www.zaluu.

com
www.zaluu.com
Төслийн танилцуулга
Íýã. Òºñëèéí òàíèëöóóëãà, ¿íäýñëýë
1.1 Òºñëèéí çîðèëãî
1.2 Òºñëèéí çîðèëò
1.3 Òºñëèéí үр ашиг
Хоёр . Ìàðêåòèíãèéí ñóäàëãàà, øèíæèëãýý
2.1 Çàõ çýýëèéí ñóäàëãàà, уг зах зээлийн онцлог
2.2 Ìèêðî îð÷íû ñóäàëãàà
2.2.1 Õýðýãëýã÷èéí ñóäàëãàà
2.2.2 ªðñºëäºã÷èéí ñóäàëãàà
2.3 Ìàðêî îð÷íû ñóäàëãàà
2.3 1 Ýäèéí çàñãèéí õ¿÷èí ç¿éë
2.3.2 Óëñ òºð, õóóëü ýðõ ç¿éí õ¿÷èí ç¿éë
2.3.3 Õ¿í àì ç¿éí õ¿÷èí ç¿éë
2.3.4 Òåõíîëîãèéí íºëººëºë
2.4 SWOT øèíæèëãýý
2.5 Маркетингийн стратеги
2. 6 Ìàðêåòèíãèéí õîëüö, á¿ðä¿¿ëýëòèéí ñòðàòåãè
2.8.1 Бүтээгдэхүүн
2.8.2 Үнэ
2.8.3 Хувиарлалт
2.8.4 Идэхжүүлэлт
2.9 Áîðëóóëàëòûí ïðîãíîç

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Гурав. ¯éëäâýðëýë ¿éë àæèëëàãààíû òºëºâëºãºº, ¿éëäâýðëýëèéí
òºëºâëºëò
3.1 Òîíîã òºõººðºìæèéí õýðýãöýý
3.2 Òåõíîëîãèéí á¿ä¿¿â÷
3.3 ¯éëäâýðëýëèéí òºëºâëºëò
3.4 Ìàòåðèàë ò¿¿õèé ýäèéí õýðýãöýý /¿íäñýí, òóñëàõ/
3.5 Íèéë¿¿ëýëòèéí òºëºâëºëò
Дөрөв . Óäèðäëàãà, çîõèîí áàéãóóëàëòûí òºëºâëºëò
4.1 Áàéãóóëëàãûí ýðõýì çîðèëãî
4.2 Óäèðäëàãà çîõèîí áàéãóóëàëòûí ñõåì
4.3 ×èã ¿¿ðãèéí õóâèàðëàëò
Тав . Õ¿íèé íººöèéí òºëºâëºëò
5.1 Õ¿íèé íººöèéí õýðýãöýý òºëºâëºëò
5.2 Õ¿íèé íººöèéí ñòðàòåãè, áîäëîãî
5.3 Àæëûí øèíæèëãýý, àæëûí áàéðíû òîäîðõîéëîëò
5.4 Õ¿íèé íººöèéí ñóðãàëò õºãæèë
5.5 Öàëèí õºëñ, øàãíàë óðàìøóóëàë
5.6 ÿéöýòãýëèéí ¿íýëãýýíèé ñèñòåì áîëîâñðóóëàõ
Зургаа . Ñàíõ¿¿ ¿ð àøãèéí òîîöîî
6.1 Á¿òýýãäýõ¿¿í ¿éë÷èëãýýíèé ººðèéí ºðòãèéí òîîöîî
6.2 Áîðëóóëàëòûí îðëîãûí ïðîãíîç
6.3 Çàðäëûí òºëºâëºãº
6.4 ̺íãºí ã¿éëãýýíèé òºñºâ
6.5 Òàéëàíãèéí ïðîãíîç
6.6 Ñàíõ¿¿ãèéí øèíæèëãýý
Долоо . Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýðýãöýý òºëºâëºëò
7.1 Õºðºí㺠îðóóëàëòûí õýðýãöýýíèé òîîöîî
7.2 ¯ð àøãèéí òîîöîî
7.3 Çýýë ýðãýí òºëºãäºõ õóâààðü

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Найм . Õàâñðàëò

ӨРСӨЛДӨГЧИЙН СУДАЛГАА
Өрсөлдөгчийн судалгааг хийснээрээ хэрэгжүүлэх гэж байгаа төслийн
боломж болон давуу талаа тодорхойлж бүтээгдэхүүний ялгаралыг бий
болгох нөхцөлийг бүрдүүлж өгнө.Монгол улсын хүрээнд өндөгний зах зээлд
үндэсний үйлдвэрлэлийн болон импортын зэрэг олон байгууллагын олон
бүтээгдэхүүн худалдаалагдаж байгаа юм. Үүнд :

www.zaluu.com
www.zaluu.com
“Хүнс, хөдөө аж ахуйн бирж” –ийн сүлжээнд бүртгэгдсэнээр:
 Улаанбаатар хотын зах зээлд худалдаа үйлчилгээ эрхлэхдээ тус
компаний онцгой эрхт барааны тэмдэг лого-г ашиглах эрхтэй.
 Нийслэлийн бүх дүүргийн нутаг дэвсгэрт биржийн худалдааны
сүлжээнд

хамрагдаж

худалдаа

үйлчилгээгээ

явуулахад

ажлын

байраар хангагдах болно.
 Бараа бүтээгдэхүүнээ зах зээлд борлуулахад биржийн зүгээс туслаж,
реклам сурталчилгаа хийлгэх боломжтой.
 Зах зээлийн бараа бүтээгдэхүүний үнэн бодитой мэдээлэл авах
 Арилжаа, гэрээ хэлэлцэл хийж түншийн холбоо тогтоох
 Мэдээлэл

холбооны

хэрэгслийг

өргөн

ашиглаж,

интернэтийн

үйлчилгээгээр үйлчлүүлэх боломтой
 Мэргэжлийн сургалт зөвлөгөөнд оролцох зэрэг үйл ажиллагаанд
хамрагдах эрхтэй болох юм.
Манай бүтээгдэхүүний өрсөлдөгч нь импортын болон дотоодын үндэсний
үйлдвэрлэлийн өндөгнүүд юм. Монгол улс Улаанбаатар хотын хувьд энэ
төрлийн зах зээлд 10 жижиг дунд үйлдвэрүүд үйл ажиллагаагаа явуулдаг ба
импортын 30 гаруй бүтээгдэхүүнүүд байдаг. Эдгээр бүтээгдэхүүнүүд
дундаасаа манай дараах бүтээгдэхүүнүүдийг гол өрсөлдөгчидөө болгон авч
байгаа юм.
Голлох өрсөлдөгч компаниудаар доорх компануудыг сонгон авлаа.
Байгууллагын нэрс
1. Бөхөг ХК

Байршил

Үнэ

БЗД-н 16р хороо

Бөөний-1ш-180т
Жижиглэнгийн-1ш-200т

2. Түмэн шувуут СХД-н 21-Р хороо
ХК
3.НВЦ ХХК

Бөөний-1ш-170т
Жижиглэнгийн-1ш-190т

ХУД-н 9-р хороо

Бөөний-1ш-185т
Жижиглэнгийн-1ш-210т

www.zaluu.com
www.zaluu.com
4.Импортын

Бөөний-1ш-200т

зарим

Жижиглэнгийн-1ш-220т

бүтээгдэхүүн

“Бөхөг” ХК-ний танилцуулга
Тус үйлдвэр нь анх Шувуун фабрик нэртэйгээр СнЗ-ийн 1962
оны 12-р сарын 06-ны өдрийн 605 тоот тогтоолоор 1963 оны 01-р
сарын 01-ний өдрөөс эхлэн байгуулагдсан бөгөөд 1973 онд ЗХУ-ын
техник эдийн засгийн үндэслэлээр өргөтгөл хийсэн. Улмаар 1992 онд
Монгол

Улсын

Засгийн

Газрын

Өмч

Хувьчлалын

Комиссын

тогтоолоор тус үйлдвэр нь бүрэн хувьчлагдаж, Шувууны Аж Ахуйн
"БӨХӨГ" ХК болон ажиллаж ирлээ.
Одоогоор “БӨХӨГ” ХК нь 20.0 мянган өндөглөгчийн хүчин
чадал бүхий 4 байр ашиглан, жилд дунджаар 18-21 сая ширхэг өндөг
үйлдвэрлэж байна. Тус компани нь 40.0 мянган дэгдээхэй бойжуулан
өсгөх 2 байр, нэг ээлжиндээ 66,8 мянган өндөг дарах хүчин чадал
бүхий 3 инкубатор, 10.0 сая өндөг хадгалах стандартын шаардлага
хангасан склад, эргэлтэндээ 250-300 тонн мах хөлдөөн хадгалах
хөргүүртэй бөгөөд ээлжиндээ 2.0 мянган толгой шувуу нядлах бага
оврын

нядалгааны

цехийн

тоног

төхөөрөмж

суурилуулан

ашиглалтанд оруулсан.
Мөн тус бүр нь 360м2 талбай бүхий 6 байранд задгай аргаар
махны чиглэлийн дэгдээхэй бойжуулах орчин үеийн технологийн
шийдэл бүхий тоног төхөөрөмж суурьлагдан эхний ээлжинд 40 тн мах
үйлдвэрлэн "BBQ" компанид нийлүүлж эхэлсэн байна. Мөн 2000 тонн
үр тариа хадгалах элватор болон хоногт 20 тонн шувууны болон
малын төрөл бүрийн тэжээл үйлдвэрлэх хүчин чадалтай иж бүрэн
тэжээлийн цехтэйгээс гадна 3 га хүлэмжийн аж ахуйд төрөл бүрийн
нарийн ногоо, 36 га талбайд төмс хүнсний ногоо тариалж байна.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
"БӨХӨГ" ХК нь 2003 оныг хүртэл өндөглөгч болон дэгдээхэйн
тэжээлээ өөрөө үйлдвэрлэдэг байсан. Манай орны үр тариа хомс,
зарим нэг тэжээлийн эрдэс бодис олдоц ховор зэргээс нэг шувуунаас
авах үр ашиг бага байсан зэргийг харгалзан БНХАУ-улс өндөглөгч
болон дэгдээхэйн тэжээлийг зарим амин хүчлийн хамтаар гэрээгээр
худалдан авдаг.
Swot шинжилгээ
Íýã.Øóâóóíû àæ àõóé
1.1. Øóâóóíû àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí äàâóó òàë
Øóâóóíû

àæ

àõóé

íü

ìàë

àæ àõóéí

áóñàä ñàëáàðààñ

ýäèéí

çàñãèéí ¿ð àøãèéí õóâüä äàâóó òàëòàé. Òóõàéëáàë : Æèëä òàõèàíààñ 120,
íóãàñ ãàëóóíààñ 70-100 äýãäýýõèé áîéæóóëàí 170-200 êã ìàõ àâ÷ áàéíà.
Íóãàñ

ãàëóóíû

íýìýãääýã.

äýãäýýõèé

2-3 ñàðûí

Òàõèà 5 ñàðòàéãààñàà

äàðàà

æèí

íü 40-50

ýõëýí ºíäºãëºæ, òýð

äàõèí

æèëäýý 80-130

ºíäºã, àøèã øèìèéí àíõíû æèëä 200-280 ºíäºã ºãíº. ªÄ íîîëóóðààð
äýð

äýâñãýð, õºíæèë, äóëààí õóâöàñ, ãî¸ë ÷èìýãëýëèéí ç¿éë õèéæ,

ñàíãàñûã õºðñ áîðäîõ, ìàëûí òýæýýë õèéõýä àøèãëàæ áîëäîã.
1.2. Òàõèàíû ìàõ ºíäºãíèé àøèãòàé øèíæ ÷àíàð
Òàõèàíû ìàõ óóðàã èõòýé, òîñëîãîîð áàãà ó÷èð øèíãýö ñàéòàé,
ñóâèëàëûí ÷àíàðòàé. Òàõèàíû ºíäºã íü óóðãèéí ýõ ñóðâàëæ áîëäîã òóë
ñ¿¿ëèéí

æèë¿¿äýä

áèîëîãèéí

èäýâõèò

¿éëäâýðëýõýä ºðãºíººð àøèãëàõ áîëñîí.

õ¿íñíèé íýìýëò

Òàõèàíû

òýæýýë

ºíäºã íü ñóâèëàëûí

÷àíàðòàé, ºíäºð óóðàãòàé á¿òýýãäýõ¿¿í áàéòàë ìàíàé óëñàä íýã õ¿íä
íîîãäîõ ºíäºãíèé

õýìæýý 2.8 áàéãàà íü õ¿í

àìûí õ¿íñíèé ýðýëòòýé

õàðüöóóëáàë õàðüöàíãóé äîîãóóð ¿ç¿¿ëýëò þì.
Íýã õ¿íä íîîãäîõ õºäºº àæ àõóéí ãîë íýðèéí
á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Á¿òýýãäýõ¿¿í

2004

2005

2006

2007

Ìàõ /íÿäàëãààíû æèíãýýð/

129.1

93.4

83.1

62.3

Ñ¿¿

157.1

119.7

112.5

117.4

ªíäºã

2.8

3.2

1.7

2.8

¯ð òàðèà

59.4

58.6

51.2

50.6

񼓖

24.6

23.6

21.1

31.6

Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî

18.4

18.4

16.2

23.9

Èéì
á¿òýýãäýõ¿¿í

íºõöºëä ãàäíààñ èìïîðòîîð îðóóëæ èðæ
íü

õàäãàëàëò,

áóé ýíý

òºðëèéí

òýýâýðëýëòèéí ÿâöàä ÷àíàð àëäàãäàõ,

õîðîãäîë ãàð÷ áàéíà. Ìàíàé óëñûí ýäèéí çàñàãò ÷ ñºðºã íºëººòýé áèëýý.
Èéìýýñ ãàäàãøàà óðñàæ áóé ýíý èõ ìºíãºíèé õýñýãõýíèéã íü ÷
áîëòóãàé ººðèéí
îéðòóóëàõ

¿éëäâýðëýëýýð õàíãàõ, á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýã÷èääýý

çîðèëãîîð ýíýõ¿¿ òºñëèéã áè÷ñýí áèëýý. ͺ㺺 òàëààñ òºâ

ñóóðèí ãàçàðò îðøèí ñóóã÷èä íýìýãäýæ, òýäíèé àìüäðàëûí õýâ ìàÿã, õîîë
òýæýýëèéí áàéäàë ººð÷ëºãäºí øèíãýö ñàéòàé, çàéëøã¿é õýðýãöýýò ìàêðî,
ìèêðî ýëåìåíòýýð áàÿëàã èë÷ëýã ºíäºã, õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ñîíèðõîí
õýðýãëýõ íü èõñýæ áàéãàà íü

ýíý ¿åä ñóâèëàëûí ÷àíàðòàé õ¿íñíèé

á¿òýýãäýõ¿¿íýýð Ýðäýíýò õîòûí õ¿í àìûã õàíãàõ çîðèëãî òàâüñàí þì.

Õî¸ð. Òàõèàíû àæ àõóé технологийн судалгаа
2.1.ªíäºãëºã÷ òàõèàã çºâ ñîíãîõ íü
ªíäºãíèé ÷èãëýëèéí òàõèàíû àæ àõóé ýðõëýõýä àíõààðàõ íýãýí
ç¿éë áîë ºíäºãëºã÷ òàõèàã çºâ ñîíãîõ ÿâäàë áàéäàã. ªíäºãëºã÷èéã àøèã
øèì, àìüäûí æèí, áèå ãàëáèðûí õóâüä ºíäºãíèé ÷èãëýëèéí òàõèàíû

www.zaluu.com
www.zaluu.com
¿¿ëäðèéí øààðäëàãûã á¿ðýí õàäãàëñàí, àðâèí àøèã øèìòýé øóâóóíààñ
ãàðàëòàé, øèëìýë øóâóóãààð ñýëáýæ áàéâàë øóâóóíû àøèã øèìèéã
íýìýãä¿¿ëýõ ñóðâàëæ áîëíî.

Ýíýõ¿¿ òºñëèéí

õóâüä Êàíàä óãñààíû

òàõèàã ºíäºãëºã÷ººð ñîíãîí àâñàí áèëýý. Ýíý òàõèà íü ìàíàé îðíû ýðñ
òýñ öàã

óóð, áàéãàëèéí íºõöºëä çîõèöîí õ¿éòíèéã ñàéí òýñâýðëýæ,

æèæèã äóíä àæ àõóéä õàðüöàíãóé ñàéí ºíäºãëºæ æèëä äóíäàæààð 60ãð
æèíòýé 240-280 ºíäºã ºãäºã þì.
ªíäºãëºã÷
èíêóáàòîðò

òàõèàã

äàðóóëàõ ¿ð

ýõ

áà

õýðýãöýýíèé

õ¿ðòýëöñýí

ñ¿ðýã

ãýæ ÿëãàíà. Õýðýâ

ºíäºã àâàõ øààðäëàãàòàé áîë

ºíäºãëºã÷ ñ¿ðãèéí 10%-òàé òýíöýõ ýõ ñ¿ðãèéã àçàðãàí òàõèàòàé áàéëãàæ
æèë òîéðîí ¿ð õ¿ðýëöýýòýé ºíäºã àâíà. Õýðýãöýýíèé ºíäºãëºã÷èéí
ñ¿ðýãò

àçàðãàí

òàõèà

áàéëãàõ

øààðäëàãàã¿é,

ãàð÷

áóé

ºíäºã íü

õ¿ðýëöýýã¿é èäýøíèé çîðèóëàëòòàé áàéäàã. Ñ¿ðýã ñýëáýõäýý äîîä òàë íü
ºíäºãëºã÷èéí 30% íü ºíæìºë / 2 äàõü æèëäýý ºíäºãëºæ áóé / 70% íü 68 ñàðòàé çàëóó ýìýã÷èí áàéõ áîëíî. Õàâàð 2-ð ñàðûí 15-íààñ 4-ð
ñàðûí 15, íàìàð 8-9 ñàðä ãàðñàí 145-150 õîíîãòîé ¿íäñýí ñ¿ðãèéí ì
øààðäëàãûã á¿ðýí õàíãàæ ÷àäàõóéö ºñâºð øóâóóãààð ñ¿ðýã ñýëáýäýã.
Æèæèã äóíä àæ àõóéí õóâüä æèëä ãàíö ýýëæýýð ñýëáýõ íü òîõèðîìæòîé.
Ñ¿ðýã ñýëáýõ øèíý ýìýã÷èí íü 4,5 ñàðòàéäàà 1.2 êã, 5 ñàðòàéäàà 1.3 êã,
èéì íàñíû ýð øóâóó 1.5 êã-ààñ äîîøã¿é æèíòýé, òîì çàëààòàé áèåèéí
åðºíõèé õºãæèë ñàéí, ÿìàð íýã ñîãîãã¿é ýð¿¿ë áàéâàë çîõèíî
Ñ¿ðýã ñýëáýã÷ øóâóóíû æèí, àøèã øèì
Íàñ ñàðààð

Õàìãèéí áàãà æèí /êã/ Àøèø

øèìèéí

äîîä

õýìæýý

8

ñàðòàé

ºíäºãëºã÷

Àçàðãàí Ýõíèé

Ýõíèé

12

òàõèà

òàõèà

3 ñàðä

5 ñàðä

ñàðä

/240 1.5

1.9

18

/300 1.7

2.2

õîíîãòîé/
10

ñàðòàé

20

www.zaluu.com
www.zaluu.com
õîíîãòîé/
17

ñàðòàé

/490 2

2.5

24

õîíîãòîé/

2.2.Ñ¿ðýã ñýëáýõ
Ñ¿ðýã ñýëáýõ ºñâºð øóâóóäàä 8-10 ñàðòàé ¿åä íü ÿëãàëò ÿâóóëæ,
øààðäëàãà õàíãàõã¿éã íü çààçàëæ ìàõ áîëãîõ áóþó áóñàä õýðýãöýýíä
øèëæ¿¿ëíý.

ªíäºãëºã÷èéã

æèë

ºí溺ñíèé

äàðàà

äàõèí

àíãèëíà.

¯ðæëèéí áîëîí ¿¿ð õ¿ðòýëöñýí ºíäºã ãàðãàäàã áîë 10-12 ºíäºãëºã÷èä 1
àçàðãàí òàõèà íîîãäîõîîð àâàõ áà àçàðãàí òàõèàã 10%-èéí íººöòýé
àâíà.

Èõ

ºíäºãëºã÷èä

ñ¿ðýãò

àçàðãàí

òàõèà îíîãäóóëàõäàà

çàëóó,

ºñâºð ºíäºãëºã÷

ºíæìºë

íàñíû

òàõèàíä ºíæìºë àçàðãûã òàâèíà.

Øóâóóíä áàéíãà çààçëàëò õèéæ áàéõ õýðýãòýé. Íàìðûí ñ¿ðýã ñýëáýëòèéí
ºìíº 8-9 ñàðä àøèã øèì ìóóäàæ õºãøèðñºí, àìüäûí çîõèõ æèíä õ¿ð÷
÷àäààã¿é,

ºñºëò ìóóòàé áà

áýðòýæ ãýìòñýíèéã çààçàëíà. ªâºë õàâðûí

ñàðóóäàä àøèã øèì áóóðñàí, æèí õàñàãäñàí øóâóóã 3-4 ñàðä çààçëàíà.
Ýíýõ¿¿

çààçëàëòûã

ºíãºðñºí

íàìàð

ñ¿ðýã

ñýëáýëòýýð

àâñàí

ºñâºð

øóâóóíä ãîë÷ëîí õèéíý. Ñ¿ðýã ñýëáýã÷ ñàéí ºíäºãëºã÷ äàðààõ øèíæ
òýìäýãòýé áàéíà. ªíäºãëºã÷èéí çàëàà òîì, óëààí ºíäºãòýé, òîëèãîð,
÷èéãëýã ºäºí á¿ðõ¿¿ë áèåäýý íÿãò íààëäñàí ºíãºëºã á¿òýí, ñ¿¿ëèéí
çàëóóð äàëàâ÷íû äýâ¿¿ðèéí ºä õàÿãäààã¿é, ãóóæèæ áóé øèíæ òýìäýãã¿é,
çóçààí

òîëèãîð,

ÿãààâòàð

ºíãºòýé,

÷èéãëýã çóóìòãàé

áèø, ààðöãèéí

ÿñíóóäûí õîîðîíä 3 õóðóó îðîõ çàéòàé, ýð¿¿ë ÷èéðýã, ñýðãýëýí öîâîî,
õºäºë㺺í ñàéòàé áàéíà.
ªíäºãëºã÷ øóâóóíû æèëèéí çààçëàëòûí õýìæýý 70% áàéíà.
ºíäºãëºã÷èéí 6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

2

3

3

6

2

2

3

3

4

5

5

30

íàñ /ñàðààð/
Çààçëàõ
õóâü

2

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Ñ¿ðýã ñýëáýëòèéã ÿâóóëàõäàà äàðààõ æóðìûã áàðèìòëàíà.
 ªíæìºë áà ºñâºð øóâóóã íýã äîð áàéðëóóëæ áîëîõã¿é
 Çààçëàëò ÿâóóëñíû äàðàà àøèãëàëòàíä ¿ëäýæ áóé øóâóóã íýã
äîð áàéðëóóëíà.
 Ñ¿ðýã ñýëáýõýýð øóâóóã ñîíãîõäîî íýã á¿ð÷ëýí ¿çëýã, ï¿¿ëýëò
õèéíý.
2.3.Òàõèàíû àæ àõóéí áàéðíû òóõàé
Øóâóóíû áàéðûã 120 áóþó 200 ºíäºãëºã÷ òóòìààð ºðººëæ òºìºð
òîðîîð òóñãààðëàí òàñàëñàí áàéíà.ªðººíèé øóâóóäûã õîîðîíä íü õîëüæ
áîëäîãã¿é òóë ºðººí¿¿äèéí õààëãà áà íàðëàõ òàëáàéä äàìæèí îðîõ õààëãà
òóõàé á¿ð ò¿ãæýýòýé áàéíà. ªíäºãëºã÷äèéí áàéðûã õîíîãò 13 öàã ãýðýëòýé
áàéëãàõ øààðäëàãàòàé. ªäºð áîãèíîñîæ, áàéãàëèéí ãýðýë áàãàòàé ¿åä
áàéðûã

öàõèëãààíààð

ãýðýëò¿¿ëæ äóòàãäàæ

áóé ãýðýë

ãýãýýã

íºõíº.

×èéäýí á¿ðõ¿¿ëèéí ãýðýëò¿¿ëýã÷ ÷àäàë íü 75-100 ÂÒ, 1ì2 òàëáàéä 4-5 ÂÒ
ãýðýë íîîãäîíî. ªíäºãëºõ ¿¿ðèéã 35õ30õ30 õýìæýýòýéãýýð 4-5 ºíäºãëºã÷
òàõèàíä 1 ñóóõ ñóóäëûã 4õ5 ñì áðóñ ìîäíû äýýä õýñãèéã Ẻðºíõèéëºí
íýã ºíäºãëºã÷èä 20 ñì-ýýð áîäîæ òºõººðºìæëºíº. Áàéðíû äóëààí 7-12
ãðàäóñ, àãààðûí

õàðüöàíãóé ÷èéã

50-55%

áàéâàë

çîõèíî.

Àãààðûí

ñîëèëöîîã øóâóóíû àìüäûí æèíãèéí 1 êã-ä 1.5õ2 öýâýð àãààðûã 1 öàã
òóòàìä îðóóëæ áàéõààð òîîöíî. Çóãààëãûí òàëáàéä ºâºë õ¿éòýí ñàëõè,
çóíä

õóðö

íàðíààñ

õàìãààëàõ

çîðèëãîîð

ìîä

áóðãàñ

ñººã òàðèíà.

ªã뺺íèé 7 öàãò çóãààëãûí òàëáàéã íýýæ íàð æàðãàõààñ ºìíº õààíà.
Öàñ øóóðãàòàé õ¿éòýí æàâàð èõòýé ºäºð øóâóóã ãàðãàõã¿é. Íàìàð 10-ð
ñàðûí 15-íààñ 4-ð ñàðûí 1 õ¿ðòýë çóãààëãûí òàëáàéä ñ¿ðýë äýâñýíý.
2.4.ªíäºãëºã÷ òàõèàã çºâ õîîëëîõ
ªíäºãëºã÷

øóâóóã

ªíäºãëºã÷èéí áàãñàðìàë

òýæýýëèéí

òóñãàé

òýæýýëýýð òýæýýõ íü

æîðîîð

èë¿¿ àøèãòàé.

òýæýýíý.
Ò¿¿íèé

www.zaluu.com
www.zaluu.com
íàéðëàãàíä àðâàé 20%, áóóäàé 40%, õîøóó áóóäàé 2%, Âàíäóé 13%-èàð
îðîëöóóëàõààñ ãàäíà øîõîé 7%, õèâýã 6%, öóñíû íóíòàã 2%, ìàõ ÿñíû
ãóðèë 4%, òýæýýëèéí õºðºí㺠6%-èàð íýìýðëýíý. Õîíîãò 1 ºíäºãëºã÷
áàãñàðìàë òýæýýë 95 ãð, ñî¸îëóóëñàí á¿õýë áóóäàé 42 ãð, èñãýñýí òýæýýë
17ãð, çàãàñíû òîñ 1 ãð-ûã ºãíº. ªíäºãëºã÷èéã ºã뺺íèé 8, ¿äýýñ õîéø 16
öàãóóäàä ºäºðò 2 óäàà òýæýýíý. Áàéðàíä áàéäàã ò¿ãýýõ îíãîöûã áóäààíû
õîëüö øîõîéòîé áàéíãà
áàéíãà

íýìæ áàéõ

áàéëãàíà. Õýðâýý

áºãººä á¿õ

äóíäàðâàë òýæýýë

òýæýýëèéí 20

îð÷èì õóâèéã

øîõîéã
õèéäýã.

ªíäºãëºã÷ á¿ðò 8-10 ñì óðò òýæýýëèéí îíãîö, óðñãàë óñ á¿õèé óñëóóð 1-2 ñìýýð áîäîæ òºõººðºìæëºíº.

Äóëààíû

óëèðëóóäàä

çóãààëãûí

òàëáàéä

óñëóóð òàâüæ áàéíãà óñòàé áàéëãàíà.
2.5.ªíäãèéã áîõèðäóóëàõã¿é õóðààí àâàõ
ªíäãèéã

áîõèðäóóëàõã¿é

àâàõ íü á¿òýýãäýõ¿¿íèé

÷àíàðûí

íýã

¿ç¿¿ëýëò þì. ªíäºã õóðààí àâàõ ¿åäýý ¿ðèéã íü öýâýðëýæ, ñ¿ðëýí äýâñãýð
õýðýãëýæ áàéãàà áîë áîõèðäñîíûã àâ÷ øèíý ñ¿ðëýýð ñýëáýæ áàéíà. 7 õîíîãò
äýâñãýðèéã

2 óäàà ñýëãýí

áàéëãàíà. Çóíû

ñîëèæ

ñ¿ðëýí äýâñãýðèéã

¿ðãýëæ

öýâýð

óëèðàëä ºíäãèéã ºäºðò 5 óäàà, ºâëèéí öàãò öàã òóòàìä

õóðààæ áàéíà. ªíäºã ò¿ð õàäãàëàõ ºðººã òóñãàéëàí áýëäñýí áàéõ áºãººä
øàëíààñ äýýø 30-50 ñì ºíäºð òàâèóð äýýð õàäãàëíà. Øóâóóíû áàéðàíä
ºíäãèéã 24 öàãààñ èë¿¿ õóãàöààíä õàäãàëàõã¿é. Ýíýõ¿¿ òºñëèéí õóâüä 100%
ñ¿ðýã ñýëáýæ, 2 æèëèéí äàðàà çààçëàëò ÿâóóëàõ áºãººä ýíý íü ýäèéí
çàñãèéí õóâüä èë¿¿ àøèãòàé ãýæ ¿çñýí áèëýý. Øèíý ºíäºãëºã÷ººð ñ¿ðýã
ñýëáýãäñýíýýð ºíäºãëºã÷èéí

÷àíàð äýýøëýõýýñ ãàäíà çàðäàë

áàãàñàõ,

ýðñäýë áóóðàõ áîëîìæ áèé áîëíî.
2.3

Макро орчны судалгаа

2.3 .1 Ýäèéí çàñãèéí îð÷èí
Ìàêðî ýäèéí çàñãèéí ¿íäñýí ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã àæèãëàõàä ìàíàé îðîí íü
øèëæèëòèéí õÿìðàëò ¿åèéã õýäèéíýý äàâàí òóóëæ òîãòâîðæèëòèéí ¿åð¿¿
øèëæèí îðñîí öààøëààä ºñºëòèéí ¿å ð¿¿ îðîõ õàíäëàãàòàé áàéãàà íü
àæèãëàãäàæ áàéíà. Ýíä ýäèéí çàñãèéí ãîë ãîë ¿ç¿¿ëýëò¿¿äèéã ººðèéí

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ñàëáàðûí

¿ç¿¿ëýëò¿¿äòýé

õàðüöóóëàí

àâ÷

¿çüå.

Äîòîîäûí

íèéò

á¿òýýãäýõ¿¿í íü ýäèéí çàñãèéí áàéäëûã ¿íýëýõ õàìãèéí ÷óõàë ¿ç¿¿ëýëò
áºãººä ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä òîãâîðòîé ºñºõ õàíäëàãàòàé áàéíà. Ýíý íü õ¿í
àìûí îðëîãî ºñºí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð íýìýãäýæ áàéãààã õàðóóëæ áàéíà.

Õ¿ñíýãò -11
ДНБ түүний үзүүлэлт

2000 îíû çýðýãö¿¿ëýõ ¿íýýð

òýðáóì òºã)
¹ ¯ç¿¿ëýëò¿¿ä

1

2000

2001

2002

2003

2004

2005

Íýã õ¿íä íîîãäîõ ÄÍÁ 505.3

550.3

631.5

639.1

664.9

701.8

/ìÿí.òºã/

227.5

246.2

264.6

263.5

270.4

281.8

Íýã õ¿íä íîîãäîõ ¯ÍÎ

470.1

538.9

629.0

657.2

700.5

730.4

/ìÿí.òºã/

211.6

241.6

263.2

271.0

284.9

296.9

2

Äýýðõ õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä ÄÍÁ áîëîí ¯ÍÎ ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áàéíãà ºñºí
íýìýãäýæ áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà. Ýäãýýð íü õýðýãëýã÷äèéí õóäàëäàí
àâàõ

÷àäâàð

íýìýãäýõèéí

õýðýýðбайгалийн

цэвэр

зүйлсээр

хийсэн

бүтээгдэхүүнийг худалдан авах хандлагыг бий болгож байна . Àæèëã¿éäýëèéí ò¿âøèíã ñóäàëñíààð óëñ îðíû õýìæýýãýýð õ¿í àìûí õºäºëìºð ýðõëýí

www.zaluu.com
www.zaluu.com
òîãòâîðòîé îðëîãî îëæ áóé õýñãèéã òîäîðõîéëîõ áîëîìæòîé áîëíî.
Õ¿ñíýãòýýñ õàðàõàä àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä áàéíãà áóóð÷
2000 îíîîñ õîéø àæèë ýðõëýã÷äèéí òîî áàéíãà ºñºí íýìýãäýæ áàéãàà íü
õàðàãäàæ áàéíà. ̺í òîäîðõîé òîîíû àæèëëàõ õ¿÷ ãàäààä óëñóóäàä
àæèëëàæ áàéãàà òýäãýýð íü ýõ îðîíäîî áàéãàà ýöýã ýõ àõ ä¿¿äýý òîãòìîë
ìºí㺠ÿâóóëäàã áàéíà. 2005 îíä àæèëëàõ õ¿÷íèé òîî 926.9 ìÿíãà áîëæ 2004
îíûõîîñ 6.4 % ºñ÷ýý. Ýíý íü àæèë÷äûí òîî íýìýãäñíýýð ãýð á¿ë¿¿äèéí
àìüæèðãààíû ò¿âøèí äýýøèëæ áóéã õàðóóëæ áàéíà. Àìüæèðãààíû ò¿âøèí
äýýøëýõèéí õèðýýð õ¿ì¿¿ñ цэвэр зүйëсээр хийсэн зүйлийг худалдан авахыг
хүсэж байна. Ýíý íü ìàíàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé ýðýëòèéã áèé áîëãîíî.

Õ¿ñíýãò -12
¹
1

2

¯ç¿¿ëýëò¿¿ä
Àæèëã¿éäëèéí ò¿âøèí
(%)
Àæèëëàãñàä (ìÿí.õ¿í)

2002

2003

2004

2005

4.6

4.6

3.4

3.5

809.0

832.3

870.8

926.9

Èíôëÿöè áîëîí ¿íý õàíøíû ººð÷ëºëòèéã ñóäàëñíààð áèçíåñèéí ¿éë
àæèëëàãààã òºëºâëºõºä íýí øààðäëàãаòàé ìýäýýëëèéã îëæ àâíà. Ñ¿¿ëèéí
õýäýí æèëèéí èíôëÿöèéí ò¿âøèíã àâ÷ ¿çýõýä 1999 îíîîñ õîéø òîãòìîë
áóóð÷ áàéãàà íü õàðàãäàæ áàéíà.
Âàëþòûí æèëèéí äóíäàæ õàíø
Îí

Хүснэгт-13
Âàëþòûí

æèëèéí

äóíäàæ õàíø /1$=òºã/
1999

1022.6

2000

1077.7

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Âàëþòûí
òºõººðºì溺

2001

1097.6

2002

1110.4

2003

1146.5

2004

1170.6

õàíøèéí
àâäàã

ºñºëò

íü

êîìïàíèóäûí

ãàäíààñ

õóâüä

ò¿¿õèé

ñàíõ¿¿ãèéí

ýä,

òîíîã

õ¿íäðýëòýé

áàéäëûã áèé áîëãîæ áàéíà.
2.2 .2

Óëñ òºð, õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èí

Óëñ òºð, õóóëü ýðõ ç¿éí îð÷èíã ¿íýëýõäýý òºðèéí ýðõ áàðèã÷äûí áîäëîãî,
¿éë àæèëëàãààíû ÷èãëýë, òýäíèé ýäèéí çàñãèéí òýð òóñìàà áèçíåñèéí ¿éë
àæèëëàãààíä íºëººëºõ õýñãèéã ãîëëîí àâ÷ ¿çýõ íü ÷óõàë þì. ÓÈÕ, Çàñãèéí
ãàçðààñ õýäèéãýýð æèæèã äóíä ¿éëäâýðëýëèéã äýìæèõ áîäëîãî áàðüæ áàéãàà
хэдий ч “зүүний чиглэл”-èéí óëñ òºðèéí õ¿÷íèé ãîë áîäëîãî íü óëñûí òºñºâò
îðîõ òàòâàðûí îðëîãûã íýìýãä¿¿ëýí, èðãýäèéí íèéãìèéí àñóóäëûã ýí
òýðã¿¿íä òàâüäàã áîäëîãî þì. 2002 îíîîñ óëñûí áîëîí îðîí íóòãèéí
òàòâàðòàé õîëáîîòîé îëîí õóóëüä ººð÷ëºëò îðóóëæ, îëîí õóóëü øèíýýð
áàòàëñàí

õýäèé

÷

ýíý

íü

áèçíåñ

ýðõëýã÷äýä

òàòâàðûí

äàðàìòûã

íýìýãä¿¿ëýýã¿é. Õàðèí õóóëüä îðñîí íýìýëò ººð÷ëºëò, øèíýýð áàòàëñàí
õóóëèóä íü ýäèéí çàñàã, áèçíåñèéí òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëýõ, òàòâàðûí áààç
ñóóðèéã ºðãºòãºõ, äàëä ýäèéí çàñãèéã èë ãàðãàõàä ÷èãëýãäñýí ãýæ õýëæ áîëíî.
2000 îíîîñ õîéø óëñ òºðèéí áàéäàë òîãòâîðæèæ áèçíåñ ýðõëýëò áîëîí
ãàäíû õºðºí㺠îðóóëàëòûã òàòàõ áîëîìæ íýìýãäñýýð áàéíà. Äýâøèëòýò
øèíý òåõíîëîãè, òîíîã òºõººðºìæèéã äýìæèõ áîäëîãî òºðººñ áàðèìòàëæ
áóéòàé õîëáîîòîéãîîð àæ àõóé íýãæ¿¿ä îð÷èí ¿åèéí øèíýëýã òåõíèê
òåõíîëîãèéã îðóóëæ èðýí ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàõ õàíäëàãàòàé áîëîîä áàéíà
2.3.3

Õ¿í àì ç¿éí îð÷èí

Õ¿ñíýãò 14

www.zaluu.com
www.zaluu.com
(ìÿíãàí õ¿í)
¹ Îí

2001

2002

2003

2004

2005

Íèéò õ¿í àì

2407.5

2442.5

2475.4

2504.0

2701.2

Õîòûí õ¿í àì

1377.0

1397.1

1421.0

1464.2

-

պ人íèé õ¿í àì

1030.5

1045.4

1054.4

1039.8

-

Äýýðõ хүснэгтээс ¿çýõýä ñ¿¿ëèéí æèë¿¿äýä ìàíàé óëñûí àæèëëàõ õ¿÷èíèé
õýìæýý áàéíãà íýìýãäýæ áàéíà. 2005 îíû àæèëëàõ õ¿÷èéã 2001 îíòîé
õàðüöóóëàõàä 136.000 õ¿íýýð èõýññýí íü õàðàãäàæ áàéíà. Àæèëëàõ õ¿÷èíèé
òîî èõýññýí íü êîìïàíèóä áîëîí õóâü õ¿ì¿¿ñèéí àìæèðãààíû ò¿âøèí
íýìýãäñýíèéã õàðóóëæ áàéãàà þì. Àìæèðãààíû ò¿âøèí äýýøèëñýí íü
êîìïàíèóäûí áîëîí õóâü õ¿ì¿¿ñèéí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð áàòàëãààòàéãààð
íýìýãäýõ áîëíî.
2.3.4 Òåõíîëîãèéí îð÷èí
Äýëõèé íèéòýýð 21-р зууныг “Комьпютерийн эрин үе” хэмээн тодотгож
áàéãàà ºíºº ¿åä á¿õ òºðëèéí áàéãóóëëàãûí ¿éë àæèëëàãààíä êîìüïþòåðèéã
ºðãºí àøèãëàõ áîëæýý. Èéìä êîìüïþòåðèéã ¿ð àøèãòàé àøèãëàæ ÷àäñàí õýí
áîëîâ÷ àìæèëòàíä õ¿ðýõ òèéì öàã ¿å èðæýý. ªºðººð õýëáýë êîìüïþòåðèéí
ñàëáàðûí

õºãæèë

íü

á¿õ ñàëáàðò

æîëîîäîã÷

ººð÷ëºëòèéã äàãóóëæ áàéíà. Ìàíàé ¿éëäâýðëýëä

õ¿÷èí

áîëæ,

àëèâàà

ìºí ë êîìüïþòåðèéã

èäýâõèòýé àøèãëàæ çóðàã çóðàõ, òºñºâ çîõèîõ çýðãèéã ºíäºð ÷àíàðòàéãààð
áîãèíî õóãàöààíä ã¿éöýòãýæ, ¿éëäâýðèéí á¿ðýí àâòîìàò ìàøèí òîíîã
òºõººðºìæ äýýð ¿éëäâýðëýë ÿâàãäàæ áàéíà. Êîìïüþòåð, òåõíèê òåõíîëîãèéí
ºíäºð õóðäàöòàé ýíý ýðèí ¿åä ¿éëäâýðëýëèéí òåõíèê òåõíîëîãèéã áàéíãà
øèíý÷ëýæ áàéõ øààðäëàãà ç¿é ¸ñîîð óðãàí ãàðäàã.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
2.3.5

Íèéãýì ñî¸ëûí îð÷èí
Íèéãýì ñî¸ëûí îð÷èí íü òóõàéí óëñàä áèçíåñ ýðõëýõýä ìàø ÷óõàë

íºëººòýé áàéäàã. Ó÷èð íü õ¿í àðä íü ë áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿íèéã ººðèéí
õýðýãöýýíä òîõèðóóëàí õóäàëäàí àâäàã õýðýãëýã÷èä áîëäîã. Ìàíàé óëñûí
õ¿í àìûí íàñíû á¿òöèéã àâ÷ ¿çâýë äèéëýíõ íü 30 õ¿ðòýëõ íàñíûõàí áàéíà.
Ýíý íü íèéãýì ñî¸ëûí õ¿÷èí ç¿éëä õ¿÷òýé íºëºº ¿ç¿¿ëæ áàéãàà áºãººä çàëóó
íàñíûõàíû ñîíèðõîë, ¿çýë áîäîë äýëõèé íèéòèéí ÷èã õàíäëàãà, ñî¸ëûí
äàÿàð÷ëàëòàé ñàëøã¿é õîëáîîòîé áàéäàã. Çàëóó ãýð á¿ë, çàëóó÷óóäûí
óõàìñàð ýðñ äýýøèëæ èõýíõ íü àæèë ýðõëýõèéã, ñàéõàí àìüäðàõûã мөн
сайхан зүйлсийг ýðìýëçäýã áîëñîí íü ìàíàé çàõ çýýëèéí áàãòààìæûã
õàðóóëæ áàéíà. Ìàíàé îðíû íèéãìèéí àìüäðàëààñ õàìààðàí áàðàà
á¿òýýãäýõ¿¿í õóäàëäàí àâàõàä íºëººëäºã çàõ çýýëèéí õ¿÷èí ç¿éëñýýñ ¿íèéí
ò¿âøèí õàìãèéí èõ íºëººëæ áàéãàà áà ìàíàé á¿òýýãäýõ¿¿íèé õóâüä
¿éëäâýðëýã÷èéí íýð õ¿íä, á¿òýýãäýõ¿¿íèé ÷àíàð õî¸ðäîã÷ áàéäëààð
áàðààíû òàíèõ òýìäýã, õèéö çàãâàð, çýðýã íü äàðàà äàðàà÷èéí íºëººëºõ
õ¿÷èí ç¿éëñ áîëæ áàéíà. ̺í ìîíãîë÷óóäûí àìüäðàë àð ãýðýýñýý èõ
õàìààðàëòàé

áàéäàãòàé õîëáîîòîéãîîð áàðàà á¿òýýãäýõ¿¿í õóäàëäàí

àâàõàä íü àð ãýðèéíõýí íü èõýýõýí íºëººëäºã áàéíà.
2.4 Swot шинжилгээ
Íýã.Øóâóóíû àæ àõóé
1.3. Øóâóóíû àæ àõóéí ýäèéí çàñãèéí äàâóó òàë
Øóâóóíû

àæ

àõóé

íü

ìàë

àæ àõóéí

áóñàä ñàëáàðààñ

ýäèéí

çàñãèéí ¿ð àøãèéí õóâüä äàâóó òàëòàé. Òóõàéëáàë : Æèëä òàõèàíààñ 120,
íóãàñ ãàëóóíààñ 70-100 äýãäýýõèé áîéæóóëàí 170-200 êã ìàõ àâ÷ áàéíà.
Íóãàñ

ãàëóóíû

íýìýãääýã.

äýãäýýõèé

2-3 ñàðûí

Òàõèà 5 ñàðòàéãààñàà

äàðàà

æèí

íü 40-50

ýõëýí ºíäºãëºæ, òýð

äàõèí

æèëäýý 80-130

ºíäºã, àøèã øèìèéí àíõíû æèëä 200-280 ºíäºã ºãíº. ªÄ íîîëóóðààð

www.zaluu.com
www.zaluu.com
äýð

äýâñãýð, õºíæèë, äóëààí õóâöàñ, ãî¸ë ÷èìýãëýëèéí ç¿éë õèéæ,

ñàíãàñûã õºðñ áîðäîõ, ìàëûí òýæýýë õèéõýä àøèãëàæ áîëäîã.
1.4. Òàõèàíû ìàõ ºíäºãíèé àøèãòàé øèíæ ÷àíàð
Òàõèàíû ìàõ óóðàã èõòýé, òîñëîãîîð áàãà ó÷èð øèíãýö ñàéòàé,
ñóâèëàëûí ÷àíàðòàé. Òàõèàíû ºíäºã íü óóðãèéí ýõ ñóðâàëæ áîëäîã òóë
ñ¿¿ëèéí

æèë¿¿äýä

áèîëîãèéí

èäýâõèò

¿éëäâýðëýõýä ºðãºíººð àøèãëàõ áîëñîí.

õ¿íñíèé íýìýëò

Òàõèàíû

òýæýýë

ºíäºã íü ñóâèëàëûí

÷àíàðòàé, ºíäºð óóðàãòàé á¿òýýãäýõ¿¿í áàéòàë ìàíàé óëñàä íýã õ¿íä
íîîãäîõ ºíäºãíèé

õýìæýý 2.8 áàéãàà íü õ¿í

àìûí õ¿íñíèé ýðýëòòýé

õàðüöóóëáàë õàðüöàíãóé äîîãóóð ¿ç¿¿ëýëò þì.
Íýã õ¿íä íîîãäîõ õºäºº àæ àõóéí ãîë íýðèéí
á¿òýýãäýõ¿¿íèé ¿éëäâýðëýë
Á¿òýýãäýõ¿¿í

2004

2005

2006

2007

Ìàõ /íÿäàëãààíû æèíãýýð/

129.1

93.4

83.1

62.3

Ñ¿¿

157.1

119.7

112.5

117.4

ªíäºã

2.8

3.2

1.7

2.8

¯ð òàðèà

59.4

58.6

51.2

50.6

񼓖

24.6

23.6

21.1

31.6

Òºìñ õ¿íñíèé íîãîî

18.4

18.4

16.2

23.9

Èéì
á¿òýýãäýõ¿¿í

íºõöºëä ãàäíààñ èìïîðòîîð îðóóëæ èðæ
íü

õàäãàëàëò,

áóé ýíý

òºðëèéí

òýýâýðëýëòèéí ÿâöàä ÷àíàð àëäàãäàõ,

õîðîãäîë ãàð÷ áàéíà. Ìàíàé óëñûí ýäèéí çàñàãò ÷ ñºðºã íºëººòýé áèëýý.
Èéìýýñ ãàäàãøàà óðñàæ áóé ýíý èõ ìºíãºíèé õýñýãõýíèéã íü ÷
áîëòóãàé ººðèéí
îéðòóóëàõ

¿éëäâýðëýëýýð õàíãàõ, á¿òýýãäýõ¿¿íèéã õýðýãëýã÷èääýý

çîðèëãîîð ýíýõ¿¿ òºñëèéã áè÷ñýí áèëýý. ͺ㺺 òàëààñ òºâ

ñóóðèí ãàçàðò îðøèí ñóóã÷èä íýìýãäýæ, òýäíèé àìüäðàëûí õýâ ìàÿã, õîîë
òýæýýëèéí áàéäàë ººð÷ëºãäºí øèíãýö ñàéòàé, çàéëøã¿é õýðýãöýýò ìàêðî,

www.zaluu.com
www.zaluu.com
ìèêðî ýëåìåíòýýð áàÿëàã èë÷ëýã ºíäºã, õ¿íñíèé á¿òýýãäýõ¿¿í ñîíèðõîí
õýðýãëýõ íü èõñýæ áàéãàà íü

ýíý ¿åä ñóâèëàëûí ÷àíàðòàé õ¿íñíèé

á¿òýýãäýõ¿¿íýýð Ýðäýíýò õîòûí õ¿í àìûã õàíãàõ çîðèëãî òàâüñàí þì.
Сул тал: ( Weaknesses )
1. Шинээр байгуулагдаж байгаа учир хэрэглэгчидийн хувьд танил бус
2. Гар аргаар болон импортоор ихээхэн хэмжээний өндөг зах зээлд орж
ирж байгаа
3. Туршлага бага учир үргүй зардал их гарна.
4. Хэрэглэгч

хувь хүн болон компаниудыг өөртөө татах байдал олон

сарын хугацаанд үргэлжлэх магадлалтай
5. Зөвхөн өндөгний үйлдвэрийн зохион байгуулалттай тул хөрвөх чадвар
сул
2.5 Маркетингийн стратеги
Өрсөлдөөнд зах зээлд баримтлах 3 төрлийн маркетингийн стратеги байдаг.
Үүнд:

Ялгарах

Төвлөрөх

Өртгөөр давамгайлах

гэсэн стратегиуд байдаг манайх эхний удаа хөрөнгө мөнгө бага учраас
нийтийн маркетинг барин зах зээлд ажиллаж байгаад тодорхой хугацааны
дараа зах зээлийн сегмент бүрт зориулсан маркетингийн стратеги барин зах
зээлд ажилëàна.
Бүтээгдэхүүний амьдралын мөчлөгөөс хамааруулан мөчлөг болгонд өөр
өөрийн стратеги барин зах зээлд ажилна.
Нэвтрэх шат
Энэ үе шатанд сурталчилгааг маш хүчтэй явуулах бөгөөд

зардал

ºíäºð байõààð òºëºâëºñºí íü эхний жилийн зардал их байгааг харуулж
байна.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Энэ үед хурдан гүн нэвтрэх стратегийг баримтална. Á¿òýýãäýõ¿¿íèéã дундаж
үнээр борлуулах буюу идэвхижүүлэлтэндээ ихээхэн мөнгө зарцуулна.
1. Өсөлтийн шат
Баримтлах стратеги

Чанараа саéжруулна, шинэ онцлог шинж нэмэх, òåõíîëîãèî øèíý÷ëýõ
ñóäàëãàà

Шинэ

сегментэд

бараагаа

гаргах.

Үүнд

хөдөө

орон

нутгийн

хэрэглэгчид орно.

Сурталчилгааны хэв загварыг өөрчлөх. Мэдээлэх, танилцуулах
хэлбэрээс итгүүлэх, ятгах хэлбэрт шилжүүлэх

Нэгжийн зардал буурч, борлуулалт өсөх учраас үнийн мэдрэмжтэй
худалдан авагчдыг татах үүднээс үнээ буулгана.

2.Тогтворжилтын шат
Баримтлах стратеги

Байнгын хэрэглээг бий болгох.

Онцлог шинжийг нэмэгдүүлэх.

Хуваарилалтын шинэ сувгийг ашиглах. ªºðñ人 á¿òýýãдýõ¿¿íýý
õ¿ðãýæ ºãíº.

Сурталчилгааны давтамж хэмжээг 2 дахин нэмэгдүүлэх.

2. Уналтын шат
Баримтлах стратеги

Өрсөлдөөний байр сууриа хүчтэй болгохын тулд хөрөнгө оруулалтаа
нэмэгдүүлэх.

Á¿òýýãäýõ¿¿íèé íýð òºðëèéã íýìýãä¿¿ëýõ, ºí㺠¿çýìæèéí ñîíãîëò õèéõ

Øèíý òåõíèê òåõíîëîãè íýâòð¿¿ëýõ

Äàõèí á¿òýýãäýõ¿¿í ºñºõ ¿éëäâýðëýë ÿâóóëàæ ýõëýõ

www.zaluu.com
www.zaluu.com
2.6 Ìàðêåòèíãèéí õîëüö, á¿ðä¿¿ëýëòèéí ñòðàòåãè
2.6.1 Бүтээгдэхүүн :
Манай компани олон улсын

чанарын стандартад нийцсэн өндгийг

мэргэжлийн өндөр түвшинд үйлдвэрлэн гаргана.
2.4.2 ¯íý:
ªðñºëäºã÷èäèéí ãàðãàñàí өндөгний ¿íèéí õóâüä çàõ çýýëä òîãòâîðòîé
áàéãàà þì. Ýíý áàéäëààñ ãàðàõûí òóëä ýõíèé íýã æèëèéí õóãàöààíä áàãààñ
äýýã¿¿ð,

äóíäààñ

äîîãóóð

¿íèéí

ñòðàòåãè

áàðèìòëàí

ººðèéí

ãýñýí

õýðýãëýã÷èäòýé áîëîõ ÿâäàë þì. ×àíàðûí õóâüä äýýä çýðýãëýëèéí өндгийг
¿éëäâýðëýíý ãýæ ¿çýæ áàéãàà òóë ¿íèéí ñòðàòåãèéã îíîëûí õóâüä Ãîéä ñàéí
¿íýëãýýíèé ñòðàòåãèéã áàðèìòàëæ áîëíî ãýæ ¿çýæ áàéãàà þì. Үнэ тогтоох
3 хандлага байдаг бөгөөд манайх бүтээгдэхүүний үнийг тогтоохдоо
өрсөлдөөнд тулгуурлан үнээ тогтоосон ба цаашид ашигт тулгуурлан үнээ
тогтоох боломжтой зах зээлд гаргах нэгж бүтээгдэхүүний үнэ 200-250т
хооронд байна.
2.4.3 Хуваарилалт :
Манайх хуваарлалтын эрчимтэй стратегийг барин зах зээлд ажилëàна. Тийм
болохоор боломжтой бүх сувгаар бүтээгдэхүүнээ байршуулан борлуулна.
Хөдөө орон нутгийн хэрэглэгчиддээ аль болохоор үйллдвэрийн үнээр
бүтээгдэхүүнээ борлуулахыг зорин ажилëàна. Ãэв÷ эхний удаа хөрөнгө
санхүүгийн боломж бага учраас зуучлагчид ашиглана.
Бас нөгөө талаар хуваарилалтын сувагтаа татах стратегийг барин ажилëàна.
Ýнэ нь бараа бүтээгдэхүүний зуучлагчидтай нягт хамтран ажиллаж амжилт
гаргана.

Áîðëóóëàëòûã äàðààõ ñ¿ëæýýãýýð õèéíý

www.zaluu.com
www.zaluu.com

¯éëäâýð

Íýðèéí áàðààíû äýëã¿¿ð

¯éëäâýð

Áîðëóóëàëòûí ìåíåæåð

Õýðýãëýã÷

Õýðýãëýã÷

Õóäàëäààíû
öýã¿¿ä

2.8.4 Идэвхижүүлэлт :
Бүтээгдэхүүний амьдралын мөчлөгийн эхний үе шатанд идэхжүүлэлтийн
бодлого ихээр хэрэглэж зах зээлд уг бүтээгдэхүүнийг таниулах шаардлага
гарж ирдэг .
Идэвхижүүлэлтийн дараах хэлбэрүүдийг ашиглан зах зээлд ажилëàна.Үүнд:

Биечилсэн худалдаа

Зар сурталчилгаа

Борлуулалтын хөнгөлөлт

PR
Бие÷èëñýí õóäàëäàà: Монгол хүмүүсийн барьж үзэж хүртэж байж

итгэдэг өвөрмөц онцлогт тохируулан бээлийний ÷àíàðûã борлуулалтûí
менежерүүд

тухайн

õýðýãöýýò

газруудад

биеэр

очиж

танилцуулан

сурталчèлж, õóäàëäàà õèéõ íü èë¿¿ ¿ð ä¿íòýé áîëíî.
Зар сурталчтлгаа:
байгуулагдсанаар öààøèä

Төсөл хэрэгжиж савхин бээлийн

үйлдвэр

үйлдвэрлэх бүтээгдэхүүний нэр төрөл олширч,

улмаар зах зээлд бүтээгдэхүүнээ борлуулах зар сурталчилгааð хэрэглэгч,
захиалагчыã татах үүнднээс хэвлэл мэдээллийн бүх төрлийн хэрэгслийг
тогтмол ашиглаж байх.
Õýðýãëýã÷äèéí 90.8% íü Òåëåâèçýýð, Ñîíèí 29.0% , 纺âðèéí ðàäèî
/fm/ 21.6% ìýäýýëëèéí ýõ ñóðâàëæèéã îëæ àâäàã õýìýýí õàðèóëñàí áàйна.

Òåëåâèçèéí ìýäýýëëèéí õóâüä

www.zaluu.com
www.zaluu.com
Òåëåâèçèéí ìýäýýëëèéí õóâüä çàð ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõàä õàìãèéí
¿ð ä¿íòýé áàéäàã áàéíà. Çîðèëòîò õýðýãëýã÷èä áóþó 14-с дээшхи íàñíû
õýðýãëýã÷èäèéí 66.8% íü 20.00-22.30 öàãèéí õîîðîíä íýâòð¿¿ëýã ¿çäýã
õýìýýí õàðèóëò ºãñºí áàéíà. Ýíý öàãóóäàä òåëåâèçèéí ñóâãóóäààð çàð
ñóðòàë÷èëãààã çîðèëòîò õýðýãëýã÷äýä èë¿¿ õ¿ðãýõ áîëíî.
Өндөг õýðýãëýã÷èäèéí òîãòìîë ¿çäýã áàéõ ìàãàäëàëòàé íýâòð¿¿ëã¿¿ä:
/ Íàñíû àíãèëëààð õàðóóëñàí/

Хүснэгт-17

12-19
íàñ

20-29
íàñ

30-39
íàñ

40-49
íàñ

50-59
íàñ

Öàãèéí õ¿ðä

4,3

18,3

14

25,8

19,4

Öàã õºòºëáºð

8,3

31,7

16,7

21,7

11,7

Ìîíãîë
õºãæ¿¿ëüå

6,3

37,5

25

18,8

6,3

óëñàà

Ýäãýýð íýâòð¿¿ëãèéí äóíäóó𠺺ðèéí ðåêëàìûã öàöâàë àøèãòàé þì.
Ñîíèí ñýòã¿¿ë
Èõýíõ õýðýãëýã÷èäèéí ºäºð òóòàì óíøäàã ñîíèíãèéí 31.8% íü óëñ òºð,
20.8% Ýäèéí çàñàã, 24.2% íü Íèéãìèéí àñóóäàë çýðýã àñóóäëóóäûã õºíäñºí
ñîíèíã ñîíèðõîí óíøäàã áàéíà. Ýäãýýð ñîíèíãóóäûí çàð ìýäýýíèé õýñýãò
ñóðòàë÷èëãààãàà òàâüâàë õýðýãëýã÷èäýä èë¿¿ õ¿ðýõ áîëíî.
FM ðàäèî
Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí õýðýãëýã÷äèéí ÓÁ-ðàäèî fm101.7 29.0%, Øèíý
äîëãèîí fm107.5 22.3%, Ðàäèî-ÓÁ fm100.5 15.5% ñîíñäîã õýìýýí õàðèóëñàí
áàéíà.
Ìºí ººðèéí ãýñýí WEB ñàéòûã íýýí àøèãëàõ, ººðñäèéí ºäºð á¿ðèéí ¿éë
àæèëëàãààíû òàëààð 7 õîíîã á¿ðèéí ñîíèíã ãàðãàæ áîëîõ þì.

www.zaluu.com
www.zaluu.com
PR үйл ажиллагаа:

Олон нийтийн газар эсвэл урлагийн тоглолт,

телвтзийн реалити шоу зэрэг олон хүний зориудын анхаарал төвлөрдөг үйл
ажиллагаанд дээр

ººðèéí íýð õàÿãèéã íü õèéæ ºãºõ íü магадгүй

бүтээгдэхүүний хувьд гол идэвхжүүлэлт болох талтай.
Мөн PR-ийн оновчтой бодлого явуулан өөрийн бүтээгдэхүүний талаар
олон нийтийн сэтгэлгээнд хоногшуулах болно. Ингэсэнээр бүтээгдэхүүний
ассимметрик мэдээлэл үгүй болж симметрик мэдээлэлтэй болж борлуулалт
нэмэгдэх тааламжтай нөхцөл бүрдэх болно.

Урамшуулал

хөнгөлөлт:

Борлуулалтаа

нэмэгдүүлэх

үүдíээс

борлуулалтын арга замыг олшруулж, урамшуулал, хөнгөлөлтийг дэмжиж
ажиллах бөгөөд зарим компани урамшуулалд нь зориулан тусгайлан
бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэснээр бидний сурталчилгаа явагдах болно.
2008

оны

ОНМХ-ээр

явагдах

зар

сурталчилгааны

төлөвлөгөө

Õ¿ñíýãò-18

1

Õèéãäýõ àæèë
UBS

Exit çàð
ñóðòàë÷èëãàà

City news

Îðîéí ìýäýýíèé 30ñåê-14
äóíäóóð
40ñåê-21
Çàð ìýäýýãýýð

840000¥

Ìýäýýëèéí
öàã 30ñåê-14
íýâòð¿¿ëýã
Ìîíãîë
óëñàà 2 óäàà
õºãæ¿¿ëüå
30ñåê-21
Ä¿ðñòýé çàð

714000¥


TV5 òåëåâèç


MN òåëåâèç

̺íãºí ä¿í

Òåëåâèç

TV9 òåëåâèç

ÿéöýòãýõ
õóãàöàà

20cåê çàð 14 42000¥
30cek -14

840000¥

420000¥

588000¥
1417500¥

ÿéöýòãýë

www.zaluu.com
www.zaluu.com

2

Õ¿ì¿¿ñ ñîíèí

3

Ñýð¿¿ëýã

4

Ãóäàìíû
ñàìáàð

1/32-í õýìæýýòýé 10 óäàà
ºíãºò /ç¿¿í äýýä
áóëàí/
À5 õýìæýýòýé /ºíãºò/
8 í¿¿ð

150000¥

1.5ì.êâ 1-ñ 3-í ñàð

90ø

390000¥

3*6ì.êâ

1.500000¥

300000¥

5

Òðàíçèò òýýâýð Õîòîîð ÿâóóëíà

Íýã óäàà

2.000.000 ¥

6

Øèíý äîëãèîí 30 ñåê
107.5

7*3 óäàà

44100¥

7

Ñóäàëãàà

2

Íèéò зардал

13685100¥

50000

2.9 Áîðëóóëàëòûí ïðîãíîç
Õ¿ñíýãò-19
Îí

2009

2010

2011

Áîðëóóëàëò 3477750000

41733000000

4868850000

5564400000

/òºã/

òºãðºã

Төгрөг

Төгрөг

30 хувь

35 хувь

40 хувь

Çàõ

2008

òºãðºã
çýýëä

ýçëýõ õóâü 25 хувь
õýìæýý

www.zaluu.com
www.zaluu.com

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful