéð áèé áîëíî 50 ñàÿ òºãðºã -Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí áóóäàé . òºñ⺺ñ50 ñàÿ 1 òýðáóì 425 ñàÿ òºãðºã Õîíãîð 18. áîîâîîð õàíãàíà -Àæëûí áàéð 4-5 õ¿í 229 ñàÿ òºãðºã Ìàøèí òåõíèê ¯éëäâýðëýë. Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä àæèëëàãààã õàíãàõûí òóëä ìåõàíèêæñàí çîîðü áàðèõ øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëò òîäîðõîéã¿é Òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð -Ñóìûí õýðýãëýã÷äèéã øèíý òàëõ. õ¿íñíèé íîãîîíû øóóäàéíû èìïîðòûã îðëîíî.÷àäàëòàé ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð Òºìñ. ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýã÷ ººðñäèéí õºðºí㺺ð Ñóì áîëîí õºðø çýðãýëäýý àéìãèéí íîãîî÷äîä á¿õ òºðëèéí àãðîòåõíèêèéí ò¿ðýýñ. 19. 20.äîëëàð áóþó 13 ñàÿ òºãðºã Öàãò 1000 ø øóóäàé íýõýõ õ. Íóòãèéí áîëîí õºðø ñóìóóäûí íîãîî÷äûí øóóäàéíû õýðýãöýýã õàíãàõ 13 ñàÿ òºãðºã õàäãàëñàí ýð¿¿ë íîãîî õýðýãëýõ áîëîìæ á¿ðäýíý ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð 415 ñàÿ.¯¿íä ÿàì. Øóóäàéíû ¿éëäâýð: Øèíý ñàíàà òóë õèéõ ¿éëäâýðëýã÷ òîäîðõîéã¿é áàéãàà. Ýðãýëòèéí õºðºí㺠ÇÃ-ñ çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàæ ºãâºë JBIC áóþó ßïîíû îëîí óëñûí õàìòûí àæèëëàãààíû áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé óðò õóãàöààíû çýýë àâàõ áîëîìæòîé ÕÎ-àà 10 æèëä íºõíº. 17. Óëñûí òºñºâò æèëä äóíäæààð 450 îð÷èì òýðáóì òºãðºã òàòâàð õýëáýðýýð òºëíº.àõóé: Ñàíàà òºäèé ÿâæ áàéãàà 15. 16. Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé 1211 ñàÿ àì. ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é-1òýðáóì. Ä¿í Òàëõ. ò¿¿íèé õàðüÿà ñàíãóóä ýõíèé ýýëæèíä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé -Óëñ îðíûã õàíãàäàã ¿ðèéí àæ àõóéä øèëìýë ñîðòûí ¿ð íèéë¿¿ëíý 200 ñàÿ òºãðºã 2000 òîííû çîîðèéí àæ àõóé -¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð áîëîí òºñ⺺ñ òºñë¿¿äèéã ÷èãë¿¿ëýõ çàìààð -Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéã äàðàà æèëèéí òàðèàëàëò õ¿ðòýë ÷àíàðòàé õàäãàëàõ áîëìæ á¿ðäýíý 57 .

6 òýðáóì òºãðºã Öàãò 1.7 ñàÿ òºãðºãèéí òºõººðºìæ ÿàìàíä çàõèñàí ¿éëäâýð¿¿ä 2-3 áàéãàà.21. Àëü íü áàéãóóëàãäàõààñ õàìààð÷ ººð÷ëºãäºíº. õàâòàíãèéí ¿éëäâýð áàðèõ Òàðèàëàëòûí õýìæýý. -Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã õàðüöàíãóé áàãà ãàðàõ áîëîìæòîé -Øèíýýð 150 àæëûí áàéð áèé áîëíî 58 . 3 ø-í çàðäàë 35.3 òýðáóì çîíõèëæ áàéãàà ó÷ðààñ òºðººñ îðîîã¿é áîëíî) õ¿ëýýëò ºíäºðòýé áàéãàà. Øàðûí ãîë 100 ñàÿ òºãðºã 2 ñàÿ àì. Õàðèí áèå äààñàí ¿éëäâýð áàéãóóëàãäâàë äóíä îâðûí ¿éëäâýð õèéæ ìàë÷äàä áîðëóóëíà. Çàìàñêíû ¿éëäâýð Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õèéõ -Áèå äààñàí àæ àõóé ¿¿ñãýõ áîëîìæòîé -Òýæýýëýý òàðèàëñàíààð ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºãºº áóóðóóëàõ áîëîìæòîé -ªºðñäèéí òàðèàëñàí òýæýýëèéí óðãàìëûã áîëîâñðóóëíà Õîíãîð ñóìàíä áàéãóóëàãäàõ ñ¿¿ öóãëóóëàõ öåõèéí çàðäëûã Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýð ãàðãàõ òóë Äàðõàí ñóìûí çàðäàëä áàãòñàí 285. Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 24. Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį 23.5 òí çàìàñê ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîíîã òºõººðºìæ -Áàéð -ÝÕ -¯éëäâýðèéí áàéð -Òîíîã òºõººðºìæ ¯éëäâýðëýã÷ ººðèéí õºðºí㺺ð áîëîí áàíêíû çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ Øàðûí ãîë ÕÊ õèéõýýð òºëºâëºæ áàéãàà ÷ ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é Ñóìàíä îðøèõ íººöèéã àøèãëàæ ãàçàð äýýð íü íýìýãäñýí ºðòºã á¿õèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñíýýð ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã áàãàñíà -Øàðûí ãîëûí êåðàìçèò øàâðûí ¿¿ññýí îâîîëãî àøèãëàëòàíä îðíî.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä ººðñäèéí õºðºí㺺ð õèéõ -Áèå äààñàí àæ àõóé ¿¿ñãýõ áîëîìæòîé . 25. Îäîîãîîð 11. áëîê.äîëëàð áóþó 2.1 ñàÿ òºãðºã ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿ä (íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí 1574. 22. àæ àõóéí áîëîìæ çýðãýýñ õàìààðààä ÿíç á¿ð Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä õèéâýë æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàæ àâààä õèéíý.1 ñàÿ òºãðºã -Ìàøèí òåõíèê -¯ð õóäàëäàæ àâàõ -Òîíîã òºõººðºìæ ñàíõ¿¿æ¿¿ëæ áîëíî .

Ýëáýã Øàðûí ãîë ÕÕÊ áàíêíû çýýëýýð áîëîí ººðñäèéí õºðºí㺺ð Àéìàã áîëîí ÓÁ-í çàõ çýýëä æèìñíèé áóò.Ýíä ÿàì ãýæ ÕÕÀÀÕ¯ß-ã àâñàí áîëíî. 28. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýýã õàíãàõ. 59 . ÝÕ-òýé íèéëýýä 12 ñàÿ òºãðºã -Õ¿ëýìæ -Íàðèéí íîãîîíû ¿ð. Õ¿ëýìæ ýðõëýã÷ ºðõ¿¿äèéí îðëîãî ºñíº. ÝÕ-ýðãýëòèéí õºðºí㺠. Îéí àæ àõóé 100 ñàÿ òºãðºã Ä¿í Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿ä 2 òýðáóì 812 ñàÿ òºãðºã Ä¿í Øèíý ¿éëäâýð¿¿ä 5 òýðáóì 817. ¿ðñýëãýý -Óñàëãààíû ñèñòåì ªðõ¿¿ä ººðñäèéí õºðºí㺺ð ýðõëýõ áîëîìæòîé Ñóìûí èðãýä øèíý íàðèéí íîãîî õýðýãëýõ áîëîìæòîé áîëíî. 27.Ýíýõ¿¿ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëñîí ñóäàëãààã ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä ººðèéí íºõöºëä àâ÷ àøèãëàõäàà íýìæ íàðèéâ÷èëñàí òîîöîî ñóäàëãàà õèéõ øààðäëàãàòàé. ÕÎ. Õ¿ëýìæ ÿàìíû õºíãºëºëòã¿éãýýð 5 ñàÿ òºãðºã áºãººä 2 õ¿ëýìæ ãýâýë 10 ñàÿ òºãðºã.2 ñàÿ òºãðºã Æè÷: Ñóìûí èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é (íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí 1574. ãî¸ëûí ìîäíû ¿ðñýëãýý íèéë¿¿ëíý 26. çàðèìûíõ íü õóâüä ¿éëäâýðëýë ýõëýõ á¿õèé ë çàðäëûã îðóóëñàí áàéãàà òóë çîðèóëàëò õýñãýýñ õàð.Äàðõàí Òºìºðëºãèéí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýðèéí 780 òýðáóì áàãòààã¿é áîëíî) Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýí ãàðãàâ. . -¯ðñýëãýý -Õ¿ëýìæ Äîìîãò Øàðûí ãîë ÕÕÊ.3 òýðáóì. .Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ ¯éëäâýð ýðõëýã÷èéí ñîíèðõîëîîñ õàìààðàí òºðºë á¿ð áàéæ áîëíî -×àíàðûí øààðäëàãà õàíãàñàí ¿éëäâýðèéí áàéð -Òîíîã òºõººðºìæ -Æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä Ñóìûí èðãýäèéí ñ¿¿.Çàðèì ¿éëäâýðèéí õóâüä çºâõºí òîíîã òºõººðºìæèéã. Õîíãîð ñóìûí îéðîëöîîõü ìàë÷äààñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õàìãèéí áàãà õýìæýýòýé 120ì êâ.õºðºí㺠îðóóëàëò.

ÕÕÀÀÕ¯ß áîëîí õàðüÿà ñàíãóóäààñ ¿ç¿¿ëýõ äýìæëýã Æį õºãæ¿¿ëýõ ñàíãèéí äýìæëýã -Õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä îðîõã¿éãýýð õºðºí㺠áîñãîæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ áîëîìæòîé պ人 àæ àõóéí ¿éëäâýðëýã÷èä ýíý ñàíãààñ õ¿ëýýëò èõòýé áàéäàã -Èõýâ÷ëýí á¿òýýãäýõ¿¿í õóâààõ ãýðýý õèéãääýã ó÷ðààñ ãàäíûõàíä ºãºõ õóâü õýìæýýã çýýëòýé õàðüöóóëàõàä èõ áîëäîã -Àíîä ã. Øèíý ¿éëäâýð¿¿äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýíä óëñ îðíû ýäèéí çàñàãò èõýýõýí ººð÷ëºëò àâ÷ðàõ Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. 4. Ãàäààäûí ÕÎ -Õ¿¿ãèéí äàðàìòã¿é èõ õýìæýýíèé ìºí㺠îðæ èðýõ áîëîìæòîé -Ãàäíû òåõíèê.1 ñàÿ òºãðºã íèéò 104 òýðáóì 983.17-ýýñ ¿çýõýä àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñýðãýýõ. øààðäëàãà õàíãàõóéö áàéãàà ÷ ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàé Áàðüöàà áàòàëãàà áàãàòàé áºãººä áóñàä ¿ç¿¿ëýëòýýð áàíêíû øààðäëàãà õàíãàñàí Æį¿¿ä ¯éë àæèëëàãàà ñàéí ÿâàãäàæ áàéãàà Ýðýë öåìåíò ÕÊ ã. Àðèëæààíû áàíêíû áèçíåñèéí çýýë Øààðäëàãà õàíãàñàí ¿éëäâýðëýã÷äýä Çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð.ì ¿ð àøèãã¿é õóâüöààíààñ øàëòãààëàí èðãýäèéí õóâüöààíä õºðºí㺠îðóóëàõ ñîíèðõîë áóóðñàí -Ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã òóñëàìæ ýçíýý îëæ ÷àäàõã¿é áàéõ òîõèîëäîë ãàðäàã Äàðõàí Õºâºí ÕÊ.2 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéíà. ìåíåæìåíò íýâòðýõ -¯éë àæèëëàãààíû ¿ð àøèã äýýøëýõ 2. ÝÕ áîñãîõîîñ ººð àðãàã¿é áîëñîí ¿éëäâýð¿¿äýä òîõèðîìæòîé ¯éë àæèëëàãàà òîãòâîðòîé áàéãàà èõýíõè ¿éëäâýð¿¿ä õàìðàãäàõ õ¿ñýëòýé. ÀÕÁ -Õ¿¿ õàðüöàíãóé áàãà áóþó æèëèéí 7-10% -Õóãàöàà õàðüöàíãóé óðò áóþó 5-7 æèë -Ýõíèé 1-2 æèëä ¿íäñýí çýýë ýðãýí òºëºëòººñ ÷ºëººëºãääºã -Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä øààðäëàãàä íèéöñýí òºñºë áè÷èõäýý ñàéí áèø -Îëäîö áàãà -Ìýäýýëýë îðîí íóòàãò õàíãàëòã¿é õ¿ðäýã Çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí: ÃÒÕÀÍ. òîíîã òºõººðºìæèéã øèíý÷ëýí ñàéæðóóëàõàä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéãàà áîë øèíýýð áèé áîëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàðüæ. õóãàöàà áîãèíî. -Çýýëèéí áàðüöàà áàòàëãàà áàãàòàé ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí ¿ð ä¿íòýé Àðèëæààíû áàíêóóä ýíãèéí íºõöºëòýé çýýë îëãîæ áàéãàà íü õ¿¿ ºíäºð áàéõàä õ¿ðãýæ áàéíà 3. 5. òåõíîëîãè.ì ¿éëäâýð¿¿ä íýìýëò õóâüöàà ãàðãàí õºðºí㺠áîñãîõ áîëîìæòîé Èõýýõýí èäýâõèòýé ¿éëäâýðëýã÷èä ë õ¿ðòýõ áîëîìæòîé 60 .18. ÌîíãîëÑýêèþ ÕÕÊ-í ãàçðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã áèé áîëãîõîä øààðäëàãàòàé íèéò 2354.Õ¿ñíýãò 3. ¿éë àæèëëàãààã íü ÿâóóëàõàä îéðûí èðýýä¿éä 5 òýðáóì 817. Õóâüöàà ãàðãàõ 6. õýìæýý áàãà Àðèëæààíû áàíêóóäûí îëãîæ áàéãàà òºñëèéí çýýë¿¿ä: ÆÁÅÊ. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Äàâóó òàë Ñóë òàë Õóâèëáàðûã àøèãëàõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä Îäîî àøèãëàãäàæ áàéãàà 1. Õ¿ñíýãò 3.3 òýðáóì òºãðºãèéã îéðûí èðýýä¿éä ýõ ¿¿ñâýðèéã øèéäýõ áîëîìæ áàãàòàé ãýæ ¿çýí äýýðõ ä¿íä òóñãààã¿é áîëíî.

12. ¯éëäâýð ýðõëýã÷èä áîëîí ¿éëäâýð ýðõëýõèéã ñîíèðõîã÷èä ººðèéí õºðºí㺺ð äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ -̺íãºòýé èðãýä ìºíãèéã áóñàä çýýëæ õ¿¿ëæ ìºí㺠îëîõ. íººö ñàéòàé. Ëèçèíãýýð òîíîã òºõººðºìæ õóäàëäàí àâàõ -Òîíîã òºõººðºìæèéã ººðèéã íü áàðüöààëæ ëèçèíã ºãäºã ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýã÷äýä äàâóó òàëòàé 10. çàõ çýýëèéí áîëîìæ èõòýé) à÷ õîëáîãäîë ºíäºðòýé ¿éëäâýð¿¿ä -Áàãà õýìæýýíèé ä¿í á¿õèé òîí/ òºõººðºìæ àâàõ ¿éëäâýð¿¿äýä çîõèìæòîé -Õººöºëäëºãºº èõ øààðäàíà -Õóäàëäàí àâàã÷òàé õèéñýí ãýðýý áîëîí áóñàä áàðüöàà áàòàëãàà õýðýãòýé Äàðõàí Õºâºí ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ Îðäîî áàðüöààëàõ áîëîìæã¿é. õóäàëäàà õèéõ -Õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä çýðãýýð ýðãýëò îðîõã¿é äàâóó òàëòàé ºíäºðòýé áèçíåñò ìºí㺺 îðóóëàõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áºãººä ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë áàãà Øèíýýð àøèãëàãäàõ áîëîìæòîé 8. îðäã¿é áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä çýýëèéí áàòàëãàà óëñààñ ãàðãóóëàõ áîëîìæã¿é ó÷ðààñ ýíý õóâèëáàð õÿçãààðëàãäìàë Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð -Ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí äóòàãäëààñ õàìààðààä õýçýý áàéãóóëàãäàõ íü òîäîðõîéã¿é áàéãàà -Òºðèéí ºì÷èéí áàíê áàéõ ó÷èð öààøäàà ëîááè èõ îðæ ýðãýí òºëºëò áàãàñàõ . áóöàëòã¿é òóñëàìæèéã ÀÁ-ñ áàãà õ¿¿òýéãýýð à÷ õîëáîãäîë ºíäºðòýé ñàëáàðóóäàä õèéõ áîëîìæòîé áîëíî . Àéìàã .Ìàõíû ¿éëäâýð. ãàçàð äóóäëàãààð õóäàëäàæ ìºí㺠òºâëºð¿¿ëíý ãýñýí ñàíàà ë ÿâæ áàéãàà -Óëñààñ òóñëàìæ õ¿ñýõ ñîíèðõîëòîé õ¿ì¿¿ñ èõ áàéäàã -Òºìºðëºã ÕÊ-í õóðèìòëàãäñàí àøèã.39% áàéãàà íü çýýëèéí õ¿¿ æèëèéí 4% áàéõ áîëîìæòîé áàéãàà -Èõ õýìæýýíèé. 11. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä çýðýã èõ õýìæýýíèé õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîì ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë÷ë¿¿ëýõ íü çîõèìæòîé 61 . ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ. Ãàäààäûí áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ ÌÓÇÃ-ñ çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàæ ãàäààäûí áàíêíààñ áàãà õ¿¿òýé çýýë àâàõ Õºãæëèéí áàíê -Ëèáîðèéí (LIBOR) õ¿¿ 2009 îíû 4 ñàðûí 1 ãýõýä æèëèéí 1. õºãæ¿¿ëýõ ñàíãóóäààñ õºíãºëºëòòýé çýýë àâàõ: Æíü Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í òºñºâò òºâëºð¿¿ëýõ õºðºí㺠áîëîí ÎÀÒ-ã ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí èéì ñàíä òàòàæ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð çýýëýõ -Ñàíàà òºäèé áàéãàà èðýýä¿éòýé ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ áîëîìæ íýýãäýíý -ªíººãèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí íºõöºë¿¿ä òîõèðîõã¿é áàéãàà òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ 9.7. óðò õóãàöààòàé çýýë àâàõ áîëîìæòîé -Ãàäíààñ õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð îðæ èðñýí çýýë.¯éëäâýð äýìæèõ ñàíãèéí ýõ ¿¿ñâýð òîäîðõîéã¿é. ýðãýëò ò¿ðãýíòýé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ë áîëîìæòîé -Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð -Øèíýýð áàéãóóëàãäàõ (áàðüöàà õºðºíãºã¿é. ÎÀÒ-ã òºâëºð¿¿ëýõ áîëîìæ îäîîãîîð ÒÁóóäûí ñàíààíä áàéõã¿é áàéãàà -Ëèçèíãèéí õ¿¿ áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ãýýñ áàãà áàéæ ÷àäàõã¿é áàéãàà -ßã õ¿ñ÷ áàéãàà òîí/òºõ áàéõã¿é áàéõ òîõèîëäîë ìàãàäëàëòàé Çàõ çýýëèéí áîëîìæ ìàø ºíäºð.98% áîëæ áóóðñàí ºíººãèéí íºõöºëä ãàäíû çýýë æèëèéí 3-4% õ¿¿òýé áàéãàà íü íýí òààòàé íºõöºë áîëæ áàéíà -Èõ õýìæýýíèé çýýë àâàõ áîëîìæòîé -Àðèëæààíû íºõöºëòýé æèøèã õ¿¿ (CIRR) ºíãºðñºí îíû (2008 îíû) ýöñèéí áàéäëààð 2.

-¯éëäâýðëýã÷ ãýðýýò õóãàöààíä çýýëèéã ýðã¿¿ëýí òºëºõ ó÷èð òîäîðõîé áàéäàë ºñ÷ õ¿¿ãèéí äàðàìòàíä îðîõã¿é -Èõ õýìæýýíèé ºðòýé êîìïàíèóä ºðºº õóäàëäàæ ò¿¿íèéõýý òºëººñºíä êîìïàíèéõàà èðýýä¿éí àøãèéã áàðüöààëàõ ýñâýë õóâü ýçýìø¿¿ëýõ. ìàë÷èä áàíêíààñ ÝÕ-í çýýëòýé áàéäàã. Èõ õýìæýýíèé ºðòýé Äàðõàí Õºâºí ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ Äàðõàí íýõèé ÕÊ Ýðäýñ õºâºí ÕÊ Ýðýë öåìåíò ÕÊ Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö Æíü:Äàðõàí Íýõèé ÕÊ Øàðûí ãîë ÕÊ-í àæëûí õóâöñûã õèéæ àâëàãààðàà Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíöààñ äóëààí ñîëüæ àâàõ.¯éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé ÿâæ 62 . ýñâýë ºðèéí òîäîðõîé õóâèàð òºëáºð ºãºõ -Èòãýëöýë áèé áîëãîõîä àìàð áèø -Àðèëæààíû áàíêóóä èéì òºðëèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ -Äààòãàëûí êîìïàíèóä ýíý ÷èãëýëýýð ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõã¿é áàéãàà -Õóóëü ýðõ ç¿éí õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë á¿ðäñýí ýñýõ íü òîäîðõîéã¿é -Òåíäåð çàðëàã÷ óëñûí áàéãóóëëàãóóä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òèéì ÷ ýåðýã õàíääàãã¿é.Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ã íèéë¿¿ëýã÷. Ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷. áàðòåð õèéõ -Îëîí àæèë÷èäòàé òóë íèéãìèéí äààòãàë. òºëáºð õ¿ëýýí àâñàí ãýæ òîîöîõûãîî íàðèéí òîõèðñîí áàéõ øààðäëàãàòàé áºãººä ýíý íü õ¿íä ñóðòàë ¿¿ñãýõ àñóóäàë áîëæ áîëçîøã¿é -Áàðòåðààð õèéõ ¿åä êîìïàíèóä ººðñäèéí õýðýãöýýãýý áîëîí õóäàëäàõ. Òýäíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ãýðýýò ¿éëäâýðëýã÷ øóóä ñêëàäàíäàà õ¿ëýýí àâ÷ ÷àíàðûã íü øàëãàí ¿éëäâýðò îðóóëìàãö çýýëèéí õàðèóöëàãûã ººðòºº øèëæ¿¿ëýí àâàõ áîëîìæòîé.Õóóëü ýðõ ç¿éí íºõöºë òîäîðõîé áîëîîã¿é . 14. áîðëóóëàëò òîäîðõîé ó÷èð áàíê ¿éëäâýðëýã÷èä çýýë ºãºõºä ýðñäýë áàãàñíà. õýðýãëýã÷ íü áîëäîã ¿éëäâýð¿¿ä ¿¿íèéã àøèãëàõ áîëîìæòîé. ¿éëäâýðëýã÷. ¿éëäâýðëýã÷èä õóâààí òºëºõ áîëîìæòîé -Íèéë¿¿ëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò öàã àëäàëã¿é õèéãäýíý -Õýðýãëýã÷. 15. ýð¿¿ë ìýíäèéí äààòãàëûí ºãëºã èõòýé êîìïàíèóä ºãëºãºº Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö ã. àâëàãà øèëæ¿¿ëýõ. áàíê õîîðîíäûí ãóðâàëñàí ãýðýý: ªðèéí áè÷èã õóäàëäààëàõ -Áàíêíû õóâüä ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷äèéí çýýëèéí ýðñäýë áóóðíà .ì òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèé àâëàãààñàà áàðàãäóóëàõ -Á¿òýýãäýõ¿¿í.ìàãàäëàëòàé 13. õ¿íñíèé íîãîî äàðøëàõ ¿éëäâýð¿¿ä íîãîî÷èäòîé. ¿éë÷èëãýýíèé áàðòåðààð òºëáºð òîîöîîãîî õèéõ -Ãóðâàëñàí ãýðýý áàéãóóëæ ÿìàð áè÷èã áàðèìòûã òºëáºð õèéãäñýí. ëîááè èõòýé . ìàõíû ¿éëäâýð ìàë÷èäòàé èéì íºõöºëººð àæèëëàõ áîëîìæòîé Òåíäåð çàðëàã÷ óëñûí áàéãóóëëàãóóä. Áàéãóóëëàãóóä õîîðîíäîî ºð. ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä òàðèàëàí÷èäòàé. ¿éëäâýðëýã÷. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóâèéí ñàíãóóäûí -Óëñ îðíóóäàä ýäèéí çàñàã õÿìàð÷ áàíêíû -Ãàäààä âàëþòûí õàíøèéí ºñºëò Äàðõàí Íýõèé ÕÊ ìàë÷èäòàé. Õýðýãëýã÷.ªðèéí áè÷èã õóäàëäàí àâäàã ñàíõ¿¿æèëòèéí êîìïàíèóä áèé áîëîîã¿é 16. áàíê õîîðîíäûí ãóðâàëñàí ãýðýý: Èõýíõè ò¿¿õèé ýä ¿éëäâýðëýã÷èä òóõàéëáàë òàðèàëàí÷èä. õóäàëäàí àâ÷ áàéãàà ¿íýý íàðèéí õÿíàõ øààðäëàãàòàé 17. Õàðèí Øàðûí ãîë í¿¿ðñýý Öàõèëãààí ñòàíöàä íèéë¿¿ëæ òºëáºðºº òºëºõ ã.ì . òºëáºðò õ¿ëýýí àâàõ.

Õ¿íñíèé ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Òºñëèéí õºíãºëºëòòýé çýýë õ¿¿ æèëä 12% 5808 ñàÿ òºã 1170 Ñàÿ òºãðºã – Äàðõàí ñóìûí ºíººãèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí ñàíõ¿¿æèëò Áàíêíû çýýë Õ¿¿ æèëä 18% Õ¿¿ æèëä 30% 5315 ñàÿ òºã 14 ñàÿ òºã 24% 3666 ñàÿ òºã Àøãàà õóðèìòëóóëàõ áóþó ººðèéí õºðºí㺺ð 6430 ñàÿ òºã . íººö ñàéòàé.000 Áàðèëãûí ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ 24% áàéõàä ÕÎ-àà íºõºõ õóãàöàà 10 æèë ãàðñàí áºãººä 10 æèëèéí äàðàà áóñàä õóâèëáàðóóäûí õóâüä ÕÎ-àà íºõñºíèé äàðàà õýäèé õýìæýýíèé õóðèìòëàë ¿¿ñýõèéã àâ÷ ¿çýõýä æèëèéí 10% õ¿¿òýé çýýë àâ÷ ÕÎ-àà äóíäæààð 6 æèëèéí äîòîð íºõºõ íü õàìãèéí çîõèñòîé ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàð (çóðàã 3. Èíãýõýä õýäèéãýýð 0. çàõ çýýëèéí áîëîìæ èõòýé. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õóâüä ºíººãèéí àâ÷ áàéãàà çýýëèéí õ¿¿ 30% ó÷ðààñ ò¿¿íèéã ºíäºð ìàãàäëàëòàéãààð àâ÷ ¿çýõýä 11 æèëèéí äàðàà ÕÎ-àà ýðãýí òºëºõ áîëîìæòîé ãàðñàí. òýäíýýñ õºíãºëºëòòýé çýýë àâàõ ñèñòåìäýý ¿ë èòãýõ áàéäàë ãàçàð àâàí èðãýä ìºí㺺 áýëíýýð àâ÷ ÕÎí õóâèéí ñàíãóóäàä òºëºð¿¿ëæ áàéãàà áºãººä òýäãýýð ñàíãóóä áîëîí èðãýäèéí ìºíãèéã õàðüöàíãóé áàãà õ¿¿òýéãýýð îðóóëæ èðýõ áîëîìæ á¿ðäýæ áàéíà.Ýõíèé æèë¿¿äýä íîîãäîë àøèã ºãºõ áîëîìæã¿é ¿éëäâýð¿¿äýä èéì ñàíãóóä ìºí㺺 îðóóëàõã¿é áàéõ ìàãàäëàëòàé áàéãàà.1 áóþó õàìãèéí áàãà ìàãàäëàëòàé ÷ ãýñýí ººðèéí õºðºí㺺ð ñàíõ¿¿æèëòèéã õèéõ íü õàìãèéí çºâ øèéä (çóðàã 3.17 áà õ¿ñíýãò 3. áàíêíû ñàíõ¿¿æèëòèéã òºðèéí áîëîí áàíêíû áàéãóóëëàãóóä õàìòðàí àíõààð÷ òºñëèéí áàãà õ¿¿òýé äóíä õóãàöààíû çýýëýíä õàìðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýäýã íü õàðàãäàæ áàéíà. 63 .26 ¿çíý ¿¿) ãýæ ãàðñàí íü ò¿ðãýí ýðãýëòòýé õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä òîõèðîìæòîé áàéæ áîëîõ þì. Çóðàã 3. çºâõºí ÝÕ äýýð çîãññîí ¿éëäâýð¿¿ä òàòàõ áîëîìæòîé. Òèéìýýñ áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýë ñýðãýõýä àâàõ áîëîìæòîé Æè÷: Ñóäàëãààíû áàãèéí öóãëóóëñàí ìýäýýëýëä ¿íäýñëýâ ªíººãèéí áà èðýýä¿éí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý. öààøèä ¿ðãýëæèëáýë àøãèéí òºâøèí áóóðàõ ìàãàäëàëòàé.27 ¿çíý ¿¿) ãýæ ãàðñàí. Òýðõ¿¿ ÕÎàà íºõºõ õóãàöààíä áóñàä áîëîìæèò ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâüä õýäèé õýìæýýíèé õóðèìòëàãäñàí àøèã öóãëàðàõ áîëîí òýäãýýð ñàíõ¿¿æèëòèéã àâàõàä õèð õ¿íäðýëòýé áàéäëààð íü ìàãàäëàëûã òîîöîæ øèéäâýðèéí ìîäîîð ¿íýëãýýã ãàðãàñàí áîëíî. ªºðººð õýëáýë. òºìºð õàéëø. áàðèëãà.18) ¿çýõýä íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Òèéìýýñ áóñàä õóâèëáàðóóäûí õóâüä 11 æèëèéí äàðàà ÕÎ-àà íºõººä öààíà íü õóðèìòëàãäàõ àøãèéã òîîöîæ øèéäâýðèéí ìîäîîð ¿íýëñýí. P = 1.ìºíãèéã òàòàõ. Áèä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûã ¿íýëýõäýý àéìãèéí õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàëáàðóóäààð íü íýãòãýí õ¿íñ. ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò ýõ ¿¿ñâýðèéí ¿íýëãýýíýýñ (õ¿ñíýãò 3. .26. øèðýì õèéõ ¿éëäâýð¿¿ä îéðûí èðýýä¿éä ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâüä èõýýõýí á¿ðõýã áàéõààð õàðàãäàæ áàéíà. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã Äàðõàí ñóìûí ¿éëäâýð¿¿ä äýýð æèøýýëýí åðºíõèéä íü àâ÷ ¿çëýý. Èíãýõäýý òóõàéí ñàëáàðààñ õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëòàíä îðñîí ¿éëäâýð¿¿äèéí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áîëîí òýäíèé ººðñäèéí ñàíàë áîëãîñîí ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûã ñîíãîí ºíººãèéí ºíäºð õ¿¿òýé àðèëæààíû áàíêíû çýýëèéã àâàõ íºõöºëä ÕÎ-àà íºõºõ õóãàöààã òîäîðõîéëñîí.

Òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî äýìæëýã õààíà. P = 1.000 87.27. ÒÇÓÑÕóóëü. 5.844 ñàÿ òºã 62. Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 64 . Òàòâàðûí õóóëèóäûã ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé ãýæ õàðèóëñàí áàéíà (çóðàã 3. ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ.890 ñàÿ òºã 3.8 òýðáóì òºãðºã Òºñëèéí çýýë Æèëèéí õ¿¿ 12% 9.Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî Õàðèí ÒÁ-ûí òºëººë뺺ñ ¿éëäâýðëýã÷äýä õóóëü ýðõç¿éí çîõèñòîé îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõèéí òóëä ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé ÿìàð õóóëü.710 ñàÿ òºã . 5. 28 ¿çíý ¿¿). Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà òºðèéí áóñ áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî 3. Ãàçðûí òóõàé õóóëü.28. þóíä äóòàãäàæ áàéãààã ¿éëäâýðëýã÷äèéí õàðèóëòàíä ¿íäýñëýí ãàðãàõàä äèéëýíõè íü òºðèéí ç¿ãýýñ òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë.1.29 ¿çíý ¿¿). Çóðàã 3. òîãòîîìæóóä áàéíà âý ãýñýí àñóóëãàíä äèéëýíõ íü ÌÕÃ-ûí ñòàíäàðòóóä. õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèñòîé îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ õýðýãòýé ãýñýí áàéíà (çóðàã 3.Çóðàã 3.Áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóäûí ¿íýëãýý Æèëèéí õ¿¿ 24% Áàíêíû çýýë Æèëèéí õ¿¿ 18% Äàðõàí ñóìûí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëä õýðýãòýé Æèëèéí õ¿¿ 10% 33.572 ñàÿ òºã 9 3.

¯éëäâýðèéã äýìæèõèéí òóëä ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé õóóëü òîãòîîìæóóä Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ÒÁ-í òºëººë뺺ñ àâñàí àñóóëãà ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýëèéã äýìæèõèéí òóëä õóóëü ç¿éí çîõèñòîé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ áóþó ýðãýí õàðàõ øààðäëàãàòàé õóóëü. Îðîí íóòãèéí õºãæèëä õóâü íýìðýý îðóóëæ ÷àäàõóéö òîìîîõîí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä íü òóñ õóóëèéí çààëòààð îðîí íóòãèéí òºñºâò õóâü îðóóëäàãã¿éãýýñ Îðîí íóòãèéí ÒÁ-ûí ç¿ãýýñ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä ººðèéí ñàíàà÷ëàãààð îðîëöîõ áîëîìæã¿é. òàðèàëàíãèéí ãàçðûí òàëààð çºð÷èë ¿¿ñýýä óäàæ áàéíà. òºñºâò õóâààðèëàãäàæ èðñýí ñàíõ¿¿æèëò íü îðîí íóòàãò õ¿ðýëöýõã¿é áàéíà. . Òºðèéí Óäèðäëàãà Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëü Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä Òºðèéí Óäèðäëàãà Ñàíõ¿¿æèëòèéí õóóëèéã äàõèí àâ÷ ¿çýõèéã îðîí íóòãèéí ÒÁ –óóä ñàíàë áîëãîæ áàéíà. öýâýð áîõèð óñíû øóãàì ñ¿ëæýý. Ìýðãýæëèéí õÿíàëòûí ñòàíäàðòóóä ÒÁ-ûí òºëººëºë áîëîí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð Ìýðãýæëèéí Õÿíàëòûí Ãàçðààñ äàãàí ìºðäºõèéã øààðäàæ áóé ñòàíäàðòóóä íü ºíººãèéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä õàìãèéí èõ ñààä òóøàà. õýðýãæ¿¿ëýëòèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãà ãàð÷ èðæ áàéíà. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòàã íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòãèéí õóâüä áýë÷ýýðèéí íººö áàãàòàé áèëýý. òàðèàëàí÷äûí õîîðîíä áýë÷ýýð. Òýä îäîîãèéí ìºðäºæ áàéãàà ¿éëäâýðëýëèéí ñòàíäàðòóóä íü øèíý÷ëýãäýýã¿é õîöðîãäñîí.29. Òºðèéí áîëîí áóñàä õºðºí㺠îðóóëàëò. äóëààíû øóãàì ñ¿ëæýý) øèéäâýðëýõýä Àéìàã. Äàðõàíû Äóëààíû øóãàì Ñ¿ëæýý íü Òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèóä íü áºãººä ýäãýýð íü àøèãëàëòàíä îðóóëñàí äýä á¿òöèéã àøèãëàí ººðèéí ¿éë àæèëëàãàà ¿éë÷èëãýýãýý ÿâóóëæ áàéãàà áîëîâ÷ òóõàéí 65 . àæ àõóéí íýãæèéí õàðèóöëàãûí õóóëèéã ÷ ÷àíãàòãàõ ñàíàëóóä ãàð÷ áàéíà. Äàðõàí Ñýëýíãèéí Öàõèëãààí Ò¿ãýýõ Ñ¿ëæýý êîìïàíè íü õóâèéí ºì÷èò êîìïàíè. Òîäðóóëáàë. . . çàðèì íü îðîí íóòãèéí îíöëîãò òîõèðîîã¿é ó÷èð øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýí áàéíà. òîãòîîìæóóäûí òàëààð: . Ãàçðûí òóõàé õóóëü Äàðõàí. Äàðõàí ñóìûí 2-ð õîðîîëîëûí èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã (öàõèëãààíû øóãàì ñ¿ëæýý.Çóðàã 3. äàðàìò áîëæ áàéíà ãýæ ¿çñýí áàéíà. Èéìä òýäíèé ç¿ãýýñ áîñîî òîãòîëöîîòîé ÒÓÑÕ-ã ýðãýí õàðæ îðîí íóòàãò á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà òºñâèéí õºðºíãºíººñ òîäîðõîé õóâèéã òóõàéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä çàðöóóëàõ ýðõ ìýäëèéã ºãºõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. ÀÕÁ-íû îðîí ñóóö ñàíõ¿¿æèëòèéí çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýí àøèãëàëòàíä îðóóëñàí áàéíà. ñîöèàëèçìûí ¿åèéí õýò òîì ¿éëäâýðëýëä çîðèóëàãäñàí. Èéìä Òºð çàñãààñ áýë÷ýýð àøèãëàëò. òàðèàëàíãèéí òàëáàéí ýçýìøèë áîëîí òýäãýýðòýé õîëáîîòîé õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷íû òàëààðõ õóóëèéí çààëòûã èë¿¿ òîäîðõîé áîëãîæ. Òóñ á¿ñ íóòàãò áàðóóí àéìãèéí ìàëòàé èðãýä í¿¿äëýí èðñíýýñ áîëæ òóñ àéìãèéí ìàëûí òîî òîëãîé ìåõàíèêààð ºñºæ ìàë÷èä. ñàíõ¿¿æèëòàíä õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëò õèéõ òàëààð Îðîí íóòãèéí óäèðäàõ áàéãóóëëàãààñ õóâèéí êîìïàíè áîëîí Òºðèéí ºì÷èò êîìïàíèä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä öààøèä õºðºíãèéí àøèãëàëò áîëîí ºì÷ëºëèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õóóëü ýðõ ç¿éí çîõèöóóëàëò áàéõã¿é ãýñýí áàéíà. óëñûí òºñºâò òýäýí õóâü ãýæ çààæ ºãºõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. ̺í îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äýýñ óëñûí òºñºâò òàòàæ áàéãàà òàòâàðûã îðîí íóòãèéí òºñºâò òýäýí õóâèéã. ̺í ãàçðûí áàÿëàãèéã ýçýìøýýä íºõºí ñýðãýýëò õèéëã¿é îðõèæ áàéãàà èðãýä.

ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò íèëýýäã¿é ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã. Èéìä êîìïàíèóä ººðºº õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ õ¿÷ õ¿ðýõã¿é. ýëèò ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷äèéã òàòâàðûí õºíãºëºëò. Èéìä Òºðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã îäîî áàéãàà àæ àõóéí íýãæ¿¿äýä îðóóëàõ õºðºíãèéã õýí õàðèóöàõ òàëààð õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èíû ÿàðàëòàé çîõèöóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà.Èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýä òàòâàðûí óðàìøóóëàë îëãîõ . óðàìøóóëàë áîëîí òàòâàðûí çîõèöóóëàëòûí òóõàéä ¯éëäâýðëýã÷. òàòâàðûí çîõèöóóëàëòààð äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýæ ¿çñýí áàéíà. óðàìøóóëàëààð äýìæèõ .ºì÷¿¿äèéã ººðòºº õ¿ëýýí àâàõã¿éãýýñ çýýëèéí ýðãýí òºëºëòèéã õýðõýí õèéõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà.4 õýñýãò ¿ç¿¿ëñýí áîëíî. õýðýãëýã÷èä õîõèð÷ áàéíà. 66 . Òàòâàðûí õºíãºëºëò. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õóâèëáàð ñàíàëóóäûã 3. íýã óäààãèéí àðãàöààñàí òóñëàìæàà çîãñîîæ òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãààã äýìæèã÷ îëîí óëñûí õºíãºëºëòòýé çýýë îëãîã÷. òýäãýýðýýñ ãàðñàí ò¿¿õèé ýäèéí ò¿ãýýëòèéã ¿ð àøèãòàéãààð çîõèîí áàéãóóëàõàä íü äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé.Á¿õ íèéòýýðýý øàòëàëã¿é ÍªÒ òºëäºã áîëîõ ãýñýí ñàíàë íýëýýä èðæ áàéíà.Øèíýýð áàéãóóëàãäàæ áàéãàà Æį –ûã ýõíèé 1-3 æèë¿¿äýä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ . Ñàíõ¿¿æèëòèéí òóõàéä Òºðººñ ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé ãýæ îëîí ¿éëäâýðëýã÷ äóðüäñàí íü íýã òàëààñ ÕÕÀÀÕ¯ß-ñ ìàë àæ àõóé. Èéìä öààøèä òºðººñ õóâèéí êîìïàíèä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä õ¿íäðýë ó÷èð÷ áàéíà. ¿ð òàðèàíû àæ àõóé. ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýã÷èä òýð äóíäàà òàðèàëàí÷èä. Øàòëàëòàé ÍªÒ òºëäºãººñ áîëæ çàðèì æèæèã ¿éëäâýðëýã÷èä ÷àíàðã¿é. õ¿íñíèé íîãîîíû ýëèò ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýã÷äèéã òàòâàðûí õºíãºëºëò.Òåõíîëîãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðèéã òîäîðõîé õóãàöààíä. ÒÁ-ûí òºëººëºã÷. óðàìøóóëëààð äýìæèæ. òºðèéí áàéãóóëëàãóóä ãýñýí ãàðãàëãààíä õ¿ð÷ áàéãààòàé õîëáîîòîé. òºð òóñ êîìïàíèé õóâüöààíààñ ýçýìøèõ þì óó. Èéìä á¿õ íèéòýýð ÍªÒ òºëºã÷ áîëãîõ ñàíàëûã òàâüæ áàéíà. íºãºº òàëààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëîõ áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ õýò ºíäºð.ÕÕÀÀ-í ñàëáàðûí õºãæëèéã õóðäàñãàõ çîðèëãîîð ìàëûí ¿ðæèë ñåëåêöèéí àñóóäàë. òóõàéëáàë õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõ õóãàöààã õàðãàëçàí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ . ÿàìíû õºíãºëºëòòýé çýýëä õàìðàãäàíà ãýñýí õ¿ëýýëòòýé áîëñîí. . çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí ãàðãàã÷ òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã òýðã¿¿ëýõ ñàëáàðóóä óðóóãàà ÷èãë¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ̺í èìïîðòîîð îðæ èðñýí áàðààã îðîí íóòãèéí õóäàëäààíû òºâ¿¿äýýð äàìæóóëàí õóäàëäàí àâàõàä õóäàëäàà÷èä ÍªÒ òºëºã÷ áèø ãýäãýýð èìïîðòûí ÍªÒ òºëñºí áàðààíä ¿éëäâýðëýã÷ äàâõàð ÍªÒ òºëæ áàéíà. õÿìä á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä ãàðãàæ õýðýãëýã÷äèéã õîõèðîîæ. çàõ çýýëèéã òîãòâîðã¿é áîëãîæ áàéíà. òºðººñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ ãýõýýð òóñ îðóóëñàí õºðºíãèéã õ¿ëýýí àâ÷ õàðèóöàõã¿éãýýñ õýí ýçýìøèõ íü òîäîðõîéã¿é. õóãàöàà áîãèíî áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷èä áàíêíû áóñ ýõ ¿¿ñâýðýýñ ñàíõ¿¿æèëò õàéæ òýð íü òºð. . ýñâýë ººðºº îðóóëñàí õºðºíãèéã õàðèóöàõ ýñýõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà. ýäãýýð ñàëáàðò ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä ÷ ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã. õàðèí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí ìîíãîë îðíû ìàëûí ò¿¿õèé ýäýä ò¿øèãëýñýí ¿éëäâýð¿¿äýä ò¿ëõ¿¿ îðóóëàõàä ÷èãëýãäñýí òºðèéí áîäëîãî øààðäëàãàòàé áàéíà. Õýðýãëýã÷ áîëîí Áîðëóóëàã÷äààñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð ¿éëäâýðëýã÷äèéã äàðààõü íºõöºëä òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàëûã ¿ç¿¿ëæ. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. . ̺í 13-ð õîðîîëîëûã èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð õèéæ äóóñãààä áàéãàà áºãººä öààøèä òóñ øóãàì ñ¿ëæýýí¿¿äèéã õýíä õ¿ëýýëãýæ ºãºõ íü òîäîðõîéã¿é áàéíà. íºãºº òàëààñ òºðººñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõã¿é áîë àðä èðãýä.Ãàäààäûí øóóä ÕÎ-ã îðóóëñàí õºðºíãº. ªºðººð õýëáýë. ìàë÷äàä íýã óäààãèéí àðãàöààñàí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñýý èë¿¿ õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ. ýð÷èìæ¿¿ëýõ ¿¿äíýýñ ¿ðæèë ñåëåêöè. Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä 1000 îð÷èì ºðõ öàõèëãààíã¿é áàéãàà áºãººä ÄÑÖÒÑ¿ëæýý íü ººðºº õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ ÷àäâàðã¿é. ¯¿íä. ò¿¿íýýñýý èõèéã àâààä ãàðàõ óóë óóðõàéí ñàëáàðò àëü áîëîõ õÿçãààðëàõ.

̺í òóñ àÿíààð òàðèàëàí÷äûí òàðèàëñàí áóóäàéã ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä õóäàëäàí àâ÷ ÷àäàõã¿éãýýñ áîëîí ò¿¿íèéã õàäãàëàõ çîîðüã¿éãýýñ èõýýõýí õýìæýýíèé óðãàö òàëáàé äýýðýý àëäñàí íü òºðèéí äýìæëýã íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü àâ÷ ¿çýõèéã àíõààðóóëæ áàéíà.30. íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýíèé íýã õýñãèéã äýìæýýä. íºãºº õýñýã íü äýìæëýãã¿é ¿ëäñýíýýð íºãººä äàðàìò áîëäîã. . òºð äîòîîäîä ¿éëäâýðëýäýã èæèë òºðëèéí èìïîðòûí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýõã¿é áàéõ áîäëîãûã áàðèìòëàõ íü èõýýõýí ÷óõàë áàéíà.30 ¿çíý ¿¿). îðîí íóòãèéí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷ýýð ã¿éöýòã¿¿ëæ. Çóðàã 3. ýðýëòèéí àñóóäàë õàìãààñ ÷óõàë ó÷ðààñ ¿íäýñíèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéã õºðø çýðãýëäýý îðíóóäàä áîðëóóëàõàä íü òýäãýýð îðíóóäòàé ãýðýý õýëöýë õèéæ èìïîðòûí òàòâàðûã íü áóóðóóëàõ. òºð çºâõºí òàðèàëàí÷äûã ýñâýë áàðèëãûí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä õýðýãëýã÷èä íü õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð ìóóòàé áàéâàë ¿ð ä¿íä õ¿ðýõã¿é. Òóõàéëáàë: . òýäíèéã çàõ çýýëýýð äýìæèõ õýðýãòýé áàéíà. õ¿íñíèé íîãîî÷äûã ¿ëäýýñýí ãýñýí ãîìäîë íýëýýä áàéëàà. íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü õàìàð÷ ÷àääàãã¿é. ýñâýë õèé äýìèé õºðºí㺠¿ð ä¿íã¿é ¿ëääýã ãýñýí áàéíà. áýëòãýí íèéë¿¿ëýëòèéí ñèñòåì áîäèòîé íºõöºëäñºí áàéõûã õàðãàëçàí ¿çýõ. Äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äèéã çàõ çýýëýýð äýìæèõ òóõàéä ¯éëäâýðëýã÷äèéí àñóóëãàíä Òºðººñ ÿìàð äýìæëýã õ¿ñ÷ áàéãàà òàëààð àñóóõàä îëîí ¿éëäâýðëýã÷èä áîðëóóëàëòûí çàõ çýýë äýýð Òºð áîëîìæîîðîî äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýñýí áàéíà. ò¿¿õèé ýä áýëòãýí íèéë¿¿ëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ªºðººð õýëáýë. ¯éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä çàõ çýýë. Ýõíèé ýýëæèíä Òºðèéí àæèë ¿éë÷èëãýýã ã¿éöýòãýõ òåíäåðò èìïîðòûí áàðàà øàõàã÷äûã òîäîðõîé øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòýýð îðóóëàõã¿é áàéõ.Íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýí äýõü òºðèéí îðîëöîî Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä ¿íäýñëýñýí áàãèéí ä¿ãíýëò ¯éëäâýðëýã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òºðººñ ÿâóóëæ áàéãàà äýìæëýã íü ºðººñãºë òàëòàé. Äîòîîäûí ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ òàòâàðààñ ÷ºëººëñºí íü äàðààãèéí õýðýãëýã÷ áîëîõ òàëõ ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýëèéí ¿íýýð ãóðèë õóäàëäàí àâààä ͪÒèéí áóöààëòàà õèéæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íü òàëõ ¿éëäâýðëýã÷äýý äàâõàð äàðàìò èðæ áàéíà. Àòðûí Ø àÿíààð òàðèàëàí÷äûã äýìæýýä. Õàðèí ãàäààäûí çàõ çýýë á¿ðýí íýýëòòýé áàéãàà áóþó äîòîîäûí çàõ çýýëýý õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä ò¿¿õèé ýä ¿éëäâýðëýã÷èä áîëîí ò¿¿ãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº.Íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä íü äýìæèõ Õàìãèéí ÷óõàë íü òºðººñ àëèâàà íýã ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõäýý òýäíèé õýðýãëýã÷äèéí ÷àäàâõèéã áýõæ¿¿ëýõ. Һ𠺺𺺠òîìîîõîí õýðýãëýã÷ áºãººä òºðèéí çàõèàëãûã ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýýð õèéëãýõ. óëìààð íýì¿¿ ºðòãèéí ñ¿ëæýýíä îðîëöîã÷ á¿õèé ë òàëóóäûí ÷àäàâõè áýõýæñýíýýð ¿éë àæèëëàãàà ñàéæðóóëàõ íºõöºëèéã áèé áîëãîõîä àíõààðàõ øààðäëàãàòàé (çóðàã 3. Òóõàéëáàë. òýäãýýð ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äèéã òàòâàðûí áîäëîãîîð 67 . Èéìä ¿íý öýíèéí ñ¿ëæýýã á¿õýëä àâ÷ ¿çýí ¿íèéí öýíèéí ñ¿ëæýýíèé áóñàä õýñýãò ó÷ðàõ íºëººëëèéã àíõààðàõ õýðýãòýé áàéíà.

“¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí á¿ñ” çýðýã ÿìàð áàéäëààð íýðëýãäýõ íü ÷óõàë áóñ ¿éëäâýðëýë õºãæèõ ýäèéí çàñàã. ¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê 2003 îíä ÌÓÈÕ-ààñ ¯ÒÏ áàéãóóëæ. õºäºº àæ àõóéí òåõíèê óãñðàõ ¿éëäâýðëýë áàãòñàí. õºãæ¿¿ëýõ òîãòîîë ãàðãàñàí áºãººä ¿¿íä ÕÀÀ-í ò¿¿õèé ýäèéã ã¿íçãèé áîëîâñðóóëæ. ýêñïîðòîä çîðèóëñàí ìàõ. á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí ýêñïîðòëîõ á¿ðýí ìº÷ëºã á¿õèé ¿éëäâýðëýë. ÿìàð íºõöºë¿¿äèéã áèé áîëãîõûã øèéäâýðëýõ íü ç¿éòýé. áàéãàëü îð÷èíä õàëã¿é òåõíîëîãèòîé.¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã òýð ÷èãò íü “¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò” áîëãîí çàðëàæ òàòâàðûí õºíãºëºëò. òóñëàìæ ¿ç¿¿ëäýã áàéãóóëëàãóóäûã íü çýðýãöýí àíõààðàõ õýðýãòýé. áîëîìæóóäûã õàðàõàä ýíý íü èõýýõýí òîõèðîìæòîé íºõöºë áºãººä èíãýõäýý ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèã.ì øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã õàíãàñàí ¿éëäâýð¿¿äèéã æàãñààëòààð ¯ÒÏ-ä áàãòààí àâ÷ ¿çýæ òºðèéí íýãäñýí ¿éë÷èëãýý áîëîí äýìæëýãèéã ¿ç¿¿ëýõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëýõèéã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. ýêñïîðòûí ñòàíäàðòóóäûã õàíãóóëàõûí òóëä ìýðãýæëèéí çºâëºãºº. Äàðõàí àéìãèéã Ñýëýíãý àéìàãòàé íýãòãýí Äàðõàí ñóìûã àéìãèéí òºâ áîëãîõ. áàéãàëü îð÷èíä ¿ç¿¿ëýõ íºëººëëèéí àñóóäëûã øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí íàðèéâ÷ëàí òàâüæ ñàëáàðóóäààð ÿëãàâàðòàé òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëëûã ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ºâºð ìîíãîë÷óóäàä òîäîðõîé íýýëòòýé á¿ñ íýýæ ºãºí ñóóðüøóóëæ 68 . Òóõàéëáàë. . á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çýðýã àñóóäàë þì. Äàðõàíû ñóäàëãààíû áàãààñ ¯ÒÏ çààâàë õàøààæóóëàõã¿éãýýð ¿éëäâýð¿¿äýä òîäîðõîé øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòèéã ãàðãàí.äýìæèõ. êîìïüþòåð. àéìãèéã íýãòãýæ Òºðèéí çàðäëûã õýìíýõ õýðýãòýé ãýñýí ñàíàëûã Äàðõàíû ñóäàëãààíû áàãààñ îðóóëæ áàéíà. öàã õóãàöàà íèëýýäã¿é øààðäàãäàõ áºãººä øàò äàðààòàéãààð õèéãäýõ àæèë þì. ̺í äîòîîäûí çàõ çýýëèéã òýëýõ çîðèëãîîð ìîíãîëîî ãýñýí ¿çýë á¿õèé õàëèìàã. ìºí Äàðõàí ñóìûã õîòûí ñòàòóñòàé áîëãîñíîîð Òºðèéí çàõèðãààíû èõýýõýí çàðäëûã õýìíýõýýñ ãàäíà Ñýëýíãý àéìãèéí èðãýäèéí çàðèì çàðäàë ÷èðýãäëèéã áàãàñãàõààñ ãàäíà çàõ çýýëèéí òºâëºðëèéã áèé áîëãîõ áîëíî. òåõíîëîãèéã èìïîðòûí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýë. ͺ㺺 òàëààñ òýðõ¿¿ ïàðêèéí õàøààíä îðîõ çºâøººðºë àâàõ õ¿ñýëòýé Æį. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã òºðººñ äýìæèõ ãîë àðãà íü ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ. òóõàéëáàë. ¿éëäâýðèéí áàéð. Òèéìýýñ ýõíèé ýýëæèíä õºðºí㺠ñàíõ¿¿ãèéí õîìñäîëòîé ºíºº ¿åä ¯ÒÏ-ã æèíõýíý ¸ñîîð áèé áîëîõîîñ ºìíº èìïîðòûã îðëîõ. ñóìûí çàõèðãààíä õ¿ñýëòýý èð¿¿ëñýýð áàéãàà þì. Ýíä “¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò”. õóóëü ýðõç¿éí òààòàé îð÷èí íºõöºë á¿ðä¿¿ëýõ íü ÷óõàë áàéíà. Àéìãèéí çàõèðãàà. Ýíý àñóóäàë íü ìàø ºðãºí õ¿ðýýòýé ó÷èð íàðèéí òîîöîî ñóäàëãàà õèéæ ÿìàð ¿éëäâýð¿¿äèéã òºðººñ õýðõýí äýìæèõ. äýä á¿òýö. ¿éëäâýð¿¿äýä òºðèéí áîëîí áóñàä ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áàéãóóëëàãóóäûí áàéð. Çàõ çýýëèéã ºðãºòãºõ òóõàéä Çàõ çýýëèéã ºðãºòãºõèéí òóëä õ¿í àìûí òîîã íýìýãä¿¿ëýõ òàë äýýð òºðèéí áîäëîãî ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. òåõíèê. ýëåêòðîí òåõíèê. ¯¿íèéã õèéñíýýð õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí øèíýýð áèé áîëîõ ¿éëäâýð¿¿ä õºãæèõ òààòàé îð÷èí áèé áîëíî. ýêñïîðòûí áàðèìæààòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã öîãöîîð íü äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã ¿éëäâýðæèëòèéí æèøèã õîò áîëãîí çàðëàõ áîëîìæòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. òýäýýñ äýýø àæëûí áàéðòàé ã. áóðèàä. èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. óðàìøóóëëààð äýìæèí õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. õóâèàðàà ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä àéìàã. . õàøààíû ãàäíà àæèëòíóóäûí áàéð çýðãèéã áàðèõ àñóóäëóóä õóóëü ýðõ ç¿éí ¿íäýñëýë áîëîí ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëààñ õàìààðàí õ¿ëýýãäýæ áàéíà. Äàðõàí ñóìàíä áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí íºõöºë áàéäàë. Äàðõàí õîò. Õîíãîð ñóìûã õ¿í àìûí òºâëºðºë èõòýé Øàðûí ãîë ñóìòàé íýãòãýõ. ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷äýä òàòâàðûí óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. Ýíýõ¿¿ ¯ÒÏ æèíõýíý ¸ñîîð íü áèé áîëãîõîä èõ õýìæýýíèé õºðºíãº. Èíãýõèéí òóëä çàðèì áîëîìæèò ñóìä. ãýð àõóéí öàõèëãààí áàðààã óãñðàõ ¿éëäâýðëýë. Äàðõàí ñóìûí çàõèðãààíààñ ¯ÒÏ-ã áàéãóóëàõ ãàçðûí àñóóäëûã øèéäñýí áºãººä ïàðêèéã õàøààæóóëàõ.

Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ òóõàéä Îðõîí ñóìûí öýâýð áîõèð óñíû èíæåíåðèéí øóãàì ñ¿ëæýýã áóðóó õóâü÷èëñíààð òîíîãäîæ Îðõîí ñóìàíä õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë. Èéìä ¿éëäâýðëýã÷. áîëîâñðóóëàõ ñàëáàðò òºìðèéí äàðõàí. ¿éë÷èëãýý ýðõëýõ ÿìàð ÷ áîëîìæã¿é áîëñîí áàéíà. çºãèé÷èí. ¯¿íèéã õèéæ ÷àäñàí íºõöºëä ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íýý ýêñïîðòëîõ çàõ çýýë áýëýí áºãººä îäîîíîîñ Ãåðìàí. íîãîî÷èä ÷åíæ¿¿äýä õÿìä ¿íýýð ºã÷ áàéíà. òîî õýìæýýíä áýëòãýí àâàõàä õ¿íäðýëòýé áàéíà. òýäãýýðèéã àéìàãò áýëòãýõã¿é áàéíà ãýæýý. Õîíãîð ñóìàíä áàéõ íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã àâ÷ ¿çüå. 20 îð÷èì òîîíû ºðõ ¿ðæ¿¿ëäýã.¿éëäâýðëýë ýðõëýõ áîëîìæîîð õàíãàí ºã÷ áîëíî. òîíîã òºõººðºìæèéã îðóóëæ èðýõ øààðäëàãàòàé. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õóâüä Øàðûí ãîë ñóìàíä íýã àæ àõóé. ëàâ. çîîòåõíèê÷ çýðãèéã. Îíöãîé òåõíèê. Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåìèéí òóõàéä Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåìèéã òºðººñ áèé áîëãîõ ãýñýí ñàíàë õºäºº àæ àõóé ýðõëýã÷èä. àéìãèéí çàõèðãààíààñ çîõèîí áàéãóóëæ õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. æèëèéíýýñ ãàäíà çºãèéí á¿ëèéí òîî íýã àæ àõóéä 500-ààñ äýýø ãàðñàí íºõöºëä çºãèéí ¿íýò á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîõ ñ¿¿íöýð. íèéë¿¿ëýã÷äèéã øóóä õîëáîñîí îðîí íóòãèéí ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí áèðæèéã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëàõûã ç¿éòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà. çîîòåõíèê÷äèéã 69 . íàðèéí ëàáîðàòîðè àæèëëóóëàõ øààðäëàãà òóëãàðíà. äóëààíòàé áîëîâ÷ çàðèì îðîí íóòàãò ñèñòåì íü áóðóóãààñ ¿éëäâýðëýã÷äýä äàðàìò áîëæ áàéíà. 1500 îð÷èì á¿ë çºãèéã ñîöèàëèçìûí ¿åä çºãèéí àæ àõóé ¿ðæ¿¿ëæ á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàæ. àæèë÷äûã áýëòãýõ íàðèéí òîîöîî ñóäàëãàà á¿õèé õºòºëáºðèéã àéìãèéí èõ äýýä ñóðãóóëèóä. Ǻãèé ¿ðæ¿¿ëýõýä çºãèéí àæ àõóé ýðõëýõ øààðäëàãàòàé ýì áýëäìýë. õîð çýðãèéã ÿëãàí àâàõ áîëîëöîî á¿ðäýõ áºãººä èéì íºõöºëä áèîòåõíîëîãèéí àðãóóäûã àøèãëàõ. Ýíý íü äîòîîäûí çàõ çýýëèéí ýðýëòèéã õóðäòàé ºñãºõ ýðãýýä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëíý. ̺í ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýëä ÷åíæ¿¿ä îðæ èðñýíýýð ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ÷àíàð. Îðõîíä íýã õîðøîî. Òºðººñ ýíý ÷èãëýëä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ áîëîí ìýðãýæëèéí çºãèé÷èí. ºìíº áàéñàí òîìîîõîí óëñûí ¿éëäâýð¿¿äýä àæèëëàæ áàéñàí òóðøëàãàòàé áîëîâñîí õ¿÷èí îëîíòîé áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýã÷èäòýé óóëçàëò õèéæ ÿâàõàä ÕÀÀ-í ñàëáàðò òðàêòîð÷. òåõíîëîãè÷èä äóòàãäàëòàé áàéäàã. Øàðûí ãîë ñóì íü õàæóóäàà í¿¿ðñíèé óóðõàéòàé ò¿¿õèé ýä íü çýðýãöýýä áàéõàä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä 1ì2 òàëáàéí äóëààíûã 1300 òºã ºã÷ áàéãàà íü îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä õ¿íä òóñ÷ áàéíà. ýõ çºãèé÷èí. ßïîíû çàõ çýýë ìàíàé ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷ çºãèéí àæ àõóéíóóäàä íýýëòòýé áàéãààãàà èëýðõèéëæ áàéãàà áºãººä çºâõºí ýêñïîðò õèéõ õýìæýýíèé áóþó íýã êîíòåéíåð ä¿¿ðãýõ õýìæýýíèé çºãèéí áàë ¿éëäâýðëýæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íü ñààä ó÷ðóóëæ áàéãàà þì. Òóõàéëáàë ýíä Øàðûí ãîë. ñòàíäàðò àëäàãäñàí ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä ºíäºð ¿íýýð õóäàëäàí àâ÷ áàéíà. ÌѯÒ-¿¿äòýé íèéëæ òºð. 6 êîëëåæ. êîìáàéí÷. Èéìä Òºðººñ òóñ ñóìûã öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìòýé áîëîõîä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ íü íýí òýðã¿¿íä øèéäýõ àñóóäàë áîëîîä áàéíà. ͺ㺺 òàëààð õºäºº àæ àõóéí ìàë÷èä. Îðõîí ñóìàíä áàéõ çºãèéí àæ àõóé. պ人 îðîí íóòàãò Øóäàðãà áóñ ºðñºë人í íü îðîí íóòãèéí õºãæëèéã ÷ºäºðëºæ áàéãààã ýðãýí õàðàõ õýðýãòýé áàéíà. òåõíîëîãè á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äèéã òóñãàéëàí äýìæèõ Ìîíãîëä õîâîð îíöãîé òåõíèê. Ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí ñèñòåì ¿ã¿é áîëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýäýý òýýâðèéí çàðäëààñ øàëòãààëàí ñàíàñàí ÷àíàð. òåõíîëîãè á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõ íü ýêñïîðòûí ïîòåíöèàëòàé áóþó èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí õóâüä íýí ÷óõàë. Òóõàéëáàë. 2 ÌѯÒ-ä ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí áýëòãýäýã. çºãèé÷íèé ìýðãýæëèéã 3 æèëèéí ñóðãàëòààð îëãîæ áàéñàí öàã ºíãºð÷ ºíºº ¿åä çºãèéí àæ àõóé äàõèí ýõëýëèéí öýã äýýðýý èðñýí. íàðèéí ìýðãýæëèéí àæèëòíóóä. Ó÷èð íü òýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã áîäëîãûí òºâøèíä òóñãàéëàí äýìæèõäýý øààðäàãäàõ ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàëûí îëäîöûã õ¿ðòýýìæòýé áîëãîõîä òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ íü õàìãèéí çîõèìæòîé ãýæ ¿çýæ áàéãàà. ¿éëäâýðëýã÷äýýñ îëîí ãàðëàà. Ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷íèé òóõàéä Õýäèéãýýð Äàðõàí-Óóë àéìàã íü 4 èõ äýýä ñóðãóóëü. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí áóñàä ñóìàíä Ýð÷èì õ¿÷. Ǻãèéí áàë. Òèéìýýñ ¿éëäâýð¿¿äýä øààðäëàãàòàé ìýðãýæèëòýé áîëîâñîí õ¿÷èí.

Õóó÷íû çºãèéí ìýðãýæëèéí áàãø íàðààð øèíý çàëóó ìýðãýæèëòí¿¿äèéã áýëòãýæ àâàõã¿é áîë äàðàà íü çºâõºí ãàäààäàä áýëòãýõ íºõöºë áàéäàë ¿¿ñýæ áîëçîøã¿éã àíõààðàõ õýðýãòýé. õîðøîîä áîëîí êîìïàíèóä ë èõýíõè àðãà õýìæýýíä äàâõàðäàí õàìðàãäàõ òàë àæèãëàãääàã. íîãîî÷äûí õîëáîî çýðýã íü èäýâõèòýé àæèëëàäàã. ñóìäûí òàðèàëàí÷èä.2. ÅÑÁÁàíê. ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñýòãýëãýýã òºëºâø¿¿ëýõ. ÕÀ¯Òàíõèì.GTZ. Õàðèí îäîî áàéãàà æèæèã ¿éëäâýðèéã ò¿¿õèé ýäòýé áîëîõîä íü òºðººñ äýìæëýã ¿ç¿¿ëâýë èìïîðòûã îðëîõ ºðòºã áàãàòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýãäýõ áîëîìæòîé þì. ßëàíãóÿà îëîí óëñûí òºñºëä õàìðàãäàæ ñóðñàí èäýâõè ñàíàà÷èëãàòàé õýäýí ºðõèéí àæ àõóé. ¿éëäâýðëýã÷äèéã ñàíõ¿¿ãèéí ìåíåæìåíòèéí òàëààð çîõèñòîé ìýäëýãòýé áîëãîõ. Àæèë îëãîã÷ ýçäèéí õîëáîî. çºâëºãºº. ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä áóþó ¿éëäâýðæèëò õºãæèõã¿é áàéãàà øàëòãààíûã áóóðóóëàõ.áýëòãýõ íü ýíý ÷èãëýëýýð áèçíåñ¿¿ä õºãæèõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëíý. ªºðººð õýëáýë òîäîðõîé íýã ¿éëäâýðëýã÷ äýýð àæèëëàæ áàéãàà òºñë¿¿ä íýãäýí ººðñäèéí õàðèëöàã÷èéíõàà ¿éë àæèëëàãààã çýðýã çýðýã äýìæèí àæèëëàâàë ¿ð ä¿í äýýøëýõèéí çýðýãöýý òºñë¿¿äèéí íèéò ºðòºãººð á¿òýõ ¿ð ä¿í ºíäºð áîëîõ þì. World Vision çýðýã îëîí óëñûí õàíäèâëàã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òºñë¿¿ä õýðýãæèæ. ìýäýýëýë õ¿ðãýõ áàéäëààð îðîëöîõ íü ò¿ãýýìýë áàéäàã áîë öààøäàà á¿ðýí òºëºâëºãºº á¿õèé õºòºëáºð¿¿ä õýðýãæèõ íü ¿ð ä¿íòýé ãýæ ¿çýæ áàéãààã çóðàã 3. ¿éë àæèëëàãààíä íèéöýõèéã ñîíãîí äàí ãàíö ñóðãàëò ýñâýë çºâëºãºº áóñ õàðèí öîãö ¿éë÷èëãýý á¿õèé á¿ðýí õºòºëáºð õýðýãæ¿¿ëýõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº ãýæ ¿çýöãýýæ áàéãàà þì. Òóðøèëòûí ¿éë àæèëëàãààã ¿éëäâýðèéí çîðèóëàëòòàé ìàçóò äýýð àìæèëòòàé õèéæ ò¿¿õèé ýäýý äîòîîäîîñ àâàõ çîðèëãîîð êîìïàíèé óäèðäëàãóóä 2 æèë õººöºëäñºí ÷ àìæèëòã¿é áîëñîí òóë ¿éëäâýð îäîî çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. Ýíý íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áóñàä àéìãóóäòàé õàðüöóóëàõàä íèëýýí ºðãºí áîëîìæòîéã õàðóóëæ áàéãàà ÷ òºñë¿¿äèéí õàìàð÷ áàéãàà õ¿ðýý íü õàíãàëòòàé áóñ áàéãàà þì. JICA.31-ñ ¿çíý ¿¿. 3. 70 . KOICA. Á¿ðýí õºòºëáºðèéí õóâüä ¿éëäâýðëýã÷äèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëæ ÒÁÁ-óóä ººðñäèéí çîðèëãî. á¿òýýë÷ áàéäëûã äýìæèõ íü õàìãèéí çîõèñòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. Õ¿íñ÷äèéí õîëáîî. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò Ìîíãîëèàí Èíäóñòðèàë Êåìèêàë ÕÕÊ (Mongolian Industrial Chemical) õýìýýõ ¿éëäâýð 2003 îíä ãàçðûí òîñ áîëîâñðóóëæ ò¿ëø õèéõ çîðèëãîîð áèé áîëñîí áîëîâ÷ ìàíàé óëñûí îëáîðëîäîã ãàçðûí òîñ 100% øóóä ýêñïîðòîä ãàðäàã ó÷ðààñ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîöã¿éí óëìààñ ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ ÷àäààã¿é. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò ìàø òîì õýìæýýíèé íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéãóóëíà ãýæ ÒÝǯ õèéãäñýí ÷ çàñãèéí ãàçàð çýýëèéí áàòàëãàà ãàðãàõ áîëîìæã¿éí óëìààñ ýíý òºñºë îéðûí ¿åä ýõëýõ áîëîìæã¿é. íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí äèéëýíõè íü òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð ìýäýýëýë áàãàòàé áàéäàã. 5. ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä ÿìàð áàéäëààð îðîëöîæ áàéãàà áîëîí öààøäàà ÿàæ îðîëöîõûã àâ÷ ¿çâýë ñóðãàëò. MercyCorp. áèçíåñ èíêóáàòîð òºâ. ªºðººð õýëáýë. ÕÕÀÀÕ¯ß-û õàðüÿà Æį-ã äýìæèõ òºâ. óëìààð ìºíãºí óðñãàëàà çºâ óäèðääàã áîëîõ òàëààð ñóðãàëò çºâëºãºº ºãºõ. ÀÕÁ. áèçíåñèéã äýìæèã÷ áîëîí ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ ÒÁÁ-óóä. ¯¿íèé òóëä ÒÁÁ-óóä ººð õîîðîíäîî çîðèëòîò ¿éëäâýðëýã÷äèéí ñåãìåíò¿¿ä äýýðýý õàìòàð÷ àæèëëàõ íü ç¿éòýé ãýñýí ñàíàëûã ñóäàëãààíû áàã äýâø¿¿ëæ áàéíà.Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí äýìæëýã. îðîëöîî Äàðõàí-Óóë àéìàãò ÄÁ.

33) äèéëýíõè íü ýêîëîãèä õàëã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã ãýæ áàéãàà áºãººä ñºðºã íºëººòýé ãýæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿ä òîäîðõîé õýìæýýãýýð áîõèðäîë ÿëãàðóóëäàã òýð ÷èãëýëäýý ÒÁÁ.Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ÒÁÁ-óóäûí ºíººãèéí îðîëöîî ÒÁÁ-óóäûí èðýýä¿éí îðîëöîî Ýõ ¿¿ñâýð: ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºëä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ̺í ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äèéã õîîðîíä íü õîëáîæ ºãºõ àæëûã õºòºëáºðòºº îðóóëàõ íü ç¿éòýé. 71 . õºòºëáºð¿¿äýýñ òóñëàìæ. ÷àäâàðæóóëàõ ñóðãàëòóóä çîõèîí áàéãóóëàõ.31.32.32) áàéíà. çºâëºãºº àâàõûã õ¿ñäýãýý èëýðõèéëñýí (çóðàã 3. ¿çýñãýëýí ÿàðìàãò õàìðóóëæ áàéõààñ ãàäíà áàéãàëü îð÷íû òàë äýýð çºâëºãºº ºãºõ. îëîí óëñûí òºñºë.¯éëäâýðëýã÷äèéí ÒÁÁ áà Ø/Ó-û áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàõ õýëáýð¿¿ä ÒÁÁ-ûí îíîâ÷òîé îðîëöîî ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ¯éëäâýðëýã÷èä áà ø/óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà Ýõ ¿¿ñâýð: ¯éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ¯éëäâýðëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãàà áàéãàëü îð÷èíä õýðõýí íºëººëæ áàéãààã àâ÷ ¿çâýë (çóðàã 3. õàìòðàí àæèëëàõ øààðäëàãàòàé ãýñýí áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äèéí òºëººëºã÷èä ÒÁÁ-óóäûã ººðèéí òºñºë õºòºëáºð¿¿ääýý õàìðóóëàõ. Çóðàã 3.Çóðàã 3. ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ. ãàäààä äîòîîäûí çàõ çýýëä çóó÷ëàõ.

3. Áèä ñóäàëãààãààðàà øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàõäàà ÿã ÿìàðõóó õýëáýðýýð àæèëëàõ íü õàìãààñ ¿ð ä¿íòýé áàéõ âý ãýäãèéã òîäðóóëàõ çîðèëãîòîé áàéñàí áîëîâ÷ äèéëýíõè îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä ìàíàé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóä (ÕÀÀ-í ñàëáàðààñ áóñàä). ÕÕÀÀÕ¯ß-òàé õàðèëöàà áàãàòàéãààñ õ¿ðýýëýíã¿¿ä ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéíõýý ýðýëò õýðýãöýýíä ¿íäýñëýñýí ñóäàëãàà øèíæèëãýý õèéõ òàë äýýð äóòàãäàëòàé áàéíà. ãàçàð òàðèàëàí.33.Çóðàã 3.Áàéãàëü îð÷èíä ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿ç¿¿ëýõ íºëººëºë Ýõ ¿¿ñâýð: ¯éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õèéñýí áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Õàðèí øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õóâüä ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòðàí àæèëëàõ ñîíèðõîë ºíäºðòýé áàéãàà íü àæèãëàãäñàí. Äàðõàí-Óóë àéìàãò Óðãàìàë. Äàðõàí Íýõèé öººí æèëèéí çàâñàðëàãààòàéãààð. õóâü÷èëæ àâñàí ¿éëäâýðèéí õºðºí㺺 ¿ðæ çàðàí ººðòºº àøèãëàñàíòàé õîëáîîòîé. ãåîýêîëîãèéí õ¿ðýýëýí áàéäãààñ îéí àæ àõóé. ¯éëäâýðëýã÷äèéí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí ñýòãýëãýý. Ýðäýñ õºâºíãèéí ¿éëäâýð¿¿ä îëîí æèëèéí çàâñàðëàãààòàéãààð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áºãººä áóñàä ¿éëäâýð¿¿äèéí òîíîã òºõººðºìæ íü Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðò ò¿¿õèé ýä áîëîí çàðàãäàæ. õóâü õ¿ì¿¿ñ ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýýãýý õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Òèéìýýñ ýðäýìòýä ýíýõ¿¿ ø¿¿ìæëýëèéã õàðãàëçàí ¿çýæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä ¿íäýñëýñýí.3. ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ ñîíèðõîë áàãà. ºðõèéí àæ àõóéä ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýý. ñàíõ¿¿æèëòèéã ººð íºõöºëººð àøèãëàäàã ãýñýí ÒÁ. Ñóäàëãààíû áàã ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í áîëîí ººðñäèéí òóðøëàãà äýýð ¿íäýñëýí Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí õóâüä äàðààõü ñàíàëûã ãàðãàæ áàéíà. Ýíý íü õóâü÷èëæ àâñàí ¿éëäâýðëýã÷äèéí èäýâõè. Òèéìýýñ ¿éëäâýðèéí ãàçàð õóâü÷èëæ àâñàí áîëîí ¿éëäâýð øèíýýð áàéãóóëæ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí. ¯éëäâýðëýã÷èä ÒÈÑ-í Äàðõàí-Óóë àéìàã äàõü ñàëáàðûí ýðäýìòýäòýé òîäîðõîé õýìæýýãýýð õàìòðàí àæèëëàäàã. ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä íèéöñýí 72 . òàðèàëàí÷èä. íîãîî÷èä íèëýýä õýìæýýãýýð õàìòðàí àæèëëàäàã. ¯¿íä: 1. áàéð ñàâ íü ìóóäàæ äàõèí àøèãëàõàä õ¿íäðýëòýé áîëñîí áàéíà. ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ áàéãàà êîìïàíè. ¯éëäâýðëýõ ñýòãýëãýýãýý õºãæ¿¿ëýõ: Ñîöèàëèçìûí ¿åä àæèëëàæ áàéñàí òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä á¿ãä õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ýçýìøèëä î÷ñîí áîëîâ÷ òýäãýýðýýñ Öåìåíòèéí ¿éëäâýð çîãñîëòã¿é àæèëëàæ. ¿ð àøãèéã äýýøë¿¿ëýõ àæëóóä äýýð ò¿ëõ¿¿ àíõààðàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Õ¿ðýýëýíã¿¿äèéã ñàëáàðûí ÿàìäàä õàðüÿàëóóëàõ áóþó õàìòðàí óÿëäààòàé áàéõ áîäëîãîòîé àæèëëóóëâàë ¿éëäâýðëýã÷èä áà ýðäýìòäèéí õàìòûí àæèëëàãàà íèëýýí óÿëäààòàé áîëæ áèå áèåíèéõýý àæëûã äýìæèõ áîëîëöîî íýìýãäýíý. òýäíèé á¿òýýìæ. ñàíàà÷èëãà.5. Ãýâ÷ á¿õèé ë ýðäýì øèíæèëãýýíèé õ¿ðýýëýíã¿¿ä ÁÑØÓß-íä õàðüÿàëàãääàã. ÒÁÁ-óóäûí ø¿¿ìæëýëýýñ ¿¿äýí ¿éëäâýðæèëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä ÒÁ. ßëàíãóÿà ¿éëäâýð ýðõëýõ ñîíèðõîëòîé õóäàëäààíû áîëîí áóñàä áèçíåñèéí êîìïàíèóä. ÒÁÁ-ûí îðîëöîîíîîñ ãàäíà ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí îðîëöîîã àâ÷ ¿çýí òýäíèé ¿éë àæèëëàãààã ñàéæðóóëàõ åðºíõèé ñàíàë áîëîâñðóóëæ ºãºõ íü ÷óõàë ãýæ ¿çëýý. á¿òýýë÷ áàéäàë äóòàãäàëòàé. ¯éëäâýð ýðõëýõ ñýòãýëãýý ñóóõ ãýäýã íü íýãä¿ãýýðò. ýðäýìòäèéí õèéæ áàéãàà á¿òýýë¿¿ä íü áîäèò ¿éëäâýðëýã÷èäòýé óÿëäàæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýæ ¿çýöãýýæ áàéãààã îëæ òîãòîîñîí þì. ñóäëàà÷èä óðèí àâ÷èð÷ ¿ðæ¿¿ëýã ñåëåêöèéí àæèë õèéäýã. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷èä Ìàë àæ àõóéí õ¿ðýýëýíãýýñ ýðäýìòýä. Ñèëèêàò. õýðýãëýã÷ áîëîí íèéãýìèéí ñàéí ñàéõíû òºëºº ãýñýí ñýòãýë ñàéòàé áàéõ íü ÷óõàë.

äîòîîäûí á¿òýýãäýõ¿¿í õî¸ðûí àëü íýãèéã ñîíãîõ öàã èðýõýä ¿éëäâýðëýã÷èä ìàíàéõàí þìàà îëèãòîé õèéæ ÷àääàãã¿é ãýñýí ñýòãýëãýýãýýð õàíäàæ ñîíãîëòîî õèéäýã íü ¿éëäâýðëýë õºãæèõã¿é áàéõàä íºëººëäºã ãýæ ¿éëäâýðëýã÷èä. òóðøëàãûã àøèãëàí òîîöîî ñóäàëãàà.4. õàðüÿà øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóääàà õàíäàí õàìòðàí òóðøèëò ñóäàëãàà ÿâóóëàõ çýðãýýð àæèëëàõ õýðýãòýé.á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí ãàðãàõûí çýðýãöýý õ¿ì¿¿ñèéã àæèëëóóëæ öàëèí îëãîõ õ¿ñýë ñîíèðõîë.5. ºðòºã çàðäëàà áóóðóóëàõ. ãóðàâäóãààðò á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðò áàéíãà àíõààðàõ áóþó çàðäàë ºðòºãºº áàãàñãàõ íýðèéäëýýð ÷àíàðã¿é. Èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿í. ìàðêåòèíã. 2. òóñëàõ ìàòåðèàëàà àëü áîëîõ äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äýýñýý àâàõ íü òóõàéí íèéë¿¿ëýã÷ ¿éëäâýð¿¿äèéí àæèëëàãñäûã öàëèíòàé áàéëãàí çàõ çýýëýý òýòãýæ äàâõàð ýåðýã íºëººëºë ¿ç¿¿ëíý. ýñâýë äàãàëäàõ á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé. õ¿íèé íººöèéí ìåíåæìåíò. ¿íäýñëýë á¿õèé ººð÷ëºëò¿¿äèéã õèéõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà. 4. Òºëºâëºãººòýé àæèëëàõ/Ìýðãýæëèéí ýêñïåðò¿¿äòýé õàìòàð÷ àæèëëàõ: ¯éëäâýðëýã÷èä òîäîðõîé òåõíèê. Òºðººñ ¿ç¿¿ëýõ äýìæëýã òóñëàìæèéí òàëààðõ õ¿ëýýëòýý áàãàñãàõ: Òºðèéí íºëºº ýäèéí çàñàãò áàò ñóóðèëñàí ìàíàé îðíû õóâüä òºðººñ òîäîðõîé ñàëáàðóóäàä áîäëîãûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõýýñ ãàäíà ñàíõ¿¿æèëòèéí òóñëàìæ. Áóñàä ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûíõàí õàðüÿà õîëáîîääîî õàíäàõààñ õýòðýõã¿é áàéíà. óëìààð ò¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãà òàâèõ çàìààð õàìòäàà õºãæèõ íü õàìãààñ ÷óõàë. ìàòåðèàë óíøèæ áàéõ. ͺ㺺 òàëààñ ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåòýéãýý èæèë òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ äîòîîäûí æèæèãõýí çàõ çýýë äýýð øèð¿¿í ºðñºëäººí ¿¿ñãýõèéí îðîíä áèå áèåíèéõýý õýðýãöýýò òóñëàõ ìàòåðèàë. Õýðýãëýã÷äèéí îðîëöîî ¯íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõýä õýðýãëýã÷äèéí îðîëöîî ÷óõàë ¿¿ðýãòýé. ̺íãºíèé ìåíåæìåíòýý çîõèñòîé õèéõ: ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä ìºíãºíèé óðñãàëàà çîõèöóóëæ ÷àääàãã¿é. á¿òýýìæýý äýýøë¿¿ëýõ àðãà çàìóóäûã õàéõäàà ìîíãîëä áèé áîëñîí ¿íäýñíèé ýêñïåðò¿¿äèéí ìýäëýã. òåõíîëîãèéã ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëýõ. 73 . ¯¿íä áèçíåñ ýðõëýõ. ¯éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí ÷èãëýëýýð øèíæëýõ óõààíû ìýðãýæëèéí ñîíèí ñýòã¿¿ë. ÒÁÁ-ûíõàí õýëæ áàéãàà. áàéãàëü îð÷èíä áîëîí õ¿ì¿¿ñèéí ýð¿¿ë ìýíäýä õîðòîé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ. äýìæëýã ¿ç¿¿ëäýã íü ¿éëäâýðëýã÷äèéã òºðººñ èõ ç¿éëèéã õ¿ëýýõ õàíäëàãàòàé áîëãîñîí. õî¸ðäóãààðò ¿éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë¿¿äèéã äàâæ ãàðàõ ÷àäâàð. 3. ñóäëàõã¿é. Òóõàéëáàë. ººðèéíõ íü íºõöºëä òîõèðîõ ýñýõèéã ÷ õàéõðàõã¿é. òýæýýëèéí ¿éëäâýð áàéãóóëàõûã ñîíèðõîã÷èä ÿàìíû 50% õºíãºëºëòòýé òîíîã òºõººðºì溺ñ ººð ç¿éëèéã îãò õàðàõã¿é. Äàðõàí õîòîä ÓÃÒÑÝØÕ îðøäîã íü ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷äýä òààòàé áîëîìæ îëãîæ áàéãàà áºãººä ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýã÷äèéí õóâüä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãàòàé õàìòàð÷ àæèëëàõààñ ººð àðãàã¿é ó÷ðààñ ìàë àæ àõóéí ÝØÕ-íä õàíäàöãààäàã. ìºíãºíèé îðîõ ãàðàõ óðñãàëàà íàðèéí ñàéí òîîöîîëæ ¿éë àæèëëàãààãàà õºòëºõ íü ýðñäýë. á¿òýýãäýõ¿¿íèé òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä àëäàãäóóëñàíààñ ÷àíàðûã ààæèìäàà áóóðóóëàõààñ çàéëñõèéõ ÿâäàë þì. òåõíîëîãèéí ìýðãýæèëòí¿¿äèéã õàìðóóëàí áîëîâñðóóëñàí ýñâýë òýäíýýñ ñóðàëöàí áîëîâñðóóëñàí áèçíåñ òºëºâëºãººíèé ¿íäñýí äýýð ¿éëäâýðëýëýý ýðõëýõ íü õºðºíãèéã ¿ð àøèãã¿é çàðöóóëàõ ýðñäýëèéã áóóðóóëàõ áîëîìæòîé. 5. 6. õÿìðàëààñ ñýðãèéëýõ áîëíî. òåõíèê. Øèíæëýõ óõààíû ñ¿¿ëèéí ¿åèéí îëîëòûã àøèãëàõ: Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãààíäàà ñ¿¿ëèéí ¿åèéí øèíæëýõ óõààíû îëîëò àìæèëòûã àøèãëàõ ÿâäàë ÿëàíãóÿà ÕÀÀ-í ñàëáàðûí õóâüä ýðñ íýìýãäýæ áàéãàà íü àæèãëàãäñàí ÷ áóñàä ñàëáàðóóäûí õóâüä õàíãàëòã¿é áàéíà. ò¿¿õèé ýäèéã ¿éëäâýðëýã÷. 3. Òèéìýýñ äîòîîääîî àâ÷ áîëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýõ. ººðñäèé㺺 òîíîã òºõººðºìæèí人 òîõèðóóëíà ãýñýí ñýòãýõ¿éòýé áàéíà. ÿëàíãóÿà Æį ýðõëýã÷èä ýðãýëòèéí õºðºí㺺 ýñâýë áàíêíû çýýëèéã õóâèéí õýðýãöýýíäýý õàìãèéí ò¿ð¿¿íä çàðöóóëæ ¿éëäâýðëýëäýý ¿ëäýõ õýñãèéã çàðöóóëàõ ÿâäàë òîõèîëääîã. íîãîî äàðøëàõ ¿éëäâýð. ÒÁ. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü àøèãëàæ óëàì á¿ð öààø áîëîâñðóóëàõ. Òèéìýýñ àðèëæààíû áàíêíû õ¿¿ ìàø ºíäºð áàéäàã ìàíàéõ øèã îðîíä ¿éëäâýðëýã÷èä ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õýðýãöýý. ¯íäýñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áèå áèåíýý äýìæèõ: Äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýä.

¿éëäâýðëýë ýðõëýõ òóðøëàãà. ÒÁ. Öåìåíò. Îðõîí íîãîî÷èääîî. øîõîé. Îðõîí ñóì ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Äàðõàí Íýõèé ÕÊ. ÎÕÓ-í Ñèáèðèéí ðàéîí áîëîí íèéñëýë ÓÁ. Ñóìäûí ¿éëäâýðëýëèéí õóâüä Äàðõàíä á¿õ òºðëèéí ¿éëäâýðëýë áàéäàã áîë Øàðûí ãîë ñóì óóðõàéäàà. äýä á¿òýö (Îðõîí ñóìûã ¿ë òîîöâîë) á¿õ òàëààð ñàéí õºãæñºí Äàðõàí-Óóë àéìàã íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöºí人 ò¿øèãëýí áàðèëãûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýë. ñýòãýëãýý õàðüöàíãóé ºíäºð. Ãýâ÷ Àëòàí çºãèé. Õ¿íñ. àãðîïàðê. Äàðõàí íýõèéãèéí íýõèé äýýë õóâöàñ. òºìðèéí õ¿äýð.ì òºëººëºã÷äèéí õóâüä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã ººðñäèéí õ¿÷èíä íàéäàí øèéäâýðëýõýýð òºðºë á¿ðèéí ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéã àâ÷ ¿çýæ áàéíà. Òèéìýýñ õýðýãëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñîíãîõäîî ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéâàë øóóä èìïîðòûíõûã èë¿¿ä ¿çýæ ñîíãîëã¿é ýõëýýä äîòîîäûí ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã íü òóðøèæ. Öààøäûí èðýýä¿éí õóâüä Øàðûí ãîë ñóì óóðõàéí õºãæ뺺ñ ãàäíà îðîí íóòãèéí íººöºä òóëãóóðëàñàí êåðàìçèò. ÒÁÁ-óóäûí àëü àëü íü ñàíõ¿¿æèëò. çîîðèéí àæ àõóé. õóâü÷ëàí àâàã÷äûí ¿éëäâýðëýõ ñýòãýëãýý ñóë çýðãýýñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà.Åðºíõèé ä¿ãíýëò Òºâèéí á¿ñèéí òóëãóóð òºâ áîëîõ 91. ýëñ õàéðãà ã. óóë óóðõàéí îëáîðëîõ. Áîëîðòàëñò êîìïàíèéí çàìàñê çýðýã íü õýðýãëýã÷äèéí èòãýë äààõ á¿òýýãäýõ¿¿í ãýäãýý õàðóóëæ ÷àäñàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëñîí. Ñèëèêàò ÕÊ ã. Ýðýë öåìåíòèéí öåìåíò. Áàÿí çºãèé çýðýã àæ àõóéí ¿éëäâýðëýæ áàéãàà çºãèéí áàë. îéí àæ àõóé çýðýã îíöãîé ñåãìåíòýä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. øóóäàéíû ¿éëäâýðëýë çýðãèéã Аймгийн ирээдүйн үйлдвэрүүд 74 . õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëò ò¿¿íèéã òîéðñîí ¿éëäâýðëýë áîëîõ õ¿ëýìæ. Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäëûã áàãà õ¿¿òýé äóíä áà óðò õóãàöààíû çýýëýýð øèéäâýðëýõ áîëîìæòîé ºíººãèéí íºõöºëä ìàíàé áàíêíû ñèñòåìä èéì çýýë çºâõºí òºñëèéí çýýë¿¿ä áºãººä òýäãýýð íü õºäºº îðîí íóòàãò õ¿ðòýýìæ áàãàòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýã÷èä àñóóäëûã øèéäâýðëýõ ãîë õ¿÷ íü òºð. øàëãàæ ¿çýõ õóäàëäàí àâàëò õèéõ íü ç¿éòýé.ì òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä ã. íîãîî÷äûí òàðüñàí õ¿íñíèé íîãîî. Õýäèéãýýð ñîöèàëèñò ñèñòåìèéí ¿åä àõ ä¿¿ãèéí õàðèëöààòàé îðíóóäûí ýðýëò õýðýãöýýã õàíãàõ çîðèëãîîð ºíäºð õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿äèéã îëíîîð áàðüæ áàéãóóëñàí áîëîâ÷ òýäãýýðèéí äèéëýíõè íü ºíººãèéí çàõ çýýëèéí íºõöºëä ºíäºð ºðòºã. Áóñàä àéìãóóäûã áîäâîë èðãýä ÿíç á¿ðèéí íóòãààñ í¿¿äýëëýí èðæ ñóóðüøñàí ó÷ðààñ íóòãàðõàõ ¿çýë áàéõã¿é. ýðäýñ õºâºí. õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò íèéò 40 ÷èãëýëýýð 404 ¿éëäâýð àëáàí ¸ñîîð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàãààñ 101 íü 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà çàõ çýýëèéí ýðýëòòýé õîëáîîòîéãîîð çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðèéí àðìàòóð òºìºð. Øàðûí ãîë ÕÊ. çºãèéí àæ àõóé. ÌѯÒ-¿¿ä îëíîîð áàéäàã ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ áýëòãýõ áààç ñóóðèéã á¿ðä¿¿ëñýí. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàð. áàðèëãûí ìàòåðèàë áà áàðèëãà óãñðàëò. ò¿¿íòýé õîëáîîòîé àñóóäàë ãýæ ¿çýöãýýæ áàéíà. ò¿¿íèé õàðüÿà áàéãóóëëàãóóä ãýæ ¿çñýí áàéíà. Õàðèí Ýðýë öåìåíò ÕÊ. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé. àøèãò àæèëëàãààíû òºâøèí áàãà.1 ìÿíãàí õ¿í àìòàé. 3.6. çàìàñê çýðýã áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë. Õîíãîð òàðèàëàí÷èääàà ò¿øèãëýæ áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà ¿íäñýí áýðõøýýëèéã ¿éëäâýðëýã÷èä. Ýðäýíýò çýðýã õ¿í àì îëíîîð ñóóðüøñàí õîòóóäàä îéðõîí çýðýã íü çàõ çýýëèéí õóâüä òààòàé áîëîìæ á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà ¿éëäâýðæèëòèéí õóâüä èõýýõýí áîëîìæ á¿õèé íóòàã þì. ßëàíãóÿà ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ¿éëäâýð ýðõëýã÷èä áîëîí øèíýýð ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí õóâüä èéì õ¿ëýýëò ºíäºð áàéíà. áîëîâñðóóëàõ õºíãºí àæ ¿éëäâýðèéí õîò áîëîí áàéãóóëàãäñàí.ͺ㺺 òàëààð ýíý íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã òîãòâîðòîé áàðüæ ÷àääàãã¿é ñóë òàëòàé õîëáîîòîéãîîð áèé áîëñîí ñýòãýëãýý þì. àæ ¿éëäâýðèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë.ì áàðèëãûí ìàòåðèàëûí íººö áàÿëàã àðâèíòàé. Èõ äýýä ñóðãóóëü.

¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí ººðèéí õºðºí㺠îðóóëàëò çýðýã õóâèëáàðóóä íü àøèãëàãäàæ áàéíà. ãàçàð òàðèàëàíã õîñëóóëàí õºãæ¿¿ëýõäýý ¿ðèéí áóóäàé. ºðèéí áè÷èã. Àéìãèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä îéðûí õóãàöààíä 99 òýðáóì 166 ñàÿ òºãðºã. ÆÁÝÊ. Õàðèí ÒÁÁ-óóäûí õóâüä õàðèëöàã÷äàà ¿éë àæèëëàãààãààð íü áîëîí ñàëáàðààð íü ñåãìåíò÷ëýí íýã ñåãìåíòýä òàë á¿ðèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áèçíåñèéã äýìæèã÷ îëîí óëñûí òºñºë õºòºëáºð¿¿ä áîëîí ÒÁÁ-óóä õàìòðàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ íü çàðäàë õýìíýæ ¿ð ä¿íã äýýøë¿¿ëýõ à÷ õîëáîãäîëòîé. Õàðèí îäîîãîîð àøèãëàãäààã¿é áàéãàà îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàí. õóâüöàà ãàðãàõ. Ãýõäýý ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ººðñäèéíõºº áîëîìæîîð áîëîí çàõ çýýëèéí æàìààð õºãæèõ áîëîìæ ºíäºðòýé áºãººä òýäýíä ÒÁ áà ÒÁÁ-óóä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ íü õºãæëèéã ò¿ðãýñãýõ áîëîìæèéã íýìýãä¿¿ëíý. ¿éëäâýðëýã÷äèéí àñóóäàëä îðîëöîõ ñîíèðõîëòîé ýíý ÷èíýýãýýð ÷ ¿éëäâýð¿¿ä òºðººñ èõ õýìæýýíèé ç¿éëèéã õ¿ëýýõ áîëñîí. Äàðõàí ¯ÒÏ áàéãóóëàõàä èõýýõýí õºðºíãº. ñàíõ¿¿æèëòèéí òààòàé íºõöºë¿¿äèéã äýìæèõýýñ ººðºº øóóä îðîëöîõã¿é áàéõ. àøèãëàõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëñîí. íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. àãóóëàõ çîîðü çýðýãò èë¿¿ àíõààðàõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà. èðýýä¿éí øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã áîñãîõîä 5 òýðáóì 817. Ýäãýýð õóâèëáàðóóäààñ ºíººãèéí áàéäëààð ãàäààäûí õºðºí㺠îðóóëàëò. õýðýãëýã÷-áàíê¿éëäâýðëýã÷èéí ãóðâàëñàí ãýðýý. ¯ÒÏ çýðãèéã øèíýýð áèé áîëãîõ íü çàõ çýýëèéí õóâüä èõýýõýí áîëîìæòîé áîëîâ÷ øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. á¿õ òºðëèéí õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë çýðãýýðýý àéìãàà òºäèéã¿é óëñûã õàíãàõ õýìæýýíä õ¿ðýõ áîëîëöîîòîé. Äàðõàí ñóìàíä îðøèõ Äàðõàí Òºìºðëºã ÕÊ-í òºìºð áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð. íýõèé ¿éëäâýðëýë. ò¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé áàéíà. ÀÕÁ-íû òºñëèéí çýýë. Ýöñèéí ä¿íäýý òºðèéí áîäëîãî ¿éëäâýð¿¿äèéã øóóä äýìæèõ. ̺í ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äýä õýðýãëýõ áîëîìæòîé ñàíõ¿¿æèëòèéí 17 áîëîìæèò õóâèëáàðóóäûí äàâóó áîëîí ñóë òàëóóäûã ¿íýëýí. Äàðõàí ñóì áàðèëãûí ìàòåðèàëûí á¿õ òºðëèéí ¿éëäâýðëýë. äýä á¿òöèéí ¿íèéã àëü áîëîõ áàãà áàéëãàõàä àíõààðàõ. ¯ÒÏ çýðýã íü îéðûí õóãàöààíä ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîä õ¿íäðýë ó÷ðàõààð õàðàãäàæ áàéíà. àðèëæààíû áàíêíû çýýë. ¿éëäâýðëýã÷-áàíê-ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýã÷èéí ãóðâàëñàí ãýðýý. ãàäààäûí áàíêíû çýýë. íèéë¿¿ëýëòèéí õóóëèàð öààøèä õºãæèõ íü òîäîðõîé áîëîâ÷ ÿã ºíººãèéí ìàíàé íºõöºëä òýðõ¿¿ õºãæëèéí õóðäàö õýð áàéõ íü òºðèéí îðîëöîî. ýêñïîðòûí áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã íü ÷óõàë ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ð÷ áàéíà. ªíººãèéí áàéäëààð ìàíàé îðîíä òºð áèçíåñ ýðõëýã÷èä. òýäýíä ñàíõ¿¿æèëò ºãºõ ýñâýë íýã óäààãèéí òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ áóñ õàðèí òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ áîëîìæèéã íü õàíãàõûí òóëä äýä á¿òöèéã øèéäýõ.1 ñàÿ òºãðºã íèéò 104 òýðáóì 983.2 ñàÿ òºãðºã õýðýãòýé ãýñýí òîîöîîã ñóäàëãààíû áàã ãàðãàñàí. äààòãàëûí êîìïàíèóä áèé áîëæ áàíêóóäòàé õàìòàð÷ àæèëëàõ íü ¿ð ä¿íãýý ºãíº ãýæ ¿çýæ áàéãàà. öàã õóãàöàà øààðäàãäàõ áºãººä ò¿¿íèé áýëòãýë õàíãàãäàæ áàéõ õóãàöààíä ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã öîãöîîð äýìæèõèéí òóëä Äàðõàí ñóìûã ¯éëäâýðëýëèéí æèøèã õîò ãýæ çàðëàí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äýä áîäëîãûí öîãö äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæ áàéíà. Õîíãîð ñóìûí íóòàãò áàéõ Òºìºð òîëãîéí òºìðèéí õ¿äýð îëáîðëîëò. Èíãýõäýý õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàãäàõ ýñâýë çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãóóä. 75 . ëèçèíãèéí òîíîã òºõººðºìæ. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð. õýðýãëýã÷ ¿éëäâýðòýé íü õàìòðàí àâ÷ ¿çýæ õàìðóóëàõ. Æį õºãæ¿¿ëýõ ñàí. òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëëûã øèéäýõäýý èìïîðòûã îðëîõ. äýìæëýãýýñ èõýýõýí õàìààðàõààð áàéíà.õºãæ¿¿ëæ ýêîëîãèéí öýâýð áðýíä õ¿íñíèé íîãîî. Õîíãîð ñóì ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ºíººãèéí íºõöºë çýðãèéã òîîöîõîä òºìºðëºã áàÿæóóëàõ áîëîí íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä. õºãæëèéí áàíê. çàõ çýýëèéã òýëýõ. áàðòåð çýðýã ñàíõ¿¿æèëòèéí 10 õóâèëáàðûã ñàíàë áîëãîëîî. ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýý áàãöààð íü ººðººð õýëáýë íèéë¿¿ëýã÷. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿ä íü çàõ çýýëèéíõýý ýðýëò. Õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéí õóâüä àðèëæààíû áàíêèíä àëü áîëîõ õàíäàëã¿éãýý𠺺ðñäèéí õ¿÷ õºðºí㺺ð ¿éëäâýðëýëýý áîñãîõ íü ¿ð ä¿íòýé áîë áîëîâñðóóëàõ áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã àðèëæààíû áàíêóóäààð äàìæèí õýðýãæèæ áóé òºñëèéí çýýëä ºðãºíººð õàìðóóëàõ íü ç¿éòýé þì.

òýæýýëèéí îëäîö ìóó çýðýã õ¿íäðýë¿¿ä èõ áàéíà. -Çàõ çýýë õàíãàëòòàé òîì ÷ èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð îðæ èðäýãýýñ áîðëóóëàëò áóóðäàã. -Öààøèä ¿éëäâýðèéí àðãààð íÿäàëñàí ìàõ õýðýãëýõ ñîíèðõîë õýðýãëýã÷äèéí äóíä äàâàìãàéëæ ýõýëñýí. -Áîðëóóëàëòàíä ÷åíæ¿¿ä áîëîí òºðèéí îðîëöîî èõòýé. ¿éëäâýðëýëèéí áààç ñóóðüòàé. õýð÷ñýí ãóðèë íü ºðãºí õýðýãëýýíèé. íàðèéí áîîâ. Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ ªãººæ ÷àíàð ÕÕÊ Áàðèë òðåéä ÕÕÊ Òàëõ íàðèéí áîîâ. áàíø ºðãºíººð õýðýãëýõ áîëñîí. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. -2-3 õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿ä áàãà õýìæýýãýýð Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä 76 . ªðõèéí àæ àõóéíóóä 2. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í. Òàõèà øóâóóíû àæ àõóé: ªðõèéí àæ àõóéíóóä Ãóðèë. -Á¿òýýìæ áàãàòàé -Äàðõàíû õóó÷íààð ãóðèë. ººõíèé çàõ çýýë íèëýýäã¿é òîì -Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë Äàðõàíä íèëýýä áàéäàã òóë òýäãýýðò á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé -ªíäºð àøèã øèì á¿õèé ãàõàé ¿ðæ¿¿ëáýë èìïîðòûã òîäîðõîé õýìæýýãýýð îðëîíî -Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí ¿éëäâýðëýë. -Èìïîðòûí áóóäàé áîëîí äîòîîäîä ¿éëäâýðëýñýí ãóðèëä ͪÀÒ ÷ºëººëñºí. -Òóñ ñàëáàðò îëîí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ó÷èð ºðñºë人í èõòýé. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Ìàõ ñåðâèñ ÕÕÊ Äàðõàí ãýðýë ÕÕÊ Ìºíõ äýãæèõ ãàë Ñ¿¿. ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð / № Ñàëáàðûí òºëººëºã÷èä Äàðõàí ñóì Ãàõàéí àæ àõóé: 1. Ñýëýíãèéí çàðèì ñóìäàä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. çàõ çýýëä ìýäðýìæòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ó÷èð ¿íèéí ºñºëò. -Îäîîãîîð ýíý ñàëáàðò õóâèéí Æį-¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áºãººä òåõíèê òåõíîëîãèéí õóâüä áîëîìæèéí. -Òàëõ. Äàðõàíû ñóìä. 1. ¯éëäâýðèéí ãàäààä íºõöºë áàéäàë -Ãàõàéí ìàõ. -Äàðõàí ñóìä ºðõèéí õýìæýýíèé æèæèã àæ àõóéíóóä áàéäàã. áóóç. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í: ¯éëäâýðèéí äîòîîä íºõöºë áàéäàë Ãàõàéí æèæèã àæ àõóéíóóä áàéäàã. Äàðõàí Ìàõ Ýêñïî ñàÿõàí äàìïóóðëàà çàðëàñàí. -Ìàë íÿäàëãààíû êîìïàíèóä óëèðëûí ÷àíàðòàéãààñ ãàäíà. àæèëëàõ õ¿÷. -Õ¿ì¿¿ñ õàãàñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó õºë人ñºí áóóç. òîíîã òºõººðºìæ õóó÷èðñàí.Õàâñðàëò 3. -Ñàéí ¿¿ëäðèéí ãàõàé á¿õèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýðõëýõýä ñàíõ¿¿ãèéí äóòàãäàë. òýæýýëèéí ¿éëäâýð: 3. Ãàõàéí àæ àõóéíóóä èõýâ÷ëýí íóòãèéí ¿¿ëäðèéí àøèã øèì áàãàòàé ãàõàé ¿ðæ¿¿ëäýã. àæëûí òóðøëàãàòàé. õýð÷ñýí ãóðèë: 4. -Ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí ÷ òàëõ áîîâ ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÷ºëººëººã¿é ó÷ðààñ ͪÀÒ äàðàìò áîëæ áàéãàà. åðºíõèé人 çîãñîíãè áàéäàëòàé áàéíà. ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàë íü êîìïàíèä õ¿íä òóñàæ áàéíà. Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Ìàõ. Òîäîðõîé òîãòñîí çàõ çýýë áàéõã¿é. -Îäîîãîîð òóñ ñàëáàðò áîëîâñðóóëàõ Æį-¿¿ä àæèëëàæ áàéãàà. Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä òýæýýëèéí çàðäàë ºíäºðººñ øàëãààëàí íýëýýä öººðñºí áàéíà. Ñýëýíãý àéìãèéí çýðãýëäýý ñóìäààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. òýæýýëèéí ¿éëäâýð çîãñîíãè áàéãàà. áàíø: 5. 6. ÷àíàð íü áàéãàëü öàã óóðààñ øóóä õàìààðàëòàé òóë óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé -Õóó÷íû òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé -Äàðõàí–Óéë àéìãèéí á¿õ ñóì. Õ¿÷èí ÷àäàë èõòýé.

Àëòàí õ¿íñ ÕÕÊ Äàðõàí ìîóíòàéíñ ÕÕÊ Àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ: 11. îéð îð÷ìûí ìàë÷äààñ ñ¿¿ãýý ãýðýýëæ àâäàã. -Ñ¿¿ëèéí 2 æèë îð÷èì õóãàöààíä ¿éëäâýð çîãññîí. çàõ çýýëä á¿òýýãäýõ¿¿í íü òàíèãäààã¿é áàéíà. -¯éëäâýð çîãññîí õóãàöààíä àéìãèéí çàõ çýýëä ìàðòàãäñàí ó÷ðààñ äàõèí èìèæ á¿ðä¿¿ëýõ. îãóðöû. æèãäðýýã¿é.Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ. -Á¿ñ íóòãààñ ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ áóóäàéãàà øèëýýä àâàõ áîëîìæ èõ Ñîëîíãîñûí çàõ çýýëä øèíý òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýãäñýí äýýä çýðãèéí àðõèéã ýêñïîðòëîõîîð àìàí õýëöë¿¿ä õèéãäýýä ýõýëñýí. ïîìèäîð áîëîí æèìñíèé êîìïîòûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. -Çàõ çýýë ÷àöàðãàíà. Áàë áóðàì ÕÕÊ Àðõè ïèâî: 10. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòààð èìïîðòîëæ áàéãàà ñýëáýã. îäîîãîîð ãýðýýò áîðëóóëàã÷èäòàé áîëæ ÷àäààã¿é áàéãàà. ªäºðò 100òí òîñ. -Äàõèí ñýðãýýñýí õóóðàé ñ¿¿ áîëîí èìïîðòûí ñ¿¿ çàõ çýýëä èõ áàéäàã. íýðñ ã. -ªºðñ人 ñïèðò ¿éëäâýðëýæ ò¿¿ãýýðýý ýöñèéí á¿òýãäýõ¿¿í õèéäýã ó÷ðààñ íýìýãäñýí ºðòºã ºíäºðòýé. -×àöàðãàíû æ¿¿ñ õèéæ ÓÁ çàõ çýýëä ãàðãàäàã ¿éëäâýð áèé -Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ õýðýãòýé. æ¿¿ñ. Àëòàí òîñ ÕÕÊ Óíäàà. Ò¿¿õèé ýäýý èìïîðòîîð àâíà. Æèìñ íîãîî áîëîâñðóóëàõ : Ñîëîíãî öåõ. ¯éëäâýðëýë ýõëýõýä 100 ãàðóé àæëûí áàéð áèé áîëîõîîð òºëºâëºãäºæ áàéãàà. Ìàë÷èä àðèóòãààã¿é ò¿¿õèé ñ¿¿ã çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. àíüñ. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé. -Äàðõàí-Óóë àéìãèéí ñóìóóä áîëîí Ñýëýíãèéí çàðèì ñóìäàä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëäýã. -Îðîí íóòàãò ñ¿¿ öóãëóóëàõ ñ¿ëæýý áàéõã¿é ó÷èð ñ¿¿íèé íººöèéã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. -Îäîîãîîð õ¿íñíèé òîñíû óðãàìëûã ìîíãîëä òàðèàëäàãã¿é. -Ãàð àðãààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîëîâñðóóëäàã íü äèéëýíõè áàéãàà -Òîíîã òºõººðºìæèéí õóâüä àøèãëàëòàíä îðîõîä áýëýí áîëñîí. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä íü õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäëààñ áîëæ ¿éëäâýðëýë ýõëýýã¿é áàéãàà. óñ: 9. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àöàðãàíà áóñàä æèìñíèé æ¿¿ñíèé õóâüä õîìñ. ªðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä Óðãàìëûí òîñ: 8. õýðýãëýõ íü íýìýãäñýí. ªíº ºñºõ ÕÕÊ.ì æèìñíèé æ¿¿ñèéã ¿íýëýõ. áàéð ñóóðü ýçëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîí. Çàéðìàãèéí öåõ¿¿ä íýëýýä áàéäàã. Òàâàí Îä öåõ 7. Ìîí-Àíõ ÕÕÊ. -Æèæèã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä èõ áàéäàã. -¯éë àæèëëàãàà æèëýýñ æèëä ñàéæèð÷ ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý ºñ÷ áàéãàà -×åõèéí ÇÃ-í áóöàëòã¿é òóñëàìæààð öýâýðëýõ áàéãóóëàìæòàé áîëæ áàéãàà íü áàéãàëü îð÷èíä îðñîí. ÷èõýðëýã òàðàã ¿éëäâýðëýäýã. -Öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë ºíäºð òóë 77 . Çàðèì øèíý÷ëýãäñýí. ò¿¿õèé ýä áîëîí òóñëàõ ìàòåðèàëûã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí. Àëòàí õ¿íñ ÕÕÊ. Ñýëýíãý àéìàã õàðüöàíãóé ìàë öººíòýé òóë òýíä ñ¿¿. -Èìïîðòûí íººøèëñºí àëàã ñàëàò. îð÷èí ¿åèéí òåõíîëîãèòîéãîîð ýíý îíû ýõýíä ¿éë àæèëëàãààãàà äàõèí ýõýëñýí. -Çàõ çýýë äýý𠺺ðèéí ãýñýí áàéð ñóóðü ýçëýõèéí òóëä ìàðêåòèíãèéí ¿éë àæèëëàãàà ºðãºíººð ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé. -Íîãîî áîëîâñðóóëàõ æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áàéãàà áîëîâ÷ ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòìîë áóñ. ¯éëäâýðò äýýä çýðãèéí àðõèíû Àìåðèê òåõíîëîãèéã Ñîëîíãîñîîñ ïàòåíò õóäàëäàí àâ÷ íýâòð¿¿ëæ áàéãàà. -Óñíû áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë äóëààíû óëèðàëä ò¿ëõ¿¿ ýðõýëäýã. Äàðõàí íýõèé ÕÊ-í àðüñ àðèóòãàñàí ñ¿¿. Äàðõàí Õàëäóí ÕÕÊ. 3 òîíí ìàéîíåç ãàðãàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé.

áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð
Äàðõàí Ìèíæ ÕÕÊ

Ýñãèé ýäëýë, íàðèéí
íîîñîí á¿òýýãäýõ¿¿í
12.

13.

Íîîñíû äóíäûí õîðøîî,
Äàðõàí Àíãîð õîðøîî
Ç¿éëò õîðøîî

θäîë:
Äàðõàí íýõèé ÕÊ-í íýõèé
õóâöàñ ýäëýë áîëîí 纺ëºí
ýäëýëèéí ¿éëäâýð,
Æèæèã î¸äëûí öåõ¿¿ä

Ñ¿ëæìýë ýäëýë:
14.

15.

Ìîä ìîäîí ýäëýë:

Õýâëýõ ¿éëäâýð:
16.

íºëººëºõ ñºðºã íºëººëëèéã áóóðóóëæ áàéíà
-ªºðñäèéí ãýñýí íàðèéí íîîñò õîíèíû àæ àõóéòàé
áîëñîí

-Ýêñïîðòûí çîðèóëàëòòàé ýñãèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýë íü á¿ðýí ãàð àæèëëàãààòàé.
-Õîðøîîíû õýëáýðýýð ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã.
-Ãîëëàíäûí òºñëèéí äýìæëýãýýð àæèë÷äàà ñóðãàõ,
íèéë¿¿ëýëòèéí çàõ çýýë áîëîí áîðëóóëàëòûí çàõ
çýýë äýýð íýëýýä ç¿éëèéã õèéæ àâñàí.
-Íîîñíû äóíäûí õîðøîîãîîð äàìæóóëàí áýëòãýí
íèéë¿¿ëýëò áîëîí ãàäààä äîòîîä áîðëóóëàëò
ìàðêåòèíãèéí ¿éë àæèëëàãààãàà õèéäýã.
-Õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé, ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã
îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé
-θäëûí òóðøëàãàòàé àæèëëàõ õ¿÷ èõòýé. Óðüä íü
õÿòàäûí î¸äëûí ¿éëäâýð¿¿ä áîëîí Äàðõàí íýõèé
¿éëäâýðèéã äàãàñàí îëîí æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áàéñàí.
-Îäîîãèéí áàéäëààð î¸äëûí æèæèã öåõ¿¿ä íü
çàõèàëãà äýýð ñóóðèëàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ
áàéíà.
-Íýõèé áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýë¿¿ä íü Äàðõàí-Óóë àéìàãò òºâëºðñºí
áºãººä àéìãèéí òºäèéã¿é, óëñûí áðýíä á¿òýýãäýõ¿¿í
áîëæ ÷àäñàí.
Äàðõàí ñóìàíä ñ¿ëæìýëèéí æèæèã öåõ¿¿ä,
àæèëëàäàã. Õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. Ìýðãýæëèéí
àæèëëàõ õ¿÷ äóòàãäàëòàé.
Çàõèàëãàä ¿íäýñëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëäàã
ó÷èð õýðýãëýã÷äèéí äóíä ¿íýëãýý ñàéí.
¯íý õÿìäòàé.
-Ìîäîí ýäëýë òàâèëãûí æèæèã öåõ¿¿ä íýëýýä
àæèëëàäàã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö, ñàíõ¿¿ãèéí
ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàéãààñ áîëæ çîãñîíãè áàéíà.
-Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë äóíäæààñ
äîîãóóð.
-Ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷èí ñàéòàé.
-Òåõíèê òåõíîëîãè íü äýâøèëòýò, áîëîìæèéí
ò¿âøèíä áàéãàà
-Ò¿¿õèé ýä íü á¿ðýí èìïîðòîîñ õàìààðàëòàé.

áóñàä èæèë ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿ä ¿¿íèéã àøèãëàõ,
øèíý ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàõ áîëîìæòîé
-Çàõ çýýë äýýð ò¿¿õèé ýäèéí ¿íý áóóð÷ áàéãàà íü íýã
òàëààð ñàéí áîëîâ÷ íºãºº òàëààð ìàë÷èä àðüñàà
òîîõã¿é õàÿõ, äàâñàëãàà õèéëã¿é õàòààõ, õºë人õ
çýðýã íü íýìýãäýæ áàéãàà
-Ãîë ò¿¿õèé ýä áîëîõ íàðèéí, íàðèéâòàð íîîñíû öºì
íü Äàðõàí-Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòàã áîëîâ÷ ÿã ýíý
÷èãëýëèéí õîíèíû òîî çàõ çýýëèéí íèéãýìä øèëæèõ
¿åä ýðñ áóóðñàí. Ãýõäýý ñ¿¿ëèéí ¿åä Äàðõàí Íýõèé
ã.ì êîìïàíèóäûí õ¿÷èí ÷àðìàéëòààð òîî òîëãîé íü
íýìýãäýæ áàéãàà.
-Ãîëëàíäûí òºñëèéí õ¿ðýýíä íàðèéí, íàðèéâòàð
íîîñò õîíèíû àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ, íàðèéí íîîñîîð
á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ, ãàäààä çàõ çýýë äýýð çàõèàëãà
îëæ ºãºõ òàë äýýð äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ áàéñàí.

-ÎÕÓ-ûí çàõ çýýëä ãàðàõàä îéð, çàì õàðèëöàà
ñàéòàé.
-ÎÕÓ-í òîõèðëûí ãýð÷èëãýýã àâñíààð Ñèáèðèéí çàõ
çýýë óðóó ýêñïîðòîíä ãàðãàõàä áýëýí áîëñîí,
òóðøèëòààð ãàðãàæ áàéãàà
- ¯ÒÏ áàéãóóëàãäâàë Äàðõàí íýõèéã äàãàñàí î¸äëûí
¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãàà ýð÷èìæèõ áîëîìæòîé
-Ò¿¿õèé ýä áóþó íîîëóóðàí óòñûã Óëààíáààòàðûí
¿éëäâýð¿¿äýýñ, íîîñîí óòñûã ÓÁ-í çàõ äýýðýýñ
õóäàëäàí àâäàã

-Ìîäíû õóâüä èìïîðòûí ãààëûí òàòâàðûã òýãëýñýí.
-Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàãà, îëäîö ìóó, ¿íý ºñºæ
áàéãàà.
-Âàëþòûí õàíøèéí ºñºëò çàðäàëä èõ íºëººëæ áàéíà.
-Õýâëýëèéí áîëîí ýõ áýëòãýëèéí òåõíèê òåõíîëîãè
õóðäàöòàé õºãæèæ áàéãàà íü ñàëáàðûí õºãæèëä
ýåðýãýýð íºëººëæ áàéíà. Ýíý ñàëáàðò áîëîâñîí

78

õ¿÷èí õàíãàëòòàé áýëòãýãäýæ áàéíà.
Áàðèëãà óãñðàëò:
17.

18.

Áàðèëãûí ìàòåðèàë:
/òîîñãî, õºíãºí áëîê, øîõîé,
ýðäýñ õºâºí /
Ñèëèêàò ÕÊ
Äàðõàí õºâºí ÕÊ
Àíóêàïèòàë ÕÕÊ
Òýãøõàí ÕÕÊ
Íîðîâõàí ÕÕÊ

Áàðèëãûí ìîäîí õèéö:
19.

ÝÌ ÆÈ Â¿¿ä ÕÊ
Õóâèéí æèæèã öåõ¿¿ä
Øàõìàë ò¿ëø

20.

21.

22.

̺íõèéí èë÷ ÕÕÊ

Öåìåíò
Ýðýë öåìåíò ÕÊ

Òºìºð, òºìºð õèéö:

-Áàðèëãà óãñðàëòûí 54 êîìïàíè á¿ðòãýëòýé áàéäàã ÷
¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà êîìïàíè ìàø öººí.
¯éë àæèëëàãàà óëèðëûí ÷àíàðòàé.
-Òóñ ñàëáàðûí ¿éë àæèëëàãàà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä
íýëýýä ñýðãýí ýð÷èìæñýí áîëîâ÷ ñàíõ¿¿ãèéí
õÿìðàëä äàõèí ºðòºí çîãñîíãè áàéäàëä îðñîí
áàéíà.
-Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä íü áààç ñóóðü
ñàéòàé. Ìýðãýæëèéí òóðøëàãàòàé áîëîâñîí
õ¿÷èíòýé. ¯éëäâýð¿¿ä íü îðîí íóòàãòàà ò¿¿õèé
ýäèéí íººö îðäóóóäòàé.
-Òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä åðºíõèé人 õóó÷èðñàí. Îëîíõ
¿éëäâýð¿¿ä ýíý æèë áàðèëãûí ñàëáàðûí
áîðëóóëàëòûí óíàëòààñ øàëòãààëàí ¿éë àæèëëàãàà
çîãñîíãè áàéõ àþóëòàé.
-Ýðãýëòèéí õºðºíãº, òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë,
ñàéæðóóëàëò çýðýãò øààðäàãäàõ õºðºíãº
îðóóëàëòûí õýìæýý èõ

- ¯éëäâýð¿¿ä ñýðãýæ, øèíý ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëàãäàí
Äàðõàíä áóñàä íóòãààñ àæèë÷èä í¿¿äýëëýí èðâýë
ñàëáàð ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé.

-Îðîí íóòàãò ò¿¿õèé ýäèéí íººö îðäóóäòàéãààñ ãàäíà
Äàðõàíû ÄÖÑ-ûí ¿íñ, Øàðûí ãîëûí óóðõàéí õºðñ
õóóëàëòààñ ãàðñàí êåðàìçèò øàâàð çýðãèéã àøèãëàí
¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé.
-Óëñ îðíû õýìæýýíä õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð
íýìýãäâýë ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé

-Ýêñïîðòûí çîðèóëàëòòàé ìîäîí áýëäýö
¿éëäâýðëýäýã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí äóòàãäëààñ áîëæ
çîãñîíãè áàéãàà.
- Ãóàëèí áîëîâñðóóëæ ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàõ
èæ á¿ðýí òîíîã òºõººðºìæòýé ÷ õ¿÷èí ÷àäëàà
àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà.

-¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîä áýëòãýëèéí
çºâøººðëèéã ÁÎß-ñ ºãäºã áºãººä Äàðõàí –Óóë
àéìãèéí ãýðýýò îéí àæ àõóéãààð áýëòã¿¿ëäýã. Äàðõàí
–Óóë àéìàã íü îéí íººö áàãàòàé.
-Ìîäíû èìïîðòûí ãààëèéí òàòâàðûã òýãëýñýí ó÷èð
ÎÕÓ-ñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ áîëîìæòîé ÷ èìïîðòûí
ò¿¿õèé ýäèéí ÷àíàð òîãòâîðòîé áàéõ ìàãàäëàë áàãà

Øàõìàë ò¿ëøíèé øàòàëò ìóó, äóëààí ÿëãàðóóëàõ
÷àíàð í¿¿ðñíýýñ ìóó ó÷èð áîðëóóëàëò õèéãäýõã¿é
áîëñîíîîð ¿éëäâýðëýë çîãññîí

Óòàà áàãàòàé, ¿íý õÿìäàâòàð, äóëààí ÿëãàðóóëàõ
÷àäâàð ñàéí ò¿ëø ¿éëäâýðëýâýë áîðëóóëàëò
íýìýãäýõ áîëîìæòîé

-Ìîíãîëä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà 2
¿éëäâýðèéí íýã.
-Áàéãóóëàãäñàí öàãààñàà çîãñîëòã¿é 40 îð÷èì æèë
àæèëëàæ áàéãàà òóë òîíîã òºõººðºìæ, òåõíîëîãè
õóó÷èðñàí
-Èõ õýìæýýíèé ÕÎ áóþó 20 ìÿíãàí àì.äîëëàð õèéæ
òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë õèéõ øààðäëàãà
òóëãàðààä áàéãàà.
-Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ-ä 2009 îíû ýõíèé áàéäëààð
àðìàòóðûí çàõèàëãà áàðàã èðýýã¿é áàéãàà ó÷ðààñ

Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä
îðñîí.
-1,0 ñàÿ òí öåìåíòèéí õýðýãöýý áàéãààãààñ îäîîãèéí
áàéäëààð Ìîíãîëä 400,0 ìÿí òí öåìåíò ¿éëäâýðëýæ
áàéãààãèéí 100,0 ìÿí.òí-ã Ýðýë öåìåíò ÕÊ
¿éëäâýðëýæ áàéãàà
-Ýðýëò, õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàðûí óíàëòòàé
õîëáîîòîéãîîð áîðëóóëàëò ýíý æèë áàãà áàéõ
ìàãàäëàëòàé
-Òºìðèéí õ¿äðèéí îðä õàíãàëòòàé íººöòýé
-Áàðèëãûí òºìºð õèéöèéí çàõ çýýë áàðèëãûí

79

23.

Äàðõàí òºìºðëºã ÕÊ
Ñàã÷äºø ÕÕÊ

îëáîðëîõ ÷èãëýëä ò¿ëõ¿¿ àíõààðàõàä õ¿ðñýí
-Ñàã÷äºø ÕÕÊ-í õóâüä ýðýëòýý äèéëæ ÷àäàõã¿é
áàéãààãèéí óëìààñ òîíîã òºõººðºìæ øààðäëàãàòàé.
Ò¿¿íèéã àâàõ ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòìàã, òîíîã
òºõººðºìæèéí òàëààðõ ìýäýýëýë áàéõã¿é

Õèìèéí ¿éëäâýð:

Õýäèéãýýð óãààëãûí íóíòàã, àöåòèëèí ¿éëäâýðëýäýã
¿éëäâýð¿¿ä áàéäàã áîëîâ÷ îäîîãîîð ¿éë àæèëëàãàà
íü ÝÕ-í äóòàãäëààñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéäàëòàé
áàéíà.

Õààäóóä ÕÕÊ,
Áîãä à÷ ÕÕÊ

Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ:
24.
Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ

-Òóñ êîìïàíèé òåõíèê òåõíîëîãè íü ãàð àæèëëàãàà
èõòýé ó÷èð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ºðòºã ºíäºð ãàð÷ áàéíà.
-Òîíîã òºõººðºì溺 ñàéæðóóëæ áàéæ õ¿÷èí ÷àäëûã
íýìýãä¿¿ëñíýýð ºðòºãèéã áóóëãàõ áîëîìæòîé.
-Õîã õàÿãäëûã àøèãëàæ áàéãàà íü áàéãàëü îð÷íû
áîõèðäëûã áóóðóóëàõ à÷ õîëáîãäîëòîé.
-Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð áîëîí ýð¿¿ë àõóéí
íºõöºëèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé.

ñàëáàðûí õºãæèëòýé øóóä õàìààðàëòàé.
-Óëàìæëàëò ãýðò àìüäàðäàã èðãýäýä ãýð àõóéí òºìºð
á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí ýðýëò èõ áàéäàã ÷ ò¿¿õèé ýä
áîëîõ ãºëìºí òºìðèéã èìïîðòîîð àâäàã

Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íý õàðüöàíãóé õÿìä ó÷ðààñ çàõ çýýë
õ¿ëýýæ àâàõ áîëîëöîîòîé.
Õîã õàÿãäëûã äàõèí áîëîâñðóóëæ áàéãàà ó÷èð òºðèéí
çîõèöóóëàëòààð á¿òýýãäýõ¿¿í áîðëóóëàëòûí çàõ
çýýëä /õîò òîõèæóóëàëòûí çàðèì á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
õóäàëäàí àâàëòààð äýìæèõ, òåíäåðýýð äîòîîäûí
¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ/ áîëîí òåõíèê òåõíîëîãè
ñàéæðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ õýðýãòýé ñàëáàð.
-Õîã öýâýðëýæ òºðèéí à÷ààëàëààñ õóâààëöàæ áàéãàà
¿éëäâýðëýë.

Îðõîí ñóì

Õ¿íñíèé íîãîî :
1.

2.

ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî
òàðèàëàã÷èä

ͺºøèëñºí õ¿íñíèé íîãîî:
àëàã ñàëàëò, ºðãºñò õýìõ
ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî
òàðèàëàã÷èä
Ǻãèéí áàë, ëàâ, æèëèé:

3.

Áàÿíçºãèé õîðøîî
ªðõèéí çºãèéí àæ àõóé
ýðõëýã÷èä

-Òóñ ñóìàíä 760ãà ñóâãèéí óñàëãààòàé òàëáàéä íèéò
700 ãàðóé ààí, èðãýí òºìñ, õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ
áàéãàà
-Ñóâãèéí óñàëãàà óñ èõ õýðýãëýäýã. Øàðûí ãîëûí
óñíû ò¿âøèí áàãàñíààð óñíû äóòàãäàëä îðæ
ýõýëñýí.
-Íîãîî÷äûí äèéëýíõè “Õààí áàíêíû íîãîî÷èä” ãýæ
íýðëýãäýõ õ¿ðòëýý ºíäºð õ¿¿òýé çýýëýíä èõ
õýìæýýãýýð õàìðàãääàã.
-Ñóì öýâýð, áîõèð óñíû øóãàìã¿éãýýñ à.à.í
áàéãóóëàí àæèëëàõ áîëîìæã¿é. Òàðèàëàí÷èä
ºðõèéí ¿éëäâýðëýëèéã ñòàíäàðòûí áóñ íºõöºëä
ýðõýëäýã
-Ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í
-Áýë÷ýýðèéí íººöòýé
-Àæèëëàõ õ¿÷ áîëîí àæëûí òóðøëàãàòàé
-Á¿òýýãäýõ¿¿í îðîí íóòàãòàà Áðåíä áîëñîí ãýæ
¿çäýã.
-Á¿òýýãäýõ¿¿íýý æèæãýýð ñàâëàí çàõ çýýëä
íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé áîëñîí áîëîâ÷ îäîîãîîð
òèéì çàõ çýýëýý îëîîã¿é áàéãàà.

-Îðõîíû õ¿íñíèé íîãîî ãýñýí áðýíä ¿¿ñ÷ ýõýëñýí
-Ãàçàð øèì, Ýõ ãàçàð êîìïàíèóä ººðñ人 èðæ
á¿òýýãäýõ¿¿íýý àâäàã
-Çàõ çýýë ìîíãîë íîãîîã èë¿¿ ¿íýëýõ áîëñîí

-Áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé, øèíý æèë,
öàãààí ñàðààð áîðëóóëàëò ñàéí õèéãääýã.
Áîðëóóëàëòûí òîãòñîí ñ¿ëæýý áàéõã¿é.
Ǻãèéí àæ àõóé íü Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí.
Ãàäààä çàõ çýýëä ýðýëò èõòýé áîëîâ÷ õ¿÷èí ÷àäàë õýò
áàãà ó÷èð ýðýëòèéã õàíãàõ áîëîìæã¿éãýýñ ýêñïîðòîíä
ãàðãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. Öààøèä õ¿÷èí ÷àäëûã
íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé.

80

Àðâèí ñ¿ðýã ¿ðæèõ (ìàõ) Òàðèàëàíãèéí 30. -Öààøèä ÕÀÀ òåõíèê.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé: 4. çîîðü ¿òðýì øààðäëàãà õàíãàõàà áîëüñîí. Òºðººñ í¿¿ðñíèé ¿íèéã òîãòîîäîã.0 ìÿí ìàë Õîíãîð ñóìûí íóòàã äýâñãýð äýýð áýë÷ýýðëýæ áàéãàà íü òàðèàëàëò. -“Ýð÷èìæñýí ÌÀÀ. ¿ðæëèéí àñóóäàë. Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðòýé õàìò ìàë÷äûí ñ¿¿ã öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿äèéã áèé áîëãîõîä òºðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé. çîîðü. ÇÃ-ûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Ýíý òàëààð õóóëèéã áàòëàí çîõèöóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé áàéãàà. íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé. Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàé íü èë àðãààð í¿¿ðñ îëáîðëîõ áîëîìæã¿é áîëñîí. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ ÇÃ-ààñ çàðëàñàí. Õîíãîð ñóì ¯ð òàðèà: 1. Àéãàð ÕÕÊ (íîîñ. Ìàë÷èä ñ¿¿ãýý ò¿¿õèéãýýð íü çàðäàã. óðèíøèéã ñ¿éòãýæ ñºð㺺ð íºëººëæ áàéíà. Îäîîãîîð õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã öººí èðãýä ýðõýëæ áàéãàà Ñ¿¿ãýýð çàéðìàã õèéäýã æèæèã öåõ íü îðîí íóòàãòàà á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã. Öààøèä ìàëòàé èðãýäèéã ñóóðüøóóëàõã¿é áàéõ. 2008 îíä 7. õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ áóþó øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áîëñîí áàéíà. Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ñ¿¿. Òºìñíèé ýð÷èìæñýí çàãâàð àæ àõóéã áèé áîëãîæ ÷àäñàí. 10. Òåõíîëîãèéí äàëä ãîðèìä øèëæèõýä òåõíèê òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë Äàðõàí Výëýíãèéí ÄÖÑ-ã í¿¿ðñýýð õàíãàäàã óëñûí ñòðàòåãèéí îáúåêò. ãàçàð òàðèàëàíãèéí çîõèñòîé õîñëîë áèé áîëãîõîîð çààñàí.0 ìÿí ãà-ä òàðèàëàëò. áîðîîæóóëàã÷ óñàëãààíû ñèñòåìòýé. óðèíøèéã ñ¿éòãýæ áàéíà. -Òýæýýë òàðèàëàõ. 60 îð÷èì à. èðãýä Òºìñ. Ïèêñåëü ÕÕÊ ªðõèéí àæ àõóé Ìàõ. óëñààñ áóñàä Øàðûí ãîë ñóì 1. 45ãà óñàëãààòàé òàëáàéä ãîëëàíä ýëèò ¿ðèéã íóòàãøóóëñàí. Ýëèò ñîðòûí òºìñèéã òàðèàëæ íóòàãòóóëæ áàéãàà íü òºìñíèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ Çà áîäëîãîä íèéöýæ áàéãàà.à. ìàëûã õàðèóëãàòàé áîëãîæ ìàëààñ òàðèìàëûã õàìãààëàõ øèéäâýð ãàðãààä áàéãàà. Êîìïàíèóäûí òåõíèê åðºíõèé人 õóó÷èð÷ õîöðîãäñîí. á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðëóóëàëò çýðýãò õ¿íäðýë áýðõøýýë èõ áàéíà. -Òóñ íóòàãò ìàëûí òîî òîëãîé íýìýãäñýíýýð òàðèàëàí.0 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. Áóÿíäà õîðøîî ªðõèéí ìàëòàé àéëóóä Îðõîí ñóì íü 61. 3. õ¿íñíèé íîãîî: 2. Ñ¿¿ëèéí ¿åèéí õºäºº àæ àõóéí òåõíèêòýé. Àòðûí Ø àÿíû äýìæëýãýýð 10. 2000 òí àâòîìàòæóóëñàí çîîðü. ¯¿íýýñ ººð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é.0 ìÿí òîëãîé ìàëòàé. -Ýð÷èìæñýí ÌÀÀ-óóä öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýðäýý îéð ãýýä òºâëºðñºí ãàçàð ëóó øàõààä àøèãëàõ òàëáàéãàà àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Í¿¿ðñ îëáîðëîëò: 81 . Íàðñ ýýæ ÕÕÊ (ñ¿¿).6 ìÿí ãà-ä óðèíø õèéæ ÷àäñàí. àðüñ). -Õàäëàí àâàõ õ¿íäðýëòýé áîëñîí. Áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí. òýæýýëèéí ¿éëäâýð. Õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõýëæ áàéãàà öººí õýäýí àæ àõóé áàéäàã.í.6 ìÿí ãà-ä óðèíø õèéñýí. -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. ÇÃ-ûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë áîëîí àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä òóñãàãäñàí ñàëáàð þì. Êîìïàíèé áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé (òºìñ) çîîðü áîðëóóëàëòûí ãîë çàõ çýýë áîëîõ ÓÁ-ò áàéðëàäàã. ¿òðýìèéã øèíý÷ëýõ áîëîí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõýä òºðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé áàéíà. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí 300. Áóÿíäà õîðøîî Îðõîí äýëãýðýõ ÕÕÊ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð: 5. -¯ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõýä õàìãèéí òîõèðîìæòîé á¿ñ íóòàã.

Ýíä òºðèéí çîõèöóóëàëò õýðýãòýé áàéíà. -Äàðõàí õîòîä êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä áàéãóóëæ áàéíà. ÷àöàðãàíû ïëàíòàöè õèéõ ñîíèðõîëòîé. Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Òàëõ. -Ìýðãýæëèéí ÷àäâàðëàã áîëîâñîí õ¿÷èíòýé. Àëòàí çºãèé ºðõèéí àæ àõóé Îéí àæ àõóé: 5. æèëèé 4. ëàâ. -¯éëäâýðëýëýý ºðãºæ¿¿ëýõ äîòîîä íººö èõòýé Îäîîãîîð ÿàìíààñ ºãñºí õóâààðèéí äàãóó îéæóóëàëò õèéæ áàéãàà Öààøèä ººðñäèéí ãî¸ëûí ìîä. Òîîñãî Êåðàìçèò øàâðààð ñàéí ÷àíàðûí òîîñãî ¿éëäâýðëýäýã. Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í 82 .Øàðûí ãîë ÕÊ. ÓÁ-ñ ýñâýë Äàðõàíààñ àâäàã. óëñûí ºì÷èò ãîë õýðýãëýã÷ áîëîõ ÄÖÑ òºëáºðºº òºëäºãã¿éãýýñ ºðèéí ñ¿ëæýý ¿¿ñýýä áàéíà. -Óëèðëûí ÷àíàðòàé ¿éëäâýðëýë -Áàðèëãà óãñðàëòûí êîìïàíèóäûí çàõ çýýëýýñ øóóä õàìààðàëòàé Ò¿¿õèé ýäèéí çàõ çýýë íü õîë. -ÕÎ øààðäëàãàòàé Àéìàã îéí íººö áàéõã¿é. Áîðëóóëàëòûí æèæèã çàõ çýýëä ºðñºëäºã÷èä èõòýé. -Ǻãèéíèé áýë÷ýýðèéí íººöòýé. Äîìîãò øàðûí ãîë ÕÕÊ.0 ñàÿ øèðõýã òîîñãî õèéõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. Ãàäààä çàõ çýýëä ýðýëò èõòýé áîëîâ÷ ýêñïîðòûí ýðýëòèéã õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà. -×àöàðãàíà. Õàð ìîðüò ÕÕÊ õèéõ íýëýýä õýìæýýíèé ñàíõ¿¿æèëò øààðäëàãàòàé áàéãàà. íýðñíèé æ¿¿ñíèé ýðýëò íýìýãäýæ áàéãàà íü ò¿¿õèé ýäèéí õýðýãöýýã ºñãºæ áàéãàà. Ǻãèéí àæ àõóé íü Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. 2. Áàÿëàã øàðûí ãîë ÕÕÊ Îðîí íóòãèéí æèæèã òàëõíû öåõ¿¿ä àæèëëàäàã. Æèëäýý 5. -Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. ñàíõ¿¿æèëòèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòìàã òºðèéí ºì÷èò óóðõàéí àäèë òóñëàìæ ºãººã¿é. ªåã ÕÕÊ Òºâ äýëã¿¿ð Ǻãèéí áàë. -2008 îíä íººöºº øèíý÷ëýí òîãòîîëãîñîí. Ýëáýã øàðûí ãîë ÕÕÊ. íàðèéí áîîâ 3.

Æèëäýý 1. . áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí. Äîòîîäûí ¿íèéí ò¿âøèí Õÿòàäûí èìïîðòûí àðìàòóðûí ¿íèéí ò¿âøèíãýýñ øóóä õàìààðàëòàé.0 õîíèíû íýõèé áýëòãýõ á¿ðýí íººö áàéíà. ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý ºíäºð áàéãàà áîëîâ÷ äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàæ ÷àäàõã¿éãýýñ èìïîðòûí áîëîí îðëóóëñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýæ áàéíà. ¿¿íýýñ 60ìÿí ì3-ã Äàðõàí õºâºí ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé.Õàâñðàëò 3. -Ìîíãîë óëñàä æèëä 375 ìÿí ì3 äóëààëãûí ìàòåðèàë øààðäëàãàòàé.0 ñàÿ øèðõýã íýõèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí íººöèéã àâ÷ ¿çâýë: -2008 îíû áàéäëààð óëñûí õýìæýýíä íèéò 18. Áàÿí –Óóë ñóìûí êîêñ õèìèéí ¿éëäâýðýýñ àâíà.2008 îíä ò¿¿õèé ýä áýëòãýëèéí çàõ çýýëä Õÿòàä õóäàëäàà÷äûí ºðñºë人í ýðñ áàãàññàíààð ò¿¿õèé Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò. ãàí õàéëóóëæ ñòàíäàðò áóñ àðìàòóð õèéäýã õÿòàäûí õºðºí㺠îðóóëàëòòàé æèæèã ¿éëäâýð¿¿ä áèé áîëñîí çýðãýýñ äîòîîäûí õàÿãäàë òºìðèéí íººö ýðñ õîìñäñîí áàéíà. ̺í Äîðíîãîâü àéìàãò îðäûí õàéãóóëûí ñóäàëãààã õèéæ áàéíà. -Ìîä. غðìºñºí ÷óëóó – ¯éëäâýðýýñ 17 êì çàéòàé Áóóðàëò óóë 60 æèëèéí íººöòýé Øîõîéí ÷óëóó – ¯éëäâýðýýñ 12 êì çàéòàé Àìãàëàí òîëãîéí îðä ãàçàð 62 æèëèéí íººöòýé Êîêñ ò¿ëø . 2. -Õàðèí Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õóâüä 2008 îíä 20731. Òºìºðòýéí õ¿äðèéí íººöºä ò¿øèãëýí áàéãóóëñàí áîëîâ÷ ºíººã õ¿ðòýë çºâõºí õàÿãäàë òºìðèéã àøèãëàæ èðñýí. Îäîîãèéí áàéäëààð óëñûí õýìæýýíä æèëä äóíäæààð 1. 83 .3 ñàÿ òîëãîé õîíü áàéãààãààñ 3. íýõèé áîëîâñðóóëàõ áîëîí íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë Äàðõàí íýõèé ÕÊ Äàðõàí ìèíæ ÕÕÊ ¯éëäâýðèéã àíõ äîòîîäûí õàÿãäàë òºìºð. Îäîîãèéí õ¿÷èí ÷àäëààð àæèëëàâàë êîìïàíèéí îðäóóä íü 20-30 æèëèéí íººöòýé. ÎÕÓ-ä íýõèé î¸ìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ýêñïîðòëîõ áîëîìæóóäûã íýýñíýýð ò¿¿íä çîðèóëàí æèëäýý 1. áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí. ªíãºðñºí õóãàöààíä èõ õýìæýýíèé õàÿãäàë òºìºð óðä õèëýýð ãàðñàí.0 ñàÿ òí öåìåíòèéí õýðýãöýý áàéäãààñ äîòîîäûí öåìåíò ¿éëäâýðëýã÷èä çàõ çýýëèéí 40%-ã ººðñ人 õàíãàäàã áºãººä áóñäûã èìïîðòîëäîã áàéíà.ªìíºãîâèéí òàâàí òîëãîéí í¿¿ðñèéã êîêñæóóëàõ. Õýðýâ õóóðàé òåõíîëîãè áîëãîí ººð÷ëºí õ¿÷èí ÷àäëàà íýìýãä¿¿ëáýë 10 æèëèéí íººöòýé áàéíà. Ñ¿¿ëèéí ¿åä Õÿòàäûí çàõ çýýë äýýð 2009 îíû 1 ñàðûí áàéäëààð 1òí òºìºð á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íý äóíäæààð 400 àì äîëëàð õ¿ðòýë áóóðñàí.0 ñàÿ íýõèéã áîëîâñðóóëàõ òºëºâëºãººòýé áàéãàà. Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò. Ýäãýýð ò¿¿õèé ýäèéí èõýíõ õýñãèéã áàðóóí áîëîí õàíãàéí á¿ñýýñ áýëòãýãäýõýýð áàéíà. ýëñíèé ººðèéí îðäóóäòàé. -Äàðõàíû ÄÖÑ-ûí ¿íñ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ õýìæýýíä õ¿ðòýë õóðèìòëàãäñàí òóë àøèãëàõ øààðäëàãà ãàð÷ áàéíà. Ìîäíû íººö –Äàðõàí-Óóë àéìàãò ¿éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîäíû íººö áàéõã¿é Ñèëèêàò ¿éëäâýðèéí õóâüä øîõîéí ÷óëóó.Èðýýä¿éä äýìæèõ ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí íººö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðèéí íýð ͺºöèéí ¿íýëãýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Äàðõàí ñóì Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä Äàðõàí Õºâºí ÕÊ ÝÌ ÆÈ Â¿¿ä Ñèëèêàò ÕÊ Öåìåíòèéí ¿éëäâýð Ýðýë öåìåíò ÕÊ Àðüñ øèð.3 ñàÿ òºã áàðèëãà óãñðàëòûí àæèë õèéñýí íü ºìíºõ îíòîé õàðüöóóëàõàä 21.7 ñàÿ õîíèéã (íèéò õîíèíû 20%) íÿäëàíà ãýâýë 1.1% ºññºí áàéíà.

(Ýõ ¿¿ñâýð: Äàðõàí –Óóë àéìãèéí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) 2008 îíä Äàðõàí-Óóë àéìàãò 2. Óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýð -¯éëäâýð àøèãëàëòàíä îðîõîä áýëýí áîëñîí. ÁÍÕÀÓ çýðýã îðíîîñ àâ÷.3%-ã Äàðõàí –Óóë àéìàã õóðààí àâ÷ýý.0 ìÿí òîíí áºãººä ìîíãîë óëñûí õýðýãöýýã á¿õýëä íü õàíãààä èë¿¿ãýý ÎÕÓ-ûí çàõ çýýëä ýêñïîðòëîíî. Õóðààñàí ¿ð òàðèàíû 64. . -Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëñíýýð ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàñàí.0 ìÿí òîíí. ñïèðòèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä çàðöóóëàãääàã áàéíà.Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé ýðõëýõýä öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð øààðäëàãàòàé òóë õîò ñóóðèí ãàçàð ðóó øàõàæ áàéðëàñàí áàéäàã. Èéìä ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà áàéãàà.1ìÿí òí óëààí áóóäàéí íººö áýëòãýãäñýí áàéíà.0 ìÿí õ¿í àìòàé ãýâýë ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé æèëèéí õýðýãöýý íü 7. Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã îðîí íóòãààñ áîëîí ÓÁ-ñ àâàõ áîëîìæòîé.Ãóðèëûí ¿éëäâýð Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ Áàðèë ÕÕÊ Õ¿íñíèé ¿éëäâýð (òàëõ.3 ìÿí òí áàéíà.1 ìÿí òí òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýñýí íü çàõ çýýëýý á¿ðýí õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ¿ã. -Õóâàíöàð á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë ºðãºí áàéãàà. -×åõèéí òºñëèéí õ¿ðýýíä öýâýðëýõ áàéãóóëàìæòàé áîëñîí íü òåõíîëîãèéí ¿éë àæèëëàãààã õýâèéí ÿâóóëàõ òààòàé áîëñîí.0 ìÿí òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà.Äàðõàí –Óóë àéìãèéí çàõ çýýëä ÓÁ-ûí áîëîí èìïîðòûí ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä èõ áîðëîãääîã.Èéìä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýð¿¿ä ºðñºëäºõ ÷àäâàðàà ñàéæðóóëáàë õàíãàëòòàé çàõ çýýë áàéíà. -Ìàëûí òýæýýë òàðèàëàëò áàãàòàé òóë òýæýýëèéí çàðäàë ºíäºð ãàðäàã. -Îäîîãîîð ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàéõã¿é. ¯éëäâýðëýëèéí 84 . Ýêñïîðòûí ìàõíû çàõ çýýëèéí ýðýëò èõ áàéãàà áºãººä ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ýêñïîðòûí ýðýëòèéã õàíãàõ áîëîìæã¿é áàéäàã.1%-ã Ñýëýíãý àéìàã.9 ìÿí òí. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) ¯¿íýýñ Äàðõàí –Óóë àéìàã 2. èìïîðòûí ñ¿¿íèé áîëîí õóóðàé ñ¿¿íèé õýðýãëýý èõýñäýã. (Ýõ ¿¿ñâýð: 2008 îí. . õàðèí äîòîîäûí óðãàöûí áóóäàéíû äèéëýíõ íü àðõè.9% áóþó 62. ºðñºë人í èõòýé ñàëáàð þì. 100% ýêñïîðòîîð àâíà. Õàÿãäàë Ñàí-Îðãèó êîìïàíè íü æèëäýý 250òí ãÿëãàð óóòàí õîã Óðãàìëûí òîñíû Ìîíãîë óëñûí çàõ çýýëèéí áàãòààìæ 20. 2008 îíä óëñûí õýìæýýíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð 212. ̺í ãàð òýæýýë õèéäýã. -Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ýðõëýõ òóðøëàãà áàéõã¿é. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýäèéí ¿íý îãöîì áóóðñàí áà àøèãëàãäàõã¿é íººö íýëýýä ¿ëäýæ áàéíà. Õàðèí Äàðõàí –Óóë àéìàã íü æèëäýý äºíãºæ 1. ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ) Äàðõàí õ¿íñ ÕÊ Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Ìàõ.0 ìÿí òí ãóðèëààð õàíãàñàí áàéíà. ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãòýé ìàõûã áýëòãýõ áîëîìæòîé áîëñíîîð ìàõûã ýêñïîðòîíä ãàðãàõ íºõöºëèéã áèé áîëãîíî. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí Àëòàí òîñ êîìïàíèé óðãàìëûí òîñíû ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë æèëäýý 36.ªâëèéí óëèðàëä ñ¿¿ õîìñäîæ. Ìàë÷èä áîëîí èðãýä õàãàñ ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ýðõýëæ ýõëýýä áàéíà. Äàðõàí –Óóë àéìãèéí çàõ çýýë äýýð ÓÁ-ûí áîëîí èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð áîðëîãääîã. . Ìàëûí òýæýýëä áóóäàéí õàÿãäàë áîëîí ãóðèëûí ¿éëäâýðèéí õýâýã àøèãëàæ áàéíà.0 ìÿí òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) Óëààí áóóäàéí 70-80%-ã ÎÕÓ. -Äàðõàí –Óóë àéìàã 91. èìïîðòîîð 175. Êàçàêñòàí. Õ¿íñíèé Àþóëã¿é Áàéäëûí èëòãýë ) 2008 îíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð ãóðèëûí õýðýãöýýíèé 32. -Äàðõàí –Óóë àéìàã íü áýë÷ýýðèéí íººöã¿é á¿ñ íóòàã. 8. íàðèéí áîîâ. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í.

0 òí. ëóóâàíã ò¿ëõ¿¿ òàðèàëäàã áàéíà. ÌCS-ñ ñàðä 4.0 òí õàÿãäàë ãÿëãàð óóò ãàð÷ áàéíà. -Ìîäîí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóâàíöàðààð õèéæ ìîäûã õýìíýõ áîëîìæòîé Îðõîí ñóì Òºìñ. -Õàòàíõîøóóíû ¿ç¿¿ð ãýäýã ãàçàð óñàí áàéãóóëàãäâàë óñíû íººöèéí àñóóäàë øèéäýãäýíý. Ǻãèéí áýë÷ýýðèéí íººö õàíãàëòòàé áàéãàà.7 ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. õ¿íñíèé íîãîî ªðõèéí íîãîî÷èä áîëîí æèæèã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä Ǻãèéí àæ àõóé Ìàõ.0 ìÿí ºðõººñ 900 òí õóâàíöàð õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” çàðëàñàí.0-7. -ÓÁ õîòîä îäîîãîîð õóâàíöàð õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é áàéãàà òóë ÓÁ-ñ ò¿¿õèé ýäýý àâàõ áîëîìæòîé áàéãàà.ì îëîí ñàëáàðààñ õóâàíöàð á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõèàëãóóä èðæ áàéãàà áîëîâ÷ òóñ êîìïàíèé òîíîã òºõººðºìæèéí áîëîìæ ìóóòàéãààñ çàõèàëãûã õèéæ ÷àäàõã¿é áàéíà.0 òí óíäààíû ñàâíû õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà. õîò òîõèæèëò ã. ýð÷èìòýé òàðèàëäàã èðãýä 6-50 òí çîîðèóäòàé. çóíäàà 23. -ªðõ¿¿ä ººðèéí õýðýãöýýíä çîðèóëñàí 3-5 òí çîîðüòîé.0 ãà ñóâãèéí óñàëãààòàé òàëáàéä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áàéíà. ¯ð òàðèàíû 32. Äàðõàí õîòîä ºâëèéí óëèðàëä ñàðä 15.0-24. Äàðõàí-Óóë àéìàãò æèëäýý 550 òí ãÿëãàð óóòíû õàÿãäàë ãàð÷ áàéíà. Õàÿãäàë èõ áàéãàà òóë ÓÁ-ã òîéðñîí ÷èãëýë ÷èãëýëýýðýý îëîí òºðëèéí õýâòýé ¿éëäâýðëýë¿¿ä øààðäëàãàòàé áàéíà. ñàëáàð. Äàðõàí.0 òí. Îáïëàñòèê 2. Æ: ÓÁ-ûí 1 ºðõ ñàðä 3 êã õóâàíöàð õàÿãäàë õàÿäàã ãýâýë íèéò Ç00. Õîíãîð ñóì ¯ð òàðèà 85 . -Îðõîí ñóìûí íîãîî÷èä òºìñ. Èéìä òóñ á¿ñ íóòãèéã ÇÃ-ñ “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé.9 ìÿí òí.2008 îíä íèéò 700 ãàðóé àæ àõóéí íýãæ. ¯¿íèéã ºðãºæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Ñóìàíä õóâü õ¿íèé 1000 òí çîîðü áàéäàã. ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé -Òºìñ. Òàðèàëñàí íîãîîãîî Óëààíáààòàð. Îðõîí ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 250 á¿ë çºãèé áàéíà.0 ìÿí ìàëûí äààöòàé. -Öààøèä óñíû íººö áàãàññàí ó÷èð õýìíýëòòýé óñàëãàà áîëîõ áîðîîæóóëàã÷èéã àøèãëàõ.2 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. 2008 îíä 2008 îíä óëñûí õýìæýýíä äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð 212. ̺í äîòîîäûí çàõ çýýëèéí 90 îð÷èì õóâèéã èìïîðòûí áîëîí îðëóóëàã÷ çºãèéí áàë ýçýëæ áàéíà. ßïîíû çàõ çýýëä áýë÷ýýðèéí öýâýð çºãèéí áàëûã èõýä ñîíèðõîæ áàéãàà áîëîâ÷ òóñ ñóìûí çºãèéí àæ àõóéä íü ýêñïîðòûí íèéë¿¿ëýëòèéã õèéõýä õ¿÷èí ÷àäàë íü õýò áàãàäàæ áàéíà. -Ìàëûí òýæýýëä ººðñäèéí òàðüñàí íîãîîíû õàÿãäëûã àøèãëàäàã. Èë¿¿ãýý çîîðüã¿é õ¿ì¿¿ñò ò¿ðýýñëýäýã. -Óíäààíû ñàâàíä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéãýýä Õÿòàä ðóó ãàðãàäàã.0 ìÿí òîëãîé ìàëòàé áîëñîí. Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäëûã íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. -Ãåðìàí. -Ìàë àæ àõóé. èðãýä 816. òºìºð çàì. -¯éëäâýð¿¿äèéí õàÿãäàëóóäûã áîëîâñðóóëæ áàéíà. Îðõîí ñóìä áàðóóí àéìãààñ ìàëòàé àéëóóä í¿¿æ èðñíýýñ áîëæ 61. ãàçàð òàðèàëàíãèéí õîñîëñîí àæ àõóéã ýðõëýõýä òîõèðîìæòîé á¿ñ íóòàã.áîëîâñðóóëàõ õóâàíöàðûí ¿éëäâýð Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. Òóñ ñóì íü òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòãèéí õóâüä 6. Èéìä çºãèéí àæ àõóéí õ¿÷èí ÷àäëûã ýðñ íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. Ýðäýíýòèéí çàõ çýýëä ãàðãàæ áîðëóóëäàã áîëîâ÷ õàäãàëàõ çîîðèéí áîëîìæ ìóóòàéãààñ èõýâ÷ëýí íàìàðòàà øóóä áîðëóóëäàã. õ¿ëýìæèéí àæ àõóéã ýðõëýõ çýðãýýð ýð÷èìæñýí ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Íîãîî òàðèàëäàã ºðõ¿¿ä öººí òîîíû ñààëèéí ¿íýýòýé. Ýêñïîðòûí çàõ çýýëä ãàðàõûí òóëä õàìãèéí áàãàäàà 1000 á¿ë çºãèéòýé áàéõ õýðýãòýé. Õàäëàíãèéí òàëáàéí íººöã¿é. õ¿íñíèé íîãîîíû 1287.

Óñàëãààã¿é òàðèàëàí ýðõýëæ áàéãàà.1ìÿí òí óëààí áóóäàéí íººö áýëòãýãäñýí áàéíà. Òîîñãîíû ¿éëäâýðèéí ÷àíàðòàé ò¿¿õèé ýä áîëîõ êåðàìçèò øàâðûí íººö èõòýé. Òóñ ñóìàíä òàðèàëñàí òºìñèéã øóóä ÓÁ-ûí çàõ çýýëä ñ¿ëæýý äýëã¿¿ðýýð äàìæóóëàí áîðëóóëäàã. ºâëèéí óëèðëûí ñ¿¿íèé äóòàãäëûã áàãàñãàõ ñàéí òàëóóäòàé.3%-ã Äàðõàí –Óóë àéìàã õóðààí àâ÷ýý. öýâýð áàëûí àãóóëãûí õýìæýý áàãàòàé èìïîðòûí çºãèéí áàë íýëýýä áàéäàã. Ýðýëò èõòýé áàéäàã. Õóðààñàí ¿ð òàðèàíû 64. -Ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ÎÕÓ-ñ ººð óëñàä ìàõ ýêñïîðòëîõ áîëîìæ áàãàòàé.0 ìÿí òí áàéíà. Èéìä ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëáýë ýêñïîðòûí ýðýëò ìàø èõ áàéíà. ßïîíû çàõ çýýëä áýë÷ýýðèéí öýâýð çºãèéí áàëûí ýðýëò ºíäºð áàéäàã. õ¿íñíèé íîãîî Ìàõ. Äàëä àðãààð 50-60 æèë àøèãëàõ áîëîìæòîé. -Çàõ çýýëä õÿìä ¿íýòýé. Òºìñ. Á¿ë òàñëàí 100 á¿ë áîëãîõ áîëîìæòîé áîëîâ÷ ýêñïîðòûí çàõ çýýëä ãàðàõûí òóëä õàìãèéí áàãàäàà 1000 á¿ë çºãèéòýé áàéõ õýðýãòýé.0 ñàÿ òîîñãî ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé. -Òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºí äàëä ãîðèìîîð îëáîðëîâîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýìæýý ýðñ íýìýãäýæ á¿òýýãäýõ¿¿íýý ýêñïîðòëîõ áîëîìæòîé áîëíî. Øàðûí ãîë ñóì Øàðûí ãîë í¿¿ðñíèé óóðõàé Ǻãèéí àæ àõóé Òîîñãî áëîêíû ¿éëäâýð Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéí õºðñ õóóëàëò õ¿íäýðñýí ó÷èð èë àðãààð îëáîðëîõ íººöèéí õýìæýý 450. ¿ð òàðèàíû àæ àõóé èõòýé òóë ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé õºãæèõ áîëîìæòîé.2 ìÿí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé òóë ìàëûí òýæýýë òàðèàëàõ áîëîìæòîéãîîñ ãàäíà ìàëûí òýæýýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã îðîí íóòãààñ àâàõ áîëîìæòîé. èìïîðòîîð 175. -Ìîíãîë óëñ 5-6 ñàÿ á¿ë çºãèéí áýë÷ýýðèéí íººöòýéãýýñ îäîîãèéí áàéäëààð 4000 á¿ë çºãèé áàéíà. -Òºìñ. Áóñàä òàëáàé íü ñóâãèéí óñàëãààòàé. -Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àà-ã õºãæ¿¿ëñíýýð Äàðõàí ñóìûí õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ñ¿¿ íèéë¿¿ëýëòèéí òîãòâîðòîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ.ì -Ãåðìàí. 8.Îëáîðëîëòûí õýìæýý íýìýãäâýë äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðëèéã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé áîëíî. Òóñ íóòàãò áàéãàà ¿éëäâýð íü æèëä 5. ñ¿¿. Èéìä òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºí äàëä àðãààð îëáîðëîëò õèéõ øààðäëàãàòàé áîëñîí. 61 ãà-ä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí. ¯ð àøèã ñàéòàé òåõíîëîãèéã 86 . ýêñïîðòûí çàõèàëãûí õýìæýýã òîãòìîë íèéë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéãàà þì.¯ð òàðèàíû ýðãýëòèéí 32.Àòðûí Ø àÿíû õ¿ðýýíä 10. ¯¿íýýñ 45 ãà òàëáàé íü îð÷èí ¿åèéí óñàëãààòàé. õ¿íñíèé íîãîîã òàðèàëàõ íººö òàëáàé áàéõã¿é.1%-ã Ñýëýíãý àéìàã. Õàðèí Øàðûí ãîëûí õºðñ õóóëàëòààñ ãàð÷ áóé êåðàìçèò øàâðûí íººö áàëàíñààð 15.0 ñàÿ òí íººöòýé.6 ìÿí ãà òàëáàéä óðèíø õèéñýí. íàðèéâòàð íîîñíû ãîë õýðýãëýã÷ áîëîõ ýñãèé ãàð óðëàëûí õîðøîîä áîëîí Äàðõàí íýõèé êîìïàíè (çàõíû çîðèóëàëòòàé àðüñ) çýðýã õýðýãëýã÷äýý îéð. . . -Ìàíàé çºãèéí áàë ýêñïîðòîíä ãàð÷ ÷àäàõã¿é áàéãàà õàìãèéí ãîë øàëòãààí íü çºãèéí àæ àõóéí õ¿÷èí ÷àäàë õýò áàãà. 2008 îíä óóðõàéí íººöèéã øèíý÷ëýí òîãòîîñîí áºãººä 87.0 ñàÿ òí -Îäîîãèéí áàéäëààð íèéò áîðëóóëàëòûí 80%-ã Äàðõàí Ñýëýíãèéí ÄÖÑ-ä íèéë¿¿ëæ áàéíà. Í¿¿ðñíýýñ øèíãýí ò¿ëø ãàðãàõ. Ìàíàé óëñ òîîñãîíû õýðýãöýýãýý õàíãàæ ÷àäàõã¿é Õÿòàä áîëîí ÎÕÓ-ñ èìïîðòîëäîã áºãººä Õÿòàäûí èìïîðòûí òîîñãî õàðüöàíã¿é õÿìä áàéäàã. íîîñíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé -2008 îíä 205 ãà-ä òºìñ. óðãàö õóðààëòûã íýìýãä¿¿ëáýë çàõ çýýëèéí ýðýëò õàíãàëòòàé áàéíà. -Øàðûí ãîë ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 50 á¿ë çºãèé áàéíà. ªíäºð õ¿÷èí ÷àäàëòàé. 2008 îíä ìîíãîë óëñ òºìñíèé õýðýãöýýãýý 80-90% õàíãàñàí ãýñýí áîëîâ÷ Õÿòàäûí èìïîðòûí òºìñ èðñýýð áàéíà. Êåðàìçèò øàâðààð õèéñýí òîîñãî íü ÷àíàð ñàéòàé. êîêñæóóëàõ ã. (Ýõ ¿¿ñâýð: Ìîíãîë óëñûí 2008 îíû ñòàòèñòèê ýìõýòãýë) Èéìä ¿ð òàðèàíû òàðèàëàëò.0-500. -Äàðõàí – Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ìàëûí áýë÷ýýðèéí íººö áàéõã¿é áºãººä Õîíãîð ñóì íü áóñàä ñóìäûã áîäîõîä áýë÷ýýðèéí òàëáàéòàé. Öààøèä óñëàëòûí ñèñòåìòýé ýð÷èìæñýí ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ øààðäëàãàòàé áàéãàà. -Íàðèéí.

¯éëäâýðèéí àðãààð áîëîâñðóóëñàí ñ¿¿. Äîòîîäûí áàðèëãûí ñàëáàðò õýðýãëýæ áàéãàà òºìºð õèéö¿¿ä íü (Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýðèéí àðìàòóð òºìðººñ áóñàä) èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä áàéäàã. ìàõíû ýð÷èìæñýí ìàë àæ Òºìºðòýéí îðäûí íººö 229 ñàÿ òí. Ìºí ºâëèéí óëèðàëä ñ¿¿íèé õàíãàìæèéí äóòàãäëûã íºõäºã èìïîðòûí òåòðàïàê ñàâàëãààòàé ñ¿¿ áîëîí èìïîðòûí õóóðàé ñ¿¿ã îðëîõ áîëîìæòîé..2 òí ñ¿¿ àâàõ áîëîìæòîé. Õàâñðàëò 3.0 ìÿíãàí òîëãîé ýðëèéç áîëîí íóòãèéí øèëìýë Òºìºðòýéí òºìðèéí õ¿äðèéí îðäîä îëáîðëîëò ÿâóóëæ.6 ìÿí ¿õýðòýé. íýâòð¿¿ëñíýýð òîîñãîíû ¿íèéã õÿìäðóóëàõ áîëîìæòîé. Äàðõàí –Óóë àéìàã íü 32. Îäîîãèéí áàéäëààð çàéðìàãèéí á¿õ ¿éëäâýð¿¿ä èìïîðòûí õóóðàé ñ¿¿ã õýðýãëýäýã. Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð íü ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòòýé 10 öåõ .8 ãà òàëáàéä òàðèàëñàí áàéíà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íýýð õ¿í àìûí æèëèéí õýðýãëýýíèé 2% õàíãàäàã áàéíà. Èéì õ¿÷èí ÷àäàëòàé 30 ¿éëäâýðèéí 100 æèëèéí íººö áàéíà. óëààí ëîîëü íü çîîãèéí ãàçàð ðåñòðàíóóäûí ãîë ñàëàòíû ìàòåðèàë áºãººä Äàðõàíû çîîãèéí ãàçðóóä ÓÁ-ñ Äýâøèëèéí ýñâýë Õÿòàäûí óðò ºðãºñò õýìõ. -Äàðõàí –Óóë àéìàã íü äýä á¿òöèéí õóâüä àøèãòàé áàéðëàëä áàéäàã òóë ìàõ áýëòãýæ ýêñïîðòîëäîã õýä õýäýí êîìïàíèòàé. 2008 îíû áàéäëààð 0. çàðèì èìïîðòèéí íàðèéí íîãîîã îðëîõ áîëîìæòîé áîëíî. Çóíû èë¿¿äýë ñ¿¿ã àøèãëàí õóóðàé ñ¿¿ ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. -Çóíû áîëîí ºâëèéí çîðèóëàëòòàé õ¿ëýìæèéã çàõ çýýëä èìïîðòîëäîã áîëñîí. Èéìä èìïîðòûã îðëîõ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýí äîòîîäûí çàõ çýýëèéã õàíãàõ áîëîìæòîé. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Èðýýä¿éä øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí íººö áà çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí ¿íýëãýý ¯éëäâýðèéí íýð ͺºöèéí ¿íýëãýý Çàõ çýýëèéí áîëîìæ Äàðõàí ñóì Òºìºðèéí îðä àøèãëàõ Æèæèã òºìºð õèéöèéí ¿éëäâýð Õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýð. îìîã. 3. ¯¿íýýñ 13. îëáîðëîñîí õ¿äðèéã õóóðàé ñîðîíçîí àðãààð áàÿæóóëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ýêñïîðòëîíî. -ÕÕÀÀ¯Õß-íààñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàí÷äûã äýìæèæ æèë á¿ð “Òàðèàëàí ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàí”-ñ õ¿ëýìæèéã (120ì2) õÿìäðàëòàé ¿íýýð ºã÷ áàéíà. 87 . Îäîîãîîð îéðûí 5 æèëä òºëºâëºãººíä îðîõ áîëîìæã¿é. Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä ìàëûí òýæýýëèéí òàðèàëàëòûã 2010 îí ãýõýä 100 ãà-ä õ¿ðãýõ çîðèëò òàâèàä áàéíà. Íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé çàðèì íîãîî. óëààí ëîîëèéã 纺âºðëºí àâ÷èð÷ õýðýãëýäýã. “Äàðõàí. -Îäîîãèéí áàéäëààð àéìàãò 20 ¿¿ëäýð. Õ¿ëýìæèíä òàðèàëñàí óðò ºðãºñò õýìõ. ñ¿¿ öóãëóóëàõ öýã¿¿ä Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿. Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð íü òºìðèéí îðäûã áàÿæóóëàí øèðýì ¿éëäâýðëýäýã áîëñîí öàãò æèæèã òºìºð õèéöèéí äàãàëäàõ ¿éëäâýð¿¿ä áèé áîëîõ áîëîìæòîé áîëíî. ñ¿¿ öóãëóóëàõ 10 öýãýýð äàìæóóëàí ñ¿¿ã öóãëóóëàõ òºëºâëºãººòýé áàéíà.0 òí ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé òóë ñ¿¿ã ìàë÷äààñ öóãëóóëæ ÷àäâàë ñ¿¿íèé õàíãàëòòàé íººö áàéíà. õýâøëèéí 40.6 òí õóóðàé ñ¿¿ èìïîðòîëñîí áàéíà.áàéãàà. Õóóðàé ñ¿¿íèé øèíý ¿éëäâýð íü õîíîãò 30.0 ìÿí ¿íýý. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàíòàé õîëáîãäóóëàí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõýä òýæýýëèéí õýðýãöýý ýðñ íýìýãäýíý. ò¿¿íýýñ ºäºðò 78. Öààøèä òýæýýëèéã Õîíãîð ñóìàíä òàðèàëàõ áîëîìæòîé. -Õ¿ëýìæ íü äóñëûí óñàëãàà õýðýãëýõ ó÷èð óñ áàãà õýðýãëýíý. 2008 îíû áàéäëààð 1971.

Îðõîí ñóìàíä õóó÷èí Æèìñ íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðò àæèëëàæ áàéñàí ìýðãýæëèéí àæèëëàõ õ¿÷èí õàíãàëòòàé áàéãàà. öýâýð óñíû ðåçàðâàð áàéãóóëàõ. ¯ëäýõ 8085% èìïîðòûí àëàã ñàëàò. Ìîíãîë óëñûí íººøèëñºí íîãîîíû çàõ çýýëèéí áàãòààìæ íü æèëäýý 7. Îäîîãèéí áàéäëààð êîêñæóóëñàí í¿¿ðñèéã Õÿòàä óëñààñ èìïîðòîëæ áàéíà. Öààñàí áîëîí êàðòîí ñàâ áàãëàà áîîäëûã èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã. -Îðõîí ñóì Öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìã¿éãýýñ íîãîî íººøëºõ ¿éëäâýð ÿâóóëàõ áîëîìæã¿é.0 ñàÿ àì äîëëàð áàéíà. -ÇÃ-ñ Äàðõàí. -776 ãà ãàçðûã À¯Ï çîðèóëàí ãàðãàñàí áàéíà. ¯¿íýýñ 1.5 ñàÿ àì äîëëàðûí íººøèëñºí íîãîîã Äàðõàí. . Øàðûí ãîëûí í¿¿ðñíèé óóðõàéí í¿¿ðñèéã êîêñæóóëàõ ¿éëäâýðèéã Äàðõàí ñóìä áàðüæ áàéãàà. Óóë óóðõàéí áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèàë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä èõýýð õýðýãëýíý. -Àøèãëàëòûí áàðèëãûã õóäàëäàí àâñàí áàéãàà. îãóðöû. -Îäîîãèéí áàéäëààð 700 ãàðóé ºðõ¿¿ä 431. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã” ãýæ çàðëàñàí ó÷èð Çà áîëîí àéìãààñ äýìæëýã àâàõ áîëîìæòîé.àõóé Õàÿãäàë ö áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ¯ÒÏ Í¿¿ðñ êîêñæóóëàõ ¿éëäâýð îìãèéã ºñãºí. õàíãàõ áîëîìæòîé. Øèëìýë ¿¿ëäýðèéí ã¿í õºë人ñºí ¿ðèéí íººöòýé.1-1. -Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àà-ã õºãæ¿¿ëñíýýð Äàðõàí ñóìûí õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ñ¿¿ íèéë¿¿ëýëòèéí òîãòâîðòîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ. Èéìä öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåìèéã ýõíèé ýýëæèíä àøèãëàëòàíä îðóóëàõ øààðäëàãàòàé.Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàí÷èä ãýðòýý ãàð àðãààð ¿éëäâýðëýäýã áàéíà.1 ãà òàëáàéä Îðõîí ñóì íü öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåìèéã àøèãëàëòàíä îðóóëáàë þóíû ºìíº õ¿íñíèé áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë áèé áîëîõ àíõàí øàòíû íºõöºë á¿ðäýõ áîëíî. Èéìä õàÿãäàë öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü îéðûí õóãàöààíä áèø ãýõýä èðýýä¿éä çàéëøã¿é áàéõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýðèéí íýã þì. -ÄÖÑ-ûí óóðûã àøèãëàõ áîëîìæòîé. -¯ÒÏ-ûí áèçíåñ òºëºâëºãºº áîëîâñðîãäñîí áàéãàà. öýâýð óñíû øóãàì øèíýýð òàâèõ øààðäëàãàòàé. -Äàðõàí-Óóë àéìàã íü 25. Öààñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü íýëýýä áîõèðäîë èõòýé áàéäàã ÷ õàÿãäàë öààñíû çºâõºí øàòààæ óñòãàæ áàéãàà íü ýäèéí çàñãèéí íººöèéã àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Èéìä èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðëîõ. ͺ㺺 òàëààñ õàäãàëàëòûí õóãàöàà áîãèíîòîé õ¿íñíèé íîãîîã 88 . ìàëûí ¿ðæëèéã ñàéæðóóëàã÷ààð àøèãëàæ áàéãàà íü íèéò ìàëûí 22%-ã ýçýëæ áàéíà.0òí õàÿãäàë öààñíû íººö áàéíà. -Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð îéð. Ìàëûí ãàðàë ¿¿ñëèéí áè÷èãã¿éãýýñ ÎÕÓ-ñ ººð óëñàä ìàõ ýêñïîðòëîõ áîëîìæ áàãàòàé. áóñàä äàðøèëñàí íîãîî ýçëýæ áàéíà. Õàðèí ìàëûí òîîãîîð áóñàä àéìãààñ öººí òóë ìàõ áýëòãýë íü á¿ñ íóòãààñ õàëüñàí. Ñýëýíãèéí á¿ñ íóòãèéã “Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Îðõîí ñóì Öýâýð áîõèð óñíû íýãäñýí ñèñòåì Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð -2 ã¿íèé õóäàã ãàðãàõ. -¯ðæèë ñåëåêöèéí àæëûã õèéõ ÕÀÀ-í ìýðãýæèëòýíã¿¿ä áàéãàà. òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð. ¯¿íýýñ 100ãà ãàçàðò îäîîãîîð äýä á¿òýö áàéõã¿é áàéãàà. Èéìä ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëáýë ýêñïîðòûí ýðýëò ìàø èõ áàéíà. ºðñºëäºõ ÷àäâàð á¿õèé äàðøèëñàí íîãîîíû ¿éëäâýðëýë øààðäëàãàòàé áàéíà. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿ä íü òóñ òóñäàà ýíý õ¿ñíýãòýíä îðñîí áàéãàà òóë çàõ çýýëèéí áîëîìæèéí òàëààðõ ìýäýýëýëèéã õàðúÿàëàãäàõ õ¿ñíýãòýýñ õàðíà óó. Ãåðìàí òåõíîëîãèòîé.0 ìÿí ºðõòýé áºãººä ñàðä 1ºðõ õàìãèéí áàãàäàà 10 êã öààñàí õîã õàÿãäàë ãàðãàäàã ãýæ ¿çâýë ñàðäàà 250. ¯ÒÏ-ä áàãòñàí àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí ñóìàíä íýã 00 öààñíû ¿éëäâýð áàéäàã áîëîâ÷ èìïîðòûí öààñûã áîîæ ñàâëàí áîðëóóëäàã áàéíà. êîêñæñîí í¿¿ðñíèé èë÷ëýã 7000 êêàë áîëæ áàéíà. ºâëèéí óëèðëûí ñ¿¿íèé äóòàãäëûã áàãàñãàõ ñàéí òàëóóäòàé. Áîõèð óñíû õóó÷èí øóãàì íü áàéãàà. Õàðèí ¯ÒÏ-ûí ýðõç¿éí õóóëü íü áàòëàãäààã¿é õ¿ëýýãäýæ áàéíà.

Îðõîí ñóìàíä 2009 îíû 2.0 ìÿí øèðõýã áóþó 42. Øóóäàéíû ¿éëäâýð Øóóäàéíû ò¿¿õèé ýä íü ìîíãîëä áàéõã¿é. õàðèí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéã ãàðãàí àâäàãã¿é áàéíà. íàðèéí áîîâíû öåõ -Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýð áàéãàà -Öýâýð áîõèð óñíû ñèñòåì îäîîãîîð áàéõã¿é áàéãàà. Îðõîí ñóìûíõàí õ¿ëýìæíèé óðò íîãîîí îãóðöû.õ¿÷. áóñàä ºðõèéí 3-5 òí áàãòààìæòàé çîîðèóä áàéíà. -Îäîîãèéí áàéäëààð òºìñíèé ¿ðèéã ãàðãàí àâ÷ áàéãàà. -Ãîë íººö íü ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð áîëîîä áàéíà.õ¿÷.2 ìÿí òí òºìñ. -Ýíä ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí äýìæëýã øààðäëàãàòàé.3òí òºìñíèé ¿ð íººöºëñºí áàéíà. æèæèã àæ àõóé íýãæ¿¿äýä ìýðãýæëèéí áîëîí àãðî òåõíèêèéí ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áîëîìæòîé. -Äóñëûí óñàëãàà áóþó áîðîîæóóëàã÷ õýðýãëýõ ó÷èð óñíû õýðýãëýý áàãàòàé. òðàêòîð 2ø. Äàðõàí ñóìûí õîîëíû ãàçàð. 89 . óëààí ëîîëü òàðèàëàõ ñîíèðõîëòîé.Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí àæ àõóé õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ áàéíà.òðàêòîð 2ø. õ¿íñíèé íîãîî ¿ðëýã÷. õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áºãººä òýäãýýðèéã ñàâëàõàä 280. Îðõîíä íèéòäýý 2562 êã õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéí õýðýãöýý áàéäàã áàéíà. 5340 òí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëñàí áºãººä õàìãèéí áàãàäàà 5000 òí íîãîîã õàäãàëàõ áàãòààìæòàé çîîðü øààðäëàãàòàé. (436. óñàëãààíû ñèñòåìûã äîòîîäûí çàõ çýýëýýñ õóäàëäàí àâàõ áîëîìæòîé.) Òóñ ñóìàíä íèéòäýý 5852 òí òºìñ. 纺âðèéí óñàëãààíû ñèñòåì. -Îðõîí÷óóä õ¿ëýìæèéí àæ àõóé ýðõëýõ ñîíèðõîë èõòýé. çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé. áîëîâñðóóëñíààð çºâõºí íàìàð áóñ ºâëèéí óëèðàëä õýðýãëýõ áîëîìæòîé áîëíî. Õàðèí õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ðèéã ãàðãàæ àâ÷ ÷àääàãã¿é áºãººä ÓÁ-ûí çàõ çýýëýýñ íîãîî÷èä ººðñ人 õóäàëäàí àâäàã áàéíà. õîð öàöàã÷) Îðõîí ñóì 2008 îíä íèéò 11. (120ìîðü. -Ýëèò ¿ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ òóðøëàãàòàé ýðäýìòýí áîëîí ìýðãýæèëòýíã¿¿ä áàéãàà. 35 ìîðü. òºìñ ¿ðëýã÷. óõàã÷. Äàðõàí õîòîîñ 纺äºã áàéíà. (Õóó÷èí ñàíãèéí àæ àõóéí 1000 òí çîîðü õóâü÷ëàãäñàí çîîðü. Õýðýâ ºäºðò 1000ø øóóäàé ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð áàéãóóëáàë Îðõîí ñóìûí õýðýãëýýã õàíãààä ¿ëäñýíýý õºðø ñóìäàä áîðëóóëæ áîëíî. õóðààã÷. Îäîîãèéí áàéäëààð Îðõîí ñóìàíä íýã ÷ òàëõ. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë áàéõã¿é. Æèæèã àæ àõóéí íýãæ áîëîí òàðèàëàí÷ ºðõ á¿ð ººðèéí õºäºº àæ àõóéí òåõíèêã¿é. ðåñòîðàíóóäûã øèíý íîãîîãîîð õàíãàõ áîëîìæòîé.1 ìÿí òí òºìñíèé ¿ð õýðýãòýéãýýñ îäîîãèéí áàéäëààð Îðõîí÷óóä 62% áóþó 1. Òàëõ. ààí íýãæ¿¿äèéí 1300 òí áàãòààìæòàé 145 øèðõýã çîîðü áàéíà. Ǻâõºí óñíû ñèñèòåì áèé áîëñíû äàðàà òóñ ¿éëäâýð àøèãëàëòàíä îðîõ áîëîìæòîé. -Îðõîíä ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð 1010 ºðõ áàéãàà áºãººä ÿäàæ íèéò ºðõèéí 50% òàëõààð õàíãàíà ãýâýë ºäºðò 500 òàëõ ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé æèæèã öåõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Îðõîí ñóìàíä îäîîãèéí áàéäëààð íîãîî òàðèàëäàã ºðõ¿¿ä.6 ãà àøèãëààã¿é íººö òàëáàé ) -Çóíû áîëîí ºâëèéí ýêñïîðòûí õ¿ëýìæ. Èéìä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëæ áóé 700 èðãýä. Öààøèä õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæ áàéãàà. Çîîðèéí àæ àõóé -Îðõîí ñóìûí èðãýä á¿ãä ºðõèéí òàðèàëàí ýðõýëäýã. -Ýíä òºðèéí çîõèöóóëàëòòàé ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð øààðäëàãàòàé. Õ¿íñíèé íîãîîíû àãðîòåõíèêèéí ïàðê -ÕÕÀÀ¯Õß-ñ õºäºº àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ ñàíãààñ àãðîòåõíèêèéí òîíîã òºõººðºìæèéã õºíãºëºëòòýé íºõöºëººð àéìãóóäàä õóâààðèëäàã.0 ñàÿ òºãðºãèéí èìïîðòûí øóóäàé õýðýãëýñýí áàéíà. Îðõîí ñóìûí õýìæýýíä åð人 2 ø òðàêòîð áàéäàã áàéíà. øóóäàéã íýõýõ ìÿíäñàí ìàòåðèàëûã Õÿòàä óëñààñ èìïîðòëîíî.

“Ñýëýíãý. . Îäîîãèéí áàéäëààð Õîíãîð ñóìàíä 10. 76. Îðõîí ñóìàíä 2008 îíû áàéäëààð íèéò 1834 òí ¿ð øààðäëàãàòàé áàéãààãààñ äºíãºæ 272 òí ¿ðèéã íººöºëñºí áàéíà. Óñàëãààã¿é 1 ãà òàëáàéãààñ 9. 148 òí ¿ð òàðèàíû õàÿãäàë.4 òí çàìàñê èìïîðòîëñîí áàéíà. -2008 îíä Äàðõàí –Óóë àéìãèéí õýìæýýíä 54030 òí õàäëàí. 41 òí ãàð òýæýýë. Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä õàæóóäàà õ¿÷èò òýæýýë áîëîâñðóóëàõ æèæèã ¿éëäâýðòýé áàéõ øààðäëàãà ãàð÷ èðæ áàéíà. Áàéãàëü öàã óóðûí áýðõøýýëèéã äàâàí òóóëàõ. Õýðýâ 1 öàãò 1.7 ìÿí ãà áàéíà.ÕÕÀÀÕ¯ß-ñ æèë á¿ð óñàëãààíû ñèñòåìèéí òåíäåðèéí õ¿ðýýíä ñàíõ¿¿æèëòèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëæ áàéãàà. Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öåõ¿¿äèéã Äàðõàíû õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ñ¿¿ áýëòãýëèéí ñ¿ëæýý áîëãîí áàéãóóëíà. Îäîîãèéí áàéäëààð Õîíãîðò áàéãàà çîîðèóä íèéëýýä 800 òí ¿ð õàäãàëàõ áîëîìæòîé áºãººä ýäãýýð íü ñòàíäàðòûí áóñ.2 ìÿí ãà áºãººä ¿¿íýýñ äºíãºæ 30% óðèíø õèéñýí áàéíà. Òóñ ñóìàíä ã¿íèé óñíû íººö.25 90 .5 òí ñ¿ðýë áýëòãýñýí áàéíà.Õîíãîð ñóì Íåôòü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé ¯òðýì çîîðèéí àæ àõóé Òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëò Òýæýýëèéí Æį Óñàëãààòàé òàðèàëàí Ñ¿¿ öóãëóóëàõ õºðãºëòèéí öýã¿¿ä Ò¿¿õèé ýä áîëîõ ò¿¿õèé íåôòèéã Êàçàêñòàíààñ îðóóëæ èðýõýýð òîîöîîëñîí áàéíà. -Õîíãîð ñóìàíä õóó÷èí ýëèò ¿ðèéí áðèãàä áàéñàí ó÷èð ¿ðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé -¯ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõýä õàíãàëòòàé òàðèàëàíãèéí ãàçàð áàéãàà. ¯¿íýýñ 50% ñààëèéí ¿íýý ãýæ ¿çâýë Äàðõàíû õóóðàé ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 25% ò¿¿õèé ñ¿¿ãýýð õàíãàõ áîëîìæòîé. 49. Èéìä ¿ð õàäãàëàõ ñòàíäàðòûí 2000òí ¿ðèéí àãóóëàõ çîîðü øààðäëàãàòàé áàéíà. Ýíý íººöºëñºí ¿ð íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéãàà. 2008 îíû 781.5 òí íîãîîíû õàÿãäàë. Öààøèä àéìàã òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëòûã 100 ãà õ¿ðòýë íýìýãä¿¿ëýõýýð òºëºâëºñºí íü òýæýýëèéí ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýä íýìýãäýõ õàíäëàãàòàé áàéíà. 1 ãà-ñ àâàõ óðãàöûí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõ çîðèëãîîð óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõèéã ÇÃ-ñ äýìæèæ áàéãàà. Äàðõàíû á¿ñ íóòãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàã ãýæ çàðëàñàí” –òàé õîëáîãäóóëàí ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõýä òýæýýëèéí õýðýãöýý ýðñ íýìýãäýíý. 236 òí õóæèð ø¿¿.8 ìÿí ãà ãàçàðò óðèíø õèéñýí áºãººä 2000 òí ¿ðèéã õàäãàëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ̺í ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóéäûã ò¿øèãëýí ñ¿¿íèé õºðãºëòèéí öåõ¿¿äèéã áàéðøóóëàõ áîëîìæòîé. Íèéò ýðãýëòèéí òàëáàé 32. Õîíãîð ñóì íü 8281 áýë÷ýýðèéí ¿õýðòýé. -Õîíãîð ñóìûíõàí çîîðèéí àæ àõóé ýðõëýõ òóðøëàãàòàé.2 öí óðãàö àâäàã áîë óñàëãàààòàé òàëáàéãààñ 14-22 öí áîëæ ºñíº. -Àøèãëàãäààã¿é ýðãýëòèéí òàëáàéí íººö 15. -Ãàçàð òàðèàëàíãèéí á¿ñ íóòàãò áýë÷ýýð õîìñ òóë òýæýýëèéí óðãàìàë òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëæ 2009 îí ãýõýä 100 ãà-ä õ¿ðãýõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. èõ óíäðàãà áîëîìæèéí. -Óñíû íººöèéí õóâüä ã¿íèé õóäàã àøèãëàõ òºëºâëºãººòºé áàéãàà. Èéìä öààøèä ýëèò ¿ðèéí àæ àõóéã õºãæ¿¿ëæ ¿ðèéã ÷àíàðæóóëàõààñ ãàäíà ººðñ人 ¿ðèéí íººöºº áýëòãýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Äàðõàí ñóìàíä 4000 òí ¿ðèéí çîîðü áàéäàã. Øàðûí ãîë ñóì Çàìàñêíû ¿éëäâýð Øàðûí ãîë ñóìàíä çàìàñêíû ãîë ò¿¿õèé ýä áîëîõ 2008 îíä 16279.3 ìÿí òí íåôòýí á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòîëñîí áàéíà. 100ãà-ä 6 õóäàã õýðýãòýé ãýæ òîîöîîëîãäñîí áàéíà. ̺í àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí ñàëáàð þì.

õ¿ëýìæèéí àæ àõóé çýðýã ýð÷èìæñýí àà-ã ÕÕÀÀÕ¯ß äýìæèæ ñóì á¿ðò óñàëãààíû ñèñòåì. õ¿í àì íü íýã äîðîî òºâëºðñºí. áàíêíû çýýë çîãñîîä áàéãààãààñ äîòîîäûí áàðèëãûí ìàòåðèàëûí áîðëóóëàëò ýðñ áóóðñàí. -Øàðûí ãîë ñóì íü ººðºº 5.0 ñàÿ òí êåðàìçèò øàâðûí íººö áàéíà. -Õóâü õ¿ì¿¿ñ ººðñ人 õ¿ëýìæèéí àæ àõóé ýðõëýõ ñîíèðõîë èõ áàéãàà.3 ìÿíãàí ¿õýðòýé áîëîâ÷ òîéðîîä Õîíãîð ñóìûí íóòàãò áàéäàã.ø. .Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä õîò îð÷íûã íîãîîæóóëàõ õºäºëãººí ºðãºíººð ºðíºæ ãî¸ëûí áîëîí õîò òîõèæèëòûí ìîäíû ýðýëò ºíäºð áîëñîí.ì øèíýñ. -Îäîîãèéí áàéäëààð Øàðûí ãîë ñóìàíä 3 îéí àæ àõóé àæèëëàæ áàéãàà áºãººä òýä îé ¿ðæ¿¿ëãèéã áàñ õèéäýã.3 ìÿí òí ñ¿¿íèé íººöòýé.Õÿòàäûí èìïîðòûí òîîñãîíû ¿íý õÿìä áàéñàí ó÷èð èë¿¿ áîðëîãäîæ áàéñàí áîë âàëþòûí õàíøèéí ººð÷ëºëòººñ áîëæ èìïîðòûí òîîñãîíû îëäîö áóóðàõ õàíäëàãàòàé áàéíà.Ýðäýíýò õîòîä òîì õîðîîëîë áàðèõààð òºëºâëºñºí íü òîì çàõ çýýë õ¿ëýýæ áàéíà ãýñýí ¿ã.Áàðèëãûí ñàëáàðûí ñàíõ¿¿æèëò.öàãààí ÷óëóóíû îðä áàéäàã. òàðàã. 91 . -Øàðûí ãîë ñóìàíä ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýõ ãàçàð áàéõã¿é ó÷èð õ¿ëýìæèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé òîõèðîìæòîé.48 ì. Øàðûí ãîë ñóìàíä áîëîí Äàðõàíààñ 25 êì çàéíä îðøèõ. õ¿ëýìæ. Øàðûí ãîëä ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ íýã ÷ ¿éëäâýð áàéäàãã¿é. -Øàðûí ãîë ñóì 2144 ºðõòýé. Èéìä îé ¿ðæ¿¿ëýã õèéæ îéã íºõºí ñýðãýýõ øààðäëàãàòàé.2 ì. Ñýëýíãý àéìãèéí Öàõèóðò óóëàíä õàìãèéí òîì íººö¿¿ä áàéäàã. . áëîê. Èéìä çàìàñêàíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä õàíãàëòòàé çàõ çýýë áàéíà. Îðäûí íººö íü Äàðõàí-Óóë àéìãèéí íóòàãò äýâñãýðò ýëáýã áàéäàã áàéíà. . .ø. Æèëäýý 9. -Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ÓÃÒÝØÕ-ñ ìýðãýæëèéí áîëîâñîí õ¿÷èí áîëîí òóñ á¿ñ íóòàãò íóòàãøóóëñàí ìîäîîð õàíãàõ áîëîìæòîé. Ò¿¿õèé çàäãàé ñ¿¿ã ìàë÷èä àâ÷ðàí çàðäàã. Òàðèàëàëòûí óñàëãààòàé òàëáàéã íýìýãä¿¿ëýõ. Ñàâëàñàí ñ¿¿. òí çàìàñê ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð íü æèëäýý èìïîðòûí 10% ¿éëäâýðëýõýýð áàéíà. áëîêíû ¿éëäâýð áàéãóóëàõ áºãººä áàëàíñààð 15. 7069 ãà òàëáàéä 1000. æèæèã îâðûí òðàêòîð õóâààðèëàñàí áàéíà. -Öàõèëãààíû ýõ ¿¿ñâýðòýé. -Îäîîãèéí áàéäëààð Äàðõàí-Óóë àéìãèéí õýìæýýíä íèéò ãàçàð íóòãèéí 20% -ã îéí ñàâ á¿ñ ýçýëäýã áºãººä 382 ãà òàëáàéä 16. õàâòàíãèéí ¿éëäâýð Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ öåõ Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé Îéí ¿ðæ¿¿ëýã Øàðûí ãîëûí óóðõàéí õºðñ õóóëàëòààñ ãàðñàí êåðàìçèò øàâðûã àøèãëàí òîîñãî. çàéðìàãèéã Äàðõàí áîëîí ÓÁ-ñ 纺æ àâ÷èðäàã òóë 7798 õ¿í àìûã õàíãàõ ñ¿¿íèé áîëîâñðóóëàõ öåõ øààðäëàãàòàé áàéíà.ì íàðñíû íººö áàéãàà áîëîâ÷ 1 æèëä àâ÷ àøèãëàõ áîëîìæòîé îéí íººö íü 48 ãà-ñ äºíãºæ 544 øèðõýã íàðñ ìîä àâàõ áîëîìæòîé áàéãàà íü îéí àøèãëàëòûí íººö äóóññàíûã õàðóóëæ áàéíà. Êåðàìçèò øàâàð àøèãëàí òîîñãî.

Áàÿðñàéõàí. Öýðìàà 99088201 Õîíãîð Ç. óòàñ Õîíãîð Îðõîí Ýðäýíýáààòàð Äàâààæàðãàë Äàðõàí Í. Óðòíàñàí 19 Òàâàí Îä öåõ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Ö. Àíõáàÿð 11 Äàðõàí òàâàí íóóð ÕÕÊ Ãóðèë Äàðõàí Áàòñóóðü 12 Áàðèë òðåéä ÕÕÊ Ãóðèë Äàðõàí Á. 15-ð áàã ¿éëä ðàéîí 96069177 96 . Ñýðæìàà 99058552 Äàðõàí Äàðõàí Òºðáàò 98287576 99373252 99375606 99117007. Ñàðàíãýðýë 9908739 99616546 99379455. ̺íõöýöýã 99371488 15 Ìàõ ñåðâèñ ÕÕÊ Äàðõàí Äîðæõîðëîî 99372818 16 Àðâèæèõ ªðãºæèõ öåõ Äàðõàí ×.Áîëîð-Ýðäýíý Ï. Äàâààñàìáóó 13 Äàðõàí äýýæèñ ÕÕÊ Äàðõàí Áàòáàÿð. Æàðãàë 99409014 Õîíãîð Ä. 36493 Îðõîí Í. 4-ð áàã ÄÑÇÄÒÃ-ûí äýðãýä 5-ð áàã õóó÷íààð Öý ýíä Öý 88110140.Ýíõçàÿà 25 Ãóðâàíñàéõàí Äàðõàí Áàòòóÿà 26 Ñîëîíãî öåõ Æèìñ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Äàâààñ¿ðýí 27 Ìîíãîë Àëòàí òîñ ÕÕÊ Óðãàìëûí òîñ Äàðõàí 28 ªíº ºñºõ ÕÕÊ Óíäàà. 16-ð áàã 37747 /à/ 99785102. øèð áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Áàòñàéõàí 32 Äàðõàí àíãîð õîðøîî Ýñãèé ýäëýë Äàðõàí Äàðõèæàâ Öýíä-Àþóø 99089065.óñ. àðõè Äàðõàí À. 11-ð áàã 35925. Ö. 4 Äàðõàí –Óóë àéìãèéí ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí æàãñààëò 1 2 Ïèêñåëü ÕÕÊ Áóÿí Äà Õîðøîî ¯éë àæèëëàãààíû ¿íäñýí ÷èãëýë Õ¿íñíèé íîãîî Ìàëûí òýæýýë 3 Õºõ ìàðàë ÕÕÊ Æèìñ æèìñãýíý 4 Îðõîí Äýëãýðýõ ÕÕÊ 5 Àéãàð ÕÕÊ 6 Àðâèí ñ¿ðýã ¿ðæèõ ÕÕÊ 7 Íàðñ ýýæ ÕÕÊ 8 9 Ìÿíãàíöýíä ÕÝÀÀ Äàðõàí ãóðâàëæèí ÕÕÊ Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ìàõíû ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ñ¿¿íèé ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ãàõàé Òàõèà 10 Áàÿíçºãèé õîðøîî Ǻãèé Îðõîí Ç. Áàòñ¿õ Àìãàëàíáààòàð òåõíîëîãè÷ 30 Ñîëîíãî Äàðõàí Ï¿ðýâýý 31 Äàðõàí íýõèé ÕÊ Áóóç áàíø Àðüñ. 36720 Ýðèí òàðâàãàòàé ÕÕÊ Ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í ªëºí áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí 18 Ìîí-Àíõ ÕÕÊ Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Ä.óñ Äàðõàí 29 Àëòàí õ¿íñ ÕÊ Óíäàà. ¯çìýý 99378979 14 ßíçàãà öåõ Äàðõàí Í. Àëòàíñóâä 99398784 Õîíãîð Ö. Äàâààõ¿¿ /ÕÝÀÕÍ/ 99875354 10-ð áàã 17 998742383 ¯éëäâýðëýã÷èéí íýð Ñóì Óäèðäëàãûí íýð Õàÿã.Õàâñðàëò 3. Äàìäèíñ¿ðýí 20 21 22 23 24 Äàðõàí õ¿íñ ÕÕÊ Æèãìýä Òîãìèä öåõ Ò¿øèã áóÿíò Àÿí÷ Áàÿíõàí Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ Çàéðìàã Áÿëóó öåõ Òàëõàí öåõ Áóðèàä òàëõ Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Òóíãàëàã È÷èíõîðëîî Ö.3516 4. 27039 99373849. Áàÿðàà 9937200 41191.Øóãàðõ¿¿ ª. 28499 99394107 99788529 33 34 Äàðõàí íýõèé Àðâèñ ÕÕÊ Ýñãèéíèé öåõ θäîë Äàðõàí Ï. 99372211.

ôàêñ 23946 99367036. ìîäîí ýäëýë Äàðõàí 40 Àãàð ìåáåëü ÁÁÍ Àõìàäûí ̺íõ öàñò õîðøîî Ýëáýã øàðûí ãîë ÕÕÊ Ìîä. Àìèðìýä Ãýðýëìàà 52 Ñàã÷äºø ÕÕÊ Òºìºð õèéö Äàðõàí Ã.Àðèóíæàðãàë 39 57 Ãàíãà 58 Äàðõàí 59 Õàí õºõèé 60 Äàðõàí õºâºí ÕÕÊ 61 62 Äîìîãò øàðûí ãîë Õîíãîð óðãàö ÁÁÍ 63 Àëáàí áóñ 64 Óðãàö õ¿íñ ÕÕÊ Íîîñîí çàíãèëàà äóíäûí õîðøîî ªåã Mongolian Industrial Chemical ÕÕÊ 65 66 67 68 Äàðõàí ñàâõè ÕÕÊ 69 Äý Ñî Àð ÕÕÊ 70 Àëáàí áóñ 71 72 73 Ìóæààí öåõ “Ñóïåð” ìóæààí öåõ Ãàðûí òàâàí õóðóó öåõ Èíêóáàòîðò áîéæèã÷ Ìóæààíû öåõ Íîãîî áîëîâñðóóëàõ Áàðèëãûí äóëààëãûí õºâºí Ìîäîí ýäëýë Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàã÷ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ñàâõèí ýäëýëèéí î¸äîë Õýð÷ñýí ãóðèë. 36559 24203.Ìàíäàõ Äàðõàí Ð. 99015996 99119577 99372205 99231853 ¯éëä.Æàðãàëñàéõàí 53 Òºìºðëºãèéí ¿éëäâýð Òºìºð õèéö Äàðõàí Ãàíáîëä 54 Òºìðèéí öåõ Òºìºð õèéö Äàðõàí Ö. Ñàéíáàÿð 99095779. ìîäîí ýäëýë Øàðûí ãîë Ãàíáààòàð ÕîðëîîÑ¿ðýíæàâ Áàòñ¿õ 41 Øàíåò Õýâëýõ Ìàíäàõáàÿð 42 ÒÎÏ ýëåêòðîíèêñ ÕÕÊ Õýâëýõ Òºðõ¿¿ 43 Ñýðãýëýí ÕÕÊ Õýâëýõ Äàðõàí Áàòöýíãýë 44 Ñàí-Îðãèó ÕÕÊ Õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ Äàðõàí Îëîíáàÿð 45 Øàðûí ãîë ÕÊ Í¿¿ðñ Øàðûí ãîë Íàñàíáàò 46 Äàðõàí öåìåíò ÕÕÊ Öåìåíò 47 48 Àíóêàïèòàë ÕÕÊ Íîðîâõàí ÕÕÊ Òîîñãî Õºíãºí áëîê Øàðûí ãîë Äàðõàí Öýöýãìàà Ãàíñ¿õ 49 Ñèëèêàò ÕÊ Õºíãºí áëîê Äàðõàí Ñýðãýëýí 50 51 Áîëîðãàí ÕÕÊ Ýì Æè ¿¿ä ÕÕÊ Õºíãºí áëîê Ìîäîí õèéö Äàðõàí Äàðõàí À. 88926677 97 . ðàéîíä 99371260 28777 99377428. ìîäîí ýäëýë Äàðõàí Ìîä.Äàøíÿì Ø. 3441 99372049 99373053 27729. 99256299 99374673 37245 99397376 99803350 27667.Ñîäíîìöýðýí 55 Áîãä à÷õ¿¿ ÕÕÊ Óãààëãûí áîäèñ Äàðõàí Ýðäýíý÷óëóóí 56 Àëòàí çºãèé Øàðûí ãîë ªëçèéäýëãýð Äàðõàí Ýðäýíýæàðãàë Äàðõàí Áàòæàðãàë Äàðõàí Áàò-Ýðäýíý Äàðõàí Áàéãàëü Øàðûí ãîë Õîíãîð Àðâèíäýëãýð Áàòäýëýã Îðõîí Áàäàð÷ Äàðõàí Ìÿãìàðñ¿ðýí Ýñãèé á¿òýýãäýõ¿¿í Äàðõàí Íàðàí÷èìýã Òàëõàí öåõ Øàðûí ãîë Áàäàìõàíä Íåôòèéí ¿éëäâýð Õîíãîð Áàòíàðàí Äàðõàí Áàäàð÷ Öýðýí÷èìýä Äàðõàí Ä.Ø¿òýí Óóë ÕÕÊ Î¸äîë 36 Ç¿éëò õîðøîî θäîë 37 Àíóæèí öåõ Ñ¿ëæìýë Äàðõàí Íàðàíòóÿà 38 Ìîä. áóóç áàíø Íîãîî áîëîâðóóëàã÷ Ìîäîí ýäëýë Ìîäîí ýäëýë Ìîäîí ýäëýë Äàðõàí Îäõ¿¿ Îþóíöýöýã 35 Öýðýíõ¿¿ ×.Áàòæàðãàë Ï. 99149935 99397659 99115904 24570.Ãàí÷èìýã Äàðõàí Äàðõàí Äàðõàí Ä. 99099757 99084264. 27775 99080937 99093849.

3 % íü ÕÀÀ-í. 113 áàãòàé.9 ìÿíãàí õ¿íýýð áóóð÷.8 % òóñ òóñ ºññºí õàíäëàãàòàé áàéíà.5 % íü ñóìûí òºâä. Çàñàã çàõèðãààíû 24 ñóì. 51.0 % áóþó 13. 48.7 % íü ¿éë÷èëãýý.3 õóâèéã. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 19. Ìîíãîë îðíû áàðóóí á¿ñýä áàãòàõ òóñ àéìàã õàíãàé.ÄÍÁ ¿éëäâýðëýë/ñàÿ òºã/ Çóðàã 4. ãîâü.6 % ºññºí áà ÕÀÀ-í íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë 30 %.ĪЪÂįÃÝÝÐ Á¯ËÝÃ: ÇÀÂÕÀÍ ÀÉÌÃÈÉÍ ¯ÉËÄÂÝÐƯ¯ËÝËÒÈÉÍ ÑÓÄÀËÃÀÀ Áàéðøèë. 4. Óëñûí íèéñëýëýýñ àéìãèéí òºâ õ¿ðòýë 1023 êì áºãººä àéìãèéí òºâººñ 220 êì-ýýñ äýýø àëñëàãäñàí ñóì. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 100.3% íü õºäºëìºðèéí íàñíû õ¿í àì áàéíà. áàðóóí á¿ñýýñ 9.2 %. 2. áàðóóí á¿ñèéí íóòàã äýâñãýðèéí 19. õýýð òàë õîñîëñîí 82.1 òýðáóì òºãðºãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýñýí íü ºíãºðñºí îíû ¿éëäâýðëýëýýñ 12.6 ìÿíãà áîëæ ºíãºðñºí îíîîñ 2.5 ìÿíãàí òºãðºã.5 õóâèàð èõ áàéíà.4% íü ýðýãòýé. ñóóðèí 10 áàéäàã. 22. Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ íü óëñûí äóíäàæààñ 47. íü áîëîâñðóóëàõ Çóðàã 4. Îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë: 2008 îíû óðüä÷èëñàí ä¿íãýýð íèéòäýý 83.1.4 ìÿíãàí õàâòãàé äºðâºëæèí êì íóòàã äýâñãýðòýé. çàñàã çàõèðãààíû á¿òýö Çàâõàí àéìàã 1923 îíä Õàíòàéøèð óóëûí àéìàã íýðòýéãýýð áàéãóóëàãäñàí ò¿¿õòýé.8 % òóñ òóñ ºññºí áàéíà.ÄÍÁ-íèé á¿òýö /õóâèàð/ Ýõ ¿¿ñâýð àéìãèéí ñòàòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 Àéìãèéí ÄÍÁ-èé 76. Ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê Õ¿í àì áà õºäºëìºð ýðõëýëò 2008 îíû æèëèéí ýöñèéí áàéäëààð àéìãèéí íèéò õ¿í àì 76. Ìîíãîë îðíû íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 5.3 ìÿíãàí òºãðºã áàéãàà íü ÄÍÁ ºíãºðñºí îíîîñ 19. óëñûí óóãàí àéìãèéí íýã áèëýý.8 ìÿíãàí ºðõ ìàë á¿õèé . Íèéò õ¿í àìûí 21. àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í 26. 1. õ¿í àìûí 48.2 % íü àéìãèéí òºâä. Çóðàã 4. 21.8 ìÿíãàí ºðõ áóþó 78. 56.4 õóâèàð áàãà. 3 Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ /ìÿí òºã/ 2008 îíû áàéäëààð òóñ àéìãèéí 1 õ¿íä íîãäîõ ÄÍÁ 1083.3 % íü õºäººä îðøèí ñóóäàã.8 õóâèéã ýçýëäýã. 98 . 2% ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéíà .6% íü ýìýãòýé.6 % íü ìàë÷èí ºðõ ýçýëæ áàéíà. ¿¿íýýñ 10. Àéìãèéí íèéò ºðõèéí 68.

6 Ìàëûí á¿òýö.4% íü õóâèàðàà õºäºëìºð ýðõëýã÷èä. òýìýýíèé íîîñíû 2. 6. 4 Õºäºëìºð ýðõëýëò ñàëáàðààð Õºäºëìºð ýðõýëòèéí áàéäëûã ñàëáàðààð àâ÷ ¿çâýë. íîîëóóðûí 6.6 %.3 %.Çóðàã 4.7 õóâèéã áîä ìàë ýçýëäýã.7% õóäàëäàà ¿éë÷èëãýýíèé.3 õóâèéã áîã ìàë.2 % íü òóñ àéìàãò áàéäàã.9 òí. 64.9 ìÿíãàí òîíí ìàõ áýëòãýõ áîëîìæòîé áºãººä áàðóóí á¿ñýä ýíý ¿ç¿¿ëýëòýýðýý òýðã¿¿ëäýã Íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéí õýìæýýãýýð áàðóóí á¿ñýä òýðã¿¿ëäýã áà á¿ñèéí íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéí 52.9% íü áóñàä õýâøèëä àæèëëàæ áàéíà. òàðèàëæ áóé òàëáàéí 47.8 %. 42 õóâü íü ÿìàà áóþó íèéò ìàëûí 92.7 òí. íºõºðëºëä. òýìýýíèé íîîñ 29. 7.6 % ýçýëäýã áà ýêñïîðòûí çîðèóëàëòààð 1. ÿìààíû íîîëóóð 323. 5 Ìàëûí òîî òîëãîé/ ìÿí òîë/ Çóðàã 4. 16.3 õóâü íü õîíü. 2008 îíûã 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä ìàëûí òîî íü 64. ìàëûí 50. Ãýâ÷ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä öàã àãààðûí òààëàìæã¿é áàéäàë áîëîí ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íäðýëýýñ øàëòãààëàí íèéò òàðèàëàíãèéí òàëáàéíõàà 24 % áóþó äóíäàæààð 600 îð÷èì ãà-ä òàðèàëæ 99 . 15.5 % òóñ òóñ ºññºí áàéíà.136 ñàÿ òîëãîé ìàë òîîëóóëñàí íü óëñäàà 5-ð áàéð ýçýëäýã. 5.5% õºäºº àæ àõóéí. Çàâõàí àéìàã æèëä äóíäàæààð õîíèíû íîîñ 1663. Çóðàã 4. 10. Ýõ ¿¿ñâýð àéìãèéí ñòàòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 Ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæ Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü ÌÀÀ-í ¿éëäâýðëýë áà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ìàëûí òîî òîëãîé íèëýýä ºñ÷ 2008 îíä 3. õàðèí ºíãºðñºí îíòîé õàðüöóóëàõàä 4. äóëààí çýðýã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàæ áàéíà. 2008 îí Ýõ ¿¿ñâýð: àéìãèéí ñòàòèñòèê Õýäèéãýýð ìàëûí òîî òîëãîé ºñ÷ áàéãàà áîëîâ÷ ìàëûí á¿òýö íü àëü õýäèéíýý àëäàãäàæ.7% òºð çàõèðãààíû. Áîã ìàëûí òîî òîëãîé ºññºí íü áýë÷ýýðèéí äààöûã õýòð¿¿ëýí öºëæèëòèéã ò¿ðãýñãýõýä ò¿ëõýö ºã÷ áàéíà. öàõèëãààí. áóñàä íîîñ 164 òí-ûã áýëòãýõ áîëîìæòîé áà ýíý íü õîíèíû íîîñíû óëñûí 9. 3% íü õîðøîî.2% íü êîìïàíèä. Íèéò àæèëëàãñàäûí 73. 2.7% íü õ¿íñ.4 òí.5% íü òºðèéí òºñºâò áàéãóóëëàãàä.7%. áàðèëãà.

Óëñ îðíîî õºãæ¿¿ëýõ.35 % òºìñ. àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òºìñ õ¿íñíèé íîãîîíû 47. Ýð÷èì õ¿÷ áîëîí äóëààíû çàðäàë ºíäºðòýé. Àëü ÷ ýäèéí çàñãèéí òîãòîëöîîíä ¿éëäâýðëýõ õ¿÷íèé õºãæëèéí àñóóäàë ìàø õóðöààð òàâèãääàã. Óëèàñòàé. 8.7 õóâüòàé áàéãàà íü óëñûí äóíäàæààñ 0. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë íü òîãòìîë. Òîñîíöýíãýë. 2. çàìûí ñ¿ëæýýíèé õàíãàìæèéí êîýôôèöèåíò 0. Òàðèàëñàí òàëáàé óðãàö ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê-2008 ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèñòèê-2008 Áàéãàëèéí áîëîí àøèãò ìàëòìàë: Çàâõàí àéìàã íü ãàçðûí äîîðõè ýðäýñ áàÿëãèéí íººö õàðüöàíãóé áàãà. 12.7 äàõèí. Óëèàñòàé ñóìûí îð÷èìä ýëñ õàéðãàíû õîëüö.6 %-èéã Àëäàðõààí.1 % íü áóðãàñ ýçýëäýã àæ.7). Óëèàñòàé.4100 îð÷èì òí óðãàö õóðààí àâäàã. ãýìò õýðýã çýðýã ñºðºã ¿ð äàãàâðûã áàéíãà áèé áîëãîæ áàéäàã. Ýð÷èì õ¿÷íèé íýãäñýí ñèñòåìä õîëáîãäîîã¿é àéìãóóäûí íýã áà ýð÷èì õ¿÷íèé áàéíãûí õîìñäîëä ºðòºæ áàéäàã. Õýíòèé àéìãààñ 3. àæèëã¿éäýë. 28. ÓÁ 100 . øîõîéí ÷óëóó. Çàâõàí àéìãèéí íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 10 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé îéí íººöòýé áà íèéò îéí 96.6 % õ¿íñíèé íîãîîíû 70. Äàðõàí-óóë àéìàã 2-9 áàéðàíä áàéãàà íü ¿éëäâýðëýõ õ¿÷íèé õºãæëèéí ÿëãàà áàéíà ãýäãèéã èëòãýæ áàéíà. Íèéò õóðààí àâñàí òºìñíèé 79.8 % Òýëìýí. Õ¿íèé õºãæèë áà ÿäóóðàë: Õ¿íèé õºãæèë áîë óëñ îðíû õºãæëèéí ãîë ãàðö þì ãýæ ¿çäýã.6 % øèíýñ. Áîãäûí ãîëûí óñàí öàõèëãààí ñòàíöûí ýõ ¿¿ñâýðòýé áîë ñóìûí òºâ¿¿ä íü çºâõºí ºâëèéí óëèðàëä äèçåëü ñòàíöààñ öàõèëãààíààð õàíãàãääàã áàéíà. Çóðàã 4. Öýöýí-Óóë ñóìóóä õóðààí àâñàí áîëíî. ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä õàìãèéí èõ àíõààðàõ àñóóäàë áîë õ¿íèé õºãæëèéí àñóóäàë áàéäàã.93 % ìàëûí òýæýýë áàéíà. Òîñîíöýíãýë ñóìóóä íü ºâëèéí óëèðàëä äèçåëü.5 ìÿí ì3 ò¿ëøíèé ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé áà àéìãèéí áîëîí ñóìûí òºâèéí äóëààíû ãîë ýõ ¿¿ñâýð íü ò¿ëøíèé ìîä áàéíà. ò¿ëøíèé ìîä àøèãëàëòûí á¿ñýýñ 35. Õ¿íèé õºãæëèéí äîîãóóð ò¿âøèí íü ÿäóóðàë. Çàâõàí àéìãèéí õ¿íèé õºãæëèéí ýðýìáèéã Äàðõàí-óóë àéìàãòàé õàðüöóóëàí õàðàõàä Çóðàã 4. ªºðèéí àéìãèéí íóòàã äýâñãýð äýýð í¿¿ðñíèé îðäã¿é öººõºí àéìãèéí íýã þì.11 ãýæ òîîöîîëîãäñîí íü Äàðõàí-Óóë àéìãààñ (3.3 % õóø.5 äàõèí äîîãóóð áàéíà. 29.3 % õàíãàäàã áà 2008 îíä õóðààí àâñàí óðãàöûí 58. Òîñîíöýíãýëèéí ÷èãëýëä îíãîö äîëîî õîíîãò 2 óäàà íèñëýã õèéæ áàéíà. Äýä á¿òýö: Çàâõàí àéìàãò äýä á¿òýö ìàø ñóë õºãæñºí. Îéðûí õóãàöààíä àøèãëàæ áîëîõ àøèãò ìàëòìàëóóä ãýâýë. òîîñãîíû øàâàð.9. ò¿¿õèé ýäèéí íººöòýé.68 % õ¿íñíèé íîãîî. 9 Õ¿íèé õºãæëèéí ýðýìáý1 Çàâõàí àéìàã 14-18 áàéðàíä. ìàëûí òýæýýëèéí 64. Çàâõàí àéìãèéí àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí 3. 7. Óëèàñòàé. 2005-2006 îíä áîëñîí ò¿éìýðò ºðòñºí îéí ñàíãààñ 6.9 ìÿí ì3. áàðèëãûí ýëñ çýðýã áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ýðäýñ. àéìãèéí òºâ õýñýã.1 ìÿí ì3. 1% ãàöóóð. Óðãàöûí á¿òýö Çóðàã 4. îéí öýâýðëýãýýíýýñ 3. 0. äóëààíû óëèðàëä Èäýð.

3 % íü áàðèëãà èõ çàñâàðûí ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõààð á¿ðòã¿¿ëñýí áà 81. 8 íü á¿ðýí çîãññîí áàéíà. 56.2 äàõèí èõ.2.5 % íü àëáàí áóñ õýëáýðòýéãýýñ ãàäíà íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 42. Äàðõàí-Óóë àéìãèéíõààñ 0. áàéãóóëàãà ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. 10. ̺í 169 àæ àõóéí íýãæ áîëîâñðóóëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ á¿ðòãýëòýé áàéãàà áîëîâ÷ òýäíèé 71. 10 íü ÕÀÀí.1 íü öàõèëãààí õèéõ ¿éëäâýðëýë.õîòûíõîîñ 2. 23 íü ò¿ð çîãññîí.1.7 õóâü 1. ¯éë àæèëëàãààíû õàíäëàãà Ýõ ¿¿ñâýð Àéìãèéí ñòàòèòèñòèêèéí ýìõýòãýë-2008 ¯éë àæèëëàãààãàà ò¿ð çîãñîîñîí 23 àæ àõóéí íýãæèéí 12 íü áîëîâñðóóëàõ. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäàë íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë Çàâõàí àéìàãò 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð á¿ðòãýëòýé 743 àæ àõóéí íýãæ áàéãóóëëàãûí 8 % íü áîëîâñðóóëàõ. 2 % íü öàõèëãààí äóëààíû ¿éëäâýðëýë.133 101 . . Õàðèí ¿ëäýõ 48 àæ àõóéí íýãæèéí 17 íü ¿éë àæèëëàãàà ýõëýýã¿é. 11 Á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºð뺺ð Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Àéìàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí 43. 17.3 õóâèàð áàãà áàéíà.5 % íü àëáàí.7 õóâü íü àìüæèðãààíû áàòàëãààæèõ ò¿âøèíãýýñ äîîãóóð ò¿âøèíä àìüäàð÷ áàéíà.2 Монголын хүний хөгжлийн илтгэл-2007 хуудас-33.4 % íü áóþó 605 àæ àõóéí íýãæ. ìîäîí ýäëýë.1 õóâü íü ìîä.6 % íü áóþó 121 àæ àõóéí íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Çóðàã 4. 10 4. Çóðàã 4. óñàí õàíãàìæèéí ÷èãëýëèéí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä áàéíà. 9 Çàâõàí àéìãèéí íèéò õ¿í àìûí 28. Õýíòèé 0.

102 . íàðèéí áîîâ. 2008 îíä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðò 7. 20000 êâ. 21.12).1% ýçýëæ. Çàõ çýýëèéí ýäèéí çàñãèéí õàðèëöààíä øèëæñýíýýñ õîéø øèíýýð Óëèàñòàé õîòîä öýâýð óñ ñàâëàõ ¿éëäâýð. Òóõàéëáàë Òîñîíöýíãýë ñóìàíä àëáàí áóñààð ïàëê áýëòãýäýã 20 îð÷èì õºðºº ðàì àæèëëàäàã áàéíà. 13 Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í /ñàÿ òºã/ Àæ ¿éëäâýðèéí íèéò áîðëóóëàëòûí 86. 8. Òýñèéí ãîëûí ãóðèëûí ¿éëäâýð.6 õóâü íü áóñàä ÷èãëýëèéíõ áàéíà. àðõè. äóëààíû ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà. Õàìãèéí èõ àëáàí áóñààð ¿éëäâýðëýãääýã á¿òýýãäýõ¿¿í áîë ìîä.1 õóâü íü î¸äîë. ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéðøëààð õàðóóëáàë: Çóðàã 4. àëáàí áóñ àæ àõóéí íýãæèéí 44. òýð äóíäàà áîëîâñðóóëàõ ñàëáàð ñóë õºãææýý.6 õóâü íü áàðèëãà.íü õ¿íñíèé. 10.7 òýðáóì òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áîðëîãäîæ. ìîäîí ýäëýë áàéñàí íü áîãèíî õóãàöààíä õóðäàí ìºí㺠îëæ áàéãàà ó÷ðààñ õ¿ì¿¿ñ ýðõëýõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã. Çóðàã 4. Çàâõàí àéìàãò äàâñ. äàðñ. ãóòàë. òàëõ. Àëáàí áóñ ñåêòîðò ¿éëäâýðëýãäýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿í íü òóõàéí îðîí íóòãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëä îðæ òîîöîãäîõã¿é áàéíà. 12 Æį-èéí áàéðøèë /ñóìààð/ Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Àëáàí ¸ñîîð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí 44.5 õóâü íü Óëèàñòàé. äýä á¿òýö õºã溺ã¿éãýýñ àæ ¿éëäâýð. áàíç áýëòãýõ. Àãüòûí àìàíä æèëä äóíäæààð 1500 òí íîîñ óãààæ. Àéìãèéí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí áîðëóóëàëò óëñûí àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð ûí áîðëóóëàëòàä 0. áàðèëãûí öººí íýðèéí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë çîíõèëæ áàéíà. íýã õ¿íä íîãäîõ àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íýýð óëñûí äóíäæààñ 30 äàõèí áàãà áàéíà.6 õóâü íü Òîñîíöýíãýë ñóìàíä áàéðøèæ áàéíà (Çóðàã 4. Òîñîíöýíãýëä ìàõ áýëòãýõ ¿éëäâýð áàéãóóëàãäñàí áàéíà. ì ýñãèé ¿éëäâýðëýõ öåõ. ìîä 2îîñ ººð àøèãëàæ áàéãàà àøèãò ìàëòìàë áàéõã¿é. ãýðèéí áà àëáàí òàñàëãààíû òàâèëãà õèéõ.7% öàõèëãààí. íîîñ óãààõ.

10 % õóâöàñ ¿éëäâýðëýë. íèéë¿¿ëýëòèéí ñóâàã. 10 íü áóþó 30. Äýýðõè òåõíèê òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë íü õ¿÷èí ÷àäëàà äóòóó àøèãëàõàä õ¿ð÷ áàéãààã äàðààõü çóðàãíààñ õàðæ áîëíî.9 õóâü íü òåõíèê. Çóðàã 4. 14 Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé á¿òýö 2008 îíû áàéäëààð àæ ¿éëäâýðèéí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67 %-èéã õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. 22. 1 íü îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíèê òåõíîëîãèòîé ãýæ õàðèóëñíààñ ¿çýõýä èõýíõ íü õóó÷èðñàí áóþó ãàð àæèëëàãààòàé ¿éëäâýð¿¿ä àæèëëàæ áàéíà. 16.Çóðàã 4.4 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50-100 õ¿ðòëýõ õóâèéã àøèãëàäàã áàéíà. óãààñàí íîîñ. ÷àíàðûí áàéäàë. 15. 5 % áóñàä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà. 2 % ýñãèé. 3 íü øèíý÷ëýãäñýí. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ñòàòèñòèê Àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäëûã ñóäàëãààíä îðîëöñîí àæ àõóéí íýãæ¿¿äýýð òºëººë¿¿ëýí àâ÷ ¿çýæ äàðààõ çóðàãò õàðóóëàâ. Òåõíèê òåõíîëîãèéí ºíººãèéí áàéäàë Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Ñóäàëãààíä îðîëöñîí ¿éëäâýð¿¿äèéí 14 íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí. 3 % áàðèëãûí ºíãºò õàâòàí.6% íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50 õ¿ðòýëõ õóâèéã. Çóðàã 4. Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí ã¿éöýä àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà áîëîí òýä íàð ó÷èðäàã õàìãèéí ò¿ãýýìýë áýðõøýýë¿¿äýä ¿éëäâýðëýã÷äèéí 25 õóâüä íü ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí õàíãàìæ õ¿ðýëöýý. òåõíîëîãèéí 103 . 16 õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê òåõíîëîãèòîé. 13 %-èéã ìîäîí ýäëýë. Õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí áàéäàë Íèéò ¿éëäâýð¿¿äèéí 23 íü áóþó 69.

èìïîðòîîð ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýäýã áàéãàà íü õîëîîñ òýýâýðëýõ òýýâðèéí çàðäàë. ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé áîðóóëàëò íü óäààí áàéõ þì áîë çýýë.7 õóâü íü ýð÷èì õ¿÷íèé õîìñäîë. Á. Àéìàãò ÌÓÈÑ-èéí ÝÇ-èéí ñàëáàð ñóðãóóëü áàéäàã áîëîâ÷ ýäèéí çàñãèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýí áýëòãýõýýñ òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýí áýëòãýõã¿é áàéíà. Ñ¿¿ëèéí 10 æèë Ìîíãîë óëñàä Ẻíèé õóäàëäààíû ñ¿ëæýý áàéãóóëàõ òóõàé îëîí óäàà ÿðüñàí áîëîâ÷ àìüäðàë äýýð íýã ÷ ç¿éë áèåëýõã¿é áàéíà. ̺í òºâëºðñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí òîãòîëöîîíû ¿åä áîëîâñðóóëàõ ñàëáàðûí õºãæèë ñóë áàéñàí ó÷ðààñ òóðøëàãàòàé ìýðãýæëèéí àæèë÷èä íýí õîâîð áà àéìãèéí ÌÑ¯Ò íü áàðèëãà. 104 . àëü ýñâýë îãò ìýðãýæèëã¿é àæèëã¿é õ¿ì¿¿ñèéã àâ÷ àæèëëóóëäàã áàéíà. Òºâëºðñºí òºëºâëºãººò ýäèéí çàñãèéí ¿åä àæèëëàæ áàéñàí èíæåíåð òåõíèêèéí àæèëòàí. êîìïüþòåð áîëîí òåëåâèçîð çàñâàð÷èí. ªíººäºð íýã óäàà ÿâàõààðàà ãýýä ë íèëýýä èõ õýìæýýíèé çýýë àâààä ò¿¿ãýýðýý õÿìäõàí ¿íýòýé ÷àíàð ìóóòàé íèëýýí èõ ò¿¿õèé ýä òàòàæ àâàà÷ààä ë çîðèóëàëòûí áîëîí çîðèóëàëòûí áóñ ñêëàä ñàâàíä õàäãàëààä.äóòàãäàë. ¿ñ÷èí. òóðøëàãàòàé àæèëòàí àæèë÷èä õîâîð áîëñîí áàéíà. òîãîî÷. çýýëèéí õ¿¿ãèéí ºðºíä ºðòñºí æèæèã ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéíà. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äýä ìýðãýæèëòýé áîëîâ÷ äàäëàãà òóðøëàãàã¿é õ¿ì¿¿ñ äàäëàãàæóóëàõ. õºðø çýðãýëäýý àéìàã. ãààëèéí áîëîí îðîí íóòãèéí òàòâàð. òºãñººä ãàðñàíû äàðàà àæëûí áàéð îëäîõã¿é áàéíà. ÌÑ¯Ò ººðèéí ìýðãýæëèéí äàäëàãà õèéõ ñóóðü áààçã¿éãýýñ òàíõèìûí ñóðãàëòààð õîöðîãäñîí õóó÷èí òåõíîëîãèéã ýçýìø¿¿ëäýãýýñ òºãñºã÷èäèéí äàäàë. ìýäýýëëýýð õàíãàõ ¿éë÷èëãýýíèé íýãæ¿¿ä áàéõã¿é çýðãýýñ øàëòãààëàí áóñäààð çóó÷ëóóëàõ çàìààð ãîëäóó ÁÍÕÀÓ-ûí õîöðîãäñîí òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýð¿¿äèéã ñóóðèëóóëñàí íü á¿òýýìæ. íºãºº òàëààñ ìýðãýæèëòýí.5 õóâü íü ò¿¿õèé ýäýý ººðñ人 î÷èæ àâäàã ãýæ õàðèóëñàí íü ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí íýãäñýí ñ¿ëæýý òîãòîîã¿éãýýñ ò¿¿õèé ýäýä ÷àíàðûí õÿíàëò òàâèõ áîëîìæã¿é áàéäëûã áèé áîëãîæ ýíý íü ýðãýýä ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðò íºëººëæ áàéíà. ÷àäâàð õàíãàëòã¿é. î¸äîë. Ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéí òàëààð Ñóäàëãààíä îðîëöñîí ¿éëäâýðëýã÷äèéí 14.4 õóâü íü ÓÁ. òåõíîëîãèéí äóòàãäàë Îðîí íóòãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äýä äýëõèéí äýâøèëòýò òåõíèê òåõíîëîãèéí òàëààðõè ìýäýýëýë õîìñ áàéõ. 18. 17 ¯éëäâýð¿¿äýä ó÷èðäàã áýðõøýýë¿¿ä Ýõ ¿¿ñâýð Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë À. Òåõíèê.6 õóâü íü îðîí íóòãààñàà. ¯éëäâýðëýã÷äèéí 70. Õýðâýý ¿íýõýýð áàéãóóëàõ ãýæ ìºðººäººä áàéñàí Ẻíèé õóäàëäààíû ñ¿ëæýý áàéãóóëñàí áîë ¿éëäâýðëýã÷èä ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýõ ãýæ öàã õóãàöàà àëäàõã¿éãýýð ÷àíàðòàé ò¿¿õèé ýäèéã ººðèéí õýðýãöýýíä òîõèðóóëàí áàãà áàãààð àâààä ë ¿éëäâýðëýëýý ÿâóóëæ áîëíî. àæèë÷èä íü ÓÁ õîò. àâòî çàñâàð÷èí. ºíäºð íàñíû òýòãýâýðò ãàðñàí çýðýã øàëòãààíóóäààñ óëáààëàí ìýðãýæèëòýé. òºâ ñóóðèí ãàçàð øèëæñýí. æîëîî÷ çýðýã ìýðãýæëèéí àæèë÷èä áýëòãýæ áàéíà. öàã õóãàöàà àëäàõ ãýõ ìýò àñàð èõ õýìæýýíèé ¿ðã¿é çàðäëûã ãàðãàæ áàéíà. 13. Çóðàã 4.5 õóâü íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýýã¿é áàéäàë ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä ãýæ íýðëýñýí áàéíà. ¿ð àøãèéã áóóðóóëàõ íýã øàëòãààí áîëæýý. àæèëëàõ õ¿÷íèé ãàäààä õýëíèé ìýäëýã äóòìàã. 85. õóðààìæ.

18 –ä õàðóóëëàà. ¯¿íèé ãîë øàëòãààí íü 1. Èéìä òóõàéí îðîí íóòãèéí õýðýãöýýíä òîõèðñîí òîäîðõîé òîîíû ¿éëäâýðëýã÷ áàéõ ¸ñòîé ãýäãèéã òîäîðõîéëæ ºã÷ áîëîõîä ÷ ñºðºã ¿ð äàãàâàð áàéãààã ¿ã¿éñãýõ àðãàã¿é. òåõíèê òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë. Óäèðäàõ àæèëòàí áà ¿éëäâýðëýë 105 ./ ¯éëäâýðëýã÷äýä ó÷èð÷ áóé áýðõøýýë¿¿äèéã òºðèéí óäèðäàõ àæèëòàíãóóä õýðõýí ¿çýæ áàéãààã çóðàã 4.Ñàíõ¿¿ãèéí õ¿íäðýë /Ýíý òóõàé 4. À¯Ê áàãàòàé õîöðîãäñîí çóóõ õýðýãëýæ áàéãààòàé õîëáîîòîé þì. Í¿¿ðñýý õîë çàéãààñ àâòîìàøèíààð òýýâýðëýäýã 2. áàãø. çàõ çýýëèéí ìýäëýã ñóëààñ áèå áèåíýý äàãàí äóóðèàæ íýã òºðëèéí áèçíåñèéã õèéäýã ó÷ðààñ çàõ çýýëä ºðñºëäºõ ÷àäâàðàà áóóðóóëæ áàéäàã. àæëûí íºõöºë èõýýõýí ìóó. àéë ºðõºä 200-300₮.4-ä äóðäàõ áîëíî. Õàðèí äóëààí õàíãàìæèéí õóâüä çºâõºí Óëèàñòàé ñóì îäîîãèéí áàéäëààð áàãà õ¿÷èí ÷àäëûí òóñ òóñäàà àæèëëàäàã 0. Çóðàã 4. î¸äîë ãýõ ìýò áóñàä ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðèéí óäèðäàõ àæèëòàí íàð íü ãîëäóó ýì÷. Äóëààíû ¿íý àëáàí áàéãóóëàãà. ýð÷èì õ¿÷ àéë ºðõºä 50₮. àëáàí ãàçðóóäàä 90₮ ¿íýòýéãýýð áîðëóóëæ áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí çàðäëûã ºñãºõ íýã øàëòãààí íü áîëäãîîñ ãàäíà íàéäâàðòàé áóñ áàéíà. õóóëü÷ ãýõ ìýò íèéãìèéí ÷èãëýëèéí ìýðãýæèëòýé áàéâ. Ýíý ¿íý íü Óëààíáààòàð õîòûí ÒÝÖ-¿¿äèéíõýýñ îéðîëöîîãîîð 4 äàõèí èõ ¿íýòýé áàéíà.¯éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðäàã áýðõøýýë /òºðèéí óäèðäàõ àæèëòàíû/ Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Óäèðäàõ àæèëòàíóóäûí ¿íýëãýýãýýð ¿éëäâýðëýã÷äýä ó÷èðäàã ãîë áýðõøýýë íü äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó. Ýäãýýð çóóõíóóä íü ò¿ãýýñýí äóëààíû ýð÷èì õ¿÷ýý àëáàí áàéãóóëàãóóäàä áàðèëãûí ãàäíà ýçëýõ¿¿íýýð. ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýðèéí õîìñäîë. àðä èðãýäèéí õóäàëäàí àâàõ ýäèéí çàñãèéí ÷àäàâõè ìóóãààñ áîëæ àæèëëóóëàõã¿é áàéíà. íèéòèéí îðîí ñóóöàíä ñóóöíû òàëáàéãààð áîäîæ áîðëóóëäàã áà ¿íèéã íü àéìãèéí ýð÷èì õ¿÷íèé êîìèññ òîãòîîæ ºãäºã áºãººä çóóõ á¿ðèéí õóâüä ººð ººð 6001960 òºã/m3 õîîðîíä áàéíà. àæ àõóéí íýãæ¿¿äýä 930-1960₮. Áàðèëãûí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéí óäèðäàõ àæèëòàí íàð íü ãîëäóó èíæåíåð¿¿ä áàéõàä õ¿íñ. ¿éëäâýðèéí óäèðäëàãûí ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàðûí äóòìàã áàéäàë çýðýã íºëººëäºã ãýæ ¿çñýí áàéíà. Ã.Â. Ýõíèé 3 õàðèóëò ¿éëäâýðëýã÷äèéíõòýé òîõèð÷ áàéãàà áà õàðèí ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàð ìóó ãýæ òîäîðõîéëñîí íü áîäèò áàéäàëòàé íèéöýæ áàéíà. Ñóìûí òºâä àìüäàð÷ áóé àéë ºðõ¿¿äèéí 60-70 õóâü íü íàðíû ýëåìåíò àøèãëàí ãýðýëò¿¿ëãèéí õýðýãöýýãýý õàíãàæ áàéíà.Ýð÷èì õ¿÷ áîëîí äóëààí õàíãàìæèéí äóòàãäàë Ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áàðàã á¿õ ñóìûí òºâ Äèçåëü öàõèëãààí ñòàíöàà ò¿ëøíèé ¿íý ºíäºð.5-ààñ èõã¿é À¯Ê-òàé óñ õàëààãóóðûí õàëààëòûí 30 ãàðóé çóóõòàé áà ãàð àæèëëàãàòàé. Ñóìûí òºâä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýð¿¿äèéíõ ìýðãýæèëòýé àæèë÷èä ÷ áàéâ.4-0. ̺í íºãºº òàëààñ òóõàéí îðîí íóòãèéí èðãýäèéí áèçíåñèéí îâñãîî. 18.

4 íü àãóóëàõ çîîðüòîé áîëîõ /ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä/ ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. 5 íü äóòóó áàéãàà äàìæëàãàà ã¿éöýýõ. î¸äîë ãýõ ìýò ñàëáàðò 30%. çàõ çýýëèéí ýðýëò ºñºõ õàíäëàãàòàé çýðýã íü ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. Çóðàã 4. Òàëõ íàðèéí áîîâ. 19. òåõíîëîãèéí ãîðèìîî ººð÷ëºõ 8 íü çàðèì äàìæëàãàà ñîëèõ. 20. 21 õóâü ýýëòýé. Áîðëóóëàëòûí îðëîãîä ýçëýõ íýì¿¿ ºðòºã Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Õýäèéãýýð õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äýä áóñàä õºíãºí áîëîí áóñàä ñàëáàðòàé õàðüöóóëàõàä áàãà ºðòºã á¿òýýãäýæ áóé ìýò áîëîâ÷ ýíý ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýýíèé ¿íäñýí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëäîã. 18 õóâü íü ñºðºã íºëººëºëòýé áîëîâ÷ íºëººëëèéã áóóðóóëàõ àðãà õýìæýý àâäàã ãýæ õàðèóëñàí áàéíà.Òåõíèê. äýìæèõ õàíãàëòòàé ¿íäýñëýë áîëíî. 106 .7 % íü 30 õ¿ðòýëõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòºã á¿òýýæ áàéíà. áàðèëãûí ñàëáàðò 31-50 õ¿ðòëýõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòãèéã á¿òýýäýã áàéõàä àðõè óíäààíû ñàëáàðûíõàí 51-70 õ¿ðòëýõ õóâèéí íýì¿¿ ºðòãèéã á¿òýýäýã àæýý. Ìºí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ýêîëîãèä ó÷èð÷ áóé íºëººëëèéã ººðñ人ð íü ¿íýë¿¿ëýõýä òýäíèé 58 õóâü íü ýêîëîãèä õàëã¿é. Çàâõàí àéìàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷èä çºâõºí îðîí íóòàãòàà áîðëóóëàëò õèéæ áàéãàà íü á¿ñèéí ýäèéí çàñàãò ¿ç¿¿ëýõ íºëºº áàéõã¿é áà ýêñïîðòîíä á¿òýýãäýõ¿¿í ãàðãàäàã íýã ÷ ¿éëäâýð àëãà áàéíà. Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýðò íºëººëæ áóé äîòîîä áîëîí ãàäààä õ¿÷èí ç¿éëèéí íºëººëºëèéã õàðãàëçàí SWOT øèíæèëãýýã õèéñýí.19-ä õàðóóëëàà. òåõíîëîãèéí ººð÷ëºëò Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí 34 ¿éëäâýðëýã÷äýýñ 10 íü îäîîãèéí òåõíèê. Ýõ ¿¿ñâýð ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí íýì¿¿ ºðòºã ¿éëäâýðëýëèéí áàéäëûã àâ÷ ¿çýõýä ¿éëäâýð¿¿äèéí 72. òåõíîëîãèéí á¿õýëä íü ñîëèõ.ýðõëýã÷äèéí àëü àëèíûõ íü õ¿íäðýë ãýæ ¿çýæ áàéãàà òåõíèê òåõíîëîãèéã õýðõýí ººð÷ëºõ òàëààðõè ¿éëäâýðëýã÷äèéí õýðýãöýýã òîäîðõîéëîí çóðàã 4. Çóðàã 4.

Ñóë òàë o Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë. o Äîòîîä çàõ çýýë áàãà. o Õ¿í àìûí òîî áóóð÷ áàéãàà. o Ñàíõ¿¿æèëòèéí îðîí íóòãèéí áîëîìæ õîìñ. o ¯éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðê áàéãóóëàõ. o Áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí. o Äàðõàí íýõèé. o ÒÒÝÇÒ ¿åä áàéñàí çàðèì òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿ä îëîí æèë çîãññîíîîð òåõíèêèéí áîëîí òåõíîëîãèéí õîöðîãäîëä îðñîí. 1. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýðæèëòèéí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äàâóó òàë o Ýêîëîãèéí õóâüä öýâýð ó÷ðààñ æèíõýíý ýêî á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ. o Õ¿í àì óëàìæëàëò ¸ñ çàíøèëàà àëäààã¿é Áîëîìæ o Òóâà óëñòàé õèë çàëãàà. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëèéã äîðä ¿çýõ õàíäëàãà o Òºãðºãèéí õàíøíû óíàëò èìïîðòûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íèéã ºñãºæ áàéãàà. o Óëàìæëàëò àðãààð ìàëûí àðüñ øèð. Ýðäýíýò õèâñ çýðýã ¿éëäâýð¿¿äèéí ò¿¿õèé ýäýý áýëòãýäýã ãîë á¿ñ o Çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí æèë áîëãîí çàðëàñàí o ̺í ÌÀÀ-í á¿òýýãäýõ¿¿íèé äàõèí áîëîâñðóóëàëòûã çàñãèéí ãàçðààñ äýìæèæ áàéíà. ýð¿¿ë ñýòãýëãýý õàíãàëòòàé áóñ.Õ¿ñíýãò 4. o Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð áàéãàà íü çàðèì áè÷èë ¿éëäâýðëýã÷äèéã òóéëäóóëæ áàéãàà . íîîñ õººâðººð ìàë àæ àõóéí òîíîã òºõººðºìæ õèéõ ºðõèéí ¿éëäâýðëýë çîãññîí. Àþóë o Àéìãèéí çàõ çýýë áàãà. o Áàéãàëèéí íººö áàãà. o Á¿ñèéí òóëãóóð òºâ. o Äàäëàãà òóðøëàãàòàé ìýðãýæëèéí àæèëëàõ õ¿÷ õîìñ. o ¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé òîíîã òºõººðºìæèíä èìïîðòûí áîëîîä ͪÀÒ îíîîäîã 107 . o Õóâü õ¿ì¿¿ñèéí ¸ñ ñóðòàõóóí. èðãýäýä ¿éëäâýðëýë ýðõëýõ óëàìæëàë áàéõã¿é.

Çóðàã 4. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí ºíººãèéí áàéäëûí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Оёдол Талх нарийн боов. гурилан бүтээгдэхүүн Барилгын модон хийц Тоосго Мод модон эдлэл. тавилга үйлдвэрлэл Малын тэжээл Савхин гутал Махны чиглэлийн ЭАА Төмөр хийц Сүү сүүн бүтээгдэхүүн Төмс хүнсний ногоо Жимс жимсгэнэ Ундаа жүүс Мал нядлах. мах Барилга угсралт Ноос ноолуур эсгий эдлэл Давс 107 . 21.

ò¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõ ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººö çýðãèéã õàðãàëçàí ¿çñýí áîëíî. Äýýðõ ñóäàëãààíóóäààñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä îäîîãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéã øèíý÷ëýõ çàéëøã¿é øààðäëàãà áàéãààã èëòãýæ áàéíà. ñàâ áàãëàà áîîäîëòîé áîëãîõ ãýæ 8. 22. ̺í òºìñ õ¿ñíèé íîãîîíû çàõ çýýëèéí ýðýëò ºñ÷ áàéãàà. æèìñíèé ÷àíàìàë.4.3. íîîñ íîîëóóð áîëîâñðóóëàõ çýðýã ººðòºº áàéãàà íººöºä òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéí ÷èãëýëèéã äóðäñàí áàéíà. Çóðàã 4. ýð÷èì õ¿÷.3 õóâü. àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ. ìîäîí ìàòåðèàë. ãóðèë. õýðýãöýý: ¯éëäâýðëýã÷èéí èðýýä¿éí ä¿ð òºðõèéã ãàðãàõäàà òóõàéí çàõ çýýëä ÿìàð òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò áàéãàà. Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ¿å øàò Çàõ çýýëèéí ýðýëò. õàäãàëàëòûí íºõöëèéã áîëîí çàãâàð õèéöèéã ñàéæðóóëàõ ãýæ òóñ á¿ð 5. ªíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí 59 õóâü íü àéìãèéí çàõ çýýëä. ªíººãèéí áàéäëààð Çàâõàí àéìàãò á¿ñèéí õýìæýýíä á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ ÷àäàâõèòàé ¿éëäâýð áàéõã¿é.9 õóâü íü õàðèóëñàí áàéíà. Çàâõàí àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é 4. áàðèëãûí ñàëáàð õºðºí㺠îðóóëàëòààñ ýðýëò õàìààðàõ. Ãîâü-Àëòàé çýðýã àéìãóóäàä áîðëóóëäàã áàéíà.8 õóâü. æèìñ áîëîâñðóóëàã÷èä ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ãýæ õýðýãëýã÷èä ¿íýëæ áàéãàà ãýæ çàõ çýýëýý ¿íýëñýí áàéíà. æèìñ æèìñãýíý. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä îäîîãèéí ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèéõýý ÷àíàðûã ñàéæðóóëàõ ãýæ 55. ìîäîí ýäëýë çýðýã îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýäýã á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò íü ºñºõ õàíäëàãàòàé áîë òºðèéí àëáàí õààã÷èä áàðèëãûí ìàòåðèàë. Çàõ çýýë ýðýëò Õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿ä Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé òºðèéí àëáàí õààã÷äûí ¿íýëãýýãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä õýðýãëýã÷äèéí ýðýëòýýð Õýðýãëýã÷äèéí ñóäàëãààíààñ õàðàõàä ìàõ ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í. òºìñ õ¿íñíèé íîãîî. 26 õóâü íü çºâõºí ñóìûí ò¿âøèíä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëäàã íü àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä á¿ñèéí ýäèéí çàñãèéí õºãæèëä íºëºº ¿ç¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéíà.1.8 õóâü.3. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çýæ áàéíà. ìîä áîëîâñðóóëàõ. ãàëûí ò¿ëøíèé õóâüä Õîâä. Îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õýðýãëýã÷äèéí 61. ñ¿¿ öàãààí èäýý. 108 . áîðëóóëàã÷äûí 60 õóâü íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áà òýä öààøèä áîëîâñðóóëàëòûí ÷àíàð.

òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2013 0.Ìàíàéõ øèã õ¿í àì ñèéðýã.0 2011 îíîîñ 0.5 Çýýëèéí áîëîí ººðèéí õºðºí㺺ð Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí àæ àõóé Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ Áàðèëãûí ìàòåðèàë II øàò ¯éëäâýðæ¿¿ëýëò Ýõ ¿¿ñâýð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Òàëõ íàðèéí áîîâíû öåõ I øàò Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýð Øààðäàã-äàõ õºðºíãº. òýð áóì òºã Çýýëèéí áîëîí òºñëèéí õºðºí㺺ð Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Áàðèëãà áàéãóóëàìæ òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2012 6.0 ªºðèéí áîëîí õºíãºëºëòòýé çýýë Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Ïëàíòàöè áàéãóóëàõ 2009-2011 0.3 ªºðèéí áîëîí çýýëèéí õºðºí㺠Ãóðèëûí ¿éëäâýð Áàðèëãà áàéãóóëàìæàà áàðèõ.12 2009-2014 1. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí.08 2009-2013 0.5 ªºðèéí áîëîí çýýëèéí õºðºí㺠109 .8 ªºðèéí áîëîí õºíãºëºëòòýé çýýë 2009-2013 0. äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë áàéãàà îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýýñ èë¿¿òýé òîìîîõîí îðîí íóòãèéí ýäèéí çàñàãò íºëºº ¿ç¿¿ëæ ÷àäàõóéö 2-3 ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãòýé áà ò¿¿íèéã äàãàëäàí ¿éë÷èëãýýíèé íýãæ¿¿ä áèé áîëíî. 1 Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ¿å øàò Íýí øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð Çýðýãöýý áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä ÿéöýòãýõ àæèë Õàìðàõ õóãàöàà 2009-2011 Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠Òîíîã òºõººðºì溺 óãñðàõ 2009-2013 2. Õ¿ñíýãò 4.05 ªºðèéí áîëîí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýãýýð Óëàìæëàëò ýñãèé ýäëýë 2009 Õ¿ñâýë çýýëèéí õºðºí㺠Óëàìæëàëò àðüñ øèðýí ýäëýë 2009 Õ¿ñâýë çýýëèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ Òºñâèéí õºðºí㺠Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ 2011 îíîîñ 1.1 Çýýëèéí áîëîí ººðèéí õºðºí㺠Һìñ õ¿íñíèé íîãîî Á¿òýýãäýõ¿¿íýý íýìýãä¿¿ëýõ 2009 0. Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äàðààõü ¿å øàòòàéãààð çîõèîí áàéãóóëæ áîëîõ áàéíà.

Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã çºâõºí òºðèéí îðîëöîîòîé øèéäâýðëýõ àñóóäàë þì.Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ñàðëàãèéí õººâºð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ãóðèëûí ¿éëäâýð 2011 îíîîñ 0. 110 . Èéìä äýýðõ 3 õóâèëáàðûí òàëààð äàõèí òîîöîîëîë õèéñýíèé ¿íäñýí äýýð òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèéäâýðëýõ õýðýãòýé áàéíà. Äýä á¿òöèéí õºãæëèéí àñóóäëûã øèéäýõã¿éãýýð òýíä ÿìàð÷ Æį õºãæèõã¿é íü îéëãîìæòîé. ªíººäðèéí áàéäëààð Çàâõàí àéìãèéí äóëààí õàíãàìæèéí àñóóäëûã õóâèéí æèæèã áàãà îâðûí çóóõ ã¿éöýòãýæ áàéãàà áà 1ì3 äóëààíû ¿íý ÓÁ õîòûí ¿íýýñ äàõèí èõ áàéãàà áà óóðûí çóóõíû àøèãò ¿éëèéí êîýôôèöèåíò íü 0.5 2011 îíîîñ 0.1 Òºñëèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ 0. Äýä á¿òöèéí àñóóäëûã òºðººñ äýìæèõ íü çàéëøã¿é þì.ßðóóÒýëìýí-Èäýð D Îäîîãèéí íºõö뺺ð Ýð÷èì õ¿÷ Äóëààí Óóð Ýð÷èì õ¿÷ À áà  õóâèëáàðûã ñîíãîñîí òîõèîëäîëä õÿìäõàí ýð÷èì õ¿÷íèé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëîõ áîëîâ÷ äóëààí ¿éëäâýðëýëèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýõ õýðýãöýý áèé áîëíî.2 ªºðèéí õºðºí㺠Öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷ ¿éëäâýðëýë: Çàâõàí àéìàãò õàìãèéí èõ ýðýëòòýé á¿òýýãäýõ¿¿í áîë öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷ þì. Õýðâýý ºíººäðèéíõ øèã ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæòàé áàéõ þì áîë òýíä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõýä ÿìàð ÷ ¿ð ä¿íä õ¿ðýõã¿é. äóëààí. 2 Ýð÷èì õ¿÷ýýð õàíãàõ ýõ ¿¿ñâýð¿¿äèéí õóâèëáàð Õóâèëáàð Ýõ ¿¿ñâýð ¯éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿í Äàâóó òàë Ѻðºã òàë Õîëáîãäîõ ñóìóóä À Òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìä õîëáîãäîõ Öàõèëãààí Íýã êâò-ûí ¿íý õÿìäõàí Äóëààí áîëîí óóð äàõèí ¿éëäâýðëýõ ÒîñîíöýíãýëÒýëìýí-ÓëèàñòàéÀëäàðõààí  Òàéøèðûí óñàí öàõèëãààí ñòàíö Ýð÷èì õ¿÷ Íýã êâò-ûí ¿íý õÿìäõàí Äóëààí áîëîí óóð ¿éëäâýðëýõ ÖàãààíõàéðõàíÓëèàñòàé.9 ªºðèéí õºðºí㺠2011 îíîîñ 0.ÒýëìýíÈäýð-Àëäàðõààí Ñ Óëèàñòàéä ÄÖÑ áàðèõ Æį õºãæèõ áîëîìæ áèé áîëîõ Íýã 1 êâò-ûí ¿íý ºñºõ / ÓëèàñòàéÀëäàðõààí. óóð çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íýãýí çýðýã ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé áîëîõ òóë òóõàéí îðîí íóòàãò Æį õºãæèõ áîëîìæèéã áèé áîëãîíî. Çàâõàí àéìàã ººðèéí ãýñýí í¿¿ðñíèé ýõ ¿¿ñâýðã¿é ó÷ðààñ Õºâñãºë àéìãèéí Ìîãîéí ãîëîîñ í¿¿ðñýý òýýâýðëýäýã òóë 1 êâò ýð÷èì õ¿÷íèé ¿íý ºíäºð áàéõ ìàãàäëàëòàé áîëîâ÷ íàéäâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëîõ þì.7 áàéãàà àæýý. Ñ õóâèëáàð ñîíãîñîí òîõèîëäîëä öàõèëãààí.5 -0. Öàõèëãààí ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã øèéäâýðëýõ 3 òºðëèéí õóâèëáàð áàéæ áîëîõ þì. Õ¿ñíýãò 4.

Çóðàã Çàâõàí àéìãèéí ýð÷èì õ¿÷íèé èðýýä¿é Ýð÷èì õ¿÷ õîëáîõîîð òºëºâëºæ áóé Òîñîíöýíãýë. áîõèðûí õîîëîé íü òºâ øóãàìàíä 111 . Òýëìýí.Çóðàã 4. Èõ-Óóë çýðýã ñóìóóäûã Çàâõàéí àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí á¿ñ ãýæ ¿çýæ áîëíî. À. B. Ãóðèëûí ¿éëäâýð.2 Çàâõàí àéìàãò äýìæèõ ñýðãýýí çàñâàðëàõ ¿éëäâýð¿¿ä Çàâõàí àéìàã ýð÷èì õ¿÷íèé íàéäâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëñîí òîõèîëäîëä ¿éëäâýðèéí òîìîîõîí òºâ áîëîõ Óëèàñòàéä ñýðãýýí çàñâàðëàõ áóþó ºðãºòãºõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã ýðýìáýëýí àâ÷ ¿çâýë: A. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð. òºìºð áåòîí. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð ªíººãèéí áàéäàë: Çàâõàí àéìãèéí òºâ Óëèàñòàé äàõü ìàõ êîìáèíàò íü 1984 îíä 120 áîä ìàë. 23.3. Õ¿íñíèé ¿éëäâýð. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Áàðèëãóóä íü óãñàðìàë. öýâýð áîõèð óñ. C. 4. äýä á¿òöèéí õóâüä öàõèëãààí. òåõíîëîãèéí óóð. D. 1000 òîëãîé áîã ìàë íÿäëàõ. 4 òí äàéâàð á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàëòàéãààð Ãåðìàíû ÒÝǯ-ýýð áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëñàí. Óëèàñòàé.

Óã íóóðò ÎÒÎËÜ.160 òýðáóì òºãðºã áóþó 993. . Õÿðãàñ íóóðûí äàðàà îðäîã áàéíà.Äóëìàà íóòàãøóóëàí ¿ðæ¿¿ëñýí àæýý. Çàâõàí àéìàã íü çàãàñíû íººö èõòýé îëîí òîîíû íóóð öººðºì ãîë áàéäàã áºãººä àëáàí áóñ ìýäýýãýýð æèëäýý õóëãàéãààð 200-300 òí çàãàñ àãíàäàã áàéíà. 1050 òí áîãèéí íèéò 2000 òí ìàõ áýëòãýí ¿¿íýýñ 250 òí öýâýð ìàõààð õèàì. 3. 2850.8 òí àäóóíû.5 õóâèàð ºññºí áà æèëäýý äóíäàæààð 2000 òí ìàõûã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí õýðýãöýýã õàíãàõ íººö áîëîìæ á¿ðýí áàéíà. “¯äèéí õîîë” õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä áàãà. р-160 112 . ãýðýýãýýð á¿òýýãäýõ¿¿í íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé. äóíä ñóðãóóëèóäàä òîõèðñîí îðö õýìæýýãýýð.11 Óã ¿ç¿¿ëýëòýýðýý Óëààã÷èí õàð íóóð íü Õºâñãºë. ò¿¿íèéã ºðãºòãºõ áóþó õºðãºëòèéí òîíîã òºõººðºìæèéã øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà.2 ìÿíãàí òîëãîé áîãòîé áàéãàà íü ºíãºðñºí îíîîñ ìàëûí òîî 4.466 Áóñàä ìàøèí òîíîã òºõººðºìæ 40 000 000 34 247 Óãñàð÷ ñóóðèëóóëàõ çàðäàë 80 000 000 68 493 Òýýâðèéí çàðäàë 60 000 000 51 370 Íèéò ä¿í 1 160 000 000 993 151 Ìàõíû ¿éëäâýðèéã ñýðãýýí çàñâàðëàõàä íèéòäýý 1. Òºâèéí á¿ñèéí õýðýãëýã÷äýä á¿òýýãäýõ¿¿íýý íèéë¿¿ëæ. à. Ñèáèðèéí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýõ.0 òí-ûí áàãòààìæòàé õºðã¿¿ðòýé çîîðü Èæ á¿ðýí 400 000 000 342.2 ìÿíãàí òîëãîé ¿õýð. Áàãà íóóðààñ çàãàñ àøèãëàõ áîëîìæòîé áà íýãæ òàëáàéãààñ 329. 510 òí öýâýð ìàõ. Äýëõèéí ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëààñ óëáààëàí õýðýãëýã÷äèéí íººøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëò ºñ÷ áàéãàà íü õºðø çýðãýëäýý ÎÕÓ-ûí Òóâà. Ìàõíû ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí çàðäëûí òîîöîî Íèéò ¿íý Òîíîã òºõººðºìæèéí íýð Õýìæèõ íýãæ Òºãðºãººð Äîëëàðààð Õºðãºëòèéí òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýëò Èæ á¿ðýí 150 000 000 128 425 80 000 000 68 493 ¯éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéí çàñâàð ͺºøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîíîã òºõººðºìæ Èæ á¿ðýí 250 000 000 214 041 Õèàì áîëîâñðóóëàõ òîíîã òºõººðºìæ Èæ á¿ðýí 100 000 000 85 616 200.2 òí çàãàñíû íººöòýé áºãººä æèëäýý 50-100 òí çàãàñ àøèãëàõ á¿ðýí áîëîìæòîé ãýæ ¿çäýã áàéíà. ÏÅËÜÄ ç¿éëèéí çàãàñûã 1980 îíîîñ àêàäåìè÷ À. á. 323. Ãàäààä.6 òí äàéâàð ò¿¿õèé ýäýýð íººøèëñºí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí æèëä äóíäàæààð 8 òýðáóì òºãðºãèéí áîðëóóëàëò õèéõýýð áàéíà. 42. . 11 Завхан үйлдвэрлэл технологийн паркийн төсөл 2007 он. àäóóòàé.õîëáîãäñîí òóë ¿éëäâýðèéí æèãä àæèëëàãààã õàíãàõ áîëîìæòîé. Àéìãèéí áîëîí Óëààíáààòàð õîòûí èðãýä. Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë: ¯éëäâýð òºëºâëºãäºæ áóé õ¿÷èí ÷àäëûí á¿ðýí àøèãëàñíààð æèëä äóíäàæààð 633. Òóñ àéìãèéí Ýðäýíýõàéðõàí ñóìûí íóòàãò áàéõ Óëààã÷èíû Õàð íóóð. Õ¿ñíýãò 4. äîòîîä çàõ çýýë: . Èéìä ¿éëäâýðëýëèéí II ¿å øàòàíä çàãàñ àøèãëàõ áîëîìæòîé. . Çàâõàí àéìàã 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð 279. ¯éëäâýðèéí ñóóðèëàãäñàí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä á¿ðýí àæèëëàãààòàé. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ: Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü õàíãàëòòàé íººö á¿õèé ò¿¿õèé ýäèéí äàðààõ 2 ¿íäñýí ýõ ¿¿ñâýðò ò¿øèãëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ áîëíî.1 ìÿí àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà.6 òí ¿õðèéí. áîðëóóëàëòûã òîãòâîðòîé áàéëãàõ ¿¿äíýýñ Óëààíáààòàð õîòîä áîðëóóëàëòûí ñàëáàð íýãæ àæèëëóóëàõ. Áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéí íººö äýýð ò¿øèãëýíý.

Îðîí íóòàãò õàíûí ìàòåðèàë.4 õóâèéã äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð õàíãàäàã áàéíà. Èìïîðòûí óëààíáóóäàé: Õýðâýý øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð íü á¿ðýí õ¿÷èí ÷àäëààðàà àæèëëàõàä æèëäýý 6000 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ áºãººä ò¿¿íä øààðäàãäàõ 8500 òí ¿ð òàðèà õýðýãöýýòýé áà ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýð 0. à. Õºðºí㺠îðóóëàëò: Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñèñòåì áîëîí õîíîãò 25 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð áàðüæ áàéãóóëàõàä 500.6 õóâèéã èìïîðòîîð. . Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ãîë ìàòåðèàë áîëîõ òîîñãî. Òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýð¿¿ä. “Áýðñ¿ì” ÕÕÊîìïàíèé ýëñýí ñ¿âýðõýã ãóëäìàéí öåõèéã ºðãºòãºíº. õàíûí ºíãºë㺺íèé ìàòåðèàë. Ñýëýíãèéí ðàéîíä ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ñýðãýæ áàéãàà íü äîòîîäûí ãóðèëûí ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëæ óã êîìïàíèéí ºðñºëäºõ ÷àäâàðûã áóóðóóëàõàä õ¿ðãýíý ãýäãèéã àíõààðàõ õýðýãòýé áàéíà. á. . . Ýíý øààðäëàãûí äàãóó “Àðáåò” ÕÕÊîìïàíèé òºìºð áåòîí çàâîä. Óã ¿éëäâýð æèëäýý 6000 òí ãóðèë. áëîê ãýõ ìýò õàíûí ìàòåðèàëûí õýðýãöýý àñàð èõ áàéãàà. Óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ. Õèë çàëãàà îðøèõ Ãîâü-Àëòàé. Õºðø çýðãýëäýý Ãîâü-Àëòàé àéìãèéí èðãýä Ãýõäýý àíõààðàõ ãîë ç¿éë áîë ÷àíàðûí àñóóäàë þì.0 ñàÿ òºãðºãèéí ºðòºã á¿õèé äýä á¿òöèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí áàéíà. Àéìãèéí èðãýä.B. 2009 îíîîñ ýõëýí Óëèàñòàéä õîíîãò 25 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàéãóóëàõààð òºëºâëºí ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéã ÎÕÓûí Íûæíèé ãîðîä õîòûí òîíîã òºõººðºìæèéí ¿éëäâýðòýé ãýðýý áàéãóóëàí àæèëëàæ áàéíà. à. 2500 òí ìàëûí òýæýýë ¿éëäâýðëýõ áîëíî. äóëààí òóñãààðëàõ ìàòåðèàë õîâîð áàéíà. Ãóðèëûí ¿éëäâýð ªíººãèéí áàéäàë: Òýñèéí ãîë ÕÕÊ íü õîíîãò 22 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ¿éëäâýðèéã àøèãëàëòàíä îðóóëñàí áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí áîëîí ýð÷èì õ¿÷íèé õàíãàìæèéí áàéäëààñ øàëòãààëàí õ¿÷èí ÷àäëûíõàà äºíãºæ 20 îð÷èì õóâèéã àøèãëàæ 2008 îíä 120 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýñýí áàéíà. Áàÿí-ªëãèé çýðýã 113 . C. ͺ㺺 òàëààð Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ Àòðûí-3 àÿíûã çîõèîí áàéãóóëñàíààð Òºâ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ õýä õýäýí øààðäëàãà óðãàí ãàð÷ áàéíà. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãà. òóíãààñàí øîõîé. òýýâýðëýëò õîë ó÷èð îðîí íóòãèéí õîëáîã÷ ìàòåðèàë áîëîõ øîõîéí ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëæ. Õýðýãëýã÷äèéí õýðýãöýýíä òîõèðñîí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýõã¿é áîë áîðëóóëàãäàõã¿é áàéõ ìàãàäëàëòàé þì. Çàõ çýýë: Çàâõàí àéìãèéí õ¿í àìûí õýðýãöýýò íèéò ãóðèëûí 98. Õîâä. 1.0 ìÿíãàí àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàéãààñ ººðèéí õºðºíãèéí õýìæýý 248 ìÿíãàí àì äîëëàð. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ: Ãóðèë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü õàíãàëòòàé áóñ íººö á¿õèé ò¿¿õèé ýäèéí äàðààõ 2 ¿íäñýí ýõ ¿¿ñâýðò ò¿øèãëýí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõ áîëíî.7 õóâèéã ¿ëäýõ 99. ãàäíû ýõ ¿¿ñâýð íü 252 ìÿí àì äîëëàð õýðýãòýé áàéíà. Ãóðèëûí äàðààõü çàõ çýýë áàéíà. Õàíûí áîëîí çàñëûí áóñàä òºðëèéí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæèéí õ¿ðýýíä: . . . Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë. Áàðèëãàä õýðýãëýæ áóé ãîë õîëáîã÷ ìàòåðèàë áîëîõ öåìåíò íü ¿íý ºíäºð. ºðëºã øàâàðäëàãûí çóóðìàãò õîëáîã÷ áîëãîí õýðýãëýõ. Óâñ.3 õóâèéã èìïîðòûí áîëîí áóñàä ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ òîîöîî ãàð÷ áàéíà. ýìóëüñ ¿éëäâýðëýõ øààðäëàãà ãàð÷ áàéãàà áºãººä ýäãýýðèéã ¿éëäâýðëýõ ò¿¿õèé ýäèéí íººö áîëîìæ á¿ðýí áàéíà. Òýñèéí ãîë ÕÕÊ íü 2008 îíîîñ ýõëýí Àëäàðõààí ñóìûí Øàð òàëûí óñëàëòûí ñèñòåìèéã ñýðãýýõýä çîðèóëàí 460. äóó. øîõîéí çàìàñê.

“ Áýðñ¿ì” ÕÕ Êîìïàíèóäàä îäîî àøèãëàæ áàéãàà ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýëèéí áààç áîëãîí àøèãëàõ áîëîìæ á¿õèé àãóóëàõ.àéìãóóäàä ýíý òºðëèéí ¿éëäâýð áàãà. ýçýëõ¿¿í æèí 1417-1584 êã/ ì3 áàéíà. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýä: Ýëñ õàéðãàíû êàðúåðèéí ¿éë àæèëëàãàà õýâèéí ÿâæ áàéãàà áºãººä òåõíîëîãèéí øààðäëàãûã á¿ðýí õýìæýýãýýð õàíãàæ áàéíà. Áåòîí. ¿íñýí áîëîí ýëñýí áëîê. Óëààíáààòàð õîòîîñ òýýâýðëýõ áîëíî. Á. çºâõºí ººðñäèéí õýðýãöýýã õàíãàõ òºäèé ¿éëäâýðëýæ áàéíà. çóçààíààðàà 1. èæ á¿ðýí òºìºð áåòîí çàâîä çýðãèéã ò¿øèãëýí îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíîëîãè á¿õèé òîíîã òºõººðºì溺ð òîíîãëîæ. êîëüöî. ñóóðèí àìüäðàëòàé òóë òîõèëîã îðîí ñóóöàíä òàâ òóõòàé àìüäðàõ øààðäëàãàòàé . Îäîîãèéí áàðèãäàæ áàéãàà îðîí ñóóöíû ¿íý íü õýðýãëýæ áàéãàà ìàòåðèàëààñ øàëòãààëàí ºíäºð áàéãàà áºãººä ¿¿íèéã áóóðóóëàõ ãîë àðãà íü áàðèëãûí çàðèì òºðëèéí ìàòåðèàëûã îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýæ õýðýãëýõ ÿâäàë þì. ïîðòëàíä öåìåíò. ñóâãèéí õàâòàíãóóä. Áóñàä ò¿¿õèé ýäèéã Äàðõàí. Øîõîéí ÷óëóóíû îðä ãàçàð íü Óëèàñòàé õîòûí òºâººñ 30-45 êì çàéòàé. . õàòààõ òàëáàé. Áåòîí. çàìûí õàøëàãà. 4 ¯éëäâýðëýæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë Õýìæèõ íýãæ ¿éëäâýðëýõ õýìæýý Íýãæèéí ¿íý /òºã/ Í¿õòýé áëîê ¯íñýí áåòîí ãóëäìàé øèðõýã øèðõýã 20 000 15 000 950 900 114 . Áåòîí. Öàðóóö áåòîí ãóëäìàé áîëîí çàñëûí ìàòåðèàë ¿éëäâýðëýõ ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä: Øîõîéí ÷óëóóíû òîäîðõîé õýìæýýíèé íººöºä òóëãóóðëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ áîëîìæòîé. Íèéòëýã øààðäëàãûí õ¿ðýýíä: . Õ¿ñíýãò 4. íÿãò íü 2. 1990 îíîîñ ºìíº áàðóóí àéìãóóäûí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéñàí òºìºð áåòîí çàâîäûí ¿éë àæèëëàãàà çîãññîí õýäèé ÷ ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã òºõººðºì溺ñ òîäîðõîé õýìæýýíèé ãîë íýð òºðëèéí òºõººðºìæ¿¿ä õàäãàëàãäàí ¿ëäñýí íü ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ ãîë õ¿÷èí ç¿éë áîëæ áàéíà. Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí “Àðáåò”. õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõýä ýëñ Àëäàðõààí ñóìûí òºâººñ 15 êì-ä áàéðëàäàã Çýýãèéí áîëîí Ïëâðîíãèéí òîëãîéí îðä ãàçðóóä áàéíà. òàâààðûí çóóðìàã çýðýã áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëä õýðýãëýõ á¿õ òºðëèéí áåòîí. Çàâõàí àéìàã íü õ¿í àì õàðüöàíã¿é èõ . àðìàòóð. “Àðáåò” ÕÕÊîìïàíè íü õó÷èëòûí í¿õòýé áîëîí õàâèðãàò õàâòàí. öåìåíòèéã Óëààíáààòàð . íýðìýë óñ.Ñóäàëãààíààñ ¿çýõýä îðîí ñóóöàíä àìüäðàõ õýðýãöýýòýé ãýñýí 400-500 àéë ºðõ áàéãàà áºãººä îéðûí 3 æèëèéí õóãàöààíä çºâõºí 20-30 õóâèéã ë õàíãàõ õýìæýýíèé îðîí ñóóö áàðèãäàõààð áàéíà. . ÿâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéí õýðýãöýý àéìàãò òºäèéã¿é áàðóóí àéìãóóäûí õýìæýýíä èõ áàéíà. Ýäãýýð íü äºðºâäºã÷ ãàëàâûí ¿åèéí íàñòàé. À.7-1. òºðºë á¿ðèéí áëîê.70 ã/ñì3. ãàð òîîñãî. á. â. ºð㺺øºº 800 ì.4. á. õºíãºí öàãààíû íóíòàã çýðýã áàéíà. “Áýðñ¿ì” ÕÕÊîìïàíè íü õèéò áåòîí ãóëäìàé. ñóóðèéí ãóëäìàé. òºìºð áåòîíûã ¿éëäâýðëýíý. ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºí ÿâóóëàõ áîëíî. Àëäàðõààí ñóìûí íóòàãò îðøèíî. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðèéí ãîë ò¿¿õèé ýä.Í¿õòýé áëîê. 0-05 ìì-èéí õàéðãà. ìàòåðèàëûí íººö áîëîìæ: Õàíûí ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëîõ õèéò áåòîíû ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë êâàðöûí ýëñ. Øèðõýãëýãèéí ìîäóëü íü 0. òºìºð áåòîíû ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ íººö áîëîìæèéí õ¿ðýýíä: . äààöûí áîëîí äààöûí áóñ ÿëóó.7ì –ò áàéðëàäàã. öàõèëãààí õîëáîîíû øîíãèéí õºë.2-2. ºíãºò õàâòàí. Îðä ãàçðûí õýìæýý óðòààøàà 1. ýëñýí ñ¿âýðõýã ãóëäìàé ¿éëäâýðëýõ çîðèóëàëò á¿õèé ¿éëäâýð.8 êì. í¿õòýé áëîê çýðýã ìàòåðèàëûã ¿éëäâýðëýíý. . õóäãèéí îíãîö. Â. Äàðõàí çýðýã õîòóóäààñ òýýâýðëýæ õýðýãëýäýã. õàéðãàíû ¿íäñýí îðä ãàçàð áîë 22 êì çàéòàé ßðóóãèéí ãîë. çîîðèéí õàíûí ãóëäìàé. ¯¿íèéã ò¿øèãëýí öàðóóö áîëîí õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. Á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë: à.63-2. Ýëñ.

ò¿¿íèéã ºðãºòãºõ áóþó øèíý÷ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. ¯éëäâýðèéí ñóóðèëàãäñàí òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä á¿ðýí àæèëëàãààòàé. æèìñíèé ÷àíàìàë. æ¿¿ñ . ßðóó ñóìûí ßðóó ìàíäàë õîðøîî íü òîîñãî ¿éëäâýðëýíý. . Èõ-óóë Èäýð. æèìñíèé æ¿¿ñ õàäãàëàõ 5 òí-ûí ãàí ñàâ 10 øèðõýã. öýâýð áîõèð óñ. D. äàðñ. òåõíîëîãèéí óóð. âàêóì óóðøóóëæ æèìñ ºòãºð¿¿ëýõ òºõººðºìæ 1. KK-3 ñàðìèñ ñîðòëîã÷ ìàøèí øààðäëàãàòàé áàéíà.2. Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë: Õ¿íñíèé ¿éëäâýð íü àðõè. 35. æèìñ áà ò¿¿õèé ýä 纺õ çîðèëãîîð 2. æèìñ õàäãàëàõ 1 òîííûí ñàâ 20.Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë ªíººãèéí áàéäàë: Çàâõàí àéìãèéí õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ãîë ¿éëäâýðëýã÷ Çàâõàí áàÿëàã ÕÊ þì. õºíãºí áåòîí ãóëäìàé íýìæ ¿éëäâýðëýíý. æ¿¿ñíèé ñàâàëãààíû àâòîìàò øóãàì 1. óñ. Òºñºâò áàéãóóëëàãûí èõ çàñâàð óãñðàëò çýðýã áîëíî. ñàâëàõ õºðãºõ øóãàì 1. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò õèéñíýýð óðüä ¿éëäâýðëýæ áàéñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé òîîã 2-5 äàõèí íýìýãä¿¿ëæ. Çàõ çýýë: ªíººãèéí áàéäëààð àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òîîñãîíû 38.5 õóâèéã Ãîâü-Àëòàé. â. . 5 ¯éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºæ ¿éëäâýðëýõ á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Õýìæèõ ¿éëäâýðëýõ Íýãæèéã ¿íý Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðºë íýãæ õýìæýý /òºã/ Í¿õòýé áëîê øèðõýã 50000 950 ¯íñýí áåòîí ãóëäìàé øèðõýã 30000 900 Ýëñýí ñ¿âýðõýã áåòîí ãóëäìàé øèðõýã 10000 600 ßâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí ì2 4500 1200 Ãàð òîîñãî øèðõýã 200000 70 Õèéò áåòîí øèðõýã 4000 1200 ¯éëäâýðëýëýý ºðãºòãºæ. ¿ð õàëüñ æ¿¿ñ ÿëãàõ ìàøèí 1. Àëäàðõààí. òºìºð áåòîí. öààøèä öàðóóö òîîñãî. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí çàõ çýýë íü àéìãèéí äîòîîä çàõ çýýë áàéíà. Áàÿíòýñ ñóìûí íóòàãò íýðñ. Óã õîðøîî æèëäýý 300 ìÿí øèðõýã òîîñãî ¿éëäâýðëýõ áºãººä àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò 10 îð÷èì õóâèéã õàíãàõ áîëîìæòîé. ĺðâºëæèí.5 òîíí äààöòàé õºðãºëòòýé ìàøèí 2. Æèëäýý 300 ãàðóé ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýí àéìãèéí á¿õ ñóìóóä áîëîí ÓÁ õîòûí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. áëîê çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëòèéã ºñãºæ áàéíà. áîëîìæ: Çàâõàí àéìãèéí Òîñîíöýíãýë. áîõèðûí õîîëîéòîé áà ºíººãèéí áàéäëàà𠺺ðñäèéí ýõ ¿¿ñâýðýýð àæèëëàæ áàéíà.Ýëñýí ñ¿âýðõýã áåòîí ãóëäìàé ßâãàí õ¿íèé çàìûí ºíãºò õàâòàí Ãàð òîîñãî øèðõýã ì2 øèðõýã 5 000 2 500 100 000 600 1200 200 Õ¿ñíýãò 4. öàõèëãààí òóëãóóð ýäëýë áîëîí áóñàä ìàòåðèàëóóäûã ÓÁ áîëîí áóñàä çàõ çýýëýýñ õàíãàæ áàéíà. íàðèéí áîîâ. óñàí áà óóðàí öàìöòàé æèìñíèé æ¿¿ñ õàäãàëàõ ãàí ñàâ (5 òîííûí ) 10 øààðäëàãàòàé.4 õóâèéã Õîâäûí òîîñãîíû ¿éëäâýð¿¿äýýñ. Èðãýäèéí îðîí ñóóöíû ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëñîí ä¿íç ïàëêíû ¿íý ºññºí íü òîîñãî. Áàðèëãóóä íü óãñàðìàë. æèìñ øàõàõ ïðåññ 1. óíäàà. ÷àíàìàë ÷àíàõ . ÷èõýð. äàâñ çýðãèéã ¿éëäâýðëýæ áàéãàà áà ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºñíººð 115 . Áàðèëãà óãñðàëòûí êîìïàíè. äýä á¿òöèéí õóâüä öàõèëãààí. Öàãò 0. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö. ÷àöàðãàíà çýðýã áàéãàëèéí çýðëýã æèìñíèé íººöòýé áà Çàâõàí áàÿëàã ÕÕÊ íü ººðèéí æèìñíèé àæ àõóéí ïëàíòàöè áàéãóóëæ áàéãàà áîëíî. óíäàà. ÊÌ-1 ñàðìèñíû õóìñ çàäëàõ ìàøèí. Ñàðìèñíû á¿òýýãäýõ¿¿íèé öåõýä øèíýýð HGS-3 õàëüñ öýâýðëýã÷ ìàøèí.5 òîíí óóð ãàðãàõ ÷àäàëòàé áàãà îâðûí çóóõ áàðüæ àøèãëàëòàíä îðóóëíà. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýðýãöýý: Õ¿íñíèé ¿éëäâýðò øèíýýð 20 òíûí áàãòààìæòàé õºðãºëòèéí êàìåð. Õóâèàðàà îðîí ñóóö áàðüæ áóé èðãýä. .

116 . 2. ñàðìèñíû õàíä çýðýã áîëíî. ×àöàðãàíû òîñ. æèìñíèé êîìïîò. Äàðõàí. õýðýãöýý áàéíà. ÷àöàðãàíû áîäü ø¿¿ñèéã âàêóìëàí ñàâëàæ. õàòààñàí æèìñ. Õºðºí㺠îðóóëàëò. 3. Àéìãèéí èõýíõ ñóìàíä òàëõ íàðèéí áîîâíû æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõ øààðäëàãà. Ýðäýíýòèéí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. ¯éëäâýðëýë æèãäýð÷ ºðãºæèõèéí õýðýýð ýðäýì øèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòàð÷ çàðèì òºðëèéí ýì áîëîí ãîî ñàéõíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ. õ¿¿õäèéí òýæýýë çýðãèéã íýìæ ¿éëäâýðëýõ áîëíî. Óëààí õàëüñò ñàðìèñààð õèéõ øèíý á¿òýýãäýõ¿¿í: Øèëýí ñàâàíä äàðøèëñàí ñàðìèñ. ãàäààäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. Ñóì á¿ðò ºäºðò 25 êã á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé æèæèã ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõàä áîëíî. õ¿¿õäèéí òýæýýë. äîòîîä. I. Õàðèí I ¿å øàòûã õýðýãæ¿¿ëýõýä 380 ñàÿ òºãðºã øààðäëàãàòàé áàéãàà áà êîìïàíè 250 ñàÿ òºãðºãèéã ººðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààñ 130 ñàÿ òºãðºãèéã ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ îëîõ õýðýãöýý òîîöñîí áîëíî. ãàäààäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà.ñàðìèñíû õàíä. ªòãºð¿¿ëñýí æèìñíèé æ¿¿ñ. ãîî ñàéõíû áàðàà. Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ¿éëäâýðëýõ Óã àðãà õýìæýýí¿¿äèéã õýðýãæ¿¿äýõýä íèéòäýý 1. êîìïîò. ýì÷èëãýýíèé çîðèóëàëòòàé õàíä õèéæ. äîòîîäûí çàõ çýýëä ãàðãàæ. Òàëõ íàðèéí áîîâûã ãàíçàãûí íàéìàà÷èä ÓÁ. äîòîîä. Òîíîã òºõººðºì溺 ñóóðèëóóëàõ III. óíäààã àéìãèéí äîòîîäîä áîëîí áàðóóí á¿ñèéí àéìãóóä. 4.0 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Óëèàñòàéä 2 ãà ãàçàð ¿õðèéí í¿ä ¿ðæ¿¿ëýõýýð ñóóëãàö òàðèõ áýëòãýëýý õàíãàñàí áàéíà. òýâýðëýãäýæ áóé íü ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãà õàíãàæ ÷àäàõã¿é áîëîîä áàéíà. ãàäààä çàõ çýýëä ýêñïîðòëîíî. ñàíõ¿¿æèëòèéí òîîöîî Õ¿íñíèé ¿éëäâýðèéã ºðãºòãºõèéí òóëä äàðààõü ¿å øàòòàé àðãà õýìæýýã õýðýãæ¿¿ëýõ áîëíî. Æèìñýýð õèéõ øèíý òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿í: ãîî ñàéõàíû áàðàà. Æèìñíèé ïëàíòàöè áàéãóóëàõ II. Ñàðìèñààð õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í . âàêóìæóóëæ õºë人æ õàäãàëñàí æèìñ. õàòààñàí áîëîí äàðøèëñàí æèìñ. Óëàìæëàãäàí ¿éëäâýðëýãäýæ èðñýí ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã àéìãèéí äîòîîäûí çàõ çýýëä áîðëóóëíà. Çàõ çýýë: 1. àéìãèéí òºâººñ ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã òýýâýðëýæ áóé íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é íºõöºëä õàäãàëàãäàõ. ¯¿íèé òóëä æèìñ áîëîí ñàðìèñíû òàðèàëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõèéí òóëä Àëäàðõààí ñóìàíä 4 ãà òàëáàéä ÷àöàðãàíà. Óëààíáààòàð. 5.

õººâºð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Á.2 Çàâõàí àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä À.Çàâõàí àéìàãò äýìæèõ ñýðãýýí áîñãîõ ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Жимс жимсгэнэ Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Мал нядлах. Íîîñ. Èéìä Íîãîîí Àëò.3. Ìåðñó corp çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿ä ñàðëàãèéí õººâðèéí value chain 117 . Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé Çàâõàí àéìàã íü ñàðòóóë îìãèéí ¿¿ëäðèéí õîíèíû öºì ñ¿ðýãòýé áà æèëäýý áýëòãýæ áóé íîîñíû 30 îð÷èì õóâèéã Ýðäýíýò õèâñ êîìïàíè õóäàëäàí àâäàã áàéíà. ̺í Çàâõàí àéìàãò Ìîíãîë óëñûí íèéò ñàðëàãèéí 16.4 õóâü íü áàéðøäàã áà çàõ çýýëä ñàðëàãèéí õººâðèéí ýðýëò ºñ÷ áàéãàà ó÷ðààñ óã ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ øààðäëàãàòàé áàéíà. Ýðäýíýò õèâñ ÕÊ íü ººðèéí õºðºí㺺ð Òýëìýí ñóìàíä íîîñ àíãèëàõ ¿éëäâýðèéã áàéãóóëàõààð òºëºâëºæ áàéãàà áîëíî. мах Сүүний үхрийн аж ахуй Услалтын систем 4.

Á õóâèëáàðààð òîîöîõîä 20 ñàÿ òºãðºã áóþó 3 àæ àõóé áàéãóóëàõàä íèéòäýý 54-60 ñàÿ òºãðºãèéí õºðºí㺠øààðäëàãàòàé áàéíà. Õ¿ñíýãò 4. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã. çàâñàðûí ¿ñíèé ýýðìýë óòàñ. À õóâèëáàð: ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 1500 ëèòð äýýø ñààìòàé 10 òîëãîé ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ. (NPVb=1200 >653. Á.4 ñàÿ àì äîëëàðûí õºðºí㺠îðóóëàëò õýðýãòýé áàéíà. 10 ¿íýýíèé 15 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Õî¸ð õóâèëáàðûí àøèãò àæèëëàãààíû äîòîîä ºãººæ àäèëõàí 20% áàéãàà áîëîâ÷ ñààëèéí 305 õîíîãèéí ñààì 2500 ëèòðýýñ äýýø ãàðöòàé ¿íýýí¿¿ä õóäàëäàí àâñàí íü èë¿¿ ºãººæòýé áàéíà.780 35 41.092.5=NPVa) À õóâèëáàðààð òîîöîõîä íýã àæ àõóéã øèíýýð áàéãóóëàõàä íèéò çàðäëûí òîîöîî 18.650 33 55 65.450 918 918 1. òºãðºãººð 2410 2.0 ñàÿ òºãðºã. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé Çàâõàí àéìàãò ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí 10 ¿íýý.ñóäàëãààã õèéæ áàéãàà áà áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàðèõ ÷èãèéã áàðüæ áàéíà. äîëëàðààð Íèéò ä¿í. Óã ¿éëäâýðèéã áàéãóóëñàíààð ýýðìýë óòàñ. ýñãèé. Óëèàñòàé çýðýã ñóìóóäàä 10 ¿íýýòýé ñààëèéí àæ àõóé áàéãóóëæ áîëîõ þì. ̺í Ýðäýíýò íîîëóóðûí ¿éëäâýð.300 Ãàäààä Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàðüæ íîîñûã èæ á¿ðýí áîëîâñðóóëñàíòàé óÿëäàí íýõìýëèéí ¿éëäâýð õºãæèõººñ ãàäíà áèîòåõíîëîãèéí ¿éëäâýðëýë õºãæèõ ýõëýë òàâèãäàíà. Ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéí áýëòãýëèéí áîëîí íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýýã ñàéæðóóëàõã¿éãýýð ¿éëäâýðëýë ¿ð àøèãòàé àæèëëàõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë áàéíà.420 4898 7370 8. Øèíýýð ìàëûí òýæýýë òàðèàëæ áóé Öýöýí-Óóë. Ñàíæààëèí çýðýã ÕÕÊ ò¿¿õèé ýäýý Çàâõàíààñ áýëòãýäýã. 10 ¿íýýíèé 13 ñàÿ òºãðºãèéã çàðäàëä îðóóëæ òîîöñîí áîëíî) Á. 6. 118 .770.391.100 257 262 311. ìàõíû ÷èãëýëèéí 200 ãàðóé ¿õýðòýé áàéíà. Íîîñíû ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëò Ä/ä ¯ç¿¿ëýëò Äîòîîä 1 Ãàçàð ¿éëäâýðëýëèéí áàðèëãà áàéãóóëàìæ 2410 2 ¯éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæ 3 Óãñðàëò òýýâýðëýëò 5 4 Áýëòãýë àæèë 35 5 Òåõíîëîãè 22 6 Ýðãýëòèéí õºðºí㺠íºõºõºä Íèéò ä¿í 2472 Íèéò ä¿í. öýìáý. (õàøààíû ¿íèéã 5 ñàÿ òºãðºã. ÓÁ õîòûí Íàòóð Àëüôà. Íîîñ óãààõ ¿éëäâýð íü øèíýýð áàéãóóëàõ ó÷ðààñ 7. Òýëìýí. ëàíîëèí çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýí ãàäààä áîëîí äîòîîä çàõ çýýë áîðëóóëàõ áîëíî.Ñîíãèíî.900 3690 3690 4. Õóâèëáàð ¯íýýíèé õàøààã øèíýýð áàðüæ 2500 ëèòð äýýø ñààìòàé 10 òîëãîé ¿íýý øèíýýð õóäàëäàí àâ÷ ñààìûã íýìýãä¿¿ëýõ. íîîñîí äààâóó. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóéí áóþó ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøãèéã 10 ¿íýýòýé àæ àõóéí íýãæýýð æèøýý áîëãîí 2 õóâèëáàðààð òîîöëîî. õîøëîí.867. ýñãèé ãóòàë.

Çàâõàí àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýðèéí çóðàãëàë Гурилын үйлдвэр Жимс жимсгэнэ Хүчит тэжээлийн үйлдвэр Мал нядлах. мах Сүүний үхрийн аж ахуй Услалтын систем 119 .

Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî N(X. N(X. Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñîíîîð æèæèã.4.Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé E(X.3 Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà Àéìàã îðîí íóòàãò æèæèã äóíä ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëñýíèéí ¿ð ä¿íä ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò.Y)2)0. E(X.3. äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëèéã òîäîðõîéëîâ.Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð E(X. .Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð 0<N(X.5 .Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð áàéõ ãýñýí àðãà ç¿éã àøèãëàí àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ºñºëò áîëîí ñàëáàð õîîðîíäûí õàìààðëûã òîîöîæ ¿çýõýä: Çóðàã 4.Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóéã èëòãýíý E(X.5 Ýíä: X. 24 Ýäèéí çàñãèéí ºñºëòèéí ïðîãíîç Çóðàã 4.5(∑Yi2)0.Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0. ýäèéí çàñãèéí èðýýä¿éí ïðîãíîç õèéñýí áîëíî. 25. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò 120 .Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé 0<E(X.Y)=0: X.Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ N(X.Y)= (1-E(X.

Çàâõàí àéìàãò ÃÒÕÀÍ-èéí ÁÍÝÇÕÄÕ. äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó áàéãàà áîëîâ÷ Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä õàìãèéí èõ òóëãàìäàæ áóé àñóóäàë áîë ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë þì. 4. Ýíäýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä èðãýä. Ìårcy corp çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿ä çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã õýðýãæ¿¿ëæ áàéãàà áîëîâ÷ áàòàëãààíû ñàíãèéí õýìæýý áàãà áàéíà.4 õóâü áîëæ áóóðíà.7 õóâèéã ººðèéí õºðºí㺺ð áîñãîõ áîëîìæòîé ãýñýí íü ºíººãèéí àðèëæààíû áàíêíû çýýë ¿éëäâýðëýã÷äýä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí õàíãàëòòàé ýõ ¿¿ñâýð áîëæ ÷àäàõã¿é áàéíà ãýñýí ä¿ãíýëòýíä õ¿ðãýæ áàéíà. òºñëèéí áîëîí áàíêíû çýýë. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã õ¿ñ÷ áàéãààã èëòãýæ áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷èä øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòèéí 37. çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. ¯¿íèéã øèéäâýðëýõ àðãà çàìóóäûã òîäðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð þó áàéõ âý ãýñýí àñóóëòûã ¿éëäâýð ýðõëýã÷äýä. 14. 24.3 õóâèéã ýçýëæ áàéãàà áà ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñíîîð òîìîîõîí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä àøèãëàëòàíä îðæ ÕÀÀ-í á¿òýýãäýõ¿¿í 45. 121 . ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý. ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý. ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí ºíäºð áàéõ òóòàì ýðñäýë èõ áàéäàã ó÷ðààñ òóõàéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí áóóðàõ òóòàì õ¿ëýýõ ýðñäýë áóóðàõ ñàéí òàëòàé.3 õóâèéã òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëò. . òºðèéí áîëîí ÒÁÁ-ûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàëûã íýãòãýí ¿çýõýä: Çóðàã 4. ººðèéí õºðºí㺺ð áóþó õîëèìîã õýëáýðýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ.Îäîîãèéí áàéäëààð àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä ÕÀÀ-í ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí 76.4 ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýð õºãæèõ áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí íººö õîìñ. 26. Æį-ä õàìòðàí õºðºí㺠îðóóëàõ ãýñýí ñàíàëóóä ýõíèé áàéðóóäûã ýçýëæ áàéíà.5 õóâèéã ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýãýýð. Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîõèñòîé õýëáýð¿¿ä Ñóäàëãààíä îðîëöîãñäûí õàðèóëòûã ýðýìáýëýí ¿çýõýä óðò õóãàöààòàé áàãà õ¿¿òýé çýýë. ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóä òºðººñ ¿íýã¿é ç¿éë øààðäàõã¿éãýýð ºíººäðèéí àðèëæààíû áàíêíû çýýëýýñ áàãà õ¿¿òýé õóãàöàà óðòòàé çýýë.

5 13. ãóðèë áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã ñýðãýýõ.05 0.5 0.Õ¿ñíýãò 4.4 Ãóðèëûí ¿éëäâýð ¿éëäâýðëýëýý ºðãºòãºõ 0. áàðèëãûí áîëîí õ¿íñíèé ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ.8 Òàëõ íàðèéí áîîâíû öåõ¿¿ä òîíîã òºõººðºìæ 0.07 3 1.13 ¿éëäâýðëýëýý ºðãºòãºõ 0.1 õóâèéã íü áèçíåñ ýðõëýã÷èä.43 Çàâõàí àéìàãò ìàõ.5 ïëàíòàöè áàéãóóëàõ 0.25 0. 5-ààñ äýýø æèëèéí õóãàöààòàé áàéõ õýðýãòýé áàéíà.62 0. 122 .66 ò¿¿õèé ýä õóäàëäàí àâàõ 0. Ìîíãîë óëñûí àðèëæààíû áàíêíóóä æèëä äóíäàæààð 20 îð÷èì õóâèéí ìàðæà îðëîãîòîé.84 0.5 0.16 0.05 Íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Øèíýýð áàéãóóëàõàä 7. õ¿¿ áàãàòàé áàéõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé áà æèëèéí 10 õ¿ðòëýõ õóâèéí õ¿¿òýé. àøèãò àæèëëàãààíû ò¿âøèí íü 15-20 õóâü áàéäàã íü òýä àñàð èõ ºíäºð àøèãòàé àæèëëàæ áàéäãèéã èëòãýæ áàéíà.5 6. Øààðäëàãàòàé õºðºíãèéí õýìæýý áà ýõ ¿¿ñâýð Çîðèóëàëò Øààðäëàãàòàé õºðºí㺠òýð áóì₮ ¿¿íýýñ ººðèéí õºðºí㺺ð òýð áóì ₮ Ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ òýðáóì ₮ òîíîã òºõººðºìæ 1.34 0.8 0.12 Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõ òîíîã òºõººðºìæ 0. ¿ëäýõ õýñãèéã íü ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ õýðýãöýý ãàð÷ áàéíà.15 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠õýðýãòýé áàéãààãèéí 51.1 Òîíîã òºõººðºìæ øèíý÷ëýõ 1. 7. íîîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã øèíýýð áàéãóóëàõàä íèéòäýý 13.72 ¯éëäâýðèéí íýð ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Õ¿íñíèé ¿éëäâýð Áàðèëãûí ìàòåðèàë íèéò ä¿í 4.5 ò¿¿õèé ýä õóäàëäàí àâàõ 0.12 0.08 0.22 0. Íýãýíò õºðºí㺠îðóóëàëòûí çýýë ó÷ðààñ óðò õóãàöààòàé.1 0.15 6.01 Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ôåðìåð ¿íýý õóäàëäàí àâàõ 0.38 0.

20.6 õóâüä íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë. 123 . çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. çàñãèéí ãàçðûí õºíãºëºëòòýé çýýë. ïëàíòàöè áàéãóóëàõàä ñàíõ¿¿æèëò õýðýãòýé ãýæ ¿çäýã áàéíà. 8. ººðèéí õºðºíãº. 28.Çóðàã 4. Ñàíõ¿¿æèëòèéí õýìæýý áà çîðèóëàëò Íýí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëò Ñàíõ¿¿æèëòèéí çîðèóëàëò Ýõ ¿¿ñâýð: Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í ªíººãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí 50 îð÷èì õóâüä òåõíèê òåõíîëîãèî øèíý÷ëýõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí ñàíõ¿¿æèëò.8 õóâèéã õîëèìîã áóþó áàíêíû çýýë. ¯éëäâýðëýã÷äèéí øààðäëàãàòàé ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîîð òºëºâëºñºí àðãóóä Ýõ ¿¿ñâýð:Áàãèéí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿í Ñàíõ¿¿æèëòýý áîñãîõîîð òºëºâëºæ áóé àðãóóäûí 61. ëèçèíã. 27.8 õóâüä íü àæëûí áàéð. Îðîí íóòàãò Æį õºãæ¿¿ëýõýä òóõàéí îðîí íóòãààñ òºðºí ãàðñàí áèçíåñìåí¿¿äèéã òàòàí îðîëöóóëàõ õýðýãòýé áà òýäíèéã òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëàëûí á¿ñ íóòãèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãîîð äýìæèõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð ãàð÷ áàéíà.ò¿íø¿¿äèéí õºðºí㺺ð áîñãîõ ãýæ õàðèóëñàí íü òýäýíä ººðñäèéí õºðºíãèéí õ¿ðýëöýý õàíãàëòã¿é áàéãààã áàñ èëòãýæ áàéíà. Çóðàã 4.

.6 õóâü íü òàòâàðûí òîãòîëöîîã çºâ çîõèöóóëàõ. Òºðèéí îðîëöîî Ýõ ñóðâàëæ ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Ñóäàëãààíä îðîëöñîí èðãýäèéí 28.5 õóâü íü äýä á¿òöèéã áèé áîëãîõ. 124 .5. õºòºëáºð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã õºðºí㺠îðóóëàëò ðóó ÷èãë¿¿ëýõ. äýä á¿òöèéã áèé áîëãîõ çýðýã íü ìàø ÷óõàë áºãººä ºíººäºð ¿ã¿éëýãäýæ áàéãàà áîäëîãûí íýã õýñýã þì. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí á¿ñ íóòàãò õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðëýã÷äèéã äàðààõü íºõöºëä òàòâàðûí õºíãºëºëò óðàìøóóëàëûã ¿ç¿¿ëæ. Ýíäýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä á¿ñ íóòãèéí áîëîí äýä á¿òöèéí õºãæèë ÿëãààòàé áàéãàà ºíºº ¿åä á¿ñèéí òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëëûí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ. Òàòâàðûí áîëîí óðàìøóóëàëûí ÿëãàâàðòàé áîäëîãûí çîõèöóóëàëòûí òóõàéä Äýä á¿òöèéí õºãæèë ìóó. .2 õóâü íü Æį-èéã äýìæñýí áàíê áàéãóóëàõ. 24. . ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ æèë áîëãîí çàðëàñàíòàé õîëáîîòîéãîîð ÓÈÕ-ûí ãèø¿¿ä áîëîí àéìàã ñóìûí çàñàã äàðãà íàðûí ìºðèéí õºòºëáºðò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ òàëààð òîäîðõîé ç¿éë òóñãàãäñàí áàéíà. 15. òàòâàðûí çîõèöóóëàëòààð äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ¸ñòîé ãýæ ¿çñýí áàéíà. Òåõíîëîãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðèéã òîäîðõîé õóãàöààíä.7 õóâü íü äîòîîäîä ¿éëäâýðëýãäýæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéã èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íýýñ õàìãààëàõ ãýñýí ñàíàëóóäûã äýâø¿¿ëñýí áàéíà. ãàäààäûí òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ. ãýæ õàðèóëñàí áîë òºðèéí àëáàí õààã÷äûí 26. 12. 29. 15.3 õóâü íü Çàñãèéí ãàçðûí õºðºí㺠îðóóëàëòûí áàíê áàéãóóëàõ.6 õóâü íü á¿ñèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ. Èìïîðòûã îðëîõ áîëîí ýêñïîðòûí ÷èãëýëòýé ¿éëäâýð¿¿äýä òàòààñûí óðàìøóóëàë îëãîõ. Îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ÿìàð áàéõ òàëààð õýðýãëýã÷èä áîëîí òºðèéí àæèëòàíãóóäààñ àâñàí ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íã õàðóóëáàë: Çóðàã 4. 12.9 õóâü íü Óëñûí òºñ⺺ñ õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ. Õºðºí㺠îðóóëàëò + àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîäîã áàéõ çýðýã áîëíî. òóõàéëáàë õºðºí㺠îðóóëàëòàà íºõºõ õóãàöààã õàðãàëçàí òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ. 21 õóâü íü îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé òºñºë.4. . ¯¿íä. Äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèíýýð áàéãóóëàãäàæ áàéãàà ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéã ýõíèé 5 æèëä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ.

Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî: Çàâõàí àéìàãò Àçèéí õºãæëèéí áàíê.Äýä á¿òöèéí òóõàéä: Çàâõàí àéìàãò òóëãàð÷ áàéãàà õàìãèéí ÷óõàë àñóóäàë áîë ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäàë þì. çîðèëò. Áîëîìæ ÷ àëãà áàéíà.2 òýðáóì òºãðºãèéí ñàíõ¿¿æèëòèéí 67. Õýðâýý çààâàë ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàõ ¸ñòîé þì áîë òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäûã îäîîãèéí àæèëëàæ áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéí àæèë÷äàä çîõèîí áàéãóóëàõ õýðýãòýé áàéíà. Óëèàñòàé ñóìàíä öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí õàíãàìæèéí áàéäàë ÷ õàíãàëòã¿é áàéãàà áà àéìãèéí òºâèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä ººðñ人 öýâýðëýõ áàéãóóëàìæèéí àñóóäëûã øèéäâýðëýäýã áàéíà. îáüåêò. çîðèëò.5. Ìårcy corp. Àæèë îëãîã÷ ýçäèéí õîëáîî. çýðýã îëîí óëñûí õàíäèâëàã÷ áàéãóóëëàãóóäûí òºñë¿¿ä õýðýãæèæ. äîíîð îðíóóäûí ñàíõ¿¿æèëò áîëîí òºñëèéí õºðºí㺠îðóóëàëòóóäààñ øèéäâýðëýõ õýðýãòýé þì. ÒÁÁ-èéí îðîëöîî Ýõ ñóðâàëæ Ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë 125 . îáüåêò ººð ãýäãèéã øèéäâýð ãàðãàã÷èä ìýäýæ áàéõ ¸ñòîé. áèçíåñèéã äýìæèã÷ áîëîí ÿäóóðëûã áóóðóóëàõ ÒÁÁ-óóä.3. Òîãòâîðòîé àìüæèðãàà çýðýã òºñºë õºòºëáºð¿¿äýýñ íèéòäýý 1. Òýäíèé ¿éë àæèëëàãàà òîãòâîðæîîã¿é çàðèì íýã íü òàìãà òýìäýãýý ºâºðò뺺ä ãóäàìæèíä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã ÷ õîëáîîä áàéãàà íü ¿éëäâýðëýã÷èäýä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ àæèë õàíãàëòã¿é áàéíà. Öààøäàà òîìîîõîí òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí õºðºíãèéí òîäîðõîé õýñãèéã ¿éëäâýð¿¿ëýëòýíä çàðöóóëàõààð òºñëèéí çîðèëãîä òóñãàæ ºãäºã áàéõ õýðýãòýé. Òºñºë õºòºëáºð¿¿äèéí òàëààð: Çàâõàí àéìàãò Äýëõèéí çàí. ÕÀ¯Òàíõèì. 2010 –ààä îíû ¿åèéí òºñëèéí çîðèëãî. MercyCorp.4. ªíººäºð Ìîíãîëä ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæñýí 34 ìýðãýæëèéí õîëáîîä áàéäàã áà Çàâõàí àéìàãò 5 ìýðãýæëèéí õîëáîîä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áàéíà. íîîñ. ADRA. Äýëõèéí áàíêíû Òîãòâîðòîé àìüæèðãàà òºñºë. ÃÒÕÀÍ. áèçíåñ èíêóáàòîð òºâ. 1990-ýýä îíû ¿åèéí òºñºë õºòºëáºðèéí çîðèëãî. ÝÌÑÕ-2.3 õóâèéã íü õºðºí㺠îðóóëàëòàíä çàðöóóëñàí áà ãîë÷ëîí ýð¿¿ë ìýíäèéí ñàëáàðò õèéñýí áàéíà. GTZ. Äýëõèéí çºí. 30. Ýäãýýð àñóóäëûã óëñûí òºñâèéí áîëîí . ÕÕÀÀÕ¯ß-û õàðüÿà Æį-ã äýìæèõ òºâ. ìîä ¿éëäâýðëýã÷äèéí õîëáîîä àæèëëàäàã áàéíà. Çóðàã 4. àðüñ øèð. Çàðèì òºñºë õºòºëáºð¿¿ä ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàí àæèëëàæ áàéãàà íü ¿ð ä¿í áàãàòàé áàéãàà ãýäãèéã õ¿í á¿õýí ìýäýæ áàéíà.

Èéìä ¿éëäâýðëýã÷èä õîðøèõ õàìòðàí àæèëëàõ õýðýãòýé áîëæýý. Îðîí íóòàãò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷èä ººðñäèéí áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýã÷äýä õ¿ðãýõ áîðëóóëàëòûí ñóâãàà ñàéæðóóëàõ. òîîñãî. Ä¿ãíýëò. òåõíîëîãèéí òàëààð ìýäýýëýë îëæ ºãºõ. ¿íäýñíèé óõàìñàðòàé áàéõ ãýæ õàðèóëñàí áàéíà. ÿíç á¿ðèéí óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. Æį-èéí õºãæèëä îðîí íóòãèéí èðãýäèéí îðîëöîî ÿìàð áàéõ ¸ñòîé âý ãýäãèéã òîäðóóëàí çóðàã 4. 2 õóâèéã ýñãèé óãààñàí íîîñ. îëîí óëñûí áîëîí äîòîîäîä çîõèîí áàéãóóëàãäàõ ¿çýñãýëýí õóäàëäàà. ÒÁÁ òºëººëºë ¿éëäâýðëýã÷äèéã á¿òýýãäýõ¿¿íýý çàõ çýýëä íü áîðëóóëàõàä òóñëàõ ¸ñòîé ãýæ ¿çýæ áàéíà. 21. êàðòûí áîëîí áàéíãûí óðàìøóóëàëûí êàðòòàé áàéõ çýðýã ¿íèéí áóñ ºðñºë人íèé àðãóóäûã àøèãëàõ õýðýãòýé. Òóõàéëáàë Çàâõàí àéìàãò öàé ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã àéìãèéí òºâèéíõýí ìýäýõã¿é áàéñàí íü ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîðëóóëàõàä àíõààðàõã¿é áàéãààãèéí æèøýý þì. ¿éëäâýðëýã÷äýä äóòàãäààä áàéãàà òåõíèê. Ìýðãýæëèéí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóä Æį ýðõëýã÷ íàðò òåõíèê. 2 ÿàìíû èæèë ÷èãëýëèéí ¿éë àæèëëàãààòàé áàéãàà äýýðõ 2 èíêóáàòîðûí ¿éë àæèëëàãààã íýãòãýí ¿¿ðãèéã íü òîäîðõîé áîëãîõ õýðýãòýé áàéíà. Áîëîâñðóóëàõ àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67 õóâèéã õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í. ìýðãýæëèéí çºâëºë㺺 ºãºõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ íü ç¿éòýé ãýæ èðãýä ¿çýæ áàéõàä. 31 Èðãýäèéí îðîëöîî/ õóâèàð/ Ñóäàëãààíä îðîëöîãñäûí 39 õóâü íü àæèëòàé áóþó îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýðòýé áàéõ. Òýä áîë õýðýãëýã÷. ñàíàë 1. 5 õóâèéã áóñàä 126 . Ýõ ¿¿ñâýð: ñóäàëãààíû áàãèéí ìýäýýëýë Äýýðõ 2 ñóäàëãààíààñ õàðàõàä èðãýäèéí ¿íäýñíèé ãýõ ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõ áà åð íü 25ààñ äîîø íàñíû çàëóó÷óóä ¿íäýñíèé ãýõ áàõàðõàë áàãà áîëæ àëü áîëîõ ãàäààäûí ãýõ ñýòãýëãýýòýé áîëñîí ó÷ðààñ ýõ îðîíäîî ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý áàãàñ÷ áàéíà. Íýí ÿëàíãóÿà ÕÕÀÀÕ¯ß-íû õàðüÿà ÆÄÁ-èéã äýìæèõ èíêóáàòîðûí ¿éë àæèëëàãààã ººð÷ëºõ. ¯¿íýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä õàìòðàí àæèëëàæ. 3 õóâèéã áàðèëãûí ºíãºò õàâòàí. òºðèéí áîäëîãî çýðýã ìýäýýëýëýýð õàíãàõ ¿¿ðãýý òýð á¿ð áèåë¿¿ëæ ÷àäàõã¿é áàéãàà ãýæ ä¿ãíýæ áàéíà. 13 õóâèéã ìîäîí ýäëýë. Çóðàã 4. òåõíîëîãè. 38 õóâü íü áèå áèåíýý äýìæèõ. ̺í ÕÍÕß-íû Õºäºëìºð ýðõëýëòèéã äýìæèõ ñàíãèéí ¿éë àæèëëàãààã ÷ ãýñýí àíõààðàõ õýðýãòýé.ÒÁÁ-óóä ¿éëäâýðëýã÷äèéã ìýäýýëýëýýð õàíãàõ. õºðºí㺠ñàíõ¿¿ãèéí àëäàãäàëä õ¿ð÷ áàéíà. òýíä çîõèîí áàéãóóëæ áóé áèçíåñèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäààñ èë¿¿òýé ¿éëäâýðèéí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëò ÿâóóëàõ. çàõ çýýë çóó÷ëàõ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ íü ç¿éòýé áàéíà. ¿çýñãýëýí õóäàëäàà çîõèîí áàéãóóëàõ. Îðîí íóòàãò Æį-èéã õºãæ¿¿ëýõýä òóõàéí îðîí íóòàãò àìüäàð÷ áóé èðãýäèéí îðîëöîî ìàø ÷óõàë áéäàã. 4. çàð ñóðòàë÷èëãàà õèéõ. 2 õóâü íü áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áàéíà.6. áàíê ñàíõ¿¿. ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ óõàìñàðòàé áàéâàë îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæèæ áîëîõ íü.7 õóâü íü ¿éë÷èëãýý.3 õóâü íü ÕÀÀ-í. 10 õóâèéã 纺ëºí î¸äîë.22-ò õàðóóëàâ. Àéìãèéí ÄÍÁ-èé 76. ªíººäºð ¿éëäâýðëýã÷èä á¿õèé ë ç¿éëýý ººðñ人 øèéäâýðëýõ ãýæ îðîëäîæ áàéãààãààñ àìæèëò îëîõîîñîî èë¿¿ àñàð èõ öàã õóãàöàà.

3 õóâü íü áîã ìàë ýçýëæ áýë÷ýýðèéí äààö õýòýðñýí öºëæèëò ýð÷èìòýé ÿâàãäàæ áàéãàà. 127 . 10. òåõíîëîãèî ººð÷ëºõºä õºðºí㺠îðóóëàëò õèéõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çýæ áàéíà.6 õóâü íü íèéò õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 50 õ¿ðòëýõ õóâèéã àøèãëàäàã áàéíà.1 õóâü íü ìîä. Àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ áîäëîãûã ¿íäñýíä íü 2 ¿å øàòòàéãààð õýðýãæ¿¿ëæ áîëîõ áà ýõíèé ¿å øàò (2009-2011îíä) ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã á¿ðýí øèéäâýðëýõèéí çýðýãöýý ýð÷èì õ¿÷ áàãà øààðääàã ¿éëäâýð¿¿äèéã õºãæ¿¿ëýõ. õèëèéí õóäàëäààíààñ ººðñ人 î÷èæ àâäàã ãýæ õàðèóëñàí íü ¿éëäâýðëýã÷èä ìàø îëîí ç¿éëä àíõààðëàà õàíäóóëæ áàéãàà íü ¿éëäâýðëýëèéí ¿ð àøèãò ñºð㺺ð íºëººëæ áàéíà. 12. õºðø çýðãýëäýý àéìàã. ãóðèë òýæýýëèéí ¿éëäâýð. ìîäîí ýäëýë. ¯¿íä: . 3. áàðóóí á¿ñýýñ 9. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí áàéäàë. ìýäýýëëëèéí õ¿ðòýýìæã¿é áàéäàë áîëîí ºíäºð ìýðãýæëèéí èíæåíåð òåõíèêèéí àæèë÷äûí äóòàãäàëòàé çýðãýýñ øàëòãààëàí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí 50 îð÷èì õóâü òîíîã òºõººðºìæ. Çàâõàí àéìàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã õºãæ¿¿ëýõýä 13. Á¿ñèéí ÿëãàâàðòàé áîäëîãî ÿâóóëàõ. ¯éëäâýð¿¿äèéí ìåíåæåð¿¿äèéí óð ÷àäâàð äóòìàã. 4.4 õóâü áàãà. 5.15 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠õýðýãòýé áàéãààãèéí 51. Àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîõ. 8. Çàâõàí àéìãèéã ¿éëäâýðæ¿¿ëýõèéí òóëä íýí òýðã¿¿íä øèéäâýðëýõ àñóóäàë íü àéìãèéã íàéäâàðòàé ýð÷èì õ¿÷íèé ýõ ¿¿ñâýðýýð õàíãàõ áà óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. Çàâõàí àéìàã ýð÷èì õ¿÷íèé íàéâàðòàé ýõ ¿¿ñâýðòýé áîëñíîîð Æį õºãæèæ àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ºñºëò æèëä äóíäàæààð 20 îð÷èì õóâèéí ºñºëòèéã áèé áîëãîõîîñ ãàäíà àéìãèéí ñàëáàðûí á¿òýö ººð÷ëºãäºíº. .6 õóâü íü áóñàä ÷èãëýëèéíõ áàéíà. Èíæåíåð òåõíèêèéí àæèë÷äûã Çàñãèéí ãàçàð. 2. Íýã õ¿íä îíîãäîõ ÄÍÁ íü óëñûí äóíäàæààñ 47. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéã äýìæèõèéí òóëä äàðààõ áîäëîãûã ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé. ÑÀÍÀËÓÓÄ 1. Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë. 6. ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä õºãæèõ áîëîìæòîé áàéíà. Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàð íü áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóé áà íèéò ìàëûí 92. Õàðèí Çàâõàí àéìãèéí ìîäîí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãààã çîãñîîõ õýðýãòýé. Áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí 67. . ¯éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áóé ¿éëäâýðëýã÷äèéí 41.7 õóâü íü õ¿íñíèé. Îðîí íóòàãò ãàð÷ áóé ýåðýã õàíäëàãà. Çàâõàí àéìàãò õàìãèéí ýõíèé óäàà øèéäâýðëýõ àñóóäàë áîë ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäàë þì.5 õóâü íü ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ. 9.ñóðàëöàã÷ ãýñýí õàìòûí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð óëñûí òºñâèéí õºðºí㺺ð áýëòãýõ.1 õóâü íü î¸äîë. ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í.á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ýçýëæ áàéíà. íººö áîëîìæîîñ õàðàõàä öààøèä ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. 2 äàõ ¿å øàòàíä (2011-2015 îíä) ýð÷èì õ¿÷òýé áîëñîíû äàðàà ¿éëäâýðæ¿¿ëýõ ò¿¿íèé äîòîð áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã õºãæ¿¿ëýõ áîäëîãûã õýðýãæ¿¿ëýõ.6 õóâü íü áàðèëãà. Òàòâàðûí õºíãºëºëò áîëîí óðàìøóóëàëûí áîäëîãî. 17.1 õóâèéã íü áèçíåñ ýðõëýã÷èä. Çàâõàí àéìãèéí äóëààíû õàíãàìæèéí ¿íý íü ÓÁ õîòûíõîîñ äàðóé 4 äàõèí ºíäºð ¿íýòýé áàéíà. 47. 11.2 õóâü íü ãàð àæèëëàãààòàé. ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷ õîìñäîëòîé áàéíà. 8. . äýä á¿òöèéí õºãæèë. Æį õºãæèõã¿é áàéãàà ãîë øàëòãààíóóä ãýâýë ñàíõ¿¿ãèéí áîëîìæã¿é áàéäàë. 2. Ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý òîãòîîã¿éãýýñ ¿éëäâýðëýã÷äèéí 70. 21. 10. 7. ¿ëäýõ õýñãèéã íü ãàäíû ýõ ¿¿ñâýðýýñ õàíãàõ õýðýãöýý ãàð÷ áàéíà. ìýðãýæèëòýé àæèëëàõ õ¿÷íèé äóòàãäàëòàé áàéäëààñ øàëòãààëæ áàéíà.¿éëäâýðëýã÷.1 õóâü íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê òåõíîëîãèîòîé áà íèéò ¿éëäâýðëýã÷äèéí 42. 3.5 õóâèàð èõ áàéíà. òîíîã òºõººðºìæèéí õîöðîãäîë.

ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººöèéí õîìñäîëòîé á¿ñ íóòàãò õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí ¿éëäâýðëýã÷äýä íèéãìèéí äààòãàëûí øèìòãýëèéí òºëáºðèéí õºíãºëºëò. Ò¿¿õèé ýäèéí íèéë¿¿ëýëòèéí îíîâ÷òîé ñ¿ëæýýã áèé áîëãîõ õóóëü ýðõ ç¿éí áîëîí ìàêðî ìèêðî íºõöëèéã áèé áîëãîõ. Çàñãèéí ãàçðûí õ¿¿ áàãàòàé çýýë – áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéã äýìæèõýä õàìãèéí òîõèðîìæòîé æèëèéí õ¿¿ãèéí õýìæýý 10 õóâü. Èéì òºðëèéí çýýëèéã òîìîîõîí õºðºí㺠îðóóëàëòàíä îëãîõ ¸ñòîé ãýæ ¿çâýë ìàõ áîëîâñðóóëàõ Ñîíîð òðåéä. Íèéãìèéí äààòãàëûí òºëáºðèéí õºíãºëºëò. Òàòâàðûí õºíãºëºëò. äýýøë¿¿ëýõ 6. Çàâõàí áàÿëàã ÕÊ çýðýã àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. àæèëëàæ áàéãàà èðãýäýä õ¿ëýýëò ¿¿ñãýõ øààðäëàãà ¿ã¿é áàéãàà òóë ¿éëäâýðëýë òåõíîëîãèéí ïàðêèéã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëàõ. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëæ áóé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ëèçèíãèéí òîíîã òºõººðºì溺ð õàíãàõ. ãóðèëûí Òýñèéí ãîë ÕÕÊ. Ǻºëºí î¸äîë áîëîí õ¿íñíèé ÷èãëýëèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíä õàìðóóëàõ. Îðîí íóòàãò àìüäàð÷. Ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý. Òóõàéëáàë: Òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí+ 50 õ¿íèé àæëûí áàéð ãàðãàñàí áîë=Òàòâàðûí õºíãºëºëò+ àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû øàãíàë Ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýýã õºãæ¿¿ëýõ áîëîí çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíã áèé áîëãîõ . õºðºí㺠îðóóëàëòûã óëñûí òºñ⺺ñ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ. õóãàöàà íü 5-ààñ äýýø æèë áàéõààð òîîöîãäîæ áàéíà. çàõ çýýëýýñ àëñëàãäñàí áàéäàë.4. Çàñãèéí ãàçðààñ ¿éëäâýð¿¿äýä ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ . çýýëèéí áàòàëãààíû ñàí. . Òîìîîõîí õºðºí㺠îðóóëàëò õèéñýí. óðàìøóóëàë îëãîõ: Äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóë. àæëûí áàéðíû õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ õýðýãòýé. ¯éëäâýð¿¿äýä àæèëëàãñàäûã ÌѯÒ-ººð áýëòãýõäýý ¿éëäâýðëýã÷. 128 . Çàñãèéí ãàçðûí áàãà õ¿¿òýé çýýë .ýíý áîë õàìãèéí áîëîìæòîé ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã þì. õ¿í àìüäðàõ çàéëøã¿é íºõöºë ó÷ðààñ ýð÷èì õ¿÷íèé àñóóäëûã óëñûí õºðºí㺠îðóóëàëòààð øèéäâýðëýõ õýðýãòýé. õóãàöàà çýðýãò íºëººëºõ áîëîìæ õÿçãàðëàãäìàë áàéãàà ºíºº ¿åä ñàíõ¿¿ãèéí õ¿ðýýíä äàðààõü àðãà õýðýãñëýë¿¿äýýð äýìæèõ áîëîìæòîé. . Õàäãàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ Óëñûí òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëò. óðàìøóóëàë îëãîäîã Îðîí íóòàãò õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîîã æèíõýíý óòãààð íü áàéãóóëæ òýäíèé õºðºíãèéã õºðºí㺠îðóóëàëòàíä òàòàí îðóóëàõ. . àæëûí áàéð øèíýýð áèé áîëãîñîí àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ýõíèé 5 æèëä òàòâàðààñ ÷ºëººëºõ.Äýä á¿òöèéí ñàëáàð íü ¿éëäâýð õºãæèõ.ñóðàëöàã÷ ãýñýí ãýðýýíèé ¿íäñýí äýýð áýëòãýõ áà ñóðàëöàãñàä òºãñººä àæèëëàõ ¿éëäâýðòýý äàäëàãà õèéäýã áàéõ æóðàìä øèëæèõ 5. Óëñûí õºðºí㺠îðóóëàëò . Çàâõàí àéìãèéí õºðñ íü õàòóó ó÷ðààñ Õÿòàäûí æèæèã îâðûí òåõíèê òîõèðîìæòîé áóñ áàéãàà ó÷ðààñ èë¿¿ ñàéí õ¿÷èí ÷àäàëòàé òîíîã òºõººðºìæ áàéõ. ªíººãèéí Æį-èéã äýìæèõ òºâ¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààã íýãòãýí òåõíîëîãèéí ÷èãëýëèéí ñóðãàëòóóäûã çîõèîí áàéãóóëæ ¿éëäâýðëýã÷äýä òåõíîëîãèéí ìýäëýãèéã ýçýìø¿¿ëýõ. Òàòâàðûí õºíãºëºëò . . 7. Íèéãìèéí äààòãàëûí òºëáºðèéí õºíãºëºëò óðàìøóóëàë îëãîõ. àëü ýñâýë àðèëæààíû áàíêíû çýýëèéí õ¿¿.

ïîìèäîð áîëîí æèìñíèé êîìïîòûã ºðãºí õýðýãëýæ áàéíà. -Öààøèä ¿éëäâýðèéí àðãààð íÿäàëñàí ìàõ õýðýãëýõ ñîíèðõîë õýðýãëýã÷äèéí äóíä äàâàìãàéëæ ýõýëñýí -Õ¿ì¿¿ñ õàãàñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó õºë人ñºí áóóç. Ìàë÷èä àðèóòãààã¿é ò¿¿õèé ñ¿¿ã çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã Õóóðàé áîëîí èìïîðòûí ñ¿¿ çàõ çýýëä èõ áàéäàã. 1. õýð÷ñýí ãóðèë íü ºðãºí õýðýãëýýíèé. Òàðàã. Èõ-Óóëä æèæèã ºðõèéí ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéäàã. óíäàà çýðýã á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýäýã. îãóðöû. Çàâõàí áàÿëàã. Õóäàëäàà÷èä èõýâ÷ëýí ÓÁ õîòîîñ õèàì áîëîí ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õóäàëäàí àâäàã. -Èìïîðòûí íººøèëñºí àëàã ñàëàò. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Îðøèí ñóóãàà ãàçðàà áîðëóóëàëòàà õèéäýã. Õàðèí õèàì ¿éëäâýðëýäýã 1 êîìïàíè ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. öýöýðëýã çýðýã òºñºâò àëáàí ãàçðóóä áàéäàã. ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàë íü êîìïàíèä õ¿íä òóñàæ áàéíà.Õàâñðàëò 4. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ñ¿¿. Òîñîíöýíãýë. çàõ çýýëä ìýäðýìæòýé á¿òýýãäýõ¿¿í ó÷èð ¿íèéí ºñºëò. æ¿¿ñ. äýä á¿òöèéí õºãæèë ñóëààñ òýýâýðëýõ áîëîìæ áàéõã¿é. çàéðìàãèéí öåõ¿¿ä íýëýýä áàéäàã. áàíø ºðãºíººð õýðýãëýõ áîëñîí. ¯íäñýí ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ-ààñ òýýâýðëýäýã ó÷èð íýì¿¿ ºðòºã áàãààð á¿òýýãääýã áîëîâ÷ ýðýëò íü ºñ÷ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í -Æèëäýý 2000 òí ìàõ áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé Óëèàñòàéí ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. -Îðîí íóòàãò ìàëûí á¿òýö àëäàãäñàí ó÷èð çºâõºí çóíû óëèðàëä ñ¿¿. ÓÁ õîòûí çàõ çýýëä 129 . Òîñîíöýíãýëèéí ìàë íÿäàëãààíû ãàçðûã Ìàõ ìàðêåò çýðýã êîìïàíèóä õóäàëäàí àâñàí áîëîâ÷ îäîîãîîð òîäîðõîé õºðºí㺠îðóóëàëò õèéãýýã¿é áàéíà. ¯éëäâýðèéí ãàäààä íºõöºë áàéäàë Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Ìàëûí ñ¿ðãèéí á¿òýö àëäàãäñàíààñ öºöãèéí òîñ ¿éëäâýðëýõ áîëîìæã¿é áîëæýý. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í: Æèìñ áîëîâñðóóëàõ : Çàâõàí Áàÿëàã ÕÕÊ Áàëáàðõàé ªðõèéí -Àéìãèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã èõýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä òàëõ íàðèéí áîîâ ¿éëäâýðëýäýã áà ãîë çàõ çýýë íü ñóðãóóëèéí ¿äèéí õîîë õºòºëáºð. íàðèéí áîîâ. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéã Ñîíîð òðåéä. Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. Òýëìýí ñóìàíä ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí àæ àõóé áàéäàã áà ñ¿¿ãýý òºñºâò àëáàí ãàçðóóä áîëîí òºâèéí èðãýäýä õóäàëääàã áîë ºâëèéí óëèðàëä ñóóðèí ãàçðûíõàí Õºâñãºë. Áàëáàðõàé çýðýã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä æèìñíèé ÷àíàìàë. ÷àíàð íü áàéãàëü öàã óóðààñ øóóä õàìààðàëòàé òóë óñàëãààòàé òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëýõ -Áîðëóóëàëòàíä ÷åíæ¿¿ä áîëîí òºðèéí îðîëöîî èõòýé -Òàëõ. . Àðõàíãàé àéìãààñ ñ¿¿ãýý õóäàëäàí àâäàã áàéíà. öàãààí èäýý ¿éëäâýðëýõ áîëîìæòîé. Òîñîíöýíãýëèéí ìàë íÿäàëãààíû öåõ¿¿ä çîãññîí. -Çàõ çýýë õàíãàëòòàé ÷ èìïîðòûí ãóðèë èõ õýìæýýãýýð îðæ èðäýãýýñ áîðëóóëàëò áóóðàõ ìàãàäëàëòàé -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. Èõýíõ íü ãàð àðãààð á¿òýýãäýõ¿¿íýý áîëîâñðóóëäàã. Çàõ çýýëä ýðýëò ºñ÷ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í. Òýñèéí ãîë ÕÕÊ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ìàõ. Óëààíáààòàð. Çàâõàí àéìãèéí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí øèíæèëãýý ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð Ãóðèë.Ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷äèéã ͪÀÒ-ñ ÷ºëººëñºí ÷ òàëõ áîîâ ¿éëäâýðëýã÷äèéã ÷ºëººëººã¿é ó÷ðààñ ͪÀÒ äàðàìò áîëæ áàéãàà. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä íü õ¿÷èí ÷àäàë áàãàòàé. -Çàñãèéí ãàçðûí äýìæëýã àâàõ òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä îðñîí. -ªðõèéí õýðýãëýýíä çîðèóëàí íîãîî äàðøèëæ áàãà õýìæýýãýýð áîëîâñðóóëäàã. òýæýýëèéí ¿éëäâýð: ¯éëäâýðèéí äîòîîä íºõöºë áàéäàë -Òýñèéí ãîë ÕÕÊ –èéí õîíîãò 22 òí ãóðèë ¿éëäâýðëýõ õ¿÷èí ÷àäàëòàé ¿éëäâýð äýä á¿òöèéí õºãæèë ò¿¿õèé ýäèéí õîìñäîëîîñ øàëòãààëàí çîãñîíãè áàéãàà. -Èìïîðòûí áóóäàé áîëîí äîòîîäîä ¿éëäâýðëýñýí ãóðèëä ÍªÒ ÷ºëººëñºí. ýìíýëýã. îéð îð÷ìûí ìàë÷äààñ ñ¿¿ãýý ãýðýýëæ àâäàã. Íóòãèéí èðãýä îðëîãûí ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí áîëîâñðóóëàõã¿éãýýð Ýðäýíýò.

ýñãèé ýäëýë Ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé ¿éëäâýðëýã÷èä îëîí áàéãàà áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í íü çàõ çýýë áàãàòàé.¿éëäâýðëýã÷èä Óíäàà. Òýëìýíä ò¿¿õèé ýäèéí íººö áà ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ öåìåíòèéã Äàðõàí. -Ìîäíû õóâüä èìïîðòûí ãààëûí òàòâàðûã òýãëýñýí. -Òóñ ñàëáàðûí ¿éë àæèëëàãàà ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä íýëýýä ñýðãýí ýð÷èìæñýí áîëîâ÷ ñàíõ¿¿ãèéí õÿìðàëä äàõèí ºðòºí çîãñîíãè áàéäàëä îðñîí áàéíà. õºäºº ñóìûí òºâèéí àæèëã¿é ýìýãòýé÷¿¿ä ºðõèéí õýìæýýíä øèðäýã øèðýõ áîëîâ÷ ãîë çàõ çýýë íü ÓÁ õîò ÒÓÂÀ óëñ áàéäàã áàéíà. -Áàðèëãà óãñðàëòûí 19 êîìïàíè á¿ðòãýëòýé áàéäàã ÷ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà êîìïàíè 12 áàéíà. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð õàíãàëòã¿é. õàíòààç çýðãèéã ÎÕÓ-í Òóâà ðóó á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãàðãàõ áîëîìæòîé. ýðýëò èõòýé Àæëûí õóâöàñíû î¸äëûí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ áîëîìæòîé. Ãýõäýý óã õîíèíû öºì ñ¿ðãèéí òîî òîëãîé öººð÷ áàéãàà -Ãóòàë. áàðòåðèéí õóäàëäààãààð õóäàëääàã áàéíà. Çàâõàí Áàÿëàã ÕÕÊ íü æèìñíèé ÷àöàðãàíû æ¿¿ñ õèéæ àéìãèéí áîëîí ÓÁ çàõ çýýëä ãàðãàäàã. áîðëóóëäàã. -Ìîäîí ýäëýë òàâèëãûí æèæèã öåõ¿¿ä íýëýýä àæèëëàäàã áîëîâ÷ ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð äóòàãäàëòàéãààñ áîëæ çîãñîíãè áàéíà. Íýí ÿëàíãóÿà Óëèàñòàé. ¿íý ºñºæ áàéãàà. Ýñãèé. -Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë ìóó. Òîñîíöýíãýë. . õýðýãëýõ íü íýìýãäñýí -Ýñãèé ýäëýë áîëîí óãààñàí íîîñíû çàõ çýýë áàãà. -¯éë àæèëëàãàà óëèðëûí ÷àíàðòàé. θäîë: Æèæèã î¸äëûí öåõ¿¿ä Ìîä ìîäîí ýäëýë: Áàðèëãà óãñðàëò: Áàðèëãûí Îäîîãèéí áàéäëààð î¸äëûí æèæèã öåõ¿¿ä íü çàõèàëãà äýýð ñóóðèëàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. -Ò¿¿õèé ýäèéí íººö áàãà. àéìãèéí òºâä ýñãèé õèéäýã 4 àæ àõóéí íýãæ áàéäàã áàéíà. íýðñ ã. Àãüòûí àìíû Òóíãàëàã Àëò õîðøîîíû íîîñ óãààõ ¿éëäâýðèéí ¿éë àæèëëàãàà çîãñîíãè. àíüñ. Àðõè ïèâî: Çàâõàí áàÿëàã ÕÕÊ Òýñèéí ãîë ÕÕÊ Ìºíõºä ìàíäàã ÕÕÊ Õ¿íñíèé ñàëáàðûí ãîë á¿òýýãäýõ¿¿í. æ¿¿ñ. Òîíîã òºõººðºìæèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ õýðýãòýé.Ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðòýé áîëñíîîð èðãýäèéí îðîí ñóóöæèõ ÿâö ò¿ðãýñýõ ó÷ðààñ áàðèëãûí ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé. Ãîâü-Àëòàé çýðýã õºðø çýðãýëäýý ñóìûíõàíä áýëýí ìºíãº. òîîñãîíû ýðýëò ºñ÷ áàéãàà -ßðóó. -Ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àöàðãàíà áóñàä æèìñíèé æ¿¿ñíèé õóâüä õîìñ. Òýñ ñóìûí ýìýãòýé÷¿¿ä îðëîãûí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëãîí àøèãëàäàã. Íîîñ óãààõ ¿éëäâýð íü ýäèéí çàñãèéí õóâüä õ¿íäðýëòýé. áëîê. -Ìîäîí ìàòåðèàëûí ¿íý ºññºí íü áàðèëãûí õàâòàí. 40-ààñ äýýø íàñíû ýìýãòýé÷¿¿äèéí îðëîãûí ãîë ýõ ¿¿ñâýð áîëäîã. Áàëáàðõàé -Óñíû áîðëóóëàëò óëèðëûí øèíæ ÷àíàðòàé ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýë äóëààíû óëèðàëä ýðõëýõýä ë àøèãòàé. ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýäýã ó÷èð 130 . ìîíãîë äýýë. -Çàõ çýýë ÷àöàðãàíà. óñ: Çàâõàí áàÿëàã. ýðýëò èõòýé á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâ÷ æèëýýñ æèëä ¿éëäâýðëýëèéí õýìæýý áóóð÷ áàéíà. Ñàðòóóë îòãèéí íîîñ ìèêðîí íàðèéí ó÷èð Ýðäýíýò õèâñíèé ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýä áîëäîã ó÷èð æèëäýý 500 òí íîîñ õóäàëäàí àâäàã. íýìýãäñýí ºðòºã ºíäºðòýé. Ãàð àæèëëàãààòàé öººí òîîíû òîîñãî ¿éëäâýðëýã÷èäòýé.ì æèìñíèé æ¿¿ñèéã ¿íýëýõ. Èõ óóë ñóìûí íýã ñóóðèí íýã á¿òýýãäýõ¿¿í íü ìîíãîë ãóòàë áàéãàà áà ãóòàë÷èä ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ õîòîîñ àâäàã áà á¿òýýãäýõ¿¿íýý Õºâñãºë. îëäîö ìóó. -Òîíîã òºõººðºìæ¿¿ä åðºíõèé人 õóó÷èðñàí. çýýë.

ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ òîíîã òºõººðºìæ áîëîí õàòààëãûí öåõã¿éãýýñ áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿ëäâýðëýõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë. Òýñèéí ãîë ÕÕÊ ìàõíû ÷èãëýëèéí 200 òîëãîé Ñýëýíãý ¿¿ëäðèéí ¿õðèéã ¿ðæ¿¿ëæ áàéãàà Àòðûí 3 àÿíû õ¿ðýýíä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ñýðãýõ õàíäëàãàòàé áàéãàà áà ýíý æèë ͯÁÕÕÀÀ-í áàéãóóëëàãààñ ¿íèéí õººðºãäºëä ºðòñºí ºðõèéí àæ àõóéã äýìæèõ çîðèëãîîð 18 òí òºìñíèé ¿ðèéã 240 ºðõºä îëãîæ áàéãàà. Á¿òýýãäýõ¿¿íýý ãîë÷ëîí çàõèàëãààð õèéäýã áà ò¿¿õèé ýäýý ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýäýã. Èäýð. -¯éëäâýðëýëèéí çîðèóëàëòòàé ìîä áýëòãýëèéí çºâøººðëèéã ÁÎß-ñ ºãäºã áºãººä àéìàã íü îéí íººö áàãàòàé. Äóëààí õàäãàëàõ ÷àäâàð ìîäíîîñ èë¿¿ ó÷èð áîðëóóëàëò ñàéòàé áàéãàà. Òýëìýí Öàãààí÷óëóóò. ñàéæðóóëàëò çýðýãò øààðäàãäàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý èõ. Ðàøààí óñ ͺìðºã. Òîñîíöýíãýë.ìàòåðèàë: /òîîñãî. Àíàãààõ óõààíû ñàëáàðò óëàìæëàëò ýì÷èëãýý äàõèí ñýðãýæ áàéãàà ó÷ðààñ ðàøààíû ýðýëò ºñ÷ áàéãàà 131 . Æàðãàëàíò Õîðøîî òàðèàëäàã Ìàëûí òýæýýë 2008 îíîîñ ýõëýí Öýöýí-óóë./ Áàðèëãûí ìîäîí õèéö: Õóâèéí æèæèã öåõ¿¿ä Øàõìàë ò¿ëø Ýâ àÿ îë ÿâ õîðøîî Òºìºð. Èõ-óóë ñóìàíä çºâøººðºëòýé áà çºâøººðºëã¿é õºðºº ðàì àæèëëàí ãóàëèí. . ¿íý õÿìäàâòàð. Ãýõäýý áàéøèíä õýðýãëýõ íü òîõèðîìæã¿é Óòàà áàãàòàé. Çàõ çýýë Çàâõàíû óëààí õàëüñò ñàðìèñíû íýð õ¿íä ºñ÷ áàéãàà áóñàä ãàçàð òàðèàëààä óðãàõã¿é áóþó ÷àíàð ìóóäàõ ìàãàäëàëòàé Áýë÷ýýðèéí äààö áóóðñàí íü íýìýãäýë òýæýýëèéí ýðýëò ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà Èîäæóóëñàí äàâñ Çàâõàí áàÿëàã. Óã ðàøààíóóäûã ñàâëàõ òàëààð ñóäàëãàà õèéãýýã¿é. Öàãààí÷óëóóò ñóìàíä ðàøààí ñàâëàñàí íü àìæèëòã¿é áàéñàí. Òîñîíöýíãýë. Îòãîí çýðýã ñóìóóäàä áàéãàà ðàøààíä çóíû óëèðàëä äîòîîäûí àìðàã÷èä èõýýð àìàðäàã áàéíà. Òîñîíöýíãýë çýðýã ñóìóóäàä íîãîîí òýæýýë òàðèàëñàí. äóëààí ÿëãàðóóëàõ ÷àäâàð ñàéí ò¿ëø ¿éëäâýðëýâýë áîðëóóëàëò íýìýãäýõ áîëîìæòîé Ñîíãèíî. Ìîíãîë õàí õîðøîî 2008 îíä 17. ÿíäàí.ïàëê õèéõ. ßðóó. âàíí ãýõ ìýò õýðýãëýýíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ¿éëäâýðëýäýã àëáàí áóñ ¿éëäâýðëýã÷èä áàéäàã. -Óëàìæëàëò ãýðò àìüäàðäàã èðãýäýä ãýð àõóéí òºìºð á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿äèéí ýðýëò èõ áàéäàã ÷ ò¿¿õèé ýä áîëîõ ãºëìºí òºìðèéã èìïîðòîîð àâäàã Õ¿íñíèé íîãîî : ªðõèéí õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàã÷èä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé: çàðäàë èõ áàé-Óëñ îðíû õýìæýýíä õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð íýìýãäâýë ñýðãýõ áîëîìæ èõòýé Àéìãèéí íèéò õýðýãöýýò òºìñíèé 47. Óëèàñòàéä ºðõèéõ õýìæýýíä çóóõ. Ìîä áýëòãýõ.3 õóâèéã äîòîîäûí ¿éëäâýðëýëýýð õàíãàäàã öààøèä 2 äàõèí íýìýãä¿¿ëýõ áîëîìæòîé. Õîâä àéìàãò íèéë¿¿ëäýã. òºìºð õèéö: -Ýðãýëòèéí õºðºíãº. ïàëê áýëòãýí Ãîâü-Àëòàé.áýëýí á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ ãýõ ìýò íèéë¿¿ëýëòèéí ñ¿ëæýý áèé áîëñîí. Àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé. Ñàðìèñ Çàâõàí àéìãèéí áðåíä á¿òýýãäýõ¿¿í. õºíãºí áëîê.8 òí èîäæóóëñàí äàâñ ¿éëäâýðëýñýí Èîäòîé äàâñíû õýðýãëýý õºäººä ºñ÷ áàéãàà. öîíõ øîõîé. òîíîã òºõººðºìæèéí øèíý÷ëýë. ãàçàð òàðèàëàíãèéí çîõèñòîé õîñëîë áèé áîëãîõîîð çààñàí.

õºíãºí öàãààíû íóíòàãèéã ÓÁ õîòîîñ òýýâýðëýí àâàõ Äýä á¿òöèéí áà çàõ çýýëèéí õºãæèë Ýð÷èì õ¿÷íèé ñàëáàðûí ñóë õºãæèë íü ¿éëâýðèéí òåõíîëîãèä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëæ á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ìóóòãàæ áàéíà. Áîðëóóëàõ çàõ çýýë õàíãàëòòàé. Êâàðöûí ýëñ íü Àëäàðõààí ñóìûí òºâººñ 15 êì-ä áàéðëàäàã. öýâýðëýõ áàéãóóëàìæã¿é áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ. Ýð÷èì õ¿÷ã¿é.1 ìÿí ì3.Õàâñðàëò 4.3 õóâü íü õóø. Ýð÷èì õ¿÷. 2005-2006 îíä áîëñîí ò¿éìýðò ºðòñºí îéí ñàíãààñ 6.1 õóâü íü áóðãàñ ýçýëäýã áàéíà. 0. 0-05 ìì-èéí õàéðãà. 2. íýðìýë óñ. õèéò áåòîí ¿éëäâýðëýõýä òîõèðîìæòîé. Õºãæèõ áîëîìæòîé ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿íýëãýý № 1 ¯éëäâýðèéí ÷èãëýë ͺºöèéí ¿íýëãýý Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð Õàíûí ¿íäñýí ìàòåðèàë áîëîõ õèéò áåòîíû ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä ìàòåðèàë êâàðöûí ýëñ. Öåìåíò. îéí öýâýðëýãýýíýýñ 3. áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ.ò¿ëøíèé ìîä àøèãëàëòûí á¿ñýýñ 35. ïîðòëàíä öåìåíò. 3 Æèìñ æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý äóíäàæààð òí æèìñ õóðààí àâàõ íººöòýé. íîîëóóð áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý 2798. Ýð÷èì õ¿÷íýýñ õàìààðàëòàé. áîðëóóëàõ çàõ çýýë õîìñ. Í¿õòýé áëîê. ͺ뺺 áàãàòàé 4 Àðüñ øèð áîëîâñðóóëàõ Çàâõàí àéìàã æèëäýý 530 ìÿíãàí øèðõýã àðüñ øèð áýëòãýõ áîëîìæòîé. Ýêîëîãèä ¿ç¿¿ëýõ íºëºº ͺ뺺ëºë áàãà Áîðëóóëàõ çàõ çýýë äóíäàæ 2 Ìîä áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Çàâõàí àéìãèéí íèéò íóòàã äýâñãýðèéí 10 õóâüòàé òýíöýõ õýìæýýíèé îéí íººöòýé áà íèéò îéí 96. 1 õóâü íü ãàöóóð. òºðºë á¿ðèéí áëîê.6 õóâü íü øèíýñ. çàìûí õàøëàãà. ºíãºò õàâòàí.9 ìÿí ì3. áîðëóóëàõ çàõ çýýë òîäîðõîé áóñ. 2. Ýêîëîãèä ñºðºã íºëººòýé Ýð÷èì õ¿÷íèé õ¿ðýëöýýã¿é áàéäàë íü ºðòºã íýìýãäýõ á¿òýýãäýõ¿¿í õèéõ áîëîìæ õÿçãààðëàãäìàë. Ýêîëîãèä ñºðºã íºëººëºë èõòýé 5 Íîîñ.6 òí íîîñ íîîëóóð áýëòãýõ áîëîìæòîé. Îéí ñàí áàãàñ÷ áàéãàà íü óñíû íººöèéã áàãàñàí öºëæèëòèéã ò¿ðãýñãýæ áàéíà. öýâýðëýõ áàéãóóëàìæã¿é. õºíãºí öàãààíû íóíòàã çýðýã áàéíà.5 ìÿí ì3 ò¿ëøíèé ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé áàéíà. 132 .

ÿððàã÷àà Í.Îþóíòºãñ Èõóóë Óëèàñòàé Òîñîíöýíãýë Óëèàñòàé Òîñîíöýíãýë Òîñîíöýíãýë Óëèàñòàé Ä.Çóíäóé À.Áàò÷óëóóí Óëèàñòàé Í.Ãàíáààòàð 99469648 Óëèàñòàé Ë.Ãóíààæàâ Á.Áàòòîãòîõ Ä.Õ¿ðýëáààòàð Ä.Ãàëçàãä Ä.Ï¿ðýâäîðæ Èõ óóë Á.Âàíäàíäóãàð 99468312 Ñàíòìàðãàç Á.Áààñàíæàâ 98568006 Òîñîíöýíãýë Æ.Õàâñðàëò 4.Îòãîííÿì 99087824 Èõ-óóë Óëèàñòàé Óëèàñòàé Öàãààíõàéðõàí Óëèàñòàé Äîðæõàíä Ï.Ìèæèääîðæ Ç.Ãýðýëõ¿¿ 95815879 98091188 99059152 98047011 99049606 Öýöýí-óóë Ä. 3 Çàâõàí àéìãèéí ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí æàãñààëò № ¯éëäâýðëýëèéí íýð 1 ßðóó ìàíäàë 2 Áîéæèð óóë 3 Ìîíãîë õàí 4 5 6 7 Òýãøèéí øèì Òýñèéí ãîë Îþó-ãýð 8 Òýñ õàéðõàí 9 10 ̺íõºä ìàíäàã 11 Õóëûí öàãààí îâîî 12 13 14 15 16 Ýëñòèé ãðàíä Ýâ àÿ îë ÿâ á¿òýý Áýðñ¿ì ÕÕÊ Òîä ìàãíàé Áàðóóí àëäàð 17 Àëòàíøîòîé 18 Àëáàí áóñ 19 20 21 22 23 24 25 Àð òàñàðõàé Çàâõàí áàÿëàã Ëõàà õàñ Òóíãàëàãàëò Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ 26 Àëáàí áóñ 27 28 Àëáàí áóñ Àëáàí áóñ 29 Àëáàí áóñ 30 Èõ ºâºãäèé 31 Ñîíîð òðåéä ¯éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë òîîñãî Ãàçàð òàðèàëàí Äàâñ Ãàçàð òàðèàëàí ãàçàðòàðèàëàí ãóðèë áàðèëãà Ãàçàð òàðèàëàí Ãàçàð òàðèàëàí Õ¿íñíèé Ãàçàð òàðèàëàí Ìîäîí ýäëýë Øàõìàë ò¿ëø áàðèëãà Ìàëûí òýæýýë ñ¿¿ Òàëõ íàðèéí áîîâ Òàëõ íàðèéí áîîâ ñ¿¿ õ¿íñ Òºìºð ýäëýë Ýñãèé ýäëýë î¸äîë ìóæààí î¸äîë Ãàçàð òàðèàëàí òàëõ òàëõ Òàëõ íàðèéí áîîâ Ìàëûí òýæýýë Ìàõ áîëîâñðóóëàõ Ñóì Óäèðäëàãûí íýð Õàÿã óòàñ ßðóó Á.Öýðýíõ¿¿ Á.Áàÿðàà 99462599 Óëèàñòàé Ñ.Öîãò Á.Îþóí 91180141 99117651 99465048 Òýñ Ã.Þðà Ñ.Íàðàíõ¿¿ ß.Áîëáààòàð Æ.Öýðýííàìæèë 99469370 Óëèàñòàé Ä.Áàò-Àìãàëàí 99467130 Öýöýí-Óóë Óëèàñòàé Óëèàñòàé Ø.Ýíõòóÿà Óëèàñòàé Áàòæàðãàë óëèàñòàé Óëèàñòàé Á.Íàðàí÷èìýã Èõ óóë Ï¿ðýâäîðæ Óëèàñòàé Áàòáîëä Áàÿíòýñ 91008756 9911 95151559 99066322 99465423 99911490 99465789 99463212 99119045 133 .

6 5.8 ¿éë÷èëãýý.5 11. ÄÍÁ-íä àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí íü 5. Ò¿¿í÷ëýí ̺ðºí. хөдөө аж ахуй аж үйлдв эр худалдаа үйлчилгээ бусад ¿éë÷èëãýýíèé ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèíã íýìýãä¿¿ëýõ. íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõèéã àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí õºãæëèéí ãîë ÷èãëýë ãýæ ¿çýæ áàéíà. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 134 .6%-èéã õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã áà ò¿¿íèé 90%-èéã ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé á¿òöèéí ººð÷ëºëò Õýäèéãýýð àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí äîòîîä á¿òýö ººð÷ëºãäºæ áàéãàà ÷ 2008 îíû 69.2 ìÿíãàí õîíü.1 5.3 ìÿíãàí àäóó.6 2004 Ýäèéí çàñãèéí á¿òöèéã ñàéæðóóëàí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä àæ ¿éëäâýð. ñóìûí òºâèéí îéðîëöîîõ ìàë÷èí ºðõ¿¿äýä ãàð óòàñ àøèãëàõ òåõíèêèéí áîëîìæèéã áèé áîëãîîä áàéíà. 2007 îíîîñ á¿õ ñóìûí òºâèéã õºäºë㺺íò õîëáîîíû ñ¿ëæýýíä õîëáîæ.6 ìÿíãàí ¿õýð.5 ìÿíãàí ºðõ. Òóñ àéìàã íü 2008 îíû áàéäëààð íèéò 19. Öýíõýðìàíäàë ñóìóóäòàé õàòóó õó÷èëòòàé çàìààð.7 òýðáóì òºãðºãò õ¿ðñýí íü 2004 îíòîé õàðüöóóëàõàä 35. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í: 2007 îíû áàéäëààð 91. 1. áóñàä ñóìóóäòàé ýíãèéí øîðîîí çàìààð õîëáîãääîã. Àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ã¿éöýòãýæ áóé ¿¿ðýã Àéìãèéí íèéãýì ýäèéí çàñãèéí ºíººãèéí áàéäàë Õýíòèé àéìàã íü îéò áîëîí òàë õýýð õîñîëñîí 83 ìÿíãàí êì2 íóòàãòàé.0 13. 2. 2 ñàÿ ãàðóé ìàëòàé àéìàã þì.0 13. Æàðãàëòõààí.6% ä õ¿ðñýí áàéíà.1. õîëáîî òýýâýð. 67. Íèéò õ¿í àìûí 49. îðîí íóòãèéí 2 õîòòîé.ÒÀÂÄÓÃÀÀÐ Á¯ËÝÃ.5 2006 ¿éëäâýðëýë òîãòâîðòîé ºñ÷ýý.8% íü ýìýãòýé÷¿¿ä áàéãàà áà 48.7 ìÿíãàí õ¿í àìòàé. Íèéò ìàëûí òîî Ìàë àæ àõóé: Àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü ìàë àæ àõóé áºãººä äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí 69. Çóðàã 5. çî÷èä 2005 áóóäàë. áàðèëãûí ñàëáàðûí ºñºëòèéí õóðäàö èë¿¿ áàéíà. øóóäàíãèéí ñàëáàðòàé.8 ìÿíãàí ÿìàà òîîëîãäæýý.0% áàéíà. çàñàã çàõèðãààíû 17 ñóì.0 ìÿíãàí òýìýý. Òóñ àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ñàëáàð íü õºäºº àæ àõóé þì.8 15. Çóðàã 5. 2008 îíû ýöñèéí áàéäëààð àéìãèéí ä¿íãýýð 2.7-8. ¿¿íèé äîòîð 4. àøèãò ìàëòìàëûí áîëîâñðóóëàë-òûí ò¿âøèíã øàò äàðààòàé àõèóëæ. ¯¿íèé äîòîð õóäàëäàà 64. ÕÝÍÒÈÉ ÀÉÌÃÈÉÍ ¯ÉËÄÂÝÐƯ¯ËÝËÒÈÉÍ ÑÓÄÀËÃÀÀ 5.2 13.6 20. 1008. 50. 158. Äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íä õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ýçëýõ õóâèéí æèí æèë äàðààëàí ºñºæ 2007 îíû áàéäëààð 69. 63.9 2007 2004 îíòîé õàðüöóóëáàë á¿õ ñàëáàðò á¿òýýãäýõ¿¿íèé 67.2 6. Àéìãèéí á¿õ ñóìä ýð÷èì õ¿÷íèé íýãäñýí ñèñòåìä 2007 îíä õîëáîãäñîíîîñ ãàäíà õºäººãèéí ìàë÷äûí 70 ãàðóé õóâü íü íàð ñàëõèíû ýð÷èì õ¿÷ýýð õàíãàãäæýý.8% ºññºí áàéíà. Áàéíãûí àæèëëàãààòàé ñóóðèí õîëáîî. Èíòåðíýòèéí ¿éë÷èëãýý íýâòð¿¿ëýõ òåõíèêèéí áîëîìæ á¿ðäñýí. 143. Äýä á¿òýö: Àéìãèéí òºâ õàòóó õó÷èëòòàé çàìààð Óëààíáààòàð õîòòîé õîëáîãäñîí.1 ñàÿ òîëãîé ìàë. 822.2 7.3% íü õºäºëìºðèéí íàñíû õ¿í àì áàéíà.2 12.1% íü ýðýãòýé.6 10.

àõóéí äýä á¿òöèéã ñàéæðóóëàõ ÿâäëûã ãîë ÷èãëýë áîëãîæ áàéíà.Ñ¿¿ëèéí 5 æèëèéí áàéäëààð 2004-2007 îíóóäàä ìàëûí òîî òîãòâîðòîé ºñºæ áàéñàí õýäèé ÷ 2008 îíä 3% áóóðñàí áàéíà. áîëîìæ õàíãàëòã¿é áàéãàà çýðýã øàëòãààíóóä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèëä ñºðºãººð íºëººëæ áàéíà ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì. áóñàä ìàëûí ºíäºð àøèã øèìòýé íóòãèéí øèëìýë õýýëò¿¿ëýã÷ýýð õàíãàõ. òºìñ 361.4) Çóðàã 5. Ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 23. Ìàëûí òýæýýë áýëòãýë.5% íü 10001499 õ¿ðòëýõ ìàëòàé. Ìàë àæ àõóéí ñàëáàð àéìãèéí ýäèéí çàñàãò ãîëëîõ áàéð ýçýëæ áàéãàà òóë ìàëûí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ. Òóñ àéìãèéí ìàë àæ àõóéí ñàëáàð íü áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóéãààð äàãíàñàí áà ýð÷èìæñýí àæ àõóé ýðõëýõèéã õ¿ñýæ áàéãàà áîëîâ÷ ñàíàà÷ëàãà õîâîð. (Çóðàã 5. èðãýä ìàë÷äààñ ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí ºíººãèéí áàéäëûã ¿íýëýõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 50 % íü ìàë àæ àõóéí ñàëáàðûí õºãæëèéã õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëæýý. 34. Õóðààñàí óðãàö. 3. ìàëûí òýæýýë. Àéìãèéí õýìæýýãýýð íèéò 7400 ìàë÷èí ºðõ. 135 .5% íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí õºãæëèéã ñàéí.7 òí ãàð òýæýýë áýëòãýæ. ñ¿ðãèéí á¿òöýä ýçýëæ áàéãàà ÿìààíû òîî òîëãîéí ºñºëò. ãà Çóðàã 5.0 ìÿíãàí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéòàé. 1000-ààñ äýýø ìàëòàé ºðõèéí òîî 340 áàéãàà áà ¿¿íýýñ 81. ¿ð òàðèàíû ãà-ûí óðãàö 7.5% íü äóíä çýðýã.7 öí. Ýíýõ¿¿ ¿íýëãýý íü áýë÷ýýðèéí òàëõàãäàë. òí Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 2008 îíû áàéäëààð ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã 17 àæ àõóé íýãæýýñ 8 òîìîîõîí àæ àõóéí íýãæ íü íèéò òàëáàéí 30. 12 % íü 1500-2000 õ¿ðòýëõ. ñ¿¿íèé ¿õðèéí 3 ôåðìåðèéí àæ àõóé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. ýð÷èìæñýí ôåðìåðèéí àæ àõóéã îëíîîð áàéãóóëàõ øààðäëàãà òóëãàð÷ áàéíà. Äýýðõ ¿íýëãýýíýýñ õàðàõàä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä òåõíèê. ñ¿¿ëèéí 2 æèëèéí áàéäëààð æèëäýý äóíäàæààð 80. 1700 ìàë á¿õèé ºðõ áàéíà. 269. 4. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéí õºãæèë ñóë áàéãàà çýðýã øàëòãààíóóäòàé õîëáîîòîé ãýæ ¿çäýã áàéíà. òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýë õèéõ. ¿õðèéí òîîã ºñãºõ. Ãàçàð òàðèàëàí íü àéìãèéí çàñãèéí íýã ñàëáàð þì. Òàðèàëñàí òàëáàé. ÷àäàâõèéã çºâ àøèãëàõ. ̺í áàéãàëü öàã óóðûí ýðñäýë.4 öí áàéíà.9% òàðèàëàëò õèéæýý. õ¿íñíèé íîãîî 164. 42 % íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí áàéíà. óñàëãààòàé ãàçàð òàðèàëàíã ýðõëýõ ýäèéí çàñãèéí íººö.3. íýã ìàëààñ àâàõ àøèã øèìèéí ¿ç¿¿ëýëò ìóó. 5. àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí óäèðäëàãûí óð ÷àäâàðûã ñàéæðóóëàõ. òºìñíèéõ 80. 2008 îíû áàéäëààð 3146 ãà-ä òàðèàëàëò õèéñýíýýñ: ¿ð òàðèà 2620 ãà.8%-èéã ýçýëæ áàéãàà íü àæèëëàõ õ¿÷íèé çàëóó õàëààã áýëòãýõ øààðäëàãà áèé áîëñîíûã õàðóóëæ áàéíà. 6. ìàë÷äûí ¿éëäâýðëýë. áàéãàëèéí áýë÷ýýðèéí äààö. Õýíòèé àéìàã 35. áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ àæèëä æèë á¿ð àõèö äýâøèë ãàð÷. àæèëëàõ õ¿÷íèé çàëóó õàëààã áýëòãýõ çýðýã ¿éë àæèëëàãàà õàíãàëòã¿é áàéíà.5 ãà-ä òàðèàëæ. áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëàõ. 268 õóäàã ãàðãàæ áýë÷ýýðèéí óñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëæýý. Ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ òàëààð òýìýý.0 ìÿíãàí òí õàäëàí. ¿¿ëäðèéã ñàéæðóóëàõ.5 ãà. ìàðêåòèíã. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò 2008 îíû áàéäëààð 141 ìåõàíèêæóóëàã÷èä àæèëëàæ áàéãàà áà 40-ººñ äýýø íàñíûõàí íèéò ìåõàíèêæóóëàã÷äûí 44.5% íü 2001-ýýñ äýýø ìàëòàé áàéíà. Îðîí íóòãèéí òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà.

2007 îíûã 2008 îíòîé õàðüöóóëàõàä ãóðèë ¿éëäâýðëýë 4.1 53. 54.3% íü õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéíà. óíäàà çàéðìàãíû ¿éëäâýðëýë 3 äàõèí áóóðñàí áàéíà.5.4 10. 8. 45 íü õ¿íñíèé.5 62. 10 íü óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ õàðàõàä òóñ àéìàãò õ¿íñ.3 478. Çóðàã 5.1 541. 1.3% íü ¿éëäâýðëýëèéí.9 328.2. ñàÿ òºãðºãººð12 ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 1 2 3 4 5 6 Öàõèëãààí Äóëààí Îëáîðëîõ ¿éëäâýð Áîëîâñðóóëàõ Õýâëýõ Ìîä áîëîâñðóóëàõ Íèéò 2005 43.8 ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýæ.3% íü õóäàëäààíû. 10 áàðèëãà. Àæ ¿éëäâýðèéí ñàëáàð 2008 îíä íèéò 2564. 2505.2 29.7 3.8 16.9 2220. Õàðèí áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ýçëýõ õóâèéí æèí 8 ïóíêòýýð ºññºí íü çºâõºí ¿íèéí ºñºëò þì.7 1. Õ¿ñíýãò 5. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí òîî Òóñ àéìàãò ¿éëäâýðëýë ýðõëýæ áóé áàéäëûã ñàëáàðààð íü àâ÷ ¿çâýë.9 1292. 43 íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò.8 434.3 684. Õàðèí áèåò áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë.2 2564. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéí ºíººãèéí áàéäàë íºëººëæ áóé õ¿÷èí ç¿éë Õýíòèé àéìàãò 2008 îíû áàéäëààð 503 á¿ðòãýëòýé àæ àõóéí íýãæ áàéãààãèéí 81.3 äàõèí áóóðñàí íü òóñ ñàëáàðûí ¿éëäâýðëýëèéã áóóðóóëæýý.3 1279. õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðò ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä õàðüöàíãóé îëîí.3 2225. áóñàä ñàëáàðò ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èä õàðüöàíãóé öººí áàéíà.7 979.3 1079. Àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéã ¿éë àæèëëàãààíûõ íü ÷èãëýëýýð àâ÷ ¿çâýë.7 2006 2007 2008 10.7 701.6 2497. Àæ ¿éëäâýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë.2 ñàÿ òºãðºãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëæýý.3 1118.7 357. 5. 6. 14.8 Îëáîðëîõ ¿éëäâýðèéí ñàëáàðûã áèåò áàéäëààð àâ÷ ¿çâýë.Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 136 .3. 2007 îíûã 2008 îíòîé õàðüöóóëàõàä æîíøíû ¿éëäâýðëýë 4.¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ¿éë àæèëëàãààíû áàéäàë 12 .3% áóþó 410 àæ àõóéí íýãæ òîãòâîðòîé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.

2 3 0 Äýýðõ õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä. Óóë óóðõàéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéã áèåò õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çýõýä. Õàðèí ìàõ áîëîâñðóóëàõ 2 ¿éëäâýð 300 ãàðóé áîä. 6000 ãàðóé áîã íÿäàëæ íººöèéí ìàõ áýëòãýõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæýý.2 55.5% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áàéíà.2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí íèéò 131 ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí 66.4 4 Àðõè.9% íü õàíãàëòã¿é. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 1.5% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí íü áîäèò áàéäàëòàé íèéöýæ áàéíà.4 17.ë 60.5% íü äóíä. 33. ñ¿¿ëèéí 3 æèëèéí áàéäëààð õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë íàðèéí áîîâíîîñ áóñàä á¿õ íýð òºðºë äýýð áóóðñàí áàéãààãèéí äîòîð ãóðèë 3. 32.3 äàõèí.4 3 Íàðèéí áîîâ Òí 8.4 162.5% íü äóíä ãýæ ¿íýëæ áàéãàà íü àøèãò ìàëòìàëûã ã¿í áîëîâñðóóëàëò õèéõã¿éãýýð ò¿¿õèéãýýð íü çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýõ.6 6 Çàéðìàã ìÿí.9 äàõèí òóñ òóñ ºñæýý.8 2 Òàëõ òí 186.8 17.3 äàõèí.1 162.4% íü òîãòâîðòîé.7 7 Õýð÷ñýí ãóðèë òí 2. òåõíîëîãè øààðääàã. 7. 2. áàéãàëü îð÷íû íºõºí 13 .Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 14 137 . Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð: Òóñ ñàëáàðò 45 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ 33 íü òîãòâîðòîé. Óóëûí ¿éëäâýðëýëä èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò.6% íü äóíä çýðýã.9 10. Õºâ÷èéí æîíîí. Õ¿ñíýãò 5. Ýâèéí õ¿÷. Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð Õýìæèõ 2006 òºðºë íýãæ 1 Ãóðèë òí 134. Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý Ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 51. Ìàõ ýêñïîðò ÕÕÊ-í ìàë íÿäëàõ. Ãóðâàí òàðãàí ÕÕÊ-í òàëõ.8 1. 12 íü çîãñîíãè áàéíà. 14 Õàðèí òóñ ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 51. Çóðàã 5. Òîìîîõîí ¿éëäâýðëýã÷èä ãýâýë Èäýð – Îíîí. 25. Óíèâåðñàëü òðåéä ÕÕÊ-í ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä.Судалгааны багийн орон нутагт явуулсан судалгаа 14 . ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. òåõíèê. Áóóäàéí öàöàë.6% íü çîãñîíãè ¿éë àæèëëàãààòàé áàéíà. 2008 îíû áàéäëààð æîíø îëáîðëîëò 4. ýðñäýë èõòýé ñàëáàð ó÷ðààñ á¿õ óóðõàéã àøèãëàõ áîëîìæã¿é áàéäàã áàéíà. òóõàéí àøèãò ìàëòìàëûíõàà çàõ çýýëèéí ¿íýýñ õàìààðàëòàé áàéäàã. áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð: Õýíòèé àéìàãò àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 5 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áàéíà.8 0 12. ïèâî ìÿí. óíäàà 7 äàõèí áóóðñàí áàéíà.ë 5. áîëîâñîí õ¿÷èí.6 2007 2008 296.ë 1.8 88.3 45.Судалгааны багийн орон нутагт явуулсан судалгаа . Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ çîðèëãîîð îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð îðîëöîã÷äûí 41.5 0. íàðèéí áîîâíû ¿éëäâýð¿¿ä áàéíà.13 Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ. àëò îëáîðëîëò 2.4 5 Óíäàà ìÿí. 48.4 8 Öýâýð óñ ìÿí.ø 69.7 3.3 äàõèí áóóð÷.

Õýíòèé Õýðëýí ÕÕÊ íü ÁÍÀÑÀÓ. óëààí òîîñãîíû ¿éëäâýðëýë ºññºí áà õààëãà. ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ 1. áëîê çýðãèéã îãò ¿éëäâýðëýýã¿é áàéíà. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàë çýðãýýñ ¿éë àæèëëàãàà íü òîãòâîðòîé 138 . íèéãìèéí ºìíº õ¿ëýýõ õàðèóöëàãûã äýýøë¿¿ëýõ áîëîìæ íýýãäýíý. öîíõ 313.3% íü õàíãàëòã¿é.ø 2006 2007 0.0 ìÿí ø. Ãîðÿíêèéí ãðàíóë õèéõ òåõíîëîãè.9% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí áàéíà.7 ñàÿ òºãðºã áàéñàí áîë 2008 îíä ºìíºõ îíîîñ ¿íèéí ä¿íãýýð 2.5 ñàÿ òºãðºãººð ºññºí áàéíà.4 ñàÿ òºãðºãèéí áàðèëãà óãñðàëò. Ò¿ð æóðìûã îðîí íóòãèéí óäèðäëàãà. 18. Òóñ ¿éëäâýð 2006 îíä 3. 4800 õàéðöàã òàâàí ñàëààíû õýìõðýã. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë çýðýã øàëòãààíóóäòàé õîëáîîòîé áàéíà. àëòàí ãàãíóóðûí ãðàíóë.ñýðãýýëòèéã äóòóó õèéõ.0 14. öàõèëãààí õýðýãñýëèéí çàñâàð ¿éë÷èëãýý ýðõýëäýã áàéíà.3 ì2 òóñ òóñ ¿éëäâýðëýñýí áàéíà.0 200.9 902.8% íü äóíä. Ýíý ñàëáàðò óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìàëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ.3 170. Áàðèëãà óãñðàëò.3 1000. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò 1 2 3 4 5 6 7 Á¿òýýãäýõ¿¿íèé òºðºë Ïàëê Ç¿ñìýë áàíç Õààëãà. õóâöàñ î¸äîë. Öýíõýðìàíäàë.3 2008 0. Õ¿ñíýãò 5. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð õºíãºí àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 28. òàðèìàëæóóëàõ. 2008 îíä ç¿ñìýë áàíç. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàð: 2008 îíä àéìãèéí áàðèëãûí ñàëáàðûí ä¿íãýýð 30-ààä îáüåêòîä íèéò 1981.0 Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð íèéò 10 ¿éëäâýð áàéãààãààñ 6 íü ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ áàéíà. 53. ñòàíäàðòûã áîëîâñðóóëæ áàòàëãààæóóëàí ººðèéí íýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áèé áîëãîñîí.3% íü õàíãàëòã¿é. 31. óðãàìàë òàðèàëàõ òàëáàéòàé áîëîâ÷ òåõíîëîãè. Ýäãýýð õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷äûã Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí “Õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷äûí ¿éë àæèëëàãààã çîõèöóóëàõ ò¿ð æóðàì”-ûí õ¿ðýýíä çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëæ îðîí íóòãèéí õºãæèëä õóâü íýìýð îðóóëäàã íèéãìèéí õàðèóöëàãàòàé ãèø¿¿ä áîëãîí òºëºâø¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê. 18.6% áóþó 502.0%-èéã èõ çàñâàðûí àæèë ýçýëæ áàéíà.1% íü ñàéí ãýæ ¿íýëæýý. Õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð òóñ àéìãèéí õóâüä ñàéí õºã溺ã¿é.0 313. ïàëê 1250 ø ¿éëäâýðëýæ òºìºð õàéñ. àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿ä. öîíõ Óëààí òîîñãî ºíãºò òîîñãî Òºìºð õàéñ Áëîê íýð Õýìæèõ íýãæ øèð ì3 ì2 ìÿí. θìîë á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë 2007 îíä 6. 52. 3. 181 õàéðöàã àëòàí ãàãíóóð ¿éëäâýðëýæ. Õºíãºí àæ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò 5 ¿éëäâýð áàéãààãààñ ºíãºðñºí îíä 1 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áºãººä ýíý ñàëáàðò àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷èä ãóòàë î¸õ.0 530.0 50. Øèíýýð ºíãºò òîîñãî 50. èõ çàñâàðûí àæëûã õèéæ ã¿éöýòãýñýí íü ºíãºðñºí îíòîé õàðüöóóëàõàä 74.0 240. Íèéò ã¿éöýòãýëèéí 47%-èéã áàðèëãà óãñðàëò.2 äàõèí áóóðñàí áàéíà. àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîæ áàéãàà èðãýä õàìòðàí õýðýãæ¿¿ëñýí òîõèîëäîëä õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷ îðîí íóòãèéí èðãýäèéí àæëûí áàéðûã õàäãàëàõ. Õàðèí Áàòøèðýýò ñóìàíä áàéðëàäàã óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ. ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ ¿éëäâýð íü ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã òºõººðºìæ. Êèîí-Îê-Ãî. Ïîøèíãóíû õàíä. ̺í Íîðîâëèí. æîíø. Äàðõàí ñóìäàä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òàëáàéãààñ àëò. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 50.ø ì2 ìÿí.ø ìÿí. îäîî ¿éëäâýðëýë íü ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäëààñ áîëîí çîãñæýý.1 ìÿíãàí ëèòð õóñíû ø¿¿ñ.0 1250 160. Ìîíãîë óëñûí õàìòàðñàí õºðºí㺠îðóóëàëòààð áàéãóóëàãäàæ òàâàí ñàëààíû.6% íü äóíä. âîëüôðàì çýðýã àøèãò ìàëòìàëûã èðãýä ãàð àðãààð õóóëü áóñààð îëáîðëîõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. ýì ¿éëäâýðëýõ 1 íèéò 2 ¿éëäâýð áàéíà. çàâñàðëàõ. çàñâàð.

Îäîîãèéí òåõíèê. ãàöóóð. æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ¿éë àæèëëàãààíä øóóä áîëîí øóóä áóñààð íºëººëºë ¿ç¿¿ëýõ áîëíî. ìîéë. Ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 17. òåõíîëîãèòîé áàéíà.4% íü òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºõ.9 ìÿíãàí ãà òàëáàéã øèíýñ.3% íü õàíãàëòã¿é.áàéæ ÷àääàãã¿é áàéíà. õîëáîîòîé àñóóäëóóä îðæ áàéíà. 17. Îéí àæ àõóéí ñàëáàð: Òóñ àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 1783.9% íü ¿çýæ áàéíà. àíüñ. óëèàñ. óëèàíãàð. 41. àæèëëàõ õ¿÷íèé íººöòýé (5%). 15.8. 34. ̺í íýðñ. áàéãàëü õàìãààëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. Îðîëöîã÷äûí ºãñºí ¿íýëãýý íü îðîí íóòãèéí ýì õàíãàí íèéë¿¿ëýõ òºâ. ¯éëäâýðèéí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí ¿éëäâýð¿¿äèéí 75% íü õ¿÷èí ÷àäëàà 50 õ¿ðòýë õóâèàð àøèãëàæ áàéãààãàà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé (71%) õîëáîí òàéëáàðëàæ áàéíà. õóø. òåõíîëîãè. æîäîî çýðýã øèëì¿¿ñò ìîä.6% íü äóíä. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýð¿¿äèéí 18. 18. Òóñ àéìãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê. òåõíîëîãè íü õóó÷èí ñîöèàëèçìûí ¿åèéíõýýñ îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò òåõíèê. Îéí àæ àõóéí ÷èãëýëýýð 2 àæ àõóé íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áà õàìòûí ýçýìøëèéí îéí ìåíåæìåíòèéã õýðýãæ¿¿ëýõ 20 ãàðóé áàéãàëü õàìãààëàõ èðãýäèéí á¿ðòãýëã¿é íºõºðëºë¿¿ä ìîä ¿ðæ¿¿ëýõ. íàðñ. ìåíåæìåíòèéí óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà çýðýãòýé õîëáîîòîé. òåõíèê òåõíîëîãè (7%). òåõíîëîãè õ¿ðòýë ìàø èõ õîëèìîã áàéäàëòàé áàéíà. 24% íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê. ýìèéí ñàíãóóäààð áîðëóóëàãäàæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. òåõíèê.0% íü øèíý÷ëýãäñýí. íîõîéí õîøóó.2% íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí íü òýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãàà. Çóðàã 5. æèìñãýíèé áîëîí õóøíû ñàìàð èõ õýìæýýíèé íººöòýé áàéíà.0% íü çàðèì äàìæëàãûã òîíîã òºõººðºìæèéã ñîëèõ. 12. õóñ. Ò¿¿í÷ëýí õ¿÷èí ÷àäëàà á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà øàëòãààíä çàõ çýýë (15%).3% íü øèíýýð 139 . ìîíîñ. ã¿çýýëçãýíý. 10. òåõíîëîãèòîé. áóðãàñ çýðýã íàâ÷èò ìîä çýðýã 30 ãàðóé òºðëèéí øèëì¿¿ñò áîëîí íàâ÷èò îé ýçýëäýã. òåõíîëîãèéã ººð÷ëºõ øààðäëàãàòàé ãýæ 68. Ñàëáàðûí õºãæëèéã îðîëöîã÷äûí 48. õàä çýðýã æèìñ. ÷àöàðãàíà.2% íü ñàéí. ¯éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð öààøèä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê.0% îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò. 48. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðóóäûí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëò áà òåõíèê òåõíîëîãè Õýíòèé àéìàã äàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí ñóóðèëàãäñàí õ¿÷èí ÷àäàë àøèãëàëòûí ºíººãèéí áàéäëûã ñàëáàðóóäûã òºëººëºõ ÷àäâàð á¿õèé ¿éëäâýð¿¿äýýñ àâñàí ñàíàë àñóóëãààð áîëîí ñòàòèñòèê ìýäýýëëèéã àøèãëàí òîäîðõîéëñîí áîëíî.9. 15% íü õîëèìîã òåõíèê. Çóðàã 5. ñóðòàë÷èëãàà çýðýãòýé õîëáîîòîé. 12.2% íü äóòóó äàìæëàãûã ã¿éöýýæ àâàõ.4% íü äóíä. ¯éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê òåõíîëîãèéí áàéäàë ¯éëäâýð¿¿äèéí 37% íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâðûí òîíîã òºõººðºìæòýé. Ýíý ñàëáàðûí õºãæèë íü èðýýä¿éä áèé áîëîõ öààñíû áîëîí æèìñ. äîëîîãîíî.3% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí.

Ýíý áýðõøýýë íü òàëõ.8.1% íü òåõíèê. 31. Çóðàã 5. Òåõíèê. ãóðèë ¿éëäâýðëýã÷èä. òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí òîäîðõîéëñíîîð 140 . Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Èõýíõ ¿éëäâýðëýã÷èä òåõíèê. Íýã æèøýý äóðäàõàä Õýíòèé àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä øààðäàãäàõ íèéò óëààí áóóäàéí ¿ðèéí 60%-èéã óëñûí íººö áîëîí èìïîðòîîð àâ÷ òàðèàëàëò ÿâóóëäàã. òóðøëàãà äóòàãäàëòàé áàéãààòàé õîëáîîòîé. 9. øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñëýëòýé òºëºâëºëò ÿâóóëàõ óð ÷àäâàð äóòìàã áàéãàà íü íºëººëæ áàéíà. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ººðèéí ºðòºãèéã íýìýãä¿¿ëñýíýýñ áîðëóóëàëòûã áàãàñãàæ. íàðèéí áîîâ. ÷àíàð ìóó áàéãààãààñ ÷àíàðûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ íºõöºë á¿ðääýã. Òýäãýýð íü ÷àíàðûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéäãààñ æèë á¿ð õóðààõ óðãàöûí õýìæýý áóóðàõ íýã øàëòãààíûã á¿ðä¿¿ëæ íºãºº òàëààñ ãàçàð òàðèàëàí ýðõëýã÷èä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ìºðäºõ. ìýðãýøñýí àæèë÷äûí íººö õàíãàëòã¿é. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë. ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö ÷àíàð ãýñýí áýðõøýýë¿¿ä õàìãèéí èõýýð òîõèîëääîã áàéíà. ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äýä èë¿¿ èõ òîõèîëääîã. èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íòýé ºðñºëäºõ ÷àäâàðò øóóä íºëººëæ áàéíà. òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áàéíà. ¯éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë.äàìæëàãà íýìýõ. ¯éëäâýðëýã÷äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýë Ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë áà ýðãýëòèéí õºðºíãèéí àñóóäëûã ¿íäñýíä íü íýã òºðëèéí áýðõøýýë ãýæ òîîöâîë ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéí õóâüä áàíêíû çýýëä õàìðàãäàõ øàëãóóð áà õ¿¿ ºíäºð. Àæèëëàõ õ¿÷íèé õóâüä àéìãèéí ÌÑ¯Ò –¿¿ä ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëä íèéöñýí ñóðãàëòûí áààçûã á¿ðä¿¿ëæ ÷àäààã¿éãýýñ øààðäëàãà õàíãàñàí ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýæ ÷àäàõã¿é áàéãàà íºãºº òàëààñ èõ äýýä ñóðãóóëü òºãññºí ìýðãýæèëòí¿¿äèéí äàäëàãà. òåõíèê. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ õóðèìòëàëûã ¿¿ñãýæ ÷àäàõã¿é áàéíà. õóãàöàà áîãèíî áàéäãààñ ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë õàìãèéí ýëáýã òîõèîëääîã áýðõøýýë áîëæ áàéíà. Çóðàã 5. ¯éëäâýðëýã÷äýä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýë¿¿ä Àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òóëãàð÷ áàéãàà áýðõøýýëèéã ñóäàëæ ¿çýõýä ñàíõ¿¿æèëòèéí àñóóäàë. ¯éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí îëäîö. òåõíîëîãèéí õîöðîãäîë íü ¿éëäâýðëýëèéí á¿òýýìæèéã áóóðóóëæ.

10. ¯éëäâýðëýëèéí õºãæèëä òîõèîëäîæ áàéãàà áýðõøýýëèéã õàðàõààñ ãàäíà íºãºº òàëààñ òýäãýýðèéí á¿òýýãäýõ¿¿íä õýðýãëýã÷äèéí ºã÷ áàéãàà ¿íýëýìæèéã áàñ àâ÷ ¿çýõ øààðäëàãàòàé. Ò¿¿í÷ëýí îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàðûã 92. óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà íü ¿éëäâýðëýëèéí õºãæèëä áýðõøýýë ó÷ðóóëæ áàéíà ãýæ ÒÁ-ûíõàí ¿çñýí áàéíà. 62. ÕÕÀÀß-íààñ õºíãºëòòýé ¿íýýð àâñàí òåõíèê õýðýãñëèéí òºñëèéí õ¿÷èí ÷àäëûã á¿ðýí àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéãàà çýðýã íü óäèðäëàãûí ìýäëýã. 12. Ìºí ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí ìýäëýã.50 Санхүүгийн эх үүсв эр дут маг 37 Үйлдв эрлэл эрхлэгчдийн менежмент ийн ур чадв ар хангалт гүй 16 17 Техник т ехнологийн хоцрогдол 20 18 Мэргэжилт эй ажиллагсадын нөөц хомс 13 Үйлдв эржүүлэлтийн нэгдсэн бодлогогүй Зах зээлийн хомсдол ба хэрэглэгчдийн буруу сэт гэлгээ 9 15 5 ТБ ТББ Òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äýä òîõèîëäîæ áàéãàà õàìãèéí ãîë áýðõøýýë íü ñàíõ¿¿ãèéí ýõ ¿¿ñâýð. Çóðàã 5. óðãàö àëäàæ áàéãàà. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ñàéæðóóëàõ ñàíàë 141 .5% äóíä çýðýã ãýæ ¿íýëñýí áà ýêîëîãèéí öýâýð ò¿¿õèé ýäýýð ¿éëäâýðëýñýí îðãàíèê á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý íýìýãäýæ áàéãàà áîëîí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äýý äýìæèõ øààðäëàãàòàé ãýñýí ñýòãýëãýýòýé õîëáîîòîé áàéæ áîëîõ þì. 22. Õýðýãëýã÷äèéí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéãàà áàéäàë Çóðàã 5. Îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä èìïîðòûã îðëîõ ÷àäâàð Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàãèéí îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñóäàëãàà Ýíý á¿õíýýñ ä¿ãíýæ ¿çýõýä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íòýé ºðñºëäºæ ÷àäàõã¿é áàéíà. Òýãâýë õýðýãëýã÷èä ¿éëäâýðëýã÷äýýñ þó õ¿ñýýä áàéãààã áîëîí íºãºº òàëààñ ýäãýýð áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîðëóóëæ áàéãàà áîðëóóëàã÷äûí ñàíàëûã òóñãàí äàðààõ çóðàãò õàðóóëëàà.5% õýðýãöýýã äóíä çýðýã. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýíä õýðõýí íèéöýæ áàéãààã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãûí ¿ð ä¿íãýýñ õàðàõàä 15% íü õýðýãöýýã ñàéí. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàë ãýæ íýðëýñýí áàéíà. Æèøýý íü: ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã çàðèì àæ àõóéí íýãæ 2007 îíä óðèíø õèéñýí òàëáàéäàà 2008 îíä òàðèàëàëò îãò ÿâóóëààã¿é. óð ÷àäâàðòàé øóóä õîëáîîòîé ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì.5% íü õàíãàæ ÷àääàãã¿é áàéíà.11. Çóðàã 5.

үзэмжийг сайжруулах 38 Хэрэглэх заав ар бичих 24 6 Нэр т өрлийг нь олшруулах Үнийг нь хямдруулах 47 4 26 12 Хэрэглэгчид Борлуулагчид Õýð ýãëýã÷äýýñ àâñàí ñóäàëãààíààñ õàðàõàä ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 38% íü á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ¯éëäâýðëýã÷èä ìàø õóðäàí ºíäºð àøèã îëîõ òóõàé áîäîõîîñ èë¿¿òýé ººðñäèéí ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ çàìààð çàõ çýýëä òîãòâîðòîé ºðñºëäºõ ÷àäâàðòàé áîëîõûí òºëºº àæèëëàõ øààðäëàãàòàé.20 Төрөөс Ж ДҮ дэмжих 12 Хэрэглэгчдийн сэт гэлгээг өөрчлөх 11 Хэрэглэгчдийг орлогот ой байлгах Чанар. Õýðýãëýã÷äýä õýäèéãýýð èìïîðòûí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã èë¿¿ä ¿çýõ ñýòãýëãýý äàâàìãàé áàéäàã ÷ ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàðûã ñàéæðóóëæ. Õàðèí áîðëóóëàã÷èä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõèéí òóëä ¿éëäâýðëýã÷èä á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. 26% íü íýð òºðëèéã îëøðóóëàõ. ¿éëäâýðëýã÷äèéã òºðººñ äýìæèõ (20%). ýð¿¿ë àõóé áàòàëãààæóóëàëò õèéëãýõ (47%). ¿çýìæèéã ñàéæðóóëàõ. íýð òºðëèéã îëøðóóëàí. ºí㺠¿çýìæ òààðóó áàéäàã áàéíà. 24 % õýðýãëýõ çààâàð áè÷èõ. 142 . ̺í òºðººñ äýìæèæ ºðñºëäºõ ÷àäâàðòàé áîëãîõ çàéëøã¿é õýðýãöýý øààðäëàãà áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. èðãýäýä ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ ñýòãýëãýýã áèé áîëãîõ (18%) ãýæ õàðèóëæýý. ýð¿¿ë àõóéí áàòëàãàà ãàðãàõ íü õýðýãöýý øààðäëàãàä íèéöíý ãýæ ¿çñýí áàéíà. 12% íü ¿íèéã õÿìäðóóëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çñýíýýñ õàðàõàä îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýñýí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. ºí㺠¿çýìæèéã ñàéæðóóëæ.

ÁÍÕÀÓ-òàé õèë çàëãàà îðøäîã. àøèãëàãäàõ áîëîìæòîé /øîõîéí ÷óëóó. òåõíèêèéí á¿òýýãäýõ¿¿í. ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõ. òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë¿¿äèéã òîäîðõîéëñîí. õàéðãà/ ò¿¿õèé ýäèéí íººöòýé. ãàí . èðãýäèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð áóóðàõ. 143 . ãºëòãºíº. ÁÍÑÓ çýðýã îðíóóäûã õàìàðñàí Ç¿¿í õîéä Àçèéí õàìòûí àæèëëàãààíû èíòåãðàöèä íýãäýí îðîõ ºðãºí áîëîìæ Àþóë çàíàë o Áàéãàëü öàã óóðûí ººð÷ëºëò. o Àøèãò ìàëòìàë /í¿¿ðñ. öºëæèëò/. çóä. o ÎÕÓ. o Îðãàíèê Ìîíãîë ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿íèé õºòºëáºð. /öàã óóðûí äóëààðàë. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí äóòàãäàëòàé. ìàõ. o Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã äýìæèõ õºòºëáºð. o Áàíêíû çýýëèéí õ¿¿ãèéí ºñºëò. o Àæèëã¿éäýë. áëîê/ òåõíîëîãè. o Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðààñ 2009 îíûã ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ æèë áîëãîí çàðëàñàí. ýëñ. òåõíîëîãè õîöðîãäñîí. o Ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ 2 ÌÑ¯Ò ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. ýìèéí óðãàìëûí íººö èõ. ìºíãº. õºíãºí. ìàõàí òîíîã òºõººðºìæ ñòàíäàðò. ýäèéí çàñãèéí àøèãëàõ ¿éëäâýðëýë õºã溺ã¿é. áîëîìæòîé òàëáàé.9 áàéñàí ¿éëäâýðèéí ãàçðóóä õ¿÷èí ìÿíãàí ãà òàëáàéã îé ìîä ýçýëäýã. o Õèë çàëãàà õî¸ð õºðø îðîí áîëîí ßïîí. o Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö èõòýé. ñ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé õîëáîãäñîí. o ªìíº íü áàéãóóëàãäàí àæèëëàæ o Àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 783. ñ¿¿. Ãàäààä îð÷èí Áîëîìæ o Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí “100000 àéëûí îðîí ñóóö” õºòºëáºð. o Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºð /2006-2015 îí/. o Áàéãàëèéí äàãàëäàõ áàÿëàã æèìñ. o Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí o Ãàçàð òàðèàëàíä àøèãëàõ ¿éëäâýðëýëèéí /òîîñãî. ÷èãëýëýýð áýëòãýãäñýí õ¿íèé íººö o Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëä õàíãàëòã¿é. æîíø. o Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóä øèëýí êàáåëèéí ñ¿ëæýýãýýð õîîðîíäîî o Ìàõ.¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ÑÂÎÒ øèíæèëãýý Äîòîîä îð÷èí Äàâóó òàë Ñóë òàë o Àéìãèéí á¿õ ñóìä òºâèéí ýð÷èì õ¿÷íèé ñèñòåìòýé õîëáîãäñîí. ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûã àõóé íýãæ¿¿äèéí ¿éëäâýðëýëèéí òîíîã íèéñëýëòýé õîëáîñîí òºâ çàì òóñ àéìãèéí òºõººðºìæ. õàòóó õó÷èëòòàé çàñìàë çàìààð o Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí àæ õîëáîãäñîí. o Õ¿íñíèé áîëîí õ¿íä . ãàçàð òºìðèéí õ¿äýð. òîîñãîíû øàâàð. o ¯éëäâýðèéí ãàçðóóäûí äèéëýíõ íü ñàìàð. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé øààðäëàãà õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. öàãààí òóãàëãà/-ûí òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àæèëëàõ èõ íººöòýé. o Áàéãàëèéí äàãàëäàõ áàÿëàãèéã o Àéìãèéí íèéãýì. ÷àäëûíõàà 20-25%-èéã àøèãëàæ áàéíà. ýäèéã òàñðàëòã¿é íèéë¿¿ëýõ ýð÷èìæñýí o ªíäºðõààí õîò Óëààíáààòàð õîòòîé àæ àõóé ñóë õºãæñºí. òºâèéí äàéðàí ºíãºðäºã.

13. òàâèëãà ¿éëäâýðëýë Àðõè. ñïèðò Ñàâõèí ãóòàë Í¿¿ðñ Øîõîé.Çóðàã 5. ïèâî. ýëñ. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í Ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í Æèìñ æèìñãýíý ¯ð òàðèà Àëò Òîîñãî Æîíø Áàðèëãûí ìîäîí õèéö Òºìðèéí îðä Õºíãºí áëîê Ìàë íÿäëàõ. ìàõ Ìîä ìîäîí ýäëýë. Õýíòèé àéìãèéí ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Ãóðèëûí ¿éëäâýð Òàëõ íàðèéí áîîâ. õàéðãà Ìîä ¿ðæ¿¿ëýã îéí àæ àõóé Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî Óíäàà æ¿¿ñ Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé Ǻãèéí àæ àõóé Íîîñ íîîëóóð ýñãèé ýäëýë 144 .

9 òí áàéíà. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ôèçèîëîãèéí íîðìîîð ìàíàé óëñûí õ¿í àìûí ãóðèëûí æèëèéí õýðýãöýý 290.5 ñàÿ òí-ûã íü èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã áàéíà. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý Õýíòèé àéìãèéí ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý 8. àðèóí öýâýð.5. Õàðèí Õýíòèé àéìãèéí õ¿í àìûí ãóðèë. Ñ¿¿. õýðýãöýý íü õàíãàãäààã¿é áàéíà ãýæ ¿çýõ áîëîìæòîé þì.0 ìÿíãàí òí ìàõ áýëòãýí áîëîâñðóóëàõ õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé ìàë íÿäàëãààíû 28 ¿éëäâýð. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýý æèëäýý 6. 15. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Äîòîîäûí çàõ çýýë: Õ¿í àìûí õ¿íñíèé õýðýãëýýíèé 70 îð÷èì õóâèéã èìïîðòîîð àâ÷ áóé ìàíàé óëñûí ãàäààäààñ àâäàãã¿é öîðûí ãàíö õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í íü ìàõ.2%-èéí ýðýëò. ìàõ áîëîâñðóóëàõ 70 ãàðóé öåõ àæèëëàæ áàéãàà ÷ õ¿÷èí ÷àäëûíõàà äºíãºæ 30 îð÷èì õóâèéã àøèãëàæ áàéíà.òí áàéíà. Ãàäààä çàõ çýýë. 2008 îíû áàéäëààð òóñ àéìãèéí õ¿í àì ñ¿¿ ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýñ 0.3. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Äîòîîä çàõ çýýë: Õîîë òýæýýëèéí çºâëºìæ. õýìæýýãýýð Ìîíãîë óëñûí õ¿í àìûí ñ¿¿. Ãýòýë ìàíàé óëñàä 85.15 Ãóðèë.5 ñàÿ òí áºãººä ¿¿íèé 2. Çóðàã 5. Èéìýýñ õ¿í àìûí õàìãèéí ºðãºí õýðýãöýýò áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí ýðýëò õýðýãöýýã ç¿¿í á¿ñèéí õýìæýýãýýð ñóäëàâ. Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí èðýýä¿é Çàõ çýýëèéí ýðýëò.9 ñàÿ ëèòð. èìïîðòûí ñ¿¿ 1. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãöýý 15 . Õîîë õ¿íñýíä õýðýãëýæ áàéãàà ìàõíû 95 îð÷èì õóâèéã ¿éëäâýðëýëèéí ÿìàð ÷ áîëîâñðóóëàëòã¿éãýýð çàõ çýýëä íèéë¿¿ëæ áàéíà. Õ¿í àìûí áàðàã òàë õóâü íü òºâëºðººä áóé Óëààíáààòàð õîò áîëîí òºâëºðñºí õîò ñóóðèí ãàçðóóäûí ìàõíû õýðýãöýýã õàíãàõ àñóóäàëä ¿íèéí ºñºëò. öàãààí èäýýíèé æèëèéí õýðýãöýý 325.8% áàéãàà áà 80. õýðýãöýý ¯éëäâýðëýëèéí ìåíåæìåíòýíä ¿éëäâýðëýã÷èéí õàìãèéí ò¿ð¿¿íä øèéäâýðëýõ ¸ñòîé ç¿éë íü ¿éëäâýðëýí ãàðãàæ áóé á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí òóõàé àñóóäàë áàéäàã. Çóðàã 5.1 ìÿíãàí òîíí.Эх үүсвэр: Аймгийн ЗДТГ-ын 2008 оны мэдээ 145 . ÎÕÓ-ûí õ¿í àìûí ìàõ.9 ìÿí. ªíººãèéí áàéäëààð æèëä 30 ìÿíãàí òí ñ¿¿. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí õ¿í àìûí ãóðèë. Ìàõ. Ç¿¿í á¿ñèéí õóâüä ìàë íÿäëàãààíû 5 ¿éëäâýð áàéãààãààñ Õýíòèé àéìàãò 2 ¿éëäâýð áàéãàà áîëîâ÷ ºíººãèéí áàéäëààð ¿éë àæèëëàãààãàà òîãòâîðòîé ÿâóóëæ ÷àäàõã¿é áàéíà. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé íèéò õýðýãöýý íü æèøñýí õ¿í àìä íîãäîõ õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çâýë 7123. ýð¿¿ë àõóéí øààðäëàãûã çàéëøã¿é àíõààðàõ õýðýãòýé áîëæýý. 14. öåõ àæèëëàæ áàéíà.0 ìÿíãàí òí áàéäàã. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ òºñëèéí õ¿÷èí ÷àäàë á¿õèé 88 ¿éëäâýð. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí õ¿í àìûí ñ¿¿.7 ìÿíãàí òîííûã õýðýãëýñýí íü õýðýãöýýíèé õàíãàìæèéí ò¿âøèí 19.

3 Төмс Àéìãèéí õ¿í àìûí òºìñíèé õýðýãöýýíèé 93.0 100. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë Àéìàã.0 770.9 162.0 460.0 4217. Ýäãýýð ãóðèëûí ¿éëäâýð¿¿ä õýâèéí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëæ ÷àäâàë ç¿¿í á¿ñèéí 6.0 0.0 0.1 1705. õ¿íñíèé íîãîîíû óðãàö õóðààëòûí áàéäàë 2006 2007 2008 Íýð òºðºë Õýìæèõ íýãæ Òºìñ òí 2580.0 1100. Òóñ àéìãèéí òºìñ.0 2008 2018.8 Õ¿íñíèé íîãîî òí 1399.2 òí áàéíà.0 750.3%-èéã ººðèéí îðîí íóòãààñ õàíãàæ áàéãàà áà ¿ëäñýí õóâèéã áóñàä çàõ çýýëýýñ íèéë¿¿ëýãäýæ áàéíà. íèéë¿¿ëýëò 2008 îíû áàéäëààð 4452.0 Õýíòèé àéìãèéí ãóðèëûí ¿éëäâýðëýëýýñ õàðàõàä õ¿í àìûí õýðýãöýýò ãóðèëûí 20062008 îíóóäàä 4-13% ººðèéí ¿éëäâýðëýëýýñ õàíãàñàí áàéíà.5 Õýð÷ñýí ãóðèë òí 2.9 1360.4 17.6 Òàëõ òí 186.8 296.3 Çóðàã 5.8 2008 88.9 Íàðèéí áîîâ òí 8. 2 Õ¿ñíýãò 5. 16.7 2905.4 162.4 3.0 325.4 10.0 550. Õýíòèé àéìãèéí ãóðèë. ñóìä Õýìæèõ íýãæ Õýíòèé òí Õýíòèé àéìãèéí ñóìäààð ¿ç¿¿ëáýë: Áèíäýð ñóì òí Áàÿí-Àäàðãà òí Äàäàë òí Íîðîâëèí òí ªìíºäýëãýð /Õóðõ/ òí 1.1 Õèâýã òí 40.0 70. 4.0 260.0 1035.1 119. 6.0 453.3 2339. áîëîìæ.3 ìÿíãàí òîíí ãóðèëûã õýðýãöýýã õàíãàõ áîëîìæòîé þì.0 395. ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëñîí ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 2007 îíä ºìíºõ îíîîñ 3 äàõèí áóóðñàí íü òóõàéí æèëèéí õýò õàëóóí áîëæ ¿ð òàðèàíû êîìïàíèóä óðãàö àëäñàíòàé õîëáîîòîé àæýý. Хүнсний ногоо Хэрэгцээ Хураасан ургац Ýõ ¿¿ñâýð: Àéìãèéí ÇÄÒÃ-ûí 2008 îíû ìýäýý 146 . ãóðèëàí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëò Õýìæèõ íýãæ 2006 2007 Ãóðèë òí 134.5 3316.8 3.0 2007 2080. õ¿íñíèé íîãîîíû çàõ çýýë Õýíòèé àéìãèéí æèøñýí õ¿í àìûí òºìñ. çàõ çýýë áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. Òºìñ. 5.Õýíòèé àéìàãò ãóðèë. № 1.4 2905. 2 3 4 5 2006 6387. Õ¿ñíýãò 5. õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýý. õ¿íñíèé íîãîîíû íèéò õýðýãöýý íü 7569.2 %-èéã õ¿íñíèé íîãîîíû õýðýãöýýíèé 38.4 17.0 Õ¿ñíýãò 5. Õýíòèé àéìãèéí õ¿í àìûí òºìñ. Ýíý íü öààøèä õ¿íñíèé íîãîîíû ¿éëäâýðëýëèéã íýìýãä¿¿ëýõ.8 1705.

Äàðõàí. çàìàñêà çýðãèéã Óëààíáààòàð õîòûí òºâëºðñºí çàõ çýýë. Áàðèëãûí çàðèì íýð òºðëèéí ò¿¿õèé ýä. Àéìãèéí õýðýãëýã÷äèéí íýã æèëèéí òîîñãîíû õýðýãëýý 4. Ãýòýë ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäàä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõòýé. õ¿íñíèé íîãîîíû ¿ð. Òýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä Óëààíáààòàð õîò. õýðýãëýã÷äèéí ýðýëò õýðýãöýýã òýð á¿ð õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. õýâëýëèéí áîëîí áè÷ãèéí öààñûã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýäýãã¿é. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé äèéëýíõ õýñãèéã èìïîðòîîð õàíãàæ áàéíà. áîðäîîã ¿éëäâýðëýëäýý àøèãëàõûí òóëä èõ õýìæýýíèé çàðäàë ãàðãàäàã áàéíà. áîðäîîã ¿éëäâýðëýëäýý àøèãëàäàã. öåìåíò. Öààñ. öààñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ìîíãîë óëñ õýðýãëýýíèé öààñ. áóñàä ìàòåðèàëûã ¿éëäâýðëýäýã ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãàà áîëîâ÷ äîòîîäûí ýðýëò õýðýãöýýíèé öººõºí õóâèéã õàíãàæ áàéíà.Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí çàõ çýýë Ìîíãîë óëñàä áàðèëãûí ñàëáàð ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéíà. àðìàòóðûí òºìºð.0 ñàÿ øèðõýã áàéíà. Õýíòèé àéìàãò òîîñãîíû 2 ¿éëäâýð àæèëëàæ áàéãàà áîëîâ÷ ¿éëäâýðëýí ãàðãàæ áàéãàà á¿òýýãäýõ¿¿í¿¿ä ñòàíäàðòûí øààðäëàãà. Ôèíëÿíä çýðýã óëñààñ íèéë¿¿ëäýã áàéãàà íü ýíý òºðëèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë äîòîîäûí ¿éëäâýðëýã÷äýä áîëîìæòîé ãýäãèéã õàðóóëæ áàéíà. õºíãºí áëîê. ÎÕÓ. Õÿòàä çýðýã óëñààñ èìïîðòîîð àâ÷ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã.Үндэсний Статистикийн Хорооны 2008 оны мэдээ 147 . Îðîí íóòàãò áàðèëãûí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéãàà àæ àõóéí íýãæ. îðîí ñóóöíû ºðòºã ºíäºð áàéõ íºõöºëèéã á¿ðä¿¿ëæ áàéãàà þì. Ýíý íü ýöñèéí ä¿íäýý áàðèëãà áàéãóóëàìæ.4 ìÿíãàí òí-ûã èìïîðòîîð àâ÷ áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàæýý.2 ìÿíãàí òîííûã èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã. Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä áàéãàëüä óäààí çàäàðäàã íèéëýã óóòíû õýðýãëýýã çîãñîîæ 3-5 ñàðûí õóãàöààíä çàäàð÷ óñòäàã äààâóóí áîëîí öààñàí óóòíû õýðýãëýýã íýìýãä¿¿ëýõ øèéäâýðèéã Çàñãèéí ãàçðààñ ãàðãàæ áàéíà. Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäàä ÿëàíãóÿà îðîí íóòàãò áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ýðýëò õýðýãöýý èõ. Öåìåíò ãýõýä 2007 îíä 415.16 Óëààí áóóäàéí ¿ðèéã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä íººöëºäºã áîëîâ÷ øààðäàãäàõ ¿ðèéíõýý äèéëýíõ õóâèéã óëñûí íººö áîëîí èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã ¿ð õóäàëäàí àâ÷ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéíà. Òóñ àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàí ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ.9-2. áîðäîîíû çàõ çýýë Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ çîðèëãîîð õèìèéí áîëîí îðãàíèê áîðäîî ¿éëäâýðëýäýã ìàø öººõºí ¿éëäâýð¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. Àõóéí õýðýãëýýíèé öààñûã öººí òîîíû ¿éëäâýð ¿éëäâýðëýæ çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. Óëñûí íººöººñ áîëîí èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã óëààí áóóäàéí ¿ðèéí ÷àíàð õàðèëöàí àäèëã¿é äèéëýíõ íü ñòàíäàðòûí øààðäëàãà õàíãàõã¿é áàéíà. áåòîí õàâòàí. ßëàíãóÿà 2004-2008 îíû ¿åä ýäèéí çàñàã ýð÷èìòýé ºñºæ á¿õ ñàëáàðò ñàíõ¿¿ãèéí íººö íýìýãäñýí íü ýíý ñàëáàðûí õºãæèëä ýåðýãýýð íºëººëñºí. õóâü õ¿ì¿¿ñ óðãàìàë õàìãààëëûí áîäèñ. Áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ¿íäñýí ò¿¿õèé ýä áîëîõ òîîñãî. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé õýðýãëýýíèé äèéëýíõ õóâèéã òºâëºðñºí çàõ çýýëýýñ áîëîí èìïîðòîîð õàíãàäàã.7 ìÿíãàí òí-ûã èìïîðòîîð àâ÷ ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëä àøèãëàæýý. ÎÕÓ.5 ìÿíãàí òí ¿ð òàðèàã àâäàã. Ç¿¿í á¿ñèéí õýìæýýãýýð òîîöîæ ¿çýõýä íèéòäýý 11. öåìåíò.6 òí æèìñ æèìñãýíèéí õýðýãöýý áàéíà. ºíãºë㺺íèé òîîñãî. Èìïîðòîîð æèëä äóíäàæààð 97. öààñàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íýã æèëä 1. Õýíòèé àéìãèéí ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ¿¿ä äýýðõ ¿éëäâýð¿¿äýýñ ãàäíà èìïîðòîîð îðóóëæ èðäýã óðãàìàë õàìãààëëûí áîäèñ. æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Çàõ çýýëä íèéë¿¿ëýãäýæ áàéãàà æèìñ. Ǻâõºí 2007 îíä àçîòûí áîðäîîã 18. Ñýëýíãý àéìãóóäàä áàéðøèëòàé. Áàéãàëèéí äàãàëò áàÿëàã áîëîõ æèìñ. ¯ð òàðèà.0-6. ̺í Ìîíãîë óëñûí çàñãèéí ãàçðûí “40000 àéëûí îðîí ñóóö” õºòºëáºð õýðýãæèæ ýõëýí áàíêóóä îðîí ñóóöíû óðò õóãàöààíû çýýë îëãîæ ýõýëñýí çýðýã íü áàðèëãûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä íºëºº ¿ç¿¿ëñýí. Ìîíãîë óëñ çºâõºí 2007 îíä 17 ìÿí. Õýíòèé àéìãèéí æèøñýí õ¿í àìûí æèìñ. Æèìñ. ¿íý ºðòºã ºíäºð áàéíà. èðãýä áàðèëãûí õàâòàí. Èìïîðòîîð àâ÷ õýðýãëýäýã õýâëýëèéí áîëîí áè÷ãèéí öààñíû äèéëýíõ õýñãèéã ÁÍÕÀÓ. æèìñãýíèéí 16 . æèìñãýíý á¿òýýãäýõ¿¿íèéã èìïîðòîîð õóäàëäàí àâ÷ õýðýãëýñýí áàéíà. ìàòåðèàë èìïîðòîîñ õýò õàðààò áàéíà. ¯¿íòýé õîëáîîòîéãîîð áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿íý ºíäºð áàéíà. òí æèìñ.

7 ìÿí. ïåðëèòèéí 1. Ñàìàð.òí áàéãàà áà Õýíòèé àéìàãò 556. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ñ¿¿. øîõîéí ÷óëóóíû 5. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. êåðàìçèòûí øàâðûí 1 îðä áàéíà. õàéðãàíû íººö ýëáýã. 2007 îíä Õýíòèé àéìàãò öýâýð áîëîí ýðëèéç ¿¿ëäðèéí 737 òîëãîé ¿íýý òîîëîãäñîí áàéíà. Íèéò õýýëòýã÷ ìàëààñ áýëòãýõ ñ¿¿íèé íººö 40456. óëàìæëàëò ýìèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýë Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä óëàìæëàëò áîëîí åâðîï ýìèéí ¿éëäâýðëýë ýðõýëäýã àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí äèéëýíõ íü Óëààíáààòàð õîòîä òºâëºðºí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã.1 ìÿí òí ìàõ áýëòãýõ íººöòýé áàéíà. Ìàõíû íººöèéí ñóäàëãàà Ç¿¿í á¿ñèéí ìàõ. ¯éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºõ. áàðèëãûí ýëñíèé 11. Ǻâõºí Õýíòèé àéìãààñ ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ çîðèëãîîð 8. Õýíòèé àéìãèéí òºâä áàéãóóëàãäàõ ñ¿¿íèé ¿éëäâýðòýé õîëáîîòîéãîîð ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé áàéãóóëæ.17 Ç¿¿í á¿ñèéí àéìãóóäûí æèøñýí õ¿í àìûí óðãàìëûí òîñíû õýðýãëýýã òîîöîæ ¿çýõýä á¿ñèéí ä¿íãýýð 1613.0 ìÿíãàí ëèòð. ñàìàðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð áàéõã¿é áºãººä 100% èìïîðòîîð õ¿í àìûí õýðýãöýýã õàíãàæ áàéãàà áîëíî. ªìíºäýëãýð 148 . Ãýõäýý íèéò ñààëèíä àøèãëàãäàõ ìàë áýë÷ýýðèéí ìàëëàãààòàé áºãººä çóí íàìðûí óëèðàëä ò¿¿õèé ýä íèéë¿¿ëýõ áîëîìæòîé áàéäàã ñóë òàëòàé þì. Ìîíãîë óëñûí õýìæýýíä óðãàìëûí òîñ. àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö ãýñýí 2 õ¿ðýýíä òîäîðõîéëîâ.5 ìÿí òí õýðýãöýý áàéíà. À. Ýì. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. 17. òîîñãîíû øàâðûí 5. Ìîíãîë óëñûí àëáàí ¸ñíû á¿ðòãýëòýé ýìèéí íýð òºðºë 1200 ãàðóé áàéäàã áà ò¿¿íèé 60 ãàðóé íýð òºðëèéã äîòîîääîî ¿éëäâýðëýäýã. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä ò¿¿õèé ýäýýð àøèãëàõ áîëîìæòîé õàíãàëòòàé íººö áèé. øèíýýð áàéãóóëàõ íººö áîëîìæóóäûã ò¿¿õèé ýäèéí áà ¿éëäâýðëýëèéí íººö. Ýõ ¿¿ñâýð: ¯íäýñíèé Ñòàòèñòèêèéí Õîðîîíû 2008 îíû ìýäýý Ñ¿¿. òàñðàëòã¿é ¿éëäâýðëýëèéã õàíãàõ ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð áàéãóóëàõ çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé. Àéìãèéí õýìæýýíä áàéãàëèéí ò¿ãýýìýë áàÿëàã áîëîõ áàðèëãûí ýëñ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ç¿¿í á¿ñýä áàðèëãûí ìàòåðèàëûí 30 îðäîä íººö òîãòîîñíîîñ áàðèëãûí ÷óëóóíû 5. ̺ðºí. ýëñ õàéðãàíû õîëüöûí 1. ñàìàðûí òîñíû çàõ çýýë Ìîíãîë óëñ 2005-2006 îíóóäàä 1000 ãàðóé òí õóøíû ñàìàðûã ýêñïîðòîíä ò¿¿õèéãýýð íü ãàðãàñàí áàéíà. ò¿¿íèé äîòîð ¿íýýíèé ñ¿¿íèé íººö 39325. Ò¿¿õèé ýäèéí íººö Ìàõ. øèíýýð áàéãóóëàõ íººö áîëîìæóóä Õýíòèé àéìàãò ¿éëäâýðëýëèéã ºðãºòãºõ. ãàëò óóëûí øààðãàíû 1. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëä àøèãëàõ áîëîìæòîé ò¿¿õèé ýäèéí íººöèéã òîîöîæ ¿çýõýä 29.5 ìÿí.9 ìÿíãàí ëèòð áàéíà.íººöòýé ñóìäûí èðãýä ò¿¿õèéãýýð íü áîëîí ãàð àðãààð áîëîâñðóóëæ õýðýãëýäýã áà áàãàõàí õýìæýýíèé á¿òýýãäýõ¿¿íèéã îðîí íóòãèéí çàõ çýýëä íèéë¿¿ëäýã. ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Çóðàã 5.òí ìàõ áýëòãýõ íººöòýé áàéãàà ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðèéí ò¿¿õèé ýäèéí õàíãàëòòàé íººö áàéãààã õàðóóëæ áàéíà.

000 30 25 2242 Õàéãóóëûí òóñãàé òàëáàéí çºâøººð. Áàÿíõóòàã ñóìûí Ñîíäóóëò. Àòàðøñàí 40. ò¿¿õèé ýä Ç¿¿í á¿ñ íóòàã íü õàðüöàíãóé ñàéí ñóäëàãäñàí ýðäýñ. ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë (27. õîîëíû äàâñ.6 ìÿíãàí øèðõýã. 598 ãà íü õ¿íñíèé íîãîî òàðèàëàõ çîðèóëàëòòàé áàéíà. 100-120 òí æèìñ. Ãýõäýý áàéãàëèéí æèìñ. çàíàð. аялал жуулчлалын яам 149 .ñóìäàä øîõîéí ÷óëóóíû íººö. Îðîí íóòàãò íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ õàìãèéí áîëîìæòîé áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãóóäàä æèìñ.700 19 44 10087. газрын тосны хэрэг эрхлэх газар . Áèíäýð. æèìñãýíý ò¿¿æ áýëòãýõ íººöòýé. æèìñãýíý.200. ò¿¿õèé ýäèéí îðä.606 1. õàð òóãàëãà.359.359.100 16 70 12585. øèíýñ çýðýã ìîä áýëòãýõ áîëîìæòîé.9 ìÿíãàí ãà òàëáàéã îéí ñàí ýçýëäýã. óðàí. æîíø.2 1 Õýíòèé 8. öàãààí òóãàëãà.6 ìÿíãà áóþó 53. öàéíû óðãàìàëûí áîëîâñîð÷ óðãàöàà ºãºõ õóãàöàà íü æèë á¿ð ººð ººð 18 19 . õàâòãàðûí òîîñãîíû øàâðûí îðä èõ õýìæýýíèé íººöòýé. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö Òóñ àéìàã íü íèéò 90.275.õýìæýý õýìæýý /ãà/ ýçëýõ õóâü ëèéí òîî /ãà/ /%/ Äîðíîä 12. Áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàã Ýðäýñ.2 ìÿíãàí ãà ãàçàð òàðèàëàíãèéí òàëáàéòàé.Эх үүсвэр: Ашигт малтмал.òºìºð. Ò¿¿í÷ëýí ýíýõ¿¿ îéí ñàíãààñ àéìãèéí õýìæýýíä 600-800 òí õóøíû ñàìàð.4%).428.4 2 3 Ñ¿õáààòàð 8.õýìæýý ëèéí òîî /ãà/ 240 312 219 2. Ç¿¿í á¿ñèéí àøèãò ìàëìàëûí òàëáàé18 Õàéãóóë Àøèãëàëòûí áîëîí Íèéò íóòàã àøèãëàëòûí òóñãàé òàëáàéí № Àéìàã äýâñãýðèéí òàëáàéí çºâøººð. 2008 îíû áàéäëààð àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 10 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæýý.426 Õýíòèé àéìàãò àøèãò ìàëòìàëûí àøèãëàëòûí 44. Îéí íººö áà äàãàëäàõ áàÿëàã Àéìãèéí íèéò ãàçàð íóòãèéí 1783. õàéãóóëûí 240 çºâøººðºë îëãîãäñîí áàéíà.5-90% íü áàéíà. ¯¿íýýñ 89. Äàäàë ñóìäàä áàéíà. ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàëûí íººöèéã (23. Îðîí íóòàãò áàéãàëèéí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãûã àøèãëàí íýì¿¿ ºðòºã øèíãýñýí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ áîëîìæ áàéíà.2%) ñóäàëãààíä îðîëöîã÷èä íýðëýæýý. õàéðãàíû íººö èõòýé. öàéð. Àéìãèéí ¿ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàð 2009 îíä 7780 ãà òàëáàéä òàðèàëàëò ÿâóóëæ 12600 ãà-ä óðèíø áîëîâñðóóëàõààð òºëºâëºñºí.2 ìÿíãàí ãà òàëáàéòàé áà ¿¿íýýñ 21. Òóñ àéìãèéí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä áîëîí õóâü õ¿ì¿¿ñ 35.6 ìÿíãàí ãà íü ãàçàð òàðèàëàíãèéí.9 ìÿíãàí ãà ýðãýëòèéí òàëáàéã ýçýìøèæ áàéãàà áºãººä 2008 îíä íèéò òàëáàéíõàà 30.6 ìÿíãàí ãà òàëáàéã àøèãëàõ áîëîìæã¿é.4%).Эх үүсвэр: Байгаль орчин. Õ¿ñíýãò 5. 46. Ýíýõ¿¿ íººöèéã ýíãèéí ¿éëäâýðëýëèéí àðãààð àâ÷ àøèãëàæ áàéíà. èëýðö èõòýé òóõàéëáàë òóñ á¿ñýä ãàçðûí òîñ. íàðñ ìîäíû íººö 96.3 ìÿíãàí øèðõýã áàéíà. øîõîéí ÷óëóó.031. Òóñ àéìãèéí õýìæýýíä 2009 îíä Áàéãàëü îð÷èí. àÿëàë æóóë÷ëàëûí ÿàìíààñ îéí ñàíãààñ áýëòãýõ ìîäíû äýýä õÿçãààðûã òîäîðõîéëæ áàòàëñàí òîãòîîëûí äàãóó 1621 ãà òàëáàéãààñ 31800 øîî ìåòð íàðñ.3% áóþó 18. Îéí ñàíãèéí èõýíõè õýñýã íü Áàòøèðýýò. Òóñ àéìàã ò¿ãýýìýë îëäîöòîé áàéãàëèéí áàÿëàã áàðèëãûí ýëñ. 7.370 2. Óðãàö õóðààëòûí óëñûí äóíäàæ áîëîõ 1ãà-ààñ óëààí áóóäàé 12ö õóðààí àâíà ãýæ ¿çâýë ãóðèë ¿éëäâýðëýëä òîäîðõîé õýìæýýíèé ò¿¿õèé ýäèéí íººö áýëòãýãäýíý ãýæ ¿çýæ áîëîõ þì.19 Õýíòèé àéìàãò àøèãëàëòûí áîëö ã¿éöñýí øèíýñ ìîäíû íººö 10.9% -ä òàðèàëàëò õèéæýý. ãÿíòáîëäûí óëñûí áàòëàãäñàí íººöèéí 58. ªìíºäýëãýð. æèìñãýíý (49.7%-èéã ãàçàð òàðèàëàíä àøèãëàõ áîëîìæòîé.

î¸äîë. õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýë.3% íü àæëûí áàéðààð õàíãàãäæýý. Õýðëýí ñóìûí ÌÑ¯Ò íü 1969 îíä áàéãóóëàãäñàí 2008 îíä 243 ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýæýý. 2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí Õºäºëìºð ýðõëýëòèéí àëáàíä á¿ðòãýëòýé . ãýð àõóéí öàõèëãààí. 300 ñóóäàëòàé õè÷ýýëèéí áàéðûã ò¿ðýýñýýð àøèãëàäàã. ìîäîí ýäëýëèéí ìóæààí àâòîìàøèíû çàñâàð÷èí çýðýã ìýðýãæëýýð òºãñºã÷èä ººðòºº àæëûí áàéð ãàðãàõ áîëîìæîîð áóñàä ìýðãýæëýýð òºãñºã÷人ñ èë¿¿ áàéäàã íü äýýðõ àæëûí áàéðòàé òºãñºã÷äèéí õóâèéí æèíã íýìýãä¿¿ëæ áàéíà. Öààøèä ñàëáàðûí àæ àõóéí íýãæ¿¿ä ÌѯÒ-èéí õîîðîíäûí õàìòûí àæèëëàãààã ñàéæðóóëæ àéìàã. óóë óóðõàéí ºðãºí ìýðãýæëýýð àæèë÷äûã áýëòãýõ ÷èãëýëèéã áàðèõ øààðäëàãàòàé. Òºãñºã÷äèéí 30. Àæèëã¿é÷¿¿äèéí 54. Àâòî çàñâàð Õ¿÷èí ÷àäàë . ¿éë÷èëãýý ÿâóóëæ àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òîî öººí èõýíõ íü óëèðëûí ÷àíàðòàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã òóë ¿éëäâýðëýëèéí äàäëàãà õèéõ. 35. .9% íü ýìýãòýé÷¿¿ä. õîîë ¿éëäâýðëýë. Àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö Õýíòèé àéìàãò õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ. Õýðëýí ñóìûí ÌѯÒ-¿¿ä ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. Áîð–ªíäºðèéí ÌÑ¯Ò íü ºìíºä áîëîí ç¿¿í á¿ñèéí óóðõàéíóóäàä òåõíèêèéí ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ ÷èãëýëýýð àæèëëàæ áàéíà.4% íü ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàë. àæèë èäýâõèòýé õàéæ áàéãàà àæèëã¿é÷¿¿ä 1067 áàéãàà íü ºíãºðñºí îíû ìºí ¿åòýé õàðüöóóëàõàä 133 õ¿íýýð áóþó 14. àðãà ç¿éã øèíý÷ëýí îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò ñóðãàëòûí òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõ. ãîî çàñàë.õýëáýëçýëòýé áàéäàã.7% ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë.8% íü æèìñ.8% íü æèìñ. 52.3% íü 16-35 õ¿ðòýëõ íàñíû çàëóó÷óóä áàéíà.4% íü áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð. ìàëûí òºãñ íàéðëàãàò òýæýýë áýëòãýõ. ãàãíóóð. 55. æèìñãýíèéã àøèãëàãäàæ áàéãàà íººö ãýæ ¿çæýý. ÌѯÒ-èéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿ä Ìýðãýæèëòýí áýëòãýæ áóé № Áàéðøèë ÷èãëýë 1 Áîð ºíäºð ÌÑ¯Ò 1. ç¿¿í á¿ñèéí õºäºëìºðèéí çàõ çýýëèéí ýðýëòýíä íèéö¿¿ëýõ. Æèæèãëýí õóäàëäàà. ¿ñ. 8. áàðèëãà. Áàéãàëèéí áîëîí äàãàëäàõ íººö áàÿëàãèéí àøèãëàëò Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð 48. ¯¿íèé óëìààñ ýíý ÷èãëýëèéí ¿éëäâýðëýë æèë á¿ð àìæèëòòàé ÿâàãäàõ ìàãàäëàë áàãà áàéäàã ó÷ðààñ ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéã òàðèìàëæóóëàõ çàìààð íººöèéã òîãòâîðòîé áàéëãàõ øààðäëàãà ãàðäàã ãýäãèéã àíõààðàõ ¸ñòîé. Õàðèí îðîëöîã÷äûí 21.1% íü ýìèéí áîëîí öàéíû óðãàìàë. Á. Õàðèí ýäãýýð àøèãëàõ áîëîìæòîé íººö áàÿëàãóóäûã àøèãëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà (Çóðàã 5. îäîîãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. 51. Òóñ àéìàãò ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ áîëîìæòîé Áîð-ªíäºð. ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé ò¿¿õèé ýäèéã áîëîâñðóóëàõ. õè÷ýýëèéí æèëèéí ¿ðãýëæëýõ õóãàöààã óÿí õàòàí áàéäëààð çîõèöóóëàõ çýðýã ¿éë àæèëëàãààã õýðýãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé áàéíà. æèìñãýíèéã àøèãëàõã¿é áàéíà ãýæ ¿çñýí. Òîêàðü÷èí 3. Çóðàã 5.18). Ýíýõ¿¿ ýðýëò õýðýãöýýòýé íèéö¿¿ëýí ñóðãàëòûí õºòºëáºð. áàðèëãûí ºðãºí ìýðãýæèë. 30. 18. áîëîí àæëûí áàéðààð õàíãàõàä áýðõøýýëòýé áàéäãààñ òóñ ÌѯÒ-èéí ñóðãàëòûí ¿éë àæèëëàãàà òºäèéëºí ñàéíã¿é áàéíà.4% íü ò¿ãýýìýë àøèãò ìàëòìàë. 14 ìàñòåð áàãøòàé 150 .2 õóâèàð íýìýãäæýý. ñóðãàëòûí òºëºâëºãºº. Íèéò òºãñºã÷äèéí 81. Öàõèëãààí õèéí ãàãíóóð 2. øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä àæèëëàõ õ¿÷íèé íººö õàíãàëòòàé áàéíà. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë. áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýëèéí ìýðãýæëýýð òºãñæýý. Õ¿ñíýãò 5.

2 Õýðëýí ñóì ÁÑØÓß Õàðüÿà ÌÑ¯Ò 4. Õ¿íä ìàøèí ìåõàíèçìûí çàñâàð 1. . Òîîñãî. Áàðèëãà ãýð àõóéí öàõèëãààí õýðýãñýë çàñâàð÷èí 8. Ýñãèé ýäëýë /ãàð àðãààð/ 151 . . ìºíãºí ýäëýë . ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . æ¿¿ñ . îéí àæ àõóé . 12 ìàñòåð äàäëàãûí ãàçàð . Áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýë 9. . Óëàìæëàëò öàãààí èäýý .Áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð. Áîð-ºíäºðèéí óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð . Ýìèéí óðãàìàë. 204 îðòîé õ¿¿õäèéí äîòóóð áàéð. Ìîä ìîäîí ýäëýë . . Ñëîâàê áÿñëàã ¿éëäâýðëýë ͺºö áîëîìæèéí áºãººä õàíãàëòòàé àæèëëàæ áóé . Òºìñ õ¿íñíèé íîãîîíû òàðèàëàëò . 1. ¯éëäâýðëýëä àøèãëàõ áîëîìæòîé ýäèéí çàñãèéí áîëîí áàéãàëèéí íººö áîëîìæóóä òóõàéí á¿òýýãäýõ¿¿íèé çàõ çýýëèéí ýðýëòýíä íü òóëãóóðëàí ¿éëäâýðëýëèéã ¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýëýýð ñóäàëãààíû ¿ð ä¿íä òóëãóóðëàí ìàòðèöàä áàéðøóóëàõàä äàðààõ áàéäàëòàé áàéíà. Ǻãèéí àæ àõóé . Áàéãàëèéí áîëîí ýäèéí çàñãèéí íººö áîëîìæèéí ¿íýëãýý ͺºö áàãàòàé íýìýãä¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé Çàõ çýýëä ýðýëò ºíäºð Ýðýëò òîãòâîðòîé õýâèéí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã Ýðýëò áàãà èðýýä¿é ìóó íººöèéã . Òàëõ. Ðàøààí ñóâèëàë . íàðèéí áîîâíû ¿éëäâýð . Ôåðìåðèéí àæ àõóé ýðõëýëò 10. 2 ãà íîãîîíû òàëáàé. õóâöàñ çàõèëãà çàñâàð . Òºìðèéí õ¿äýð.Àâòîìàøèíû çàñâàð. Õàéðãà áëîêíû öåõòýé. öýöýðëýãæ¿¿ëýëò 11. Àÿëàë æóóë÷ëàë . ãàãíóóð 4. ¿éëäâýðëýë . ¯ñ çàñàë. Ãóðèëûí ¿éëäâýð . íàðèéí áîîâ 7. ×àöàðãàíû òîñ. 440 ñóóäàëòàé õè÷ýýëèéí áàéð. Ñèéëáýð õýý ÷èìýãëýë 6. Ñàìàð áîëîâñðóóëàõ. Çîîãèéí ãàçðóóä . . Ìîäîí ýäëýëèéí ìóæààí 12. Ãóòàë. Ìàõíû ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé . Áýðõèéí æîíøíû ¿éëäâýð . äóëààí ¿éëäâýðëýë . 40 õ¿¿õäèéí äîòóóð áàéð Ìàñòåð äàäëàãûí 3 ãàçàð . θäîë 5. íàðèéí áîîâíû öåõ . Æèæèãëýí õóäàëäàà 2. àøèãëàëò 3. . Öåìåíò . Áóðèàä òàëõ. Êîìüþòåðèéí îïåðàòîð÷àëáàí õýðãèéí àæèëòàí . òàðèàëàëò. . Ìàë íÿäëàõ. 33 ìàñòåð áàãøòàé. îéæóóëàëò. Õè÷ýýëèéí 18 àíãè êàáèíåò. . . Õ¿ñíýãò 5. èõ çàñâàð ͺºö èõòýé õàíãàëòã¿é àøèãëàëò . ¯ð òàðèà . Õîîë ¿éëäâýðëýë. Öàõèëãààí. Àëò îëáîðëîëò . Ìîä ¿ðæ¿¿ëýã. . Õ¿ðýí í¿¿ðñíèé èõ íººöòýé ×àíäãàí. ªíäºð öàãààíû õîëèìîã ìåòàëë . ìîéëòîé òîñ . Á¿ñ îâîîãèéí îðäóóä . Áàòíîðîâ õèéöèéí àëò. 9. ãîî ñàéõàí 13. Ñ¿¿íèé ÷èãëýëèéí ýð÷èìæñýí àæ àõóé . Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ . .5 ãà äåíäðî öýöýðëýã. Ìàëûí òýæýýë ¿éëäâýðëýë . Áàðèëãà óãñðàëò. ̺íãºí-ªíäºðèéí ìºíãº.

ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýëèéí ÷èãëýë¿¿äèéã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëñîí áàéíà. Îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí ñàíàë àñóóëãààð øèíýýð áàéãóóëàõ. Ãóðèëûí ¿éëäâýð . 10. ÒÁ áà ÒÁÁ-óóäûí òºëººëºã÷äèéí ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëîãäñîí. Õýíòèé àéìàãò ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. 4. íàðèéí áîîâ . Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 2 ªìíºäýëãýð . áîðëóóëàã÷èä. ¯éëäâýðëýã÷èä. Òîîñãîíû ¿éëäâýð . ºðãºæ¿¿ëýõ. øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿ä Õýíòèé àéìàãò Õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí áà øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéã òîäîðõîéëîõäîî: 3. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. õýðýãëýã÷èä. 5. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 7 Áîð-ªíäºð òîñãîí . Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 8 Áàòøèðýýò . ìîäîí ýäëýë . Ñóäàëãààíû áàãèéí àéìàãò ¿éëäâýðëýã÷. ÒÁÁ-í òºëººëëèéí äóíä õèéñýí õýëýëö¿¿ëãýýð òîäîðõîéëîãäñîí çýðýã áàéäëààð ¿íýëæ ñîíãîí àâñàí áîëíî. ÒÁ. Õ¿ñíýãò 5. Ãóðèëûí ¿éëäâýð. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . Áÿñëàãíû ¿éëäâýð 152 . Îéí àæ àõóé 3 Áýðõ òîñãîí . ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéí äîòîîä íººö áîëîìæ. . ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë . Æîíø áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð 4 Áàÿí-Àäðàãà . Ǻãèéí àæ àõóé . ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë 6 Íîðîâëèí . ºðãºæ¿¿ëýõ ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëò Ñóìûí íýð ¯éëäâýðëýëèéí íýð òºðºë. Ýìèéí ¿éëäâýð . àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéõ ¿éëäâýð . Ìàë íÿäëàõ. Øèíýýð áàéãóóëàõ. çàõ çýýëèéí íºõöºë áîëîìæóóäûí ¿íýëãýýã õàâñðàëò 1-ýýñ ¿çíý ¿¿. ¯ð òàðèàíû ¿éëäâýðëýë . Òàëõ. Ìîä.Õýíòèé àéìàãò ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. Ãóðèëûí ¿éëäâýð 5 Äàäàë . ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. 1 Õýðëýí . Çàñãèéí ãàçðûí áîëîí àéìãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýëä áàãòñàí.

Çóðàã 5. 19. Õýíòèé àéìàãò õºãæèõ èðýýä¿éòýé ºíººãèéí ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë Таних тэмдэг: Гурилын үйлдвэр Үр тариа Эмийн ургамал Мал нядлах. мах Тоосго Жонш Сүүний чиглэлийн эрчимжсэн аж ахуй Барилгын модон хийц Зөгийний аж ахуй Мод үржүүлэг ойн аж ахуй 153 .

. Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. ýñãèé ãóòëûí ¿éëäâýð . . Ǻãèéí àæ àõóé. . . Äóëààíû öàõèëãààí ñòàíö. Äàäàë 6 ªìíºäýëãýð 7 Áîð-ªíäºð òîñãîí 8 Áàòøèðýýò 9 Áèíäýð 10 Ãàëøàð 11 Äýëãýðõààí ¯éëäâýðëýëèéí íýð òºðºë . . Õ¿ëýìæèéí àæ àõóé. Ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð 154 . . ×àöàðãàíû òîñ. Ìàëûí òýæýýëèéí ¿éëäâýð. 11. Õºíãºí áëîê. Ýñãèé. Öààñíû ¿éëäâýð. . Ñàìàð. æ¿¿ñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . . . Øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé. . ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. æèìñãýíý áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . . . . Îðãàíèê áîðäîî. . Öåìåíòèéí ¿éëäâýð. . . Òîîñãîíû ¿éëäâýð . Ñ¿¿íèé. . Ñ¿¿íèé. Õ¿íñíèé íîãîî õàäãàëàõ àâòîìàòæóóëñàí àãóóëàõ. . պ人 àæ àõóéí òåõíèê. Ǻãèéí àæ àõóé.Õ¿ñíýãò 5. Õ¿íñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð. Õîã õàÿãäàë áîëîâñðóóëàõ. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . ̺ðºí 3 Áàÿíõóòàã 4 Áàÿí-Àäðàãà 5. . . Ñ¿¿íèé. ×àöàðãàíû òîñ. Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí . ñàìàðûí òîñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Õýíòèé àéìàãò øèíýýð áàéãóóëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí æàãñààëò Ñóìûí íýð 1. õýðýãñýëèéí çàñâàðûí ¿éëäâýð. ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. . Ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ. Ìàë áîðäîõ àæ àõóé. Æèìñ. ìàõíû ¿õðèéí ôåðìåðèéí àæ àõóé. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé. æ¿¿ñ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð . Õýðëýí 2. Ñ¿¿íèé ôåðìåðèéí àæ àõóé . Ìàëûí òýæýýë. .

Çóðàã 5. 20. Õýíòèé àéìàãò õºãæèõ øèíý ¿éëäâýð¿¿äèéí çóðàãëàë

Таних тэмдэг:
Гурилын үйлдвэр

Үр тариа

Цемент

Мал нядлах, мах

Тоосго

Бордооны үйлдвэр

Сүүний чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Хог хаягдал
боловсруулах

Нүүрс

Махны чиглэлийн
эрчимжсэн аж ахуй

Цаас цаасан
бүтээгдэхүүн

Самар боловсруулах

Усалгаатай тариалан

Жимс жимсгэнэ

Үрийн аж ахуй

Чацаргана

Эсгий эсгий эдлэл
Малын тэжээл

Агуулахын аж ахуй

Техник засварын газар

Хүлэмжийн аж ахуй

5.3. Õýíòèé àéìãèéí ýäèéí çàñãèéí ñàëáàðóóäûí èðýýä¿éí õàíäëàãà

155

Ìîíãîë óëñûí Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºðèéí õ¿ðýýíä ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãûã “Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí îéðûí èðýýä¿éí ñòðàòåãè íü õ¿íýý
äýýäýëñýí, áàéãàëü îð÷èíäîî çîõèöñîí ìýäëýã, ìýäýýëýë, ºíäºð òåõíîëîãè, øèíæëýõ
óõààíû îëîëòîíä ñóóðèëñàí, ýð÷èìòýé ºñºëòòýé, ººðèé㺺 òýòãýõ ÷èãëýë ð¿¿ õàíäñàí,
îíîâ÷òîé á¿òýö á¿õèé ýäèéí çàñàãòàé á¿ñ áîëîí õºãæèõºä îðøèæ áàéíà”20 ãýæ
òîäîðõîéëñîí áàéíà.
Õ¿ñíýãò 5.4. Õýíòèé àéìàã íèéãýì ýäèéí çàñãèéí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë¿¿äèéã äàðààõ áàéäëààð
òîäîðõîéëñîí áàéíà. 21
Ñàëáàð
Òºëºâëºæ áóé ¿éë àæèëëàãàà
Ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóé, ãàçàð òàðèàëàíã õºãæ¿¿ëæ ¿ð
òàðèà, òºìñ õ¿íñíèé íîãîîãîî𠺺ðèéí õýðýãöýýã õàíãàæ
պ人 àæ àõóéí ñàëáàð
ìàõ, ìàõàí á¿òýýãäýõ¿¿í, ñ¿¿, ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
ýêñïîðòîíä ãàðãàõ, ìàë àæ àõóéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
äîòîîääîî áîëîâñðóóëæ ýõëýõ,
Áàðèëãà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí
Áàðèëãà, áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã
ñàëáàð
õºãæ¿¿ëæ èðãýäèéí îðîí ñóóöíû õýðýãöýýã õàíãàõ, õîò
ñóóðèí ãàçðûã õºãæ¿¿ëýõ,
Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýëèéã
Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ
õºãæ¿¿ëæ ýðäýñ áàÿëàãèéí íººöèéã ýðãýëòýíä îðóóëàõ,
áîëîâñðóóëàõ ñàëáàð
áàéãàëü îð÷íîî õàìãààëàõ.
Áîëîâñðîë, ýð¿¿ë ìýíä, ñî¸ë
óðëàãèéí ñàëáàð

Àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñàëáàð

Áîëîâñðîë, ýð¿¿ë ìýíä, ñî¸ë óðëàãèéí ñàëáàðûí
õºãæèë, õ¿ðòýýìæ, õàìðàõ õ¿ðýýã ºðãºòãºí , õ¿í àìûí
ñî¸ëûí ò¿âøèíã ñàéæðóóëæ õ¿íèé õºãæëèéí ò¿âøèíã
äýýøë¿¿ëýõ,
Áàéãàëü îð÷íîî õàìãààëæ áàéãàëü, ò¿¿õèéí äóðñãàëò
ãàçðóóäûã õàìãààëàëòàíä àâàõ çàìààð áàéãàëèéí áîëîí
ò¿¿õèéí àÿëàë æóóë÷ëàëûí ñ¿ëæýý öîãöîëáîðóóäûã
áàéãóóëàí àéìàã îðíîî ñóðòàë÷ëàõ,

Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí òýðã¿¿ëýõ ÷èãëýë íü õºäºº àæ àõóé, áàðèëãà,
áàðèëãûí ìàòåðèàë, óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýð áàéõ áà ¿ð òàðèà, òºìñ õ¿íñíèé
íîãîîãîî𠺺ðèéí õýðýãöýýã õàíãàæ, ýðäýñ áàÿëàãèéí íººöèéã ýðãýëòýíä îðóóëæ, õîò
ñóóðèí ãàçðûã õºãæ¿¿ëýõýýð òºëºâëºæýý. Ýäãýýð ñàëáàðûã îéðûí èðýýä¿éä õºãæ¿¿ëýõ
çîðèëòîä ¿íäýñëýí àéìãèéí ¿íäñýí 9 ñàëáàðûí 2015 îí õ¿ðòýëõ õàíäëàãûã ñàëáàð
õîîðîíäûí áàëàíñûí àðãûã àøèãëàí òîäîðõîéëîâ.
Ìàõ, ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ, áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýð¿¿äèéã 2009 îíîîñ ñýðãýýõ,
øèíýýð áàéãóóëàõ, ºðãºòãºõ çîðèëò òàâüñàí áàéíà. Ýíý çîðèëò áèåëýõ íºõöºëä
áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð, ýð÷èì õ¿÷íèé ¿éëäâýðëýë, òýýâðèéí ñàëáàðûí ºñºëòºíä øóóä
íºëººëíº.
Íèéò ñàëáàðóóäàä õýðõýí íºëººëºõèéã òåõíîëîãèéí êîýôôèöèåíòèéí ìàòðèöûã
¿íäýñëýí ãàðãàâ. Õýíòèé àéìãèéí øèíýýð áàéãóóëàõ, ºðãºæ¿¿¿ëýõ ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ
¿éëäâýð¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñíýýð ºíººãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
á¿òýöýä ººð÷ëºëò ãàðàõ áîëíî.
2008 îíû áàéäëààð àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýöýä õºäºº àæ àõóé 81.5%,
óóë, óóðõàé 1.2%, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýðëýë 0.9%, ýð÷èì õ¿÷, äóëààí 1.2%, áàðèëãà 3.2%,
õóäàëäàà 3.7%, çî÷èä áóóäàë 0.8%, òýýâýð 4.6%, ñàíõ¿¿2.8%-èéã ýçýëæ áàéíà.

Çóðàã 5. 21. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò

20

-Ç¿¿í á¿ñèéí õºãæëèéí õºòºëáºð
- Õýíòèé àéìãèéí íèéãýì, ýäèéí çàñãèéí òýðã¿¿ëýõ 5 ÷èãëýëýýð 2020 îí õ¿ðòýë õºãæ¿¿ëýõ áàðèìò
áè÷èã 

21

156

Õóâü

90.0
80.0
70.0
60.0
50.0
40.0
30.0
20.0
10.0
0.0

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

ХАА

81.5

81.1

80.2

78.8

76.3

71.8

66.4

59.7

Уул уурхай

1.2

1.3

1.5

1.8

2.3

3.1

4.1

5.4

Боловсруулах

0.9

1.0

1.2

1.4

1.7

2.3

2.9

3.8

Эрчим хүч

1.2

1.2

1.3

1.4

1.6

1.8

2.1

2.3

Барилга

3.2

3.3

3.7

4.1

4.9

6.5

8.4

11.2

Худалдаа

3.7

3.8

3.8

3.9

4.1

4.4

4.8

5.1

Зочид буудал

0.8

0.8

0.9

0.9

1.0

1.2

1.6

2.0

Тээвэр

4.6

4.5

4.5

4.7

5.1

5.7

6.4

7.1

Санхүү

2.8

2.8

2.9

2.9

3.0

3.2

3.4

3.5

Æèæèã, äóíä ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëñíèé ä¿íä àéìãóóäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿íèé
¿éëäâýðëýëèéí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéã òîäîðõîéëîâ.
.
E(X,Y)= ∑XiYi/(∑Xi2)0.5(∑Yi2)0.5
.

N(X,Y)= (1-E(X,Y)2)0.5

Ýíä: X,Y õî¸ð ººð îíû ñàëáàðûí á¿òöèéí âåêòîð
E(X,Y)=1: íýã á¿òýö íºãººãèéí ¿ðãýëæëýë áîëæ áóé
E(X,Y)=0: X,Y õî¸ð á¿òýö ýðñ ÿëãààòàé
0<E(X,Y)<1: íýã á¿òöèéí òîäîðõîé õýñýã íºãºº á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ¿ðãýëæëýë
áîëæ áóéã èëòãýíý.
E(X,Y)=-1: íýã á¿òýö íºãºº á¿òöèéã áóóðóóëñíû ¿ð äàãàâàð
0<N(X,Y)<1: X áà Y á¿òöèéí ÷èãëýëèéí ººð÷ëºëòèéí õýìæýýã òîäîðõîéëíî.
N(X,Y)=0: õî¸ð á¿òöèéí ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë äàâõöàõ
N(X,Y)=1: ººð÷ëºëòèéí ÷èãëýë ïåðïåíäèêóëÿð
Õ¿ñíýãò 5. 12. Ñàëáàðûí á¿òöèéí ººð÷ëºëò
2009
2010
2011
2012
E(X,Y)=
1
1
1
0.9999
N(X,Y)= 0.0032 0.0064 0.0091 0.0169

2013
0.9994
0.0341

2014
0.9989
0.0469

2015
0.9974
0.0724

2015 îí ãýõýä àéìãèéí ÄÍÁ-ä õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí ýçëýõ õýìæýý áóóð÷ 59.7%
áîëîõ áà áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ñàëáàð 11.2%, áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð 3.8%, óóë óóðõàé
5.4% -èéã ýçëýõ áîëíî. Ñàëáàðûí á¿òýöýä ãàðàõ ýíý ººð÷ëºëòèéí ¿ð ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁèéí ºñºëò ÿìàð áîëîõûã Çóðàã 5.-ýýñ ¿çíý ¿¿

157

¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäàãäàõ ñàíõ¿¿æèëò áà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðóóä Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã èðýýä¿éä òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äèéã øèíýýð áàéãóóëàõ. 23. øèíýýð áàéãóóëàãäàõ ¿éëäâýðëýë¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëñíýýð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýöýä ººð÷ëºëò ãàðíà.4. ªíººãèéí áàéãàà ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºæ¿¿ëýõ. Àéìãèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. Øààðäàãäàæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàã Áèä õóó÷èí ¿éëäâýðëýëèéã ñýðãýýõ.84% áàéãààã ñóóðü ¿ç¿¿ëýëò áîëãîí àâñàí áîëíî. 5. øèíý ¿éëäâýðëýëä øààðäëàãàòàé áàéãàà áàíêíû áîëîí áàíêíû áóñ õºðºí㺠îðóóëàëòûí áîëîìæóóäûã ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëñîí. Çóðàã 5. Ñóäàëãààíä îðîëöîã÷èä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øààðäëàãàòàé áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí äàðààõ õóâèëáàðóóäóóä ñàíàë áîëãîæýý. øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä 14. ñýðãýýõ. 22.3 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé áàéíà. ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òöýä ãàðàõ ººð÷ëºëòèéí ¿ð ä¿íä àéìãèéí ÄÍÁ-íèé ºñºëò 2009-2015 îí õ¿ðòýëõ õóãàöààíä 5.6% õ¿ðòýë ºñºõ áîëîìæòîé íü õàðàãäàæ áàéíà. 158 . äýìæèí õºãæ¿¿ëýõýä øààðäàãäàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýýã ñàíàë àñóóëãààð òîäîðõîéëæ ò¿¿íä çàðèì øèíæèëãýý õèéñýí. ¯éëäâýðëýëèéí ºñºëò Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ºñºëò 3.2-îîñ ¿çíý ¿¿.5-17.Çóðàã 5. Àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò øààðäàãäàæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýëãýðýíã¿é òàíèëöóóëãûã õàâñðàëò 5. ñýðãýýõ. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ.

Çóðàã 5. 24 Ñàíõ¿¿æèëòèéí áîëîìæèò õóâèëáàðóóä

Ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 6% íü ¿éëäâýðëýã÷äèéí ººðñäèéí õºðºí㺠îðóóëàëò, 3%
íü äîòîîäûí õºðºí㺠îðóóëàëò, 9 % íü õóâüöàà ãàðãàõ, 1% íü ìàë÷èä, áîëîâñðóóëàõ
¿éëäâýð¿¿ä, áàíê õîîðîíäûí ãóðàâëàñàí ãýðýý, 1% íü áàðòåðèéí õóäàëäàà, 10% íü
¿éëäâýðëýã÷èä õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ, 20 % íü òºñëèéí çýýë, 50 % íü
õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ çàìààð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ ãýæ õàðèóëñàí.
Çóðàã 5. 25. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî

Ýõ ¿¿ñâýð: Ñóäàëãààíû áàã

Õàðèí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèëä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã
îðîëöîã÷äûí 53.6% íü óðò õóãàöààòàé, áàãà õ¿¿òýé õºðºí㺠îðóóëàëòûí çýýë îëãîõ, 28.6%
íü çýýë àâàõ áîëîìæóóäûã íýìýãä¿¿ëýõ, 17.8% íü ¿íäñýí õºðºíãèéí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý
¿ç¿¿ëýõ çàìààð äýìæèõ øààðäëàãàòàé ãýæ òîäîðõîéëñîí áàéíà. Ýäãýýð ñàíàëóóäûã
íýãòãýæ ¿çýõýä ºíººãèéí íºõöºëä áàíê ñàíõ¿¿ãèéí áàéãóóëëàãóóäûí çýýëèéí õ¿¿ ºíäºð,
õóãàöàà áîãèíî, çýýë àâàõ áîëîìæóóä õÿçãààðëàãäìàë áàéãàà ãýæ ä¿ãíýæ áîëîõ þì. ̺í
¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõ çîðèëãîîð îðæ èðñýí óðò õóãàöààòàé õºðºíãº
îðóóëàëòûí çýýë¿¿äèéã àðèëæààíû áàíêóóä äàìæóóëàí çýýëäýõäýý ººðñäèéí àøãèéã
íýìäýã áîëîõûã îðîëöîã÷èä òýìäýãëýí õýëæ áàéñàí. Ñóäàëãààíààñ õàðàõàä, çàõ çýýëä
îéð, äýä á¿òýö õàðüöàíãóé ñàéí, ¿éëäâýðëýëèéí ò¿¿õèé ýäèéí íººö èõòýé çýðýã äàâóó
òàëóóäûã õàðãàëçàí á¿ñ íóòãèéí èðýýä¿éí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äýä
øààðäëàãàòàé õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ òºðèéí ºì÷èò õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ íü
îíîâ÷òîé ãýæ ¿çýæ áàéíà.
Ãýõäýý ¿éëäâýðëýã÷äèéí äóíä õóâüöàà ãàðãàõ, õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéãóóëàõ
çýðýã ñàíàà÷ëàãóóäûã èäýâõèæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãààã ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé.

159

̺í ìàë÷äûí ãàð äýýðõ ñóë ìºíãèéã ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéã õºãæ¿¿ëýõ ÷èãëýë ð¿¿
õàíäóóëàõûí òóëä òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä, ¿éëäâýðëýã÷èä ñàíàà÷ëàãàòàé
àæèëëàõ õýðýãòýé þì.
5.5. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðëýë õºãæ¿¿ëýõýä òºðèéí áà áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí
áóñ áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî
5.5.1. Òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
Îðîí íóòãèéí òºðèéí áàéãóóëëàãóóä ºíººãèéí áàéäëààð ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí
õºãæèëä äýýðýýñ ºãºãäñºí øèéäâýðèéã ¿éëäâýðëýã÷äýä òàíèëöóóëàõ, ¿éëäâýðëýã÷äýýñ
ãàðñàí
ñàíàëûã
äýýä
áàéãóóëëàãàä
óëàìæëàõ
áàéäëààð
àæèëëàæ
áàéíà.
¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð òºðèéí áóñ
áàéãóóëëàãà, õýðýãëýã÷èä, áîðëóóëàã÷èä, ¿éëäâýðëýã÷äýýñ ñàíàë àñóóëãà àâñàí.
Çóðàã 5. 26. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
À. Òºðèéí àæèëòàí

Á. Áóñàä

Òºðèéí áàéãóóëëàãûí àæèëòíóóäûí 26 % íü ¿éëäâýðëýëèéí òýðã¿¿ëýõ ñàëáàðûã
áîäëîãîîð äýìæèõ, 22.1% íü ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ ñàí áàéãóóëàõ, 20.8% íü
¿éëäâýðëýã÷äèéã èðãýäýä òàíèëöóóëàõ, ñóðòàë÷ëàõ, 19.7% íü ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý
òåõíîëîãè, òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ, 11.4% íü æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ
õºðºí㺠îðóóëàëòûã íýìýãä¿¿ëýõ ãýæ ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã
òîäîðõîéëñîí áàéíà.
Õàðèí ¿éëäâýðëýã÷èä, áîðëóóëàã÷èä, õýðýãëýã÷èä, òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí
àæèëòíóóäûí 24.2% íü õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ, 23.1% íü òàòâàðûí çºâ çîõèöóóëàëò
õèéõ, 20.4% íü øèíý òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, 11.4%
íü õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ áèçíåñèéí îð÷èí á¿ðä¿¿ëýõ, 9.4% íü áèçíåñèéã äýìæèõ
áàéãóóëëàãóóäûã äýìæèõ, 8.6% íü òîíîã òºõººðºìæèéí ëèçèíãèéí ¿éë÷èëãýý áèé áîëãîõ,
1.6% íü äýä á¿òöèéã ñàéæðóóëàõ, 1.3% íü òºðèéí ¿éë÷èëãýýíèé èë òîä áàéäëûã
ñàéæðóóëàõ çàìààð îðîëöîõ ¸ñòîé ãýæ ¿çæýý. Òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà,
¿éëäâýðëýã÷èä, õýðýãëýã÷äèéí ºãñºí õàðèóëòóóäûã ä¿ãíýæ ¿çýõýä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä
òºðèéí áàéãóóëëàãà õºðºí㺠îðóóëàëòûí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, òàòâàðûí çºâ òîãòîëöîî
á¿ðä¿¿ëýõ, æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ òºðèéí ºì÷èéí áàíê áàéãóóëàõ, øèíý
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð îðîëöîõ õýðýãòýé ãýæ ¿çýæ áàéíà.
Áèä òºðèéí áàéãóóëëàãûí îðîëöîî, ¿¿ðãèéã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà.
1. ¯éëäâýðëýë ýðõëýõ íºõöºë áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõ
.

Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë øèíýýð ýðõëýã÷äèéí ¿éëäâýðëýëèéí áàéð ýñâýë òîíîã
òºõººðºìæèéã áýëòãýæ ºãºõ,

160

.

2.

Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èä áàéãàà àøèãëàëòã¿é áàðèëãà,
áàéãóóëàìæóóäûã àëáàí áîëîí àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äýä ò¿ðýýñë¿¿ëýõ,
.
Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷äèéí áèçíåñèéí ãàðààíû õºðºí㺠îðóóëàëòàíä
Çàñãèéí ãàçàð áîäëîãîîð áàòëàí äààëò õèéæ ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõ,
Òàòâàðûí îíîâ÷òîé õºíãºëºëò, óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ
.

3.

Ýêñïîðòîä ÷èãëýãäñýí, èìïîðòûã îðëîõ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í
¿éëäâýðëýëèéã øèíýýð áàéãóóëñàí òîõèîëäîëä ýõíèé 2-3 æèë òàòâàðûí
õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ,
.
Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä 40 -ººñ äîîøã¿é àæëûí áàéð øèíýýð ãàðãàõàä
àæëûí áàéðíû 50%-ä íü óðàìøóóëàë îëãîõ,
պ人 àæ àõóéí ñàëáàðûí æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý òåõíèê,
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä íü õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ
.

Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí, ¿ðèéí àæ àõóé, ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä øèíý òåõíèê,
òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä 100-500 ñàÿ òºãðºãòýé òýíöýõ ñàíõ¿¿æèëòèéã ýõíèé 3
æèë õ¿¿ã¿é ýñâýë æèëèéí 5%-èéí õ¿¿òýéãýýð 5-ààñ äîîøã¿é æèëèéí õóãàöààòàé
îëãîõ,
.
Çàõ çýýë ºíäºð õºãæñºí îðíóóäûí øèíý, òåõíîëîãè, òóðøëàãàòàé òàíèëöóóëàõ.
4. Áèçíåñèéí áàéãóóëëàãóóäûí õîîðîíä ÷ºëººò, øóäàðãà ºðñºë人í áèé áîëãîõ.
.
.

Òåíäåð, ñîíãîí øàëãàðóóëàëòûã èë òîä íýýëòòýé áîëãîõ,
Õºãæëèéí òºëºâëºãººã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä îëîí íèéòèéí õàðèëöàà, õàìòûí
àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýí ¿éë àæèëëàãààã èë òîä òàéëàãíàõ.
5. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä èðãýäèéí îðîëöîîã äýìæèõ, òýäãýýðèéí õ¿÷, íººöèéã
àøèãëàõ
.

Ìÿíãàò ìàë÷äûã æèë á¿ð øàëãàðóóëæ ºðãºìæëºë îëãîäîã. Øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëòýíä
áýë÷ýýðèéí àøèãëàëò, ìàëûí òýæýýë áýëòãýë, îðîí íóòàãò îðóóëæ áàéãàà
õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýìæýý, øèíýýð àæëûí áàéð ãàðãàñàí áàéäàë çýðýã
¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã íýìæ îðóóëàõ,
.
Èðãýäýä ýõ îðîí÷ ¿çýë, ò¿¿õýý ìýäýõ, ¿íäýñíèé ñî¸ë, çàí çàíøëàà õàäãàëàí
¿ëäýõ òàëûã èë¿¿ àíõààð÷ õ¿íèé õºãæëèéã äýìæñýí áîäëîãûã ýð÷èìòýé áàðèõ.
6. Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûã äýìæèõ, ÷àäâàðæóóëàõ
.

Òºðèéí çàðèì ÷èã ¿¿ðãèéã /õóóëü ñóðòàë÷ëàõ, õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë
îëáîðëîã÷äûã çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ, îðîí íóòãèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã
òàíèëöóóëàõ ¿çýñãýëýí õóäàëäàà, áàéãàëü õàìãààëàõ ãýõ ìýò/ îðîí íóòãèéí
òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäòàé ãýðýý áàéãóóëàõ çàìààð ã¿éöýòã¿¿ëýõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí àæèëòíóóäûã ãàäààä îðíû
òýðã¿¿íèé øèíý äýâøèëòýò òåõíîëîãè, ñàíàà÷ëàãàòàé òàíèëöóóëàõ, áèçíåñèéí
çºâëºõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ ÷èãëýëýýð ñóðãàõ, ãàäààä îðîíä ìýðãýæèë
äýýøë¿¿ëýõýä íü ñàíõ¿¿ãèéí äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóäûã ò¿ðýýñèéí áàéðààð õàíãàõ,
.
Áèçíåñèéã äýìæèõ ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéí òàëààð ¿éëäâýðëýã÷äýä ìýäýýëýë ºãºõ,
òýäãýýðèéã õîîðîíä íü õîëáîæ ºãºõ.
8. Õºðºí㺠îðóóëàã÷, õàíäèâëàã÷ íàðòàé õîëáîî òîãòîîõ, òàòàõ. Ãàäààä, äîòîîäûí
õºðºí㺠îðóóëàã÷èä, õàíäèâëàã÷äàä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæëèéí òàëààð ¿íý çºâ
ìýäýýëýë, òàíèëöóóëãà õèéõ,
9. Àæèëëàõ õ¿÷íèéã õºãæ¿¿ëýõ /Õ¿íèé õºãæëèéí áîäëîãî/
.
Îðîí íóòàãò áàéãàà ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ¿¿äèéã îð÷èí ¿åèéí
¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèä íèéöñýí ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ
ìàòåðèàëëàã áààçòàé áîëîõîä íü õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ.
5.5.2. Áèçíåñèéã äýìæèõ òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî
Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà íü èðãýäèéí ñàéí äóðûí ¿íäñýí äýýð àøãèéí òºëºº áóñ ¿éë
àæèëëàãàà ÿâóóëäàã, òºðººñ õàðààò áóñ áàéãóóëëàãà áºãººä èðãýäèéí ýâëýëäýí íýãäýõ, ýðõ
àøãàà õàìãààëàõ, òýäãýýðèéã äýìæèõ íýã õýëáýð þì.

161

20. òýäãýýðèéí ã¿éöýòãýõ ¿¿ðýã. áè÷èë áèçíåñèéí òýðã¿¿í òóðøëàãûã òàíèëöóóëàõ.13.5.Õýíòèé àéìãèéí õýìæýýíä 10 ãàðóé òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà. íýãäýë íÿãòðàëã¿é. Îðîëöîã÷äûí 30. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ çîðèëãîîð õýðýãëýã÷èä. òåõíîëîãè äàìæóóëàõ. öàãèéí àÿñààð õóâèð÷ òºñºë õºòºëáºðèéí ¿åä àìü îðäîã çýðýã áàéäàë íü òºðººñ òýäãýýðòýé õàìòðàí àæèëëàõ èòãýõ èòãýëä òààã¿é íºëººëæ áàéíà ãýæ ¿çýõ ¿íäýñòýé. ¯íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî Ìîíãîë óëñûí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî. Àæèëã¿é èðãýäýä ºðõèéí îðëîãî íýìýãä¿¿ëýõ óð ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõ.3. õýðýãöýý. Áèçíåñèéã äýìæèõ îðîí íóòãèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã áèä äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà. 11. 1. ¯íäýñíèé ¿éëäâýðëýëýý äýìæèõ òàëààð èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ. Îðîí íóòãèéí èðãýäýä áóñàä àéìàã. 48.3% íü ìýðãýæëèéí çºâëºãºº ¿ç¿¿ëýõ.7% íü Æį ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ.9% íü ìýðãýæëèéí çºâëºãºº ¿ç¿¿ëýõ. ¿éëäâýðëýã÷äýýñ ñàíàë àñóóëãà àâñàí. Îðîí íóòãèéí íèéãýì ýäèéí çàñãèéí óðò õóãàöààíû õºãæëèéí òºëºâëºëòºíä îðîëöîõ.4% íü ìýäýýëëýýð õàíãàõ. ìýäýýëýë çºâëºãºº ºãºõ. äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä ãàðãàõ. Òºðèéí çàðèì ÷èã ¿¿ðãèéã òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãààð ãýðýýãýýð ã¿éöýòã¿¿ëýõ áîëîìæ íýýëòòýé áàéäàã ÷ áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóä òýð á¿ð àøèãëàæ ÷àääàãã¿é çýðýã ñóë òàëóóä àæèãëàãäàæ áàéíà. Ýäãýýðýýñ áèçíåñèéã äýìæèõ ÷èãëýëýýð 6 áàéãóóëëàãà ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã.9 % íü èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà . òýäãýýðèéí õ¿÷. Æèæèã äóíä ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéã çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõàä äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ çàìààð îðîí íóòãèéí ôåðìåð¿¿ä. áîðëóóëàã÷èä. Îðîëöîã÷äûí 27. 2. õýðýãëýã÷èä ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã áèçíåñèéí õºãæëèéí ñóðãàëò. áîíä çýðýã ¿íýò öààñíû çàõ çýýëèéí òàëààðõ ìýäýýëýë. 6. íººöèéã àøèãëàõ . . ãàð óðëàë. 23. ¿çýë áàðèìòëàëäàà ¿íýí÷ áèø. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷èä Áîðëóóëàã÷èä Õýðýãëýã÷èä ¯éëäâýðëýã÷èä 64. Îðîí íóòãèéí 162 . 5. Æèæèã. ìàë àæ àõóéí òîíîã õýðýãñýë ¿éëäâýðëýõ ãýõ ìýò/ . 4. Áèçíåñèéã äýìæèõ áàéãóóëëàãóóä ººðèéí îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéí õºãæèëä îðóóëàõ õóâü íýìýðèéã òîäîðõîéëñîí óðò õóãàöààíû õºãæëèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõ.3% íü çàõ çýýëä çóó÷ëàõ. 3.3% íü ÷àäâàðæóóëàõ ñóðãàëò. 6. øààðäëàãûã õàíãàõóéö îð÷èí ¿åèéí ñóðãàëò. çºâëºõ ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áîëîâñîí õ¿÷èí. ìàòåðèàëëàã áààçûã áèé áîëãîõ.5% íü çàõ çýýëä áîðëóóëàõàä õàìòðàí àæèëëàõ. 캺ã òàðèõ. 28. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä èðãýäèéí îðîëöîîã äýìæèõ.14. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã çàõ çýýëä òàíèëöóóëàõ. Îðîí íóòãèéí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûí ÷àäàâõ ñóë. áîðëóóëàã÷èä.9 % íü èðãýäèéí ñýòãýõ¿éã ººð÷ëºõºä ÷èãëýãäñýí ¿éë àæèëëàãàà . . Èðãýä íýí ÿëàíãóÿà ìàë÷äàä õóâüöàà. ìýäëýã îéëãîëò ºãºõ. õóâü íýìýð ÷óõàë áèëýý. àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äèéã çîõèîí áàéãóóëàëòàé õóóëèéí ýòãýýäèéí õýëáýðò øèëæ¿¿ëýõ çàìààð òàòâàðûí áààçûã ºðãºæ¿¿ëýõ. ¯éëäâýðëýã÷äèéí ýðýëò. õîòûí æèæèã. 5. òàíèëöóóëàõ òàëààð õàìòðàí àæèëëàõ. Õ¿ñíýãò 5. ¯éëäâýðëýã÷èä.1% íü çàõ çýýëä áîðëóóëàõàä õàìòðàí àæèëëàõ. /Çàãàñ ¿ðæ¿¿ëýõ. 24.6% íü Æį ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ. îðîí íóòãèéí æèæèã äóíä ¿éëäâýð ýðõëýã÷äèéã õàìòðàí àæèëëàõ çîõèîí áàéãóóëàëòàíä îðóóëàõ ÷èãëýëýýð àæèëëàõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çäýã áàéíà.

øèíý òåõíîëîãè äàìæóóëàõ ÷èãëýëýýð õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ. 2.9% íü õîëèìîã áàéäëààð àæèëëàõûã õ¿ñäýã áàéíà. 25. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ. Îðîëöîã÷äûí 30. òåõíîëîãèéã òºðèéí áîëîí òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ.¿éëäâýðëýã÷èä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà.2% íü ýðäýìòýä. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãûí îðîëöîîã òîäîðõîéëîõ ñàíàë àñóóëãûã îðîí íóòàãò ÿâóóëñàí.6% íü Øèíý òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä íü áîäëîãîîð äýìæèõ. 15. Òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. 43. ñàéæðóóëàõ òàëààð õàìòðàí òóðøèëò. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ.4% íü ïàòåíò õóäàëäàí àâ÷ àøèãëàõ. ¿éëäâýðëýëä íýâòð¿¿ëýõ òóðøèëò. ¯éëäâýðëýã÷èä ïàòåíò õóäàëäàí àâàõ.15. 24.2% íü øèíý òåõíîëîãè. Õàðèí òºðèéí áà òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí øèíý òåõíîëîãè. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàëã¿éãýýð äàðàãäàæ ¿ëäýõ ÿâäàë ò¿ãýýìýë þì. Øèíý òåõíîëîãè. ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ. á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý. ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîîã äàðààõ áàéäëààð òîäîðõîéëæ áàéíà. Îðîëöîã÷äûí 33. õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ õ¿ñýë ñîíèðõîëòîé. Õ¿ñíýãò 5. ñóðòàë÷ëàõ. ñóäàëãààã ¿éëäâýðëýã÷èäòýé õàìòðàí ÿâóóëàõ. ¿éëäâýðëýã÷äèéí õàðèëöàí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã áèé áîëãîõîä çóó÷ëàõ. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè.6. 3. Ýðäýì øèíæèëãýýíèé àæèëòíóóäûí áîëîâñðóóëñàí øèíý. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä. ¯¿íä: 1. Ýíý áàéäàë íü ¿éëäâýðëýã÷èä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí õàìòûí àæèëëàãàà õàíãàëòã¿é áàéãààòàé õîëáîîòîé áºãººä íºãºº òàëààð õî¸ð òàëóóä èäýâõè ñàíàà÷ëàãà ìóóòàé áàéãààã õàðóóëæ áàéíà. á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý. ñóäàëãàà ÿâóóëàõ ñîíèðõîë èõòýé áàéíà.4% íü õàìòðàí òóðøèëò ñóäàëãàà õèéõ.8% íü ¯éëäâýðëýã÷äèéã øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õîëáîæ ºãºõ. 163 . ¯éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî ¯éëäâýðëýã÷èä Òºðèéí áàéãóóëëàãà Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà ¯éëäâýðëýã÷äèéí 35.6% íü øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õîëáîæ ºãºõ. Øèíý òåõíîëîãè áîëîâñðóóëàõ. ñàíàà÷ëàãóóäûã îëîí íèéòýä òàíèëöóóëàõ. ¯éëäâýðëýã÷èäòýé ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõ. 42. õýðýãëýã÷èäòýé íü õîëáîõ. ¿éëäâýðëýã÷èä øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäûí ¿ð àøèãòàé õàìòûí àæèëëàãààã õºãæ¿¿ëýõ õýðýãöýý øààðäëàãà áàéãàà íü ñóäàëãààãààð áàòëàãäàæ áàéíà. á¿òýýãäýõ¿¿íèéã øèíý÷ëýõ. øèíýëýã ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàõã¿é áàéäàã. ãýðýýãýýð àøèãëàõ.3% íü òåõíîëîãèî ñàéæðóóëàõ çºâëºõ ¿éë÷èëãýý àâàõ. 19. 29. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè.

Óóë. Óóë. 10.0 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 10-25%-èéã. Òóñ ñàëáàð 2008 îíä íèéò òàëáàéíõàà 30. Òýäãýýð õóóëü áóñ àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷èä îðëîãûí òàòâàð òºëºõ. ¯éëäâýð¿¿äèéí 37% íü ãàð àæèëëàãààòàé æèæèã îâîðûí òîíîã òºõººðºìæòýé. 2008 îíä ºìíºõ îíòîé õàðüöóóëàõàä 1. 5. âîëüôðàì çýðýã àøèãò ìàëòìàëûã èðãýä õóóëü áóñààð îëáîðëîäîã. íàðèéí áîîâ 0. áàéãàëü îð÷íûã íºõºí ñýðãýýõ. óóðõàéí ¿éëäâýðëýë èõ õýìæýýíèé õºðºí㺠îðóóëàëò. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí õºãæèë ìàø ñóë áàéíà. òåõíîëîãèòîé.5 äàõèí. 4. 12 íü çîãñîíãè áàéíà. 18. Ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí 75% íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 10-50% õ¿ðòýëõ õóâèéã àøèãëàæ áàéíà. Òºãñºã÷äèéí 30. Ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéí 31. 24% íü õóó÷èí õîöðîãäñîí òåõíèê.2 äàõèí áóóð÷ öýâýð óñ. çàéðìàã 4. õýð÷ñýí ãóðèë 1. Íîðîâëèí. 9. Îäîîãèéí òåõíèê. Ýíý ñàëáàðò 45 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéãààãààñ 33 íü òîãòâîðòîé. Õýíòèé àéìãèéí òºâ äýýð áàéðëàäàã ÌÑ¯Ò íü 2006 îíä 181. 3. òàëõ ¿éëäâýðëýë 1. 15% íü õîëèìîã òåõíèê.3 äàõèí. 17. 7.0 äàõèí.0 õóâü íü õ¿÷èí ÷àäëûíõàà 26-50%-èéã. 42. Õ¿íñíèé ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýë áóóð÷ áàéíà. Ýíý ñàëáàðò 2 ìýðãýæëèéí ñóðãàëò ¿éëäâýðëýëèéí òºâ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ áàéíà.9 äàõèí òóñ òóñ ºññºí. òåõíèê. ¯éëäâýð¿¿äèéí äèéëýíõè õýñýã íü á¿òýýìæ áàãà. 16. í¿¿ðñ îëáîðëîëò 1. Äàðõàí ñóìäàä àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé àæ àõóéí íýãæ¿¿äèéí òàëáàéãààñ àëò.5% íü äóíä çýðýã. Áýë÷ýýðèéí ìàë àæ àõóé äàâàìãàéëñàí õýâýýð áàéíà. òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéäàã áàéíà. áîëîâñîí õ¿÷èí.0 õóâü íü 51-75 %èéã. ãàãíóóð. 164 .4% íü òåõíîëîãèéí ãîðèìûã ººð÷ëºõ.8%-èéã ýçýëæ áàéíà. 33.0% îð÷èí ¿åèéí äýâøèëòýò.0% íü øèíý÷ëýãäñýí. 12. 31. ãóðèë ¿éëäâýðëýë ºìíºõ îíîîñ 3.4% íü òîãòâîðòîé.óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò áè÷èë óóðõàéã õºãæ¿¿ëýõ øààðäëàãàòàé. ñàíàë 1.3% íü øèíýýð äàìæëàãà íýìýõ. Öýíõýðìàíäàë.3 äàõèí.1% íü òåõíèê.9% -ä ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàí 69. 2008 îíû áàéäëààð Óóë óóðõàéí îëáîðëîõ ¿éëäâýðëýëèéã áèåò õýìæýýãýýð àâ÷ ¿çýõýä æîíø îëáîðëîëò 4. òåõíîëîãèòîé ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã.3 äàõèí.Ä¿ãíýëò. òåõíîëîãè øààðääàã. 34. õîöðîãäñîí òåõíèê. Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë õàíãàëòã¿é áàéíà. áàðèëãûí çàñàë ÷èìýãëýëèéí ìýðãýæëýýð òºãññºí. 15.0% íü õàíãàëòã¿é ãýæ ¿íýëñýí áàéíà.1% íü òåõíèê òåõíîëîãèéã á¿õýëä íü ñîëèõ ñîíèðõîëòîé áàéíà. Õýíòèé àéìàã äàõ àøèãëàëòûí òóñãàé çºâøººðºëòýé 70 àæ àõóéí íýãæýýñ 5 óóðõàé ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí áàéíà. óíäàà 7 äàõèí.0 õóâü íü 75 áà ò¿¿íýýñ äýýø õóâèéã àøèãëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëæ áàéíà.1%-èéã ¿éëäâýðëýëä îãò àøèãëààã¿é. Ìýðãýæèëòýé àæèë÷äûã áýëòãýõ ñàëáàð ¿éë÷èëãýýíèé ñàëáàðò àæèëëàãñäûã ò¿ëõ¿¿ áýëòãýæ áàéíà. Àéìãèéí äîòîîäûí íèéò á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéí 77%-èéã õºäºº àæ àõóéí ñàëáàðûí á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã áà ò¿¿íèé 90%-èéã ìàë àæ àõóéí ãàðàëòàé á¿òýýãäýõ¿¿í ýçýëäýã. òåõíîëîãèîð ¿éëäâýðëýë ÿâóóëäàã. òåõíîëîãèéã ñàéæðóóëàõûí òóëä ¿éëäâýð¿¿äèéí 18. àðõè ïèâîíû ¿éëäâýðëýë îãò ÿâàãäààã¿é.3 äàõèí ºññºí áàéíà. Ñóäàëãààãààð ¿éëäâýð¿¿äèéí 44.2% íü äóòóó äàìæëàãûã ã¿éöýýæ àâàõ. ãýð àõóéí öàõèëãààí. àëò îëáîðëîëò 2. 2008 îíä 243 ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýñýí. 2008 îíû áàéäëààð íèéò 131 ¿éëäâýð¿¿äèéí 66. 31. áàðèëãà.4% íü áàðèëãûí ñàíòåõíèêèéí çàñâàð.5% íü ñàéí. 1000-ààñ äýýø ìàëòàé ºðõèéí òîî 340 áîëæ ºññºí.6% íü çîãñîíãè ¿éë àæèëëàãààòàé áàéíà. 9. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðò 2008 îíû áàéäëààð 141 ìåõàíèêæóóëàã÷èä àæèëëàæ áàéãà áà 40-ººñ äýýø íàñíûõàí íèéò ìåõàíèêæóóëàã÷äûí 44.0% íü çàðèì äàìæëàãûã òîíîã òºõººðºìæèéã ñîëèõ. Ãàçàð òàðèàëàíãèéí ñàëáàðûí õºãæëèéã ñàíàë àñóóëãààð 23. 2. 12. 8. 6.3 äàõèí áóóð÷. æîíø.

17. 20. æóðìûí òàëààðõ îéëãîëò áàéõã¿éãýýñ ýðñäýëä îðæ áàéíà. ¯éëäâýð¿¿äèéí òåõíèê. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä ¿íäýñíèé øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäòàé õàìòðàí àæèëëàæ ÷àäàõã¿é áàéíà.6% íü äóíä. Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéã òîäîðõîéëîõ ¿éëäâýð¿¿äýä õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé. öåìåíò. óð ÷àäâàðûã õºãæ¿¿ëýõ. 34. 15. 16.3 òýðáóì òºãðºãèéí õºðºí㺠îðóóëàëò øààðäëàãàòàé. ìàõ. ñ¿¿ áîëîâñðóóëàõ .2% íü ñàéí ãýæ ¿íýëñýí. ýì ¿éëäâýðëýõ 1 íèéò 2 ¿éëäâýð áàéíà. 14. Ìºí ¿éëäâýðëýëèéí àþóëã¿é àæèëëàãààíû íààä çàõûí ä¿ðýì. ñóäàëãààã äóòóó õèéñýíýýñ àëäàãäàëä îðæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ ÷àäàõã¿é áàéäàëä õ¿ðñýí. Îðîí íóòàãò ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòýíä òºðèéí áàéãóóëëàãóóä òàòâàðûí çºâ òîãòîëöîî á¿ðä¿¿ëýõ. Ýäãýýð ¿éëäâýð¿¿ä 2008 îíä ¿éëäâýðëýë îãò ÿâóóëààã¿é. óóë. óóðõàéí áîëîâñðóóëàõ çýðýã ýðýëò. òºëºâëºëò øààðäëàãàòàé. Àéìãèéí ñàëáàðûí ¿éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. áàéãàëü õàìãààëàõ ÷èãëýëýýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã. õàìãààëàõ çýðýã íèéãìèéí ºìíº õ¿ëýýñýí ¿¿ðýã . òåõíèê. õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ øààðäëàãàòàé. øèíýýð ¿éëäâýð áàéãóóëàõàä 14. ãóðèëûí. òîîñãîíû. òåõíîëîãè ºíººãèéí øààðäëàãûã õàíãàæ ÷àäàõã¿é áàéíà. ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. Ãýâ÷ ýíý àéìàãò ýìèéí óðãàìàëûí íººö èõòýé. Øèíæëýõ óõààíû áàéãóóëëàãóóäàä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíîëîãè. øèëìýë ñîðòûí ¿ðèéí àæ àõóé. Ýíý ñàëáàðò óëàìæëàëò ýìèéí óðãàìàëûí ò¿¿õèé ýä áýëòãýõ. äîòîîäûí øóóä õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ. Áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë óäààí áàéíà. Æèøýý íü Áîð-ªíäºðèéí óóëûí áàÿæóóëàõ ¿éëäâýð îðîí íóòãèéí æîíø îëáîðëîäîã æèæèã àæ àõóéí íýãæ. 12. Îéí àæ àõóéí ñàëáàðûí õºãæèë õàíãàëòã¿é. Õèìèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûí õºãæèë ìàø ñóë. 17. Òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóä îðîí íóòãèéí òîãòâîðòîé õºãæèëä õóâü íýìýð îðóóëäàã íèéãìèéí õàðèóöëàãàòàé ãèø¿¿äèéã òºëºâø¿¿ëýõýä àíõààðàëàà õàíäóóëæ ¿éëäâýðëýã÷äèéí ìýäëýã. á¿òýýìæèéã íýìýãä¿¿ëýõ îëîí øèíý. Íýí òýðã¿¿íä äýìæèõ øààðäëàãàòàé ¿éëäâýð¿¿äèéã ñàíõ¿¿æ¿¿ëñýíýýð àéìãèéí ÄÍÁ-íèé ºñºëò 2009-2015 îíä 5. õóâèàðàà àøèãò ìàëòìàë îëáîðëîã÷èäòîé ãýðýý áàéãóóëàí á¿òýýãäýõ¿¿íèéã íü ýêñïîðòîíä ãàðãàõ áîëîìæ áàéãààã àøèãëàõã¿éãýýð çºâõºí ººðñäèéí àøãèéí òºëºº ÿâæ áàéõ çýðýã æèøýý îëîí áàéíà. ýðõ àøãèéã íü õàìãààëàõ. Ýíý ÷èãëýëýýð 2 àæ àõóé íýãæ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëäàã áà õàìòûí ýçýìøëèéí îéí ìåíåæìåíòèéã õýðýãæ¿¿ëýõ 20 ãàðóé áàéãàëü õàìãààëàõ èðãýäèéí á¿ðòãýëã¿é íºõºðëºë¿¿ä ìîä ¿ðæ¿¿ëýõ. Òóñ ñàëáàðò íèéò 10 ¿éëäâýð áàéãààãààñ 6 íü ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëæ 2008 îíä òîîñãîíû 2 ¿éëäâýð. õýðýãëýã÷äèéã ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã äýìæèõ ÷èãëýëýýð èäýâõèæ¿¿ëýõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëàõ øààðäëàãàòàé þì.6% õ¿ðòýë òóñ òóñ íýìýãäýíý. Áèçíåñò õºðºí㺠îðóóëàõàä ñóäàëãàà. óðàìøóóëàëûí õºø¿¿ðýã ìåõàíèçìûã áîäëîãîîð çîõèöóóëæ ãàäààä. ¯éëäâýð¿¿äèéã ºðãºòãºõ. Á¿ñ íóòãèéí õºãæëèéí èðýýä¿éã òîäîðõîéëîõ ãàçàð òàðèàëàí. õýðýãöýý. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä áàãà õ¿¿òýé ýñâýë õ¿¿ã¿é çýýë. Õýíòèé àéìãèéí Àðò ìàðãàä ÕÕÊ óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí õºãæ¿¿ëýõýýð ýð÷èì õ¿÷íèé äàìæóóëàõ øóãàì. Ìºí ¿íäýñíèé ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý. øèíýýð áàéãóóëñàíààð ýäèéí çàñãèéí òîãòâîðòîé ºñºëò áèé áîëíî. Èðãýä. Îðîí íóòãèéí òýðã¿¿ëýõ ¿éëäâýðëýã÷èä æèæèã àæ àõóéí íýãæ¿¿äýý äýìæèõ ÿâäàë õàíãàëòã¿é áàéíà. ýñ õºãæèõ ¿¿. ýì÷èëãýýíèé áîëîí öàéíû á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ 1. ìîäîí ýäëýëèéí 4 ¿éëäâýð ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí. óñëàëòûí ñèñòåìèéí òîíîã òºõººðºìæ¿¿äèéã /õàãàñ/ õóäàëäàí àâàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûí òºëºâëºëò. Ýíý ñàëáàðûí õºãæëèéã ¿íýëýõ ñàíàë àñóóëãàä îðîëöîã÷äûí 48. øèíýëýã 165 . ñýðãýýí õºãæ¿¿ëýõ. 18.5%17. 13. Òºðèéí áàéãóóëëàãóóäûí îðîëöîî áèçíåñèéí îð÷íûã ñàéæðóóëàõàä ÷èãëýãäýõ õýðýãòýé. õàðèóöëàãûã áèåë¿¿ëýõã¿é áàéíà. íººö áîëîìæèíä òóëãóóðëàí õºãæèõ áîëîìæòîé áàéíà.2% íü õàíãàëòã¿é. 19.11. 21. ¯éëäâýðëýë õºãæèõ ¿¿.

Ýêñïîðòîä ÷èãëýãäñýí. 7. èìïîðòûã îðëîõ ýêîëîãèéí öýâýð á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëèéã øèíýýð áàéãóóëñàí òîõèîëäîëä òîäîðõéî õóãàöààíä òàòâàðûí õºíãºëºëò ¿ç¿¿ëýõ. 2. ýöñèéí á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýõ æèæèã. Òàòâàðûí îíîâ÷òîé õºíãºëºëò. ¿ðèéí àæ àõóé. Õýíòèé àéìãèéí õºäºº àæ àõóé. ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿í. ¯éëäâýð¿¿äýä îð÷èí ¿åèéí òåõíèê. á¿òýýìæ ºíäºðòýé áàéõ øàëãóóð ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òàâèõ øààðäëàãàòàé áîëíî. õ¿÷èí ÷àäàë. Òºðèéí ºì÷èò õºãæëèéí áàíê áàéãóóëàõ çàìààð ç¿¿í á¿ñèéí ¿éëäâýðæ¿¿ëýëòèéã äýìæèõ: Ìîíãîë óëñûí Çàñãèéí ãàçðûí òóñãàé ñàíãèéí òóõàé õóóëèéí õ¿ðýýíä áàéãóóëàãäñàí îðîí íóòàãò áàéãàà ñàíãóóäûí õºðºíãèéã íýãòãýõ õºðºíãèéã áàéðøóóëàí ¿éëäâýðëýã÷äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ. ãàçàð òàðèàëàíãèéí òàëáàéí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõã¿éãýýð 1 ãà-ààñ àâàõ óðãàöûí õýìæýýã íýìýãä¿¿ëýõ çýðýã ÷èãëýëýýð àæèëëàõ. ¿ð òàðèà. áè÷èë ¿éëäâýð¿¿äèéã áàéãóóëàõ. Æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýë ýðõëýã÷èéã çýýëèéí áàòàëãààíû ñàíãààð äýìæèõ. ñàíàà÷ëàãóóä áàéäàã áîëîâ÷ òýð á¿ð ¿éëäâýðëýëä íýâòýð÷ ÷àäàõã¿é áàéäàã. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõýä 100-500 ñàÿ òºãðºãòýé òýíöýõ ñàíõ¿¿æèëòèéã ýõíèé 3 æèë õ¿¿ã¿é ýñâýë æèëèéí 5%-èéí õ¿¿òýéãýýð 5-ààñ äîîøã¿é æèëèéí õóãàöààòàé îëãîõ.22. òîíîã òºõººðºìæèéã íèéë¿¿ëæ áóé ºíººãèéí òîãòîëöîîã ººð÷ëºõ. óóë óóðõàéí ¿éëäâýðëýëèéã ýêñïîðòûí ÷èã áàðèìæààòàé. òºâ. áàéãóóëàìæóóäûã ¿éëäâýðëýã÷äýä õºíãºëòòýé íºõöºëººð ò¿ðýýñë¿¿ëýõ . Íóòãèéí ¿¿ëäðèéí ìàëä ¿ð õºâðºë øèëæ¿¿ëýí ñóóëãàõ çàìààð ºíäºð àøèãò øèìò ¿¿ëäðèéí ìàë ãàðãàí àâàõ. . 166 . ¯¿ãýýð äàìæóóëæ òýäãýýð õ¿ì¿¿ñ áîðëóóëàëòûí. Òîìîîõîí ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä æèæèã. 6. Ñàíàë 1. ò¿¿õèé ýäèéã áººíººð òàòàõ çýðãýýð çàðäëûã áóóðóóëàõ áîëîìæ íýìýãäýíý. . óóðõàéí ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä ¿éëäâýðëýëèéí àðãààð àøèãëàõàä ýäèéí çàñãèéí ¿ð àøèãã¿é òàëáàé. òºðèéí áàéãóóëëàãûí òºëººë뺺ñ á¿ðäñýí áàã áàéãóóëàí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøèãò õºíäëºíãèéí õÿíàëò. óóë. áàðèëãûí ìàòåðèàëûí ¿éëäâýðëýëèéã ç¿¿í á¿ñèéí äîòîîäûí õýðýãöýýã õàíãàõ ÷èãëýëýýð ò¿ëõ¿¿ õºãæ¿¿ëýõ. ¿íýëãýý õèéæ áîëîõ þì. ¯éëäâýðëýë ýðõëýõ íºõöºë áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõ: . Çàñãèéí ãàçàð ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ çîðèëãîîð øèíý òåõíèê. 5. ¿¿ñìýë îðä çýðýãò îëáîðëîëò ÿâóóëàõ. Çàñãèéí ãàçðààñ ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðûã äýìæèõ ÷èãëýëýýð îðóóëæ áàéãàà õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð ºãººæèéã õÿíàõ ìåõàíèçìûã ñàéæðóóëàõ: Îðîí íóòãèéí èðãýä. õ¿íñíèé íîãîî. ºìíºä á¿ñýä óóë óóðõàéí ò¿¿õèé ýäýä ã¿í áîëîâñðóóëàëò õèéõ ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ áîëîìæòîé. íºõºí ñýðãýýëò õèéõ. óðàìøóóëàë ¿ç¿¿ëýõ. ýð÷èìæñýí ìàë àæ àõóéä øèíý òåõíèê. Àëáàí áóñ õºäºëìºð ýðõëýã÷äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòààð äýìæèõ õýëáýð íü õàäãàëàìæ çýýëèéí õîðøîî áàéõ áîëîìæòîé þì. òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýëòèéã äýìæèõ: . Õýíòèé àéìãèéí ¿éëäâýðëýëèéã õîéä. ñ¿¿. òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà. áè÷èë ¿éëäâýðëýëèéã õºãæ¿¿ëýõ: Ìàë íÿäëàõ ¿éëäâýð¿¿äèéí äýðãýä äàéâàð á¿òýýãäýõ¿¿íèéã áîëîâñðóóëàõ. Óñàëãààò ãàçàð òàðèàëàí. 3. . Òºðèéí áîëîí îðîí íóòãèéí ºì÷èä áàéãàà àøèãëàëòã¿é áàðèëãà. պ人 àæ àõóéí ñàëáàðûí æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýã÷äèéã øèíý òåõíèê. òåõíîëîãè. ò¿¿õèé ýäýä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò. 4. ºìíºä 3 á¿ñýä õóâààæ õºãæ¿¿ëýõ õºãæëèéí òºëºâëºãººã áîëîâñðóóëàõ: õîéä á¿ñýä ýêî ñèñòåìä õîð õºíººëã¿é îðãàíèê á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë. õ¿íñíèé áîëîí áàðèëãûí ìàòåðèëûí ¿éëäâýðëýë. 4. òºâèéí á¿ñýä óóë óóðõàé. Îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýã÷èä 40 -ººñ äîîøã¿é àæëûí áàéð øèíýýð ãàðãàõàä àæëûí áàéð áèé áîëãîñíû óðàìøóóëàë îëãîõ.

Õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éëäâýðëýëòýé õîëáîîòîéãîîð ò¿¿õèé ýä. ¿ðæëèéí áàéãóóëëàãóóäûí òåõíèê. õýðýãñýë. ýð¿¿ë àõóéä õÿíàëò òàâèõ ëàáîðàòîðèóäûã òºñâèéí õºðºí㺠îðóóëàëòààð îð÷èí ¿åèéí òåõíèê õýðýãñýëýýð òîíîãëîæ ò¿¿íä àæèëëàõ ìýðãýæèëòí¿¿äèéã äàâòàí ñóðãàõ. ìýäëýã. ìýðãýøñýí àæèë÷äûí õ¿ðýëöýý. Ýð÷èìæñýí àæ àõóéí ìàë ñ¿ðãèéí ýð¿¿ë ìýíä ãàðàë ¿¿ñëèéã òîäîðõîéëîõ ìýäýýëëèéí ñàíã ¿éëäâýðëýã÷èä. óð ÷àäâàðûã ñàéæðóóëàõ. ìýðãýæèëòí¿¿äèéí ìýäëýã. óð ÷àäâàð õàíãàëòã¿é áàéãàà òóë á¿ñèéí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ ÌѯÒ-¿¿äèéã õºðºí㺠îðóóëàëòûí áîäëîãîîð äýìæèõ. 10. ìàë ýìíýëýã ¿ðæëèéí áàéãóóëëàãóóäàä áèé áîëãîæ ìàë ýìíýëýã. 167 . ¯éëäâýð¿¿äýä øààðäàãäàõ ìýðãýøñýí àæèë÷äûã áýëòãýõ: ¯éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò àæèëëàæ áàéãàà èíæåíåð òåõíèêèéí àæèëòíóóä. Çàñãèéí ãàçàð ýäèéí çàñãèéí õÿìðàëòàé áàéãàà ºíººãèéí íºõöºëä îðîí íóòãèéí ¿éëäâýðëýëèéí ñàëáàðò ºíººäºð õºðºí㺠îðóóëàõàä ìàðãààø ¿ð ºãººæºº ºãººä çàõ çýýëä á¿òýýãäýõ¿¿í íü áîðëîãäîæ ýäèéí çàñãàà ººä íü òàòàæ ÷àäàõ ¿éëäâýðò õºðºí㺠îðóóëàõ çàð÷ìûã áàðèìòëàõ.8. 9. á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð. 11.

5 æèëèéí íèéò õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøèã íü 79. ºíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý íü 38 ñàÿ òºãðºã áîëîõ äîòîîä ºãººæèéí òýãëýõ õóâèëáàð íü 3. 3. Òóñ ýðãýëòèéí õºðºíãèéã 12-24%-èéí æèëèéí õ¿¿òýé óëàìæëàëò áàíêíû áîëîí òºñëèéí çýýëýýð ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä çýýëýý 4-6 æèëèéí äàðàà òºëæ áàéíà. Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿íýëãýý Õóâèëáàðóóä 1 2 Àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò.97 Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí 200 ñàÿ òºãðºãèéí òîíîã òºõººðºìæèéã àøèãëàí ñ¿¿í á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ õºðºí㺠îðóóëàëòûã äàðààõ 3 õóâèëáàðààð òîîöîæ ¿çëýý. 1. 168 . ñàÿ òºã 100 200 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóãàöàà. Äîòîîä ºãººæ òýãëýõ õóâèëáàð: Õºðºí㺠îðóóëàëò àøèã ÷ ¿ã¿é àëäàãäàë ÷ ¿ã¿é áàéõ õóâü õýìæýýíèé ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã òîîöîæ Õ¿ñíýãò -ä õàðóóëëàà. ¯éëäâýð¿¿äèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûí õóâèëáàðóóä 1. ñàÿ òºã 100 Ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë. Òîíîã òºõººðºìæèéã ýðãýí òºëºõ íºõöºëã¿éãýýð ýçýìø¿¿ëæ. ñàÿ òºã 112 38 Äîòîîä ºãººæ òýãëýõ õóâèëáàð.6 1.18% áàéãàà áºãººä ñàðûí 2% õ¿¿òýé ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýëèéã àâ÷ àøèãëàõ áîëîìæòîé þì.9 3 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ºãººæ.3 ªíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý. 2. 1-2 ñàðûí ò¿¿õèé ýäèéí ¿íýòýé òýíöýõ ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ.9 3.% 7. Ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëò Áèä òóñ àéìàãò áàéãóóëàãäàæ áàéãàà ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí õºðºí㺠îðóóëàëòûã òîîöîæ ¿çýýä àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò 100 ñàÿ òºãðºã. 2. Õ¿ñíýãò 5. ñàÿ òºã 182 79 Ýðãýí òºëºãäºõ õóãàöàà. % 9. Ýðãýí òºëºãäºõ õóãàöàà: èðýýä¿éí îðîõ ìºíãºí óðñãàëóóäààðàà àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëòàà á¿ðýí íºõºõ õóãàöàà. 6 ñàðûí õóãàöààòàé ìàëûã òóñ ìàõíû ¿éëäâýð àâàõ òîõèîëäîëä çýýëèéí ýðãýí òºëºëò òóõàéí ñàíõ¿¿ãèéí æèëäýý áàãòàõààñ ãàäíà öýâýð îðëîãûí ºñºëò 500 ñàÿ òºãðºã õ¿ð÷ áàéíà. .Õàâñðàëòóóä Õàâñðàëò 5. Ñàíàë áîëãîæ áàéãàà ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàð íü äàðààõ òîîöîîãîîð áàòëàãäàæ áàéíà. Äýýðõè õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä ñ¿¿íèé ¿éëäâýðèéí òîíîã òºõººðºìæèéã àøèãëàí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõàä ¿éëäâýðëýã÷èä õàìãèéí òîõèðîìæòîé õóâèëáàð íü 2-ð õóâèëáàð áàéãàà áºãººä 3 æèë 4 ñàðûí äàðàà õºðºí㺠îðóóëàëò ýðãýí òºëºãäºæ. Òîíîã òºõººðºìæèéí ºðòãèéã 50% õºíãºëæ.1%-èéí ñàðûí õ¿¿òýé. Ýäãýýð õóâèëáàðààð õºðºí㺠îðóóëàëòûí ¿ð àøãèéí: . ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë 100 ñàÿ òºãðºã áàéõààð ñàíõ¿¿æèëòèéí õóâèëáàðûã ñàíàë áîëãîæ áàéíà. Õàðèí ìàë÷äààñ ò¿¿õèé ýäèéí çýýë áàéäëààð 1. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ.0 ñàÿ òºã.1 10 1. ªíººãèéí öýâýð ¿íý öýíý: èðýýä¿éí îðîõ ìºíãºí óðñãàëóóäûí ºíººãèéí ¿íý öýíýä øèëæ¿¿ëñýíýýð îëîõ àøãèéí õýìæýý. ýðãýëòèéí õºðºíãèéí çýýë àâàõ.28 3. æèëýýð 1. .18 3 200 50 250 5 27 3. Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ ¿éëäâýð íü 2 òýðáóì òºãðºãèéí ýðãýëòèéí õºðºíãºíèé õýðýãöýýòýé áàéíà. .16. ñàÿ òºã 100 100 Íèéò õºðºí㺠îðóóëàëò. Òîíîã òºõººðºìæèéí ºðòãèéã 100% ýðã¿¿ëýí òºëæ. ¯¿íä: 1. Õºðºí㺠îðóóëàëòûí ºãººæ: Àíõíû õºðºí㺠îðóóëàëò áà õºðºí㺠îðóóëàëòûí àøãèéí õàðüöàà. æèëýýð 5 5 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí íèéò àøèã.

433.7 Áîëîìæãүé .565.Цементийн үйлдвэр.783.3 Îëãîõãүé . Гурилын үйлдвэр Гурилын үйлдвэр 200 сая төгрөгийн санхүүжилтийн хэрэгцээтэй байна.7 4.816.989.238.245.4 0 -82.3 Çýýë îëãîíî Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү . 169 . Хүнсний ногоо болосруулах үйлдвэр Хүнсний ногоо боловсруулах үйлдвэр нь 100 сая төгрөгний эргэлтийн болон тоног төхөөрөмж шинэчлэлийн холимог санхүүжилтийг шаардаж байна. Õүíñíèé íîãîî áîëîâñðóóëàõ 100 ñàÿ òөã Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò 144. Цементийн үйлдвэрийг шинээр байгуулахад 2.3 тэрбум төгрөг шаардагдаж байна.824.7 5.4 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү -96.947.1% ñàðûí õүү.236. Харин 1224%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны болон бусад төслийн зээлийн санхүүжилт ашиглахад 5-6 жилд өөрийн өртгөө нөхөж байна. 6 ñàð Ìàõ áîëîâñðóóëàõ үéëäâýð 2 òýðáóì òөã 3. Гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтаар гурилын үйлдвэр нь санхүүжилтээ 4 жилийн дотор нөхөж байхад 12%-ийн хүүтэй төслийн зээлийг 6 жилд.7 0 -2. 70 сая төгрөгийг гурилын үйлдвэрийн өртгийг 65% болгох зорилгоор техник.463.6 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 35.729. 24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны зээлийг авахад буцаан төлөлт нь 9 жил байна.493.3 -681. Тус үйлдвэрт гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт хийхэд өөрийн өртгөө 4 жилийн дотор нөхөж байна. Хэрвээ уг төслийг 12-24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны болон төслийн зээлээр санхүүжүүлэх тохиолдолд өөрийн өртгөө 4-5 жилийн дараа нөхөж байхад гадаадын шууд хөрөнгө оруулалт нь 3 жилийн дотор хөрөнгө оруулалтаа нөхөж байна.5 Çýýë îëãîíî Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү .8 -280. Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò Ãóðèëûí үéëäâýð 200 ñàÿ òөã Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 11.814.295. Тус санхүүжилтийн 130 сая төгрөгийг эргэлтийн хөрөнгөнд.5 Îëãîõãүé .4 0 3.Áîëîìæòîé Òүүõèé ýäèéí çýýë: 1.883. технологийн шинэчлэлд зарцуулахаар төлөвлөсөн болно.0 .903.

2 IRR= 20% 170 . Тоосгоны үйлдвэр Тоосгоны үйлдвэр 100 сая төгрөгний эргэлтийн хөрөнгийн шаардлагатай байна.8 2016 3238 53712.365.601.7 51891. 12%-ийн жилийн хүүтэй төслийн зээлээр 2 жилийн дотор нөхөж байна. Өөðèéí õөðөíãө îðóóëàëò Òîîñãîíû үéëäâýð 100 ñàÿ òөã Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү 0 173.6 20980 .3 òýðáóì òөã 1.0 3946.1 356.3 43278.2 2019 4718 82074.4 4178. 2 11407 .2 6.4 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 137.024.8 55523.Ãàäààäûí øóóä õөðөíãө îðóóëàëò Öåìåíòèéí үéëäâýð 2.5 43635.4 7.9 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү 253.4 2017 3731 66930.774.577.738.6 61094.551.9 2015 2745 51785.4 40922.3 40386.0 15749 .0 Ашиг 9491.6 2011 2012 2013 2014 1930 2037 2144 2251 36440. 30 үнээтэй Саам Жил . кг Орлого Зардал 2010 1823 28253.9 42534.4 104.8 2018 4225 74493.071.1 47606.4 42430.298.4 -675. 2 1821.8 58744. Уг үйлдвэрийг 24%-ийн жилийн хүүтэй уламжлалт банкны зээлээр санхүүжүүлэх тохиолдолд зээлийн төлөлт нь 3 жилийн дотор байхад.6 NPV = 154. Сүүний фермерийн аж ахуй.4 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү -2.8 41598.7 37744.563.070.279.

5 га-д хүнсний ногоо тарьсан. махан -Тус аймагт олон жилийн дундажаар 1882. гранул. таван салааны навч. барилга. -Барилгын өнгөлгөөний тоосгоны эрэлт хэрэгцээ нэмэгдсэн. байдаг.2 тн байна. үйлдвэр -Хорих ангийн тоосгоны үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж. Тоосгоны тогтоогдсон. -Өөрийн үйлдвэрлэлийн байр. . Хүнсний -2008 онд 361. -Тус үйлдвэрийн витаминт бэлдмэлүүдийг /Бор – болгосон. 4. байгууламжуудыг засварлах. Кион-ОкГо. хүнсний ногоо -Тус аймагт төмс. Хоол хүнсэнд хэрэглэж байгаа махны 95 -Хэнтий аймгаас үйлдвэрлэлд ашиглах зорилгоор 8. Хажуу Улааны уурхайд ажиллагсад/-д хордлого тайлах зориулалттай хэрэглүүлэн үр дүнд хүрсэн. Сүүний үйлдвэр 1 өдөрт 2000 литр сүү боловсруулах хүчин -Малын тэжээл тариалах 300 га талбайтай. Өндөр.5 га-д төмс. мойл. -Монгол улсын албан ёсны бүртгэлтэй эмийн нэр Хэрлэн “ ХХК -Тус компани таван салааны. Пошингуны ханд. стандартыг төрөл 1200 гаруй байдаг ба түүний 60 гаруй нэр боловсруулж баталгаажуулан өөрийн нэрийн бүтээгдэхүүн төрлийг дотооддоо үйлдвэрлэдэг. алтан гагнуурын. долоогоно. хусны эмийн үйлдвэрүүдэд технологи нь хуулбарлагдан хийгдээгүй онцлогтой.5-6. Горянкийн гранул хийх технологи. ногооны нийт хэрэглээ нь 7569.0 сая ширхэг 2.1 мян тн мах бэлтгэх нөөцтэй. . фермерийн аж чадалтай. хувь хүмүүсийн “Ган цаг” ХХК хоцрогдсон.тн мах нядалгаа. 171 . зэрэг монгол эмийн ургамлын нөөцтэй. -Тус аймгийн төв дээр байгуулагдаж байгаа сүүний -Цэвэр үүлдрийн 24 үнээтэй. мах орчим хувийг үйлдвэрлэлийн ямар ч бэлтгэх нөөцтэй байна.“Идэргоулд” ХХК-ийн Сондуултын шаварын ордын нөөц -Аймгийн тоосгоны хэрэглээ 3. сөд. “Хэнтий сүү” хоршоо эрс багасдаг. 2: Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйд тодорхойлох дэмжих. “Мах экспорт” 2136948 толгой мал тоолуулсан. ахуй -Сэрүүний улиралд зах зээл дээр сүүний нийлүүлэлт -Малын тэжээлийн үйлдвэрийн тоног төхөөрөмж хангалтгүй. үйлдвэр чихэр өвс. 164. Эмийн -Тус аймагт чацаргана. ОХУ-ын хүн амын мах. технологи Жил ирэх бүр аж ахуйн нэгж. нохойн хошуу. 1. хорих анги. -Тус үйлдвэрийн нэрийн бүтээгдэхүүнийг бусад 3. сэргээх үйлдвэрийн үнэлгээ Үйлдвэрийн Нөөцийн үнэлгээ Зах зээлийн боломж нэр Хэрлэн сум -Зүүн бүс 29. байна.5 мян.Хавсралт 5. тоног төхөөрөмжтэй. Бэрх. өргөжүүлэх. хусны шүүс. “Хэнтий онгол мөөг. хад.5 сая тн “Эвийн хүч” өсөж үржиж байдаг. -Хэнтий аймгийн жишсэн хүн амын төмс. шинээр барих ШШБЕГ-ын явдал нэмэгдсэн.5 сая тн-ыг нь импортоор авч ХХК хэрэглэдэг байна.1 мянган толгой мал ХХК бүтээгдэхүүний хэрэглээ жилдээ 6. халгай. Мал . боловсруулах боловсруулалтгүйгээр зах зээлд нийлүүлж -Хэнтий аймаг нь 2008 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор үйлдвэр. 5. бөгөөд үүний 2. хүнсний ногоо тариалдаг 24 аж ахуйн нэгж. алтан гагнуур.

БНХАУ зэрэг орноос авч. “Ноён Жаргалан” нөхөрлөл -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын хэрэгцээ 2226. . Мод.3%-г Дархан –Уул аймаг хураан авчээ. (Эх үүсвэр: Монгол улсын 2008 оны статистик эмхэтгэл) Улаан буудайн 70-80%-г ОХУ. Хураасан үр тарианы 64. хэрчсэн гурил3. спиртийн бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд зарцуулагддаг байна. -Орос. -Тус аймагт газар тариалангийн үйл ажиллагаа эрхэлдэг 17 аж ахуйн нэгж байна. -Барилгын үйлдвэрлэлийн салбарын хөгжилтэй Ойн сангаас 1 жилд 96.8 тн. /3 нь үйлдвэрлэл зогсонги/ 9. -1783.Манай улс 2008 онд 334. илэрцтэй. -2008 онд талх 162. Хүнсний Аюулгүй Байдлын илтгэл ) 7. “Хөвчийн жонон” ХХК. 172 . нөөцтэй. -2.0 сая тн жоншны нөөцтэй 24 орд. -Тус аймгийн талх. импортоор 175.7 тн. 30тн зоорь.1мян тн улаан буудайн нөөц бэлтгэгдсэн байна.4 тн гурил үйлдвэрлэсэн.0 тн-ыг нийлүүлсэн. Бэрх-Уул ХХК -Хэнтий аймаг 2008 онд 2018 тн улаанбуудай хураан авч дотоодын гурилын үйлдвэрт 780. Казакстан. 8. Талх.Бага оворын гурилын 4 үйлдвэртэй. модон бүтээгдэхүүний хэрэглээ өндөр байгаа боловч дотоодын зах зээлийг хангаж чадахгүйгээс импортын болон орлуулсан бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж байна. -Сум бүрт 120м2 хүлэмж.боловсруулах. 6. хүчний маш их зардал гардаг. -Сүхбаатар аймагт үр тарианы үйлдвэрлэл эрхэлдэг аж ахуй нэгж байхгүй. 18 морины хүч бүхий -Төмс 2905. модон эдлэлийн үйлдвэр.4тн.Мод. нарийн боов 17. нарийн боовны үйлдвэрүүд үндсэн түүхий эдээ төвлөрсөн зах зээлээс татаж авдаг. харин дотоодын ургацын буудайны дийлэнх нь архи. (Эх үүсвэр: 2008 он. Гурилын үйлдвэр “Идэр-Онон” ХХК “Буудайн цацал” ХХК Уневирсал трейд ХХК 2008 онд улсын хэмжээнд дотоодын үйлдвэрлэлээр 212.3 тн хүнсний агропаркууд байгуулагдсан. импортын бүтээгдэхүүнээр хангадаг.8 мян . Солонгос улсын зах зээлд эрэлт ихтэй. тн жоншны хүдэр. шинэс бэлтгэх холбоотойгоор эрэлт нэмэгдэж байгаа.0 мян. нарийн боовны үйлдвэр. -Хүн амын гурилан бүтээгдэхүүний нийт хэрэглээ нь 4897. -Өөрийн үйлдвэрлэлээр зах зээлийн эрэлтийн 3.5%-ийг нь төвлөрсөн зах зээлээс нийлүүлэгдсэн. “Гурван бүдүүн” ХХК. хүнсний ногоо 1705. . -Гүний уурхайд олборлолт явуулдаг ба ус соруулахад эрчим баяжмал экспортонд гаргасан. ногоо хураан авсан.2тн байдаг. -Аймгийн хүн амын боловсруулсан хүнсний ногооны хэрэглээг төвлөрсөн зах зээл. тн жоншны баяжмал үйлдвэрлэсэн. -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын хэрэгцээний 90 гаруй хувийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор нийлүүлдэг.0 тн үйлдвэрлэж зах зээлд нийлүүлсэн.8тн. савлах үйлдвэр.9 мян тн. .5%ийг хангаж 96.3 мян шоо метр нарс. -Хэнтий аймаг 2008 онд1.1%-г Сэлэнгэ аймаг. -Тус аймаг 2008 онд 88.9 мянган га талбай бүхий ойн сантай. “Ноён Жаргалан” нөхөрлөл 8. Жонш баяжуулах үйлдвэр.

-Хөнгөн блокны үйлдвэрлэл огт хөгжөөгүй. Хөнгөн -Хөнгөн блокны үйлдвэрт ашиглах боломжтой түгээмэл -Аймгийн хэмжээнд хүнд блок үйлдвэрлэдэг хувь блокны үйлдвэр ашигт малтмал элс.1%-ийг үйлдвэрлэлд огт ашиглаагүй .0 тн.4 сая төг холбогдсон. Цементийн Мөрөн сум болон Өмнөдэлгэр суманд шохойн чулуу. Тэдгээрийн бүтээгдэхүүн хэрэглэгчдийн эрэлт хэрэгцээ шаардлагыг бүрэн хангаж чадхгүй байна. Сүү ХК ыг зах зээлд нийлүүлсэн.9 мян. импортоор 1.67 тн-Үнээнээс 39325.0 сая тн цементийн хэрэгцээ байдгаас дотоодын цемент үйлдвэрлэгчид зах зээлийн 40%-г хангадаг. -Сүүний цэвэр болон эрлийз үүлдрийн 737 толгой үнээ 11. Японы зах зээл бэлчээрийн цэвэр зөгийн ахуй -Экспортын зах зээлд гарахын тулд хамгийн багадаа 1000 бүл балыг сонирхож байна. 2. хайрга өргөн тархацтай байдаг.2 тн.0 мян. Одоогийн байдлаар улсын хэмжээнд жилд үйлдвэр гөлтгөний нөөц нь тогтоогдсон ордууд байна. гурилан бүтээгдэхүүн 4034.тн байна. Бүс нутгийн хөгжлийг ирээдүйг тодорхойлох шинэ үйлдвэржүүлэлтийн үнэлгээ Үйлдвэрийн Нөөцийн үнэлгээ Зах зээлийн боломж нэр Мөрөн сум 1. -Зөгийн балны найрлагад ордог балт ургамал ойт хээрийн бүсэд бүтээгдэхүүнийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор олон нэр төрлийн балт ургамал их хэмжээний талбай эзэлж ургадаг. -Нийт хээлтэгч малаас 40456. Үлдсэн хувийг импортоор хангадаг. борлуулалт эрс буурсан. зогсоод байгаагаас дотоодын барилгын материалын /Баянхутаг сум/ -Өндөрхаан хотоос40 км зайд байрлалтай. Зөгийн аж -Тус суманд 2008 оны байдлаар 10 бүл зөгий байна. литр үйлдвэр Өөрийн үйлдвэрлэлээр 0. Тоосгоны -Сондуултын тоосгоны шаварын нөөцийг ашиглах Барилгын салбарын санхүүжилт. Хэрлэн 2008 оны байдлаар тус аймгийн хүн амын сүү. -Хэнтий аймгийн хүн амын гурилын 1 жилийн Аж ахуйн нэгжүүд болон хувь хүмүүс 35. -Герман.9мян литр сүү бэлтгэх нөөцтэй. харьцуулахад 74. дунджаар 1. 4.6% өссөн байна.7 тн Аймгийн үр тарианы үйлдвэрлэлийн салбар 2009 онд 7780 га -Сүхбаатар аймгийн хүн амын гурилын 1 жилийн талбайд тариалалт явуулж 12600 га-д уринш боловсруулахаар хэрэглээ 1834. гурилан бүтээгдэхүүний хэрэглээ үйлдвэрлэл явуулан 69.1тн. 4897. 3. авч хэрэглээгээ хангадаг. банкны зээл үйлдвэр -Тус сум төвийн эрчим хүчний системд холбогдсон. -Сүхбаатар аймагтай орон нутгийн шороон замаар -Тус аймгийн хувьд 2008 онд 1981. Үр тарианы үйлдвэрлэл 173 . Дадал сум -Зүүн бүсийн хүн ам зөгийн гаралтай зөгийтэй байх хэрэгтэй.10. Сүүний Нийт хэрэгцээ 8. барилга угсралтын ажил хийсэн нь өмнөх онтой -Нүүрс олборлох уурхай ажилладаг.9 мянган га эргэлтийн талбайг эзэмшиж байгаа бөгөөд 2008 онд нийт талбайнхаа 30. хүн аж ахуйн нэгжүүд байдаг.8 тн ба төлөвлөсөн тус аймаг улаан буудай тариалах боломжгүй байдаг.9%-д хэрэглээ 2226.

3 мян шоо метр нарс. Дорнод аймгийн жишсэн хүн амын жимс. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 4007. Биндэр зэрэг Дархан сумуудад үйлдвэрийн зориулалтаар ашиглах барилга. хэрэгцээ нь хангагдаагүй байна гэж үзэх боломжтой юм.тоологдсон. 8. -Жимс. жимсгэнэ боловсруулах үйлдвэр -ойн сангаас 100-120 тн жимс. . боловсролт жил бүр хэлбэлзэлтэй байдаг онцлогтой. царгас. . цаасан бүтээгдэхүүний хэрэглээний 80 гаруй хувийг импортоор хангадаг.2%-ийн эрэлт. байгууламжийн нөөцтэй. Зүүн бүсийн хүн амын хэрэглээний дийлэнх хувийг импортоор -Манай улс 2008 онд 1366. Малын тэжээлийн үйлдвэр -Малын тэжээл тариалах боломжтой тариалангийн талбай хангалттай.9 мянган га талбай бүхий ойн сантай. га үүнээс аж ахуйн нэгжүүдийн эзэмшлийн эргэлтийн талбай 35.төг цаас. -Жимс жимсгэнэий ургалт. -Мод боловсруулах үйлдвэрүүдээс их хэмжээний үртэс гарах нөөцтэй. -Хурх тосгоны газар тариалангийн салбарыг түшиглэх боломжтой. -Үйлдвэрлэлд ашиглах усны нөөц их. .2 тн . хүнсний ногооны тариалалт эрхэлдэг аж ахуйн нэгжүүд шаардлагатай үрийнхээ 50%аас дээш хувийг улсын нөөцөөс. импортоор авдаг. жимсгэнэ бэлтгэх нөөцтэй. 5. -Цаас. га. сүүн бүтээгдэхүүний хэрэгцээний хангамжийн түвшин 19. -Хэрлэн.2 мян.0 тн . цаасан бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэн. -Зүүн бүсийн аймгуудын сүүний болон махны чиглэлийн фермерүүд төгс найрлагат малын тэжээлийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор авч ашигладаг. Цаасны үйлдвэр -1783.6 мян. Шилмэл сортын үрийн аж ахуй -Хэнтий аймгийн нийт эргэлтийн талбай 90.0 мян га-д хүргэх.Импортоор.Монгол улсад шилмэл сортын үр үржүүлэх үйл ажиллагааг маш цөөн аж ахуйн нэгж эрхэлдэг. эрдэнэ шиш. Баян-Адрага. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 3301.9 мян. улсын нөөцөөс авч байгаа үр чанарын шаардлагыг бүрэн хангахгүй байна. жимсгэний нийт хэрэглээ нь 4310.8% байгаа нь 80. 7. -Малын тэжээлийн арвай. -Сүүний болон мал нядалгааны үйлдвэрүүд үйл ажиллагаа нь эрчимжих тусам фермерийн аж 174 .2 тн тн . Жимс. жимсгэний модыг тарималжуулах боломж ихтэй. . 6. -1 жилд 96. Хэрлэн Баян улаан. -Атаршсан нийт талбайн 50 хувийг эргэлтэнд оруулж 2012 онд гэхэд тариалангийн талбайн хэмжээг 50. Сүхбаатар аймгийн жишсэн хүн амын жимс.Зүүн бүсийн аймгуудын үр тариа. наранцэцэг. Хэнтий аймгийн жишсэн хүн амын жимс. шинэс бэлтгэх нөөцтэй.

Органик бордооны үйлдвэр -Биндэр. Дархан. Мал бордох аж ахуй -Мал бордох аж ахуйн үйлдвэрлэлийн боломжтой. ахуй -Малчид эрчимжсэн мал аж ахуй сонирхол нэмэгдсэн. ахуйн техник. сүү боловсруулах хүчин чадалтай. Хэрлэн суманд чацаргана тариалдаг. Эсгий эсгий -Техник. - -Малын тэжээл тариалах талбайн нөөц их. байгууламжийн нөөц бий. -Зүүн бүсийн аймгуудын хүн амын 1 жилийн ургамлын тосны нийт хэрэглээ1613. Хөдөө аж -Үйлдвэрлэлд ашиглах боломжтой байрилга -Хэнтий аймагт газар тариалангийн комбайн 43. -Зүүн бүсийн аймгуудад чацарганын тос. үрэлгээний агергат 151. -хөрөнгө оруулалтыг ихээр шаардахгүй. -Хүн амын чацарганы тос. ургацаа өгөх хугацаа нь хэлбэлзэлтэй байдаг. Чацарганы тос. хэрэгцээ их. Сүүний . -Монгол улсад самарын тос боловсруулах үйлдвэрлэл хөгжөөгүй . 12. Самар. зүтгэх хүчний техник-49. -Жил бүр самар боловсрох. ундаа үйлдвэрлэдэг үйлдвэр байхгүй. ахуйнууд олноор байгуулагдана. -Жилдээ 1000 гаруй тн хушны самар бэлтгэх нөөцтэй. -Үндсэн түүхий эдээр ашиглах малын бууц их. -Чацарганы түүхий эдээр хийсэн бүтээгдэхүүний гадаад зах зээлийн эрэлт. жүүсний хэрэглээг төвлөрсөн зах зээлээс нийлүүлдэг. -Төгс найрлагат малын тэжээлийг ганцхан Алтан тариа ХХК үйлдвэрлэдэг. -Чацаргана тариалахад тохиромжтой бүс нутаг. -үйлдвэрлэлийн технологи дамжуулах боломжтой. -малчдын дунд эсгий бүтээгдэхүүний эрэлт их. 15.7 тн. хэрэгсэлийн -ХААИС-ийн багш нартай хамтран ажиллах боломж -2000 оноос хойш ХХААЯ-ны хөнгөлттэй зээл засварын үйлдвэр тусламжаар авсан нийт 12 техник байна. жүүс. боловсруулах 2 үйлдвэр Хэнтий аймагт үйл ажиллагаа явуулж байна. -Газар тариалан болон хүнсний ногоо тариалагчид жил бүр өсөн нэмэгдэж байна -Бэлчээрийн талхагдал нэмэгдсэн -Ойн аж ахуйд эрэлт бий болж байгаа.рапс зэрэг ургамлын үрийн олдоц ихтэй. самарын тос боловсруулах үйлдвэр 11. -Хүн амын ургамлын тосны хэрэглээг импортоор авч хангадаг. технологийн хувьд хүндрэлтэй бус гутлын үйлдвэр -түүхий эдийн асар их нөөцтэй 13. шүүс боловсруулах үйлдвэр 10. байр барих -Мал нядлах. 175 .Сүүний цэвэр болон эрлийз үүлдрийн 737 толгой үнээ -Батширээт сумын сүүний үйлдвэр өдөрт 10000 л фермерийн аж тоологдсон. Өртөг хямд. 9. -Хэрлэн сумын сүүний үйлдвэр өдөрт 2000 л сүү боловсруулах хүчин чадалтай. 16.

экспортын нийлүүлэлтийг хийхэд хүчин чадал нь -Ойт хээрийн бүсэд оршдог Өмнөдэлгэр. -Хүлэмжийн аж ахуйд ажиллах хүний нөөцтэй. Улз. Усалгаат газар тариалан /1000 га/ -Үр тариа.17. Хурх зэрэг урсац ихтэй голтой. -Шинэ ногооны эрэлт их. Онон. хүрэхгүй байгаа. хүнсний ногооны эрэлт жил ирэх бүр өсөн нэмэгдэж байна. -Зүүн бүсэд тасралтгүй ажиллах хүлэмжийн аж -Хүлэмжийн аж ахуйн үйлдвэрлэлийг нам даралтын зуух ахуй байхгүй. -Герман. Хог хаягдал боловсруулах үйлдвэр -Хүн амын хэрэглээний чанар өсөн нэмэгдэж байгаагаас хог хаягдлын хэмжээ нэмэгдсэн. ургамлын тархац ихтэй. -Техник тоног төхөөрөмжийн олдоц сайн. 18. агуулахад хадгалахгүй байгаагаас таваарын болоод үрээр -Өндөрхаан. 176 .Хэрэглэгчид жилийн турш шинэ хүнсний ногоо хэрэглэх сонирхол өсөн нэмэгдсэн. Хүнсний ногооны автоматжуулсан агуулахын аж ахуй -Хүнсний ногоо тариалагчдад чанарын шаардлага хангасан агуулахын хүртээмж маш бага тариалагчид олон байдаг. -хүнсний ногооны хэрэгцээ жил бүр өсөн -Хүнсний ногоог стандартын шаардлага хангасан нэмэгдэж байна. -Усалгаат газар тариалан эрхлэх аж ахуйн нэгжүүдийн сонирхол их. үйлдвэрлэлийн тоног төхөөрөмж -Хэрлэн. Японы зах зээл бэлчээрийн цэвэр зөгийн балыг сонирхсон боловч зөгийн аж ахуйд нь харьцангуй бага хэмжээний хөрөнгө оруулалт шаарддаг. Дадал. Биндэр. -Зөгийн аж ахуйн байр. 19. -Зүүн бүсийн хүн ам зөгийн гаралтай Батширээт. Баян-Адрага Норовлин зэрэг сумдад балт бүтээгдэхүүнийг төвлөрсөн зах зээл болон импортоор авч хэрэглээгээ хангадаг. Зөгийн аж ахуй. Мөрөн суманд хувиараа хүнсний ногоо ашиглах ногоонд өөрчлөлт ордог. байна. Хүлэмжийн аж ахуй . -Аймгийн төв дээр хүлэмжийн аж ахуй хөгжүүлэх газартай. 21. 20. ашиглан дулаанаар хангах боломжтой. -барилгын үйлдвэрлэлд тулгуур шон болгон ашиглах.

Пүрэвээ 9656200 5 22572 9818937 3 15 16 Агроимпекс ХХК Нөмрөг Алтай ХХК Хүнсний ногоо даршлах Талх. Насантогтох Ц. Нармандах гэр Талх. Агиймаа 8877504 0 17 Монгол сүү хоршоо 18 Ноён жаргалан нөхөрлөл Ноён жаргалан нөхөрлөл Хөвчийн жонон ХХК 19 20 21 Хэнтий сүү хоршоо Сүү. Үржинханд эт 11 Баян төв ХХК 12 Мөнх Хутаг ХХК 13 Мөнх Хутаг ХХК 14 Агроимпекс ХХК Газар тариалан Дадал Барилгын модон хийц Хөнгөн блокны үйлдвэр Газар тариалан Хэрлэн Хэрлэн Хэрлэн Б. Билэгдэмбэрэл О. Лхагвасүрэн Л. Ганзориг 9956222 2 9956951 3 22 23 24 ШШБЕГ Мах-Экспорт ХХК Салхит Уул ХХК Тоосгоны үйлдвэр Хэрлэн Мах боловсруулах үйлдвэр Уул уурхай Хэрлэн Норовли н 25 26 27 28 Эвийн хүч ХХК Анагаах жор ХХК Албан бус сектор Албан бус сектор Мах боловсруулах үйлдвэр Сүү. 3. модон эдлэл 9803300 9 Өмнөдэл Б. нарийн боов Хэрлэн Ч. Баатар 9926922 8 10 Гурван нэртэй хоршоо Бяслаг Батширэ Н. Дэлгэрмөрөн Х. Уранбилэг Өмнөдэл Ц. сүүн бүтээгдэхүүн Гэрийн мод. Амаржаргал 175 . Оюунжаргала Д.Хавсралт 5. Хэнтий аймгийн судалгаанд хамрагдсан үйлдвэрлэл эрхлэгчдийн жагсаалт № Үйлдвэрлэгчийн нэр Үйл ажиллагааны үндсэн чиглэл Сум Удирдлагын нэр 1 Хэнтий Хэрлэн ХХК Эмийн үйлдвэр Хэрлэн Д. Жаргалсайхан Л. тавилга Дархан Хэрлэн Хэрлэн М. Дарамбазар Ч. зайрмаг Хэрлэн Б. утас 9928374 4 9907960 0 3 4 5 6 Идэр Онон ХХК Оч Манлай ХХК Хөвчийн нарс ХХК Мөнх Улз ХХК Гурилын үйлдвэр Барилга угсралт. хүнсний ногоо Өмнөдэл гэр. Сэлэнгэ 9909931 1 Батсайхан Г. сүүн бүтээгдэхүүн Талх. нарийн боов Мөрөн Д. Батболд 9817677 8 9956206 2 Батширэ Ж. сүүн бүтээгдэхүүн Сүү. Дэжидмаа гэр Мод. нарийн боов Хэрлэн Сүү. Батсайхан эт 9822931 0 Норовли Оюун Эрдэнэ н 7 8 9 Эвийн хүч ХХК Эрдэнэ мөрөн ХХК Хэнтий нүнжиг ХХК Газар тариалан Хүнсний ногоо Төмс. Алтан Очир Ж. Саранцэцэг Л. Пүрэвээ 9998937 3 Хэрлэн П. Гансүх 9900545 4 9901118 6 9911500 0 9911625 3 9980276 5 9556991 9 Хэрлэн Б. дулааны үйлдвэр Мод боловсруулах үйлдвэр Газар тариалан Баян Адрага Хэрлэн М. Хурх Мөрөн Хэрлэн Б. Дарамбазар Л. Валясүрэн Хаяг. Энхтуяа 2 Ганц Цаг ХХК Тоосгоны үйлдвэр Хэрлэн Ц.

Пүрэвцэрэн Л. Пүрэвжав 9993477 8 34 Албан бус сектор Төмс. Цэвээн гэр 30 Албан бус сектор Гутал засвар 9819628 4 Хэрлэн Д.29 Албан бус сектор Төмс. Даваа 9992624 4 33 Албан бус сектор Гутал засвар Хэрлэн Б. Алтанхуяг 9924615 9 31 Албан бус сектор Оёдол Хэрлэн Ц. хүнсний ногоо Хэрлэн Б. Алтанцэцэг 8856307 0 32 Албан бус сектор Төмс. хүнсний ногоо Өмнөдэл Я. хүнсний ногоо Хэрлэн 35 Албан бус сектор Гэрийн эсгий Хэрлэн Р. Болд 176 .

33. 177 . 7. Үйл ажиллагаа явуулж буй үйлдвэрлэгчдийн 41. хоцрогдсон техник. Манай улсын хувьд түүхий эдийн харьцангуй их нөөцтэй хэдий ч дотоод зах зээлийн багтаамж багатай нөгөө талаас түүхий эдээ боловсруулахгүйгээр буюу “нэмүү өртгийг” шингээлгүйгээр экспортолдог үйлдвэржүүлэлт бий болжээ. Боловсруулах чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулж буй үйлдвэрлэгчдийн 43. хөтөлбөр байхгүй байна.1 хувь нь хуучин хоцрогдсон техник технологиотой. Хүнс. Орчин үед дэлхий ертөнц даяаршиж. ажиллах хүчний хангамж зэргийг харгалзсан үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэх нэгдсэн бодлого. үйлдвэрлэсэн бүтээгдэхүүнийг худалдан борлуулах зах зээл. Дархан-Уул аймагт социалист системийн үед ах дүүгийн харилцаатай орнуудын эрэлт хэрэгцээг хангах зорилгоор өндөр хүчин чадал бүхий томоохон үйлдвэрүүдийг олноор барьж байгуулсан боловч тэдгээрийн дийлэнхи нь өнөөгийн зах зээлийн нөхцөлд өндөр өртөг. 7. 10 хувийг зөөлөн оёдол. эсвэл жижиг. аж үйлдвэрийн боловсруулах үйлдвэрлэл. 8. Улс орныг үйлдвэржүүлэхэд дээрхи нөхцөлүүдийг дэс дараатай. тодорхой хэмжээний түүхий эдийн нөөц боломж түүнчлэн үйлдвэрлэлийг хэвийн явуулах хэмжээний санхүүжилтийн асуудал байдаг байна.4% нь тогтвортой. Үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэхэд зайлшгүй байх нөхцөлүүд гэвэл. Олборлох үйлдвэрлэлийн салбарын өсөлт ихээхэн хурдацтай байгаа бөгөөд харамсалтай нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж. 47. тоосго. уул уурхайн олборлох. барилгын материал ба барилга угсралт. “Үйлдвэржүүлэлт” нь нийгмийн болон эдийн засгийн ухааны тодорхойлолтоор зөвхөн үйлдвэр байгуулах. ашигт ажиллагааны төвшин бага. Боловсруулах үйлдвэрүүдийн 67. хүний нөөцийг хөгжүүлсэнээр үйлдвэржсэн нийгмийг бий болгох өргөн цар хүрээтэй цогц асуудал юм. тоног төхөөрөмжл худалдан авах. 5 хувийг бусад бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэл эзэлж байна. технологийн дэвшил нэвтрүүлэх.6% нь зогсонги. “нэмүү өртөгийг” бүтээдэг боловсруулах аж үйлдвэрийн хөгжил ахиц муутай байна. 4. оновчтой зөв бодлогоор бий болгох шаардлагатай.8% нь олборлох.9% нь цахилгаан дулааны үйлдвэрлэлийн салбарт ногдож байна.5 хувь нь албан. 6. 3. үйлдвэрүүдийн 75% нь хүчин чадлынхаа 10-50% хүртэлх хувийг ашиглан бүтээмж бага.2 хувь нь гар ажиллагаатай. 13 хувийг модон эдлэл. Өнөөдрийг хүртэл монгол оронд дэд бүтцийн хөгжил.6 хувь нь нийт хүчин чадлынхаа 50 хүртлэх хувийг ашигладаг байна. харин нийгмийн бүх салбарт шинэ мэдлэг. 2 хувийг эсгий угаасан ноос. боловсронгуй арга.ЗУРГААДУГААР БҮЛЭГ. Завхан аймагт аж үйлдвэрийн бүтээгдэхүүний 67 хувийг хүнсний бүтээгдэхүүн. үйлдвэрлэл явуулахад шаардагдах цахилгаан эрчим хүч. шинжлэх ухаан технологийн дэвшил гарахын хэрээр түүхий эдийг илүү гүн боловсруулсан. түүхий эдийн нөөц. эзэмших. дунд үйлдвэрлэл гэсэн ойлголт биш. 3 хувийг барилгын өнгөт хавтан. 56. нэмүү өртөг шингээсэн бүтээгдэхүүнийг үйлдвэрлэх хандлага үйлдвэржүүлэлтэнд ажиглагдаж байна. 2007 оны байдлаар аж үйлдвэрийн салбарт 1. технологиор үйлдвэрлэл явуулж байна. 2008 оны байдлаар нийт 131 үйлдвэрүүдийн 66. зах зээлийн байршил. Хэнтий аймгийн үйлдвэрлэлийн салбарын хөгжил хангалтгүй байна.5 хувь нь албан бус хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулж байна. хувьчлан авагчдын үйлдвэрлэх сэтгэлгээ сул зэргээс шалтгаалан зогсонги байдалтай байна.3% нь боловсруулах. химийн үйлдвэрлэлийн салбарт нийт 40 чиглэлээр 404 үйлдвэр албан ёсоор үйл ажиллагаа явуулдагаас 101 нь 2009 оны эхний байдлаар санхүүжилтийн асуудал ба зах зээлийн эрэлттэй холбоотойгоор зогсонги байдалтай байна. ДҮГНЭЛТ САНАЛ 1. мэргэшсэн ажиллах хүч.7 тэр бум төгрөгийн (2005 оны зэрэгцүүлэх үнээр) бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэсэний 67. 24. хөдөө аж ахуйн салбар. 5. 2.

2. шинэ тоног төхөөрөмж. Баянхонгор. улаан бүсийг экспортонд чиглэгдсэн. томоохон үйлдвэрлэлийн бааз суурьтай. Улаанбаатар. тухайлбал. Хэнтий. Архангай. Мэдлэгийн багтаамж ихтэй үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх зорилгоор үйлдвэрлэлийн тэргүүлэх салбарт ажиллах нарийн мэргэжлийн. Сүхбаатар аймгууд. үйлдвэрлэгчдийг нэмүү өртөгийн сүлжээгээр нь дэмжих шаардлагатай. ажилгүйдлийг багасгах. Судалгааны үр дүнгээс харахад аймгууд нь нөөц бололцоо. авто замын сүлжээг өргөтгөх. Үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэхэд хамгийн түрүүнд түлш. ажлын байр бий болгосны урамшууллыг олгох нь зүйтэй. тодорхой чиглэлийн үйлдвэрүүдтэй. Чойбалсан. Үйлдвэрлэлийн бүс бүрийн хэмжээнд эдийн засгийн. 4. 5. Сайншанд хотууд. Үүнд: a. автозамын сүлжээг өргөтгөх. Төв. Ховд. b. Өвөрхангай. татварын хөнгөлөлт урамшуулал үзүүлэх. 6. төрөлжилтийг бий болгох. 7. үйлдвэрлэгчидтэй хамтран ажиллах нөхцөлийг бий болгосноор чадвартай ажиллагсадыг бэлтгэж. шар бүсэд орон нутгийн хэрэгцээг хангах бүтээгдэхүүнээр нь төрөлжүүлэх. улбар шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ үйлдвэрлэл эрхлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх: үйлдвэрлэлийн болон нийгмийн зохистой дэд бүтцийг бий болгох. төмөр зам.САНАЛ 1. Ийм учраас Монгол улсыг үйлдвэржүүлэхдээ дараах гурван бүсэд хуваан бүс бүрийн онцлогт тохирсон бодлогыг боловсруулан хэрэгжүүлэх нь зүйтэй. дэд бүтцийн хөгжил сайн. дэд бүтцийн хөгжлөөрөө ялгаатай тул үйлдвэржүүлэлтийн нэгдсэн нэг бодлого байх боломжгүй юм. том зах зээлд ойр. Шар бүс: Зах зээлийн багтаамж бага. Хөвсгөл. Баян-Өлгий. c. чөлөөт бүсэд үйлдвэрлэл эрхлэх таатай орчин. Үйлдвэрлэлд дэвшилтэт. Дундговь. дэд бүтэц сайтай. Говь-Алтай. технологи нэвтрүүлэх. татварын хөнгөлөлт чөлөөлөлт. 3. өндөр мэдлэг боловсролтой. 178 . Өмнөговь. цахилгаан эрчим хүчний найдвартай баазтай болох замаар салбарын тогтвортой хөгжлийг хангаж. ашиглалтанд хяналт тавьж байх. шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ хамгийн түрүүнд дэд бүтэц түүний дотор эрчим хүчний асуудлыг улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар шийдвэрлэх. тусламжийн зарцуулалт. дэд бүтцийн хөгжил сул. үйлдвэрлэгчдийг бага хүүтэй урт хугацаатай хөрөнгө оруулалтын зээлээр дэмжих зорилгоор Засгийн газрын хөрөнгө оруулалтын банк байгуулах. улбар шар бүсэд импортыг орлох. Дархан. мэргэжилтэнүүдийг өндөр хөгжилтэй орнуудад бэлтгэх. төмөр зам. техник технологийн шинэ ололтыг нэвтрүүлэх үндсэн дээр эрчим хүчний хангамжийн үр ашигтай найдвартай тогтолцоог бүрдүүлэх. Улаан бүс: Зах зээлийн багтаамж сайтай. Улбар шар бүс: Зах зээлийн багтаамж дунд зэрэг. Үйлдвэржүүлэлтийг бодит ажил болгон хэрэгжүүлэх үүднээс Дархан сумыг үйлдвэрийн жишиг хот болгон хөгжүүлж. Сэлэнгэ. олон улсын зээл. зах зээлийн багтаамж. Эрдэнэт. Улаан бүсийн үйлдвэрлэгчдийг дэмжихдээ үйлдвэрлэл эрхлэх хууль эрхийн зохистой орчинг бүрдүүлэх. гадаадын хөрөнгө оруулах тааламжтай нөхцөлийг зохих хуулийн дагуу үе шаттайгаар бүрдүүлэх. техник технологийн хоцрогдлыг арилгах зорилгоор хөрөнгө оруулалтыг түлхүү хийх. хөдөлмөрийн зах зээлийг хамгаалах бодлого явуулж. Булган аймгууд. харилцан уялдаатай бодлого боловсруулж үйлдвэрлэлийн хоршилт. мэргэжилтэй ажиллагсадыг бэлтгэх мэргэжлийн боловсролын салбарт үйлдвэрлэлийн дадлага хийх бааз суурийг сайжруулж. Завхан. үйлдвэрлэлийн тодорхой цогц. улмаар үйлдвэрлэлийн чөлөөт бүсийн эх суурийг бий болгох.

үйлдвэрлэгчид. Орон нутгийн төр. жижиг дунд үйлдвэрийг хөгжүүлэх сан. төсөл хэрэгжүүлж байгаа төсөл. 179 . хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих сан. сум хөгжүүлэх сан зэргийг нэг санд төвлөрүүлэн үйл ажиллагааг нь ил тод болгож. зээлжих шалгууруудыг тодорхойлон. Үйлдвэржүүлэлтийг хэрэгжүүлэхийн тулд үндэсний үйлдвэрлэлийн бүтээгдэхүүнийг импортын бүтээгдэхүүнээс хамгаалах бодлого баримталж импортоос хараат байдлаас алхам алхамаар гарах. 9. үүнийг хүнсний бараа бүтээгдэхүүнээс эхлэх. хөтөлбөрийн газрууд хамтран “Орон нутгийн үйлдвэржүүлэлтийг дэмжих сан” байгуулах . иргэд. шинээр бий болгосон ажлын байрт урамшуулал олгох. захиргаа.8.

• дэмжих арга замуудыг санал болгох. Судалгааны зорилго: • хөгжүүлэх боломжтой үйлдвэрүүдийг тодорхойлох. • Дархан-Уул.Хавсралт 6. Үйлдвэржүүлэлтийн судалгааны танилцуулга Монгол улсын засгийн газар Тэргүүн шадар сайдын алба Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих хөтөлбөр Судалгааны баг Монгол улсын үйлдвэржүүлэлтийн зарим асуудалд Үйлдвэржүүлэлтийн судалгаа Судалгааны обьект: • Завхан. • Хэнтий. 1. 180 .

2005 онд 108-р байранд оржээ. Эх үүсвэр:Industrial Development report 2009.Үйлдвэрлэл хөгжихөд зайлшгүй байх нөхцөлүүд: • • • • • Зах зээл Цахилгаан эрчим хүч Мэргэжилтэй ажиллах хүч Түүхий эдийн нөөц боломж Санхүүжилт Үйлдвэржүүлэлтийн чиг хандлага Монгол (Competitive industrial performance index) Монгол улс дэлхийн 155 орноос 2000 онд 115-р . UNIDO 181 .

•тодорхой чиглэлийн үйлдвэрүүдтэй •Зах зээлийн багтаамж бага.1 Цахилгаан дулаан Олборлох үйлдвэрлэлийн салбарын өсөлт ихээхэн хурдацтай байгаа бөгөөд харамсалтай нь эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж.4 9. дэд бүтцийн хөгжлөөрөө ялгаатай тул нэгдсэн нэг бодлого байх боломжгүй юм.8 24. зах зээлийн багтаамж.7 34. •томоохон үйлдвэрлэлийн бааз суурьтай ДАРХАН •Зах зээлийн багтаамж дунд зэрэг. •Зах зээлийн багтаамж сайтай.2 60. “нэмүү өртөгийг” бүтээдэг боловсруулах аж үйлдвэрийн хөгжил ахиц муутай байна. % 2007 67.3 12.2 2000 51. •дэд бүтцийн хөгжил сул ХЭНТИЙ ЗАВХАН 182 .9 1995 1990 27.4 22. •дэд бүтэц сайтай.1 71.9 2005 68. •том зах зээлд ойр.8 Уул уурхай Боловсруулах 12. Үйлдвэржүүлэлтийн бодлого Судалгаанаас үзэхэд аймгууд нь нөөц бололцоо.1 13. •дэд бүтцийн хөгжил сайн.Монгол улсын үйлдвэржүүлэлт Аж үйлдвэрийн дэд салбаруудын бүтэц.3 7.8 16.

Үйлдвэржүүлэлтийн бүс Дархан Ч ойбал с ан Э рдэ нэ т Ул аанбаатар С айншанд Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Дархан Нийт үйлдвэрлэлийн чиглэл Үйлдвэрийн тоо Тогтвортой 40 404 75% 183 .

2 тэрбум Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага. боломжууд 184 .Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд: Дархан Үйлдвэрлэлийн чиглэл Шаардлагатай санхүүжилт 22 99.

6 санал Хувийн хэвшилд төрөөс ХО хийх Дархан сумыг үйлдвэржилтийн жишиг хот буюу загвар хот болгох Үйлдвэрлэгчдийг үнэ цэнийн сүлжээгээр нь дэмжих 185 .Хөгжих шинэ үйлдвэрүүд: Дархан Үйлдвэрлэлийн чиглэл 24 Шаардлагатай санхүүжилт 5.9 тэрбум төгрөг Улаан бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Стандартууд Үйлдвэрлэл хөгжих хууль эрх зүйн зохистой орчин бүрдүүлэх .

Үйлдвэрлэгчдийг үнэ цэнийн сүлжээгээр нь дэмжих Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Хэнтий 186 .

Үрийн аж ахуй Гурилын үйлдвэр Малын тэжээл Зөгийн бал Цөцгийн тос Жимс жимсгэнэ Чацарганы тос.Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага. хүнсний ногоо. боломжууд Б о л о м ж Х А Н Д Л А Г А Мах. сүү. жүүс Цемент тоосго хөнгөн блок И Р Э Э Д Ү Й Боодлын цаас Эрчимжсэн МАА Үр тариа Төмс хүнсний ногооны тариалалт Органик бүтээгдэхүүний хэрэглээ Иргэдийн барилгажих хүсэл эрмэлзэл Ө Н Ө Ө Д Ө Р 187 .

000 ₮3.000 ₮2.000 ₮4.0 Бусад 265.000 ₮5.0 Эрчимжсэн аж ахуй 540.3 тэрбум төгрөг Хүнсний үйлдвэр 5. техник. технологийн хөрөнгө оруулалт 188 .0 2.Хөгжих шинэ үйлдвэрүүд Нийт хөрөнгө оруулалт .0 Химийн үйлдвэр 850.000 Улбар шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Үйлдвэрлэл эрхлэх нөхцөл боломжийг бүрдүүлэх татварын оновчтой хөнгөлөлт урамшуулал үзүүлэх шинэ.000 ₮6.691.14.220.0 Уул уурхай 500.311.0 ₮0 ₮1.0 Газар тариалан Барилгын материал 4.

Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд 6% 3% 1%1% 9% 10% 50% 20% Хөгжлийн банк Төслийн зээл Дотоодын хөрөнгө оруулалт Хадгаламж зээлийн хоршоо Бартерийн худалдаа Гурвалсан гэрээ ЖДҮ хамтран хөрөнгө оруулах Үйлдвэрлэгчид өөрсдийн хөрөнгө Малчид.1% ñàðûí õүү. боловсруулах үйлдвэр. банк хоорондын гурвалсан гэрээ Òүүõèé ýäèéí çýýë: 1.2.3 Áàíêíû çýýë: 24% æèëèéí õүү Çýýë îëãîíî .816 0 .5 Çýýë îëãîíî .7 Áîëîìæãүé Ìàõ áîëîâñðóóëàõ үéëäâýð 2 òýðáóì òөã .883.7 3. 6 ñàð Áîëîìæòîé .5 Îëãîõãүé .82.245 0 .989.903 0 189 .3 Òөñëèéí çýýë: 12% æèëèéí õүү Îëãîõãүé .

Өнөөгийн үйлдвэрүүд: Завхан Үйлдвэрлэлд гарч байгаа хандлага боломжууд Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулах Дархан нэхий.хэрэглэгчдийн хоорондын хамтын ажиллагаа бий болох Гурил. Эрдэнэт хивс зэрэг үйлдвэрүүдийн түүхий эдээ бэлтгэдэг гол бүс Усалгаатай газар тариалан хөгжүүлэх Төмс хүнсний ногоо. малын тэжээлийн үйлдвэр хөгжих Эрчимжсэн мал аж ахуйг хөгжүүлэх 190 . малын тэжээлийн тариалалт нэмэгдэж байгаа Мах боловсруулах үйлдвэр хөгжих Үйлдвэрлэгч .

2011 Эрчим хүчний үйлдвэр • Талх нарийн боовны цех • Сүүний чиглэлийн аж ахуй • Барилгын материал • Төмс хүнсний ногоо • Уламжлалт эсгий эдлэл • Уламжлалт арьс ширэн эдлэл • Эрчим хүч. уурын • • • • • үйлдвэрлэл Мах боловсруулах үйлдвэр Гурилын үйлдвэр Барилгын материал Ноос угаах үйлдвэр Сарлагийн хөөвөр боловсруулах Хөгжих ирээдүйтэй өнөөгийн үйлдвэрүүд Хөнгөн үйлдвэр Эрчимжсэн MAA 0.12 Газар тариалан 0.2015 I үе шат 2009 .2 4 6 8 191 .05 1.5 Барилга Хүнсний салбарт 0 2 7.1 4.Үйлдвэржүүлэлтийн үе шат II үе шат 2011 . дулаан.

Шар бүсийн үйлдвэрлэгчдийг хэрхэн дэмжих вэ? Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтэрчим хүч Ажлын байрны урамшуулал Татварын хөнгөлөлт. чөлөөлөлт Бүс нутгийн ялгавартай бодлого явуулах Mэргэжилтэн төрийн сангийн хөрөнгөөр бэлтгэх Санхүүжилтийн боломжит хувилбарууд • Лизингийн үйлчилгээ • Зээлийн баталгааны сан • Хөдөөд хадгаламж зээлийн хоршоог байгуулах 192 .

193 . түүхий эдээ боловсруулах. нарийн төвөгтэй.Үйлдвэрлэл хөгжихөд зайлшгүй байх нөхцөлүүд: • • • • • Зах зээл Цахилгаан эрчим хүч Мэргэжилтэй ажиллах хүч Түүхий эдийн нөөц боломж Санхүүжилт Үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх хөрс суурь болсон дэд бүтцийн асуудлыг шийдвэрлэх Гурван тойргийн онол Энэ онолоор улс орныг үйлдвэржүүлэхэд нилээд хугацаа шаардсан... бэлтгэлийн чанартай “хоёр тойрог” болох дэд бүтэц. жижиг үйлдвэрийг хөгжүүлэх..

Денисов Ю. 2007 30. Завхан аймгийн статистик мэдээлэл. УБ. Монгол улсын Засгийн газар. УБ. Япония в современном мире: Факторы стабилизации развития и безопасности. БНМАУ-ын аж үйлдвэрийн эдийн засаг. Монгол улсын Засгийн газар “Монгол улсын мянганы хөгжлийн зорилтод суурилсан Үндэсний хөгжлийн цогц бодлого”. бүсийн онцлогтой арга механизмыг Завхан аймгийн жишээн дээр боловсруулж. Гүрбадам. тогтоомж: Бүсчилсэн хөгжлийн удирдлага зохицуулалтын тухай хууль. Актуальные проблемы социалистической индустриализации МНР. под ред. Кархин Г. Вена. 2005 5.. 28. 2007 Жижиг дунд үйлдвэрийн эрх зүйн баримт бичгүүд. Бунин В. зөвлөмж санал боловсруулах судалгааны тайлан. Монгол улсын Засгийн газар “Оёмол бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлийг хөгжүүлэх хөтөлбөр”. эдүгээ.Б. 2008 Монгол улсын Засгийн газар “Жижиг дунд үйлдвэрийг дэмжих хөтөлбөр”.С. УБ. зорилт. 1980 16. Шинэ зууны өмнөх бодлого. 2008 8. маргааш. Монгол улсын Засгийн газар Бүсчилсэн хөгжлийн хөтөлбөр (2006-2015 он).Л. Ц. Москва “ЮРИСТЪ” 1999. Анисимцев Н. Монгол улсын Засгийн газар. Давгадорж. Аж үйлдвэрийн салбарын өрсөлдөх чадварын үнэлгээ. Хууль. 1990-2008 он 19. Леонтьев В. 1980 18.С. Улаанбаатар. УБ.2.Д. Экономикоматематические модели в планировании и управлении народным хозяйством 26. Мировая экономика. . “Үйлдвэрлэл технологийн парк байгуулж. 2008 194 . Монгол улсын дэд бүтэц. Монгол улсын Засгийн газрын 2008-2012 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр. Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих. Жигжид. УБ. 2. 4. 1988 27. УБ. Москва.В. (1988).В. 2006 24. Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн ивээл дор зохион байгуулагдсан “Зүүн бүсийн хөгжлийн хөтөлбөрийн хэрэгжилтийн явц.В. НҮБАҮХБ. Монгол улсын тогтвортой хөгжлийн стратегийн хэрэгжилтийн үнэлгээний тайлан. 3.. Архангельский Ю.О методологии измерения структурных сдвигов. УБ. Барков Е.Р. и др.: МАКС-пресс..И. УБ. Поддубный А. 2003 9.Д.. Москва. 2008 29. УБ. 2002 20. 2000 12. 1990-2008 он 21.251-259 25.. 2009 15. Гүрбадам. Коваленко И. Чесноков А. Монгол улсын аж үйлдвэржүүлэлтийн түүхээс дурсахуй.. Монгол улсын Засгийн газар “Хувийн хэвшилийн хөгжлийн стратеги”. УБ. 2008 7. с. УБ. Межотраслевой баланс 13. 2008 10. УБ. Булатова А. Үндэсний инновацийн тогтолцоог хөгжүүлэх хөтөлбөр. Монгол улсын ашигт малтмалын ордыг үр ашигтай ашиглах асуудалд. “Монгол улсын XXI зууны тогтвортой хөгжлийн хөтөлбөр. Дархан-Уул аймгийн статистик мэдээлэл. Монгол улсын үйлдвэр худалдааны яам. 2005 он 6. Межотраслевая экономика. УБ. ГТХАН-ийн “Бүс нутгийн эдийн засгийг дэмжих” хөтөлбөр.УБ. УБ.С. вып. (1973). (1983). УБ. Завхан аймгийн нийгэм эдийн засгийг 2009 онд хөгжүүлэх хөтөлбөр 22.АШИГЛАСАН МАТЕРИАЛЫН ЖАГСААЛТ Нэг. 2003 Жижиг дунд үйлдвэрийн тухай хууль. XIX. 2004 17. хөгжүүлэх үндсэн чиглэл. УБ. 2006 11.М. Ц. 2003 11. 1998 14. 2007 1.Н.И. Крушевский А. Хоёр. Ном товхимол: 10. Завхан Аж үйлдвэрийн парк төслийн төсөл 23.1983. цаашдын зорилт “ сэдэвт зүүн бүсийн зөвлөгөөний материал. Гүржав. В ЭММ т. өчигдөр.. Багабанди.Н.

P. Улаанбаатар. http://www. 1977 37. UB.pdf 50. Applications of the Policy Analysis Matrix (PAM). (2006).mn 48.E. 2006 45.mn/Portals/0/innovationprogram. Хэнтий аймгийн статистик мэдээлэл. Delineation and structure of the economic region of Uliastai and Yabkhan aimag.mn/ 55.Carter A. Монголын аж ахуй эдийн засаг түүхэн гурван үед. http://www. Очирбат.worldbank.mn 54. УБ 2008.T. http://www. УБ. Ширнэн. 2000 34. ядуурал судалгааны тайлан.A.nfve. http://www. 2007 44. UNIDO 46. Leontief W.(2003). and O’Connell R. Хөдөө орон нутгийн үйлдвэрлэлийн өнөөгийн байдал хэтийн төлөв.(1977). report GTZ RED program Mongolia.Ш.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/ 56. 1990-2008 он 39.gov. http://num. Inductrial development report 2009.The future of the world economy Гурав. et al. http://www. ХХААХҮЯ.Т. http://en.and Petri P. Намжим.L.. 2009 38. UNIDO. 2007 он.nso. Монгол улсын хүний хөгжлийн илтгэл. http://mofa. http://www.edu. (1991).mn 49. Global value chains in the Argifood sector. 1987 40.org 57. http://www.nfve. 2007 33.html 59. УБ. Cost-Benefit Analysis 42.unido. УБ.mofa. Система матричных модепей технико. Bowerman B.com/2447/industry.org/wiki/Industry_Classification_Benchmark 58. Business Statistics in Practice 43.investorwords.wikipedia. БНМАУ-ын аж үйлдвэрийн бүтээмж үр ашгийн зарим асуудалд.mn 53.mn/ 195 . Интернэт эх үүсвэр 47.mongolia-dairy.П.open-government.31.. ed. http://www. Vienna.mn 51.экономического управления на предприятии. Монгол улсын ажил эрхлэлт.. Alex Winter-Nelson 41. 2002 36. Boardman A.itpark. Москва. http://web. 35. www. Улаанбаатар.mn/index 52. Үндэсний тооцооны систем. 32. Оросоо Г. Нүүрсний аж үйлдвэрийн хөгжлийн стратеги ба экологи. УБ.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful